장음표시 사용
421쪽
tibus venenum miscuerat. In Vrbe res adhuc turbinlentae erant, gliscentibus in dies tribunitiae seditionis semitibus. LXXII. Cum his C. Gracchus, C. Carbo triumviri dividundis agris consilia communicabant: quibus nuper lectus in locum P. Crassi, M. Fulvius Flaccus ae- Cesserat. Hi quum negotium , sua natura dissicile ac
invidiosum, animis dolore aut novarum rerum studio ardentibus, suscepissent, omnia mox querelis ae Contentionibus effervescore coeporunt. Quum enim po sessores modum situmque latifundiorum suorum indicare nollent, edicto triumvirali excitati indices, salsis verisque dolationibus plurimorum iura convellebant. Nam promotis agri publici terminis, ut quam
que vicina erant, turbabantur, incertis iam omnium finibus, Ot neque contractu privatorum ullo, nequis divisions veteri publica obtinente. LXXIV. Ita fiebat, ut, motis ubique limitibus, transferrentur mutarenturque agri, et saepe inculta pro cultis, et pro fructuosis uligines aut arentia redderentur. Eratque Plerumque caeca in distinguendis Publicis privatisque agris aestimatio; quum etiam antiquitus haud accurata captorum ab hostibus iacta distributio esset . permissumque suisset, indivisa cuilibet volenti, sub certo vectigali colere. Sic enim vicinam suis praediis partem arantes, omne discrimen confuderant; et haec longo temporo lactitata, locupletum iniuriam, licet magnam ESSE Constaret, Obscuram tamen essiciebant, tegebantque intricato, et ad arguendum haud sucili errore. LXXI V. Iamque nihil propemodum tota Italia satis certum tutumque cuiquam habebatur, quum socii
422쪽
praesentem rerum statum moleste serentes ad Seipio. nem Asricanum confugerunt, adversus iniqua triumvirorum iudicia fidem eius invoeantes. Ille quum ae quitate causae, tum gratia orantium permotus erant enim magnae auctoritatis virtutisque homines, Sir nuamque ei superioribus bellis operam navaverant , defensionem eorum non recusavit: multaque in s natu, non contra Iegem gracchanam, ne populum irritaret, sed de incommodis exercendae loquutus, impulit Patres conscriptos, ut causam agrorum iudicandam a triumviris, quos ut suspectos plerique gravarentur, ad quoscumque videretur, transferrent.
LXXV. Nec iniqua Patribus, neque tempori parum
conveniens Oratio visa; consulque C. Sempronius CO-gHOSCere Causas possessorum iussus est. Sed imbecillum hoc remedium, et minime diuturni usus, tergiversatio consulis secit: qui primis statim onperimentis intellecta dissicultate rei, praetextu illyrici belli,
quod sibi decretum ab senatu fuerat, paludatus ab Urbe prosectus est. Quum ita tota res agraria res i-ixisse videretur, quia triumviri soro se abstinebant, consul, cuius ea cognitio esse debebat, aberat: murmurare contra Scipionem plebs coepit, quod a se ornatus, bis oblato contra leges consulatu, magis tamen sociorum, quam civium utilitati studeret. LXXVI. Non omiserunt eam turbandi Occasionem triumviri, quin nunc spargendis in vulgum rumoribus, hoc agi, ut armis utcDie vi lex abrogetur, nunc contentionibus in senatu, in foro, Scipioni, quantam possent, invidiam odiumque conflarent: co acerbitatis provecto certamine, ut palam exclamarit Gracchus,
423쪽
tolli tyrannum oportere. Quum Scipio, α Recte hocis cluidoni, in piit; nam hostes Patriae optaro mor-n uuii meam deberit, illii a Sciunt, neque me vivere, is nisi republica incolumi, POSSe, Neque me Vivo remis tui blicam defensore curituram n . Quod non magnisi orali iis ab eo, quam Verius dictum putant; quum tantus eius , iri et vigor esset, et moderatio ac lenitas, tit illo sositito neque sociale bellum. neque Civile, limondum fuisse existimetur.
LXXVII. At quo magis furor inimicorum instaminabatur, eo validior fiebat acriorque apud reliquos favor: ne ii e dubium habebatur, quin dictator Constitue iiduo rcipi ablicito causa creandus Scipio sorol. Sed liis consiliis novemdiale Sacrum intervenit, quin multis locis lapidulum de caelo fuerat . templaque pei iissu doortam. Ot homines quidam exanimati. So-Ies otium gemini simul visi prodigio accesserant. L Ull. Pornetis seriis. Certi minu resti mpta: non initi occulto vitae Scipionis insidias struentibus trium iris, visse Consilia Siaa, nisi hiu 1, iret, ratis. No- quo ignarus ipse periculi, 'liarim pridie mortis suacin M. Fulvio multis conviciis petitus csset, malum sibi rependi gratium laborum. I ris republica SuSCEPtorum, ab improbis ut ingratis ci ibus questus est: non dis simulato, quanta in sollicitia line versaretur. Quo
maiore stililio hominum. dimiSSO Sub ves PCram senatu, domum reducitis Est. Pleri Sque Patrum, et sociorum Latinorumque nan imo agmine PPO Sequentibus. Ita cDitim Sc dotaui in sortis at Iue validus recepisset, post Didio in cubiculo suo exanimiS eSt vel ei tu S.
424쪽
LXXIX. Creditum est, fraude proximorum illatam
ui mortem; et suspecta vehementer uxor Sempronia fuit: quae deformis et sterilis, quum nec amaret mn Titum , nec ab eo amaretur, facile paruerit Corneliae et triumviris, ut sive venenum viro propinaret, sive nam et istud traditur noctu apertis soribus intromitteret homines, virum elisis saucibus opproMuros. Idque servos in tormentis esse consesSOS, serunt: atqui hoc res iverint, efferre non auso S, Propterea quod insensum populum Scipioni gaudere interitu eius viderent. Iteperiae quidem seruntur in cerviee eius notae; neque aliam ob causam Capite velato Elatum quam ut illae tegerentur. At inimici sponte sumptum exitum vulgabant, quod quae pollicitus agrariis suerat , praestare posse diuideret: quo minus credas auctoribus , qui sato sunctum tradiderunt. LXXX. Ita sextus et quinquagesimus aetatis annus vivendi sinem attulit viro seculi sui longe principi, de quo verissime pronuntiare vis HS eSt. quum niOi tuum laudaret, Q. Fabius Maximus, seu tris citis sit Ilus : grarias namque diis immortalibus egit, quod se Dir in hac re ublica potissimum naIus esset: necesse enim fuisse, ibi esse terrinum s erium, ubi ille esset. At pie haec ipsi quoque cius inimici ae Iuis accipi e hant auribus. Neminem enim temere nisi pro PQP I-hlica offenderat, et quia de cetero Dillil sibi tribuebali immodice, his quoque non Poterat esSe Supra modum cxosus. Ergo licet superstitem in multis ex laerti gra vem adversarium fuerant, exstinctum lumen deside-vabant, ut publice utilissimum, sibi non ultra, quam ratio pateretur, infestum. Die sun eris eius, Q. Me-
425쪽
IO. PREINSIIEMII SUPPLEM. inllus Macedonicus, cui simultas cum Scipione magna intercesserat, liberis suis dixit: e Ite, filii , erara sequias : nunquam civis maioris sunus videbitis. MIta, quamquam publico funere privassent eum ossem siones, essicere tamen, quin omnium ordinum de eo iudicium admiratioque multitudine prosequentium
testata fieret, non potuerunt.
LXXXI. Iidemque motus animorum intellecti postea sunt, quum Africani nomine epulum populo Q. Maximus filius in Capitolio daret: ab eo enim Q. Tubero, quod esset eiusdem Africani sororis filius, triclinium Sternere rogatus, quia Iectis ligneis pelliculas hoedinas pro stragulis iniecerat, et fictilia famia Pro vasis argenteis exposuerat, intempestiva frugalitate adeo hominibus displicuit, ut praeturam deind Petens, vir alias integerrimus, civis optimus, ad haee Aemiliovum et Ahicanorum decora praeserens, non alia de causa repulsam serret. Quaestio tamen de morte tam insignis viri non est habita: non sine rinbore bonorum, quibus apparebat, quum maximum dedecus civitatis interfectus Africanus videri posset, maius multo fore, non vindicatum.
LXXV. Populi studiis factum id putant, C. Graccho metuentis, ne ille assinis culpae reperiretur: eaque de causa etiam suppressa, quae diximus, Servorum indicia. Nam collegas eius in triumviratu Fulvium quidem magna suspicio, Carbonem opinio paene certa onerabat. Nec praetermiserim, in bonis Africani haud amplius triginta duas libras argenti, duas et selibram auri fuisse: hodiernos mores evidenter ar-I. 8t. Appian. - Cie. in Lael. . cap. 3, et pro Murena, Cap. 38. - Seneci P. 35. 38. - val. Ma , V, 3. l. et VII. b. - Liv. Epit. q. 82. Plutarcii. in C. Giambo, c. t3. Appian. Cic. ad Q. fratr. u. 3. et pro Milone, e. 5. - Plia. XXXIII. r. - Auel. de Vir. ili. c. 58. - Diodo
426쪽
guente testimonio, posse viros, ex se magnos, altissimum civitatis gradum, etiam sine opum lenocinio Parare et obtinere. Ceterum remoto a rebus humanis Scipione, tanquam vinculis exsoluta triumvirorum temeritas exsultare serocius coepit; non sine maximo detrimento, et tantum non vastatione totius propemodum Italiae.
LXXXm. Modicum inter has molestias gaudium C. Sempronius, quem prosectum in Illyricum diximus , quum Iamdum gentem debellasset, a. d. kal. Octobres triumphans in Urbem invectus est. Mixta ex Illyriis Gallisque Iapodum natio , inter Istrum et Adriam incolit; quae omnis ora stadiorum mille navigatione circumitur: caput gentis Metulum vocatur, urbs Caesaris Augusti bello nobilitata. Cum his commisso certamine, quod et Iocorum, et hominum magna asperitas erat, nonnihil offendit consul, detrimento haud levi accepto. Sed emendavit hanc fortunam D. Bruti virtus, eius, qui Lusitaniam subegerat. Victi igitur magna pugna Iapodes, pacem ac foedus
impetraverunt, ne quis suae gentis in cloarium romaniam reci retur pacti. C. Sempronius, erecta iis in locis statua, quae victoriae suae mDnumentum esset,
in eadem situm quoque gentium et intervalla locorum adseripsit.
428쪽
LIBRI SEXAGESIMI.L. Aurelius consul rebellantes Sardos subegit. M. Fulvius Flaccus primus transalpinos Ligures I,ello domuit, missus in nuxiliuni Massiliensibus adversus Salvios Gallos, clui fines siliensiuin populabantur. L. Opimius praetor Fregellanos, elui. defecerunt in deditionem accepit, Fregellas diruit. Postilentia in Africa ab ingenti locustarum multitudine, et deinde ricca
larum strage, suisse traditur. Lustrum a consocibus ponditiam cst. Censa sunt civium capita trecenta nonaginta millia septin
genta triginta sex. C. Gracchus, Tiberii frater, tribunus plebis, eloquentior quam frater, perniciosas aliquot leges . tulit: inter quas frumentariam , tu semirae vi triantes νι men tum plebi daretur; ultera ita legum agrariam, quam et fratcretus tulerat; turtiam, qua equestrem ordinem, tune cum S natu consentientem, corrumperet: tu sexcenti ex inuisibtis incuriam sublegeremur; et quia illis temporibus trecenti tantum seniato 'es erant, sex mi equites trecentis senatoribus admisc
rentur; id est, ut equoster ordo bis tantum virium in senatu. haberet: et, continuato in alterum annum tribunata , legibus agrariis latis effecit, ut complures coloniae in Italia deducerentur, et una in solo dirutae Carthaginis; quo, ipso triumvir creatus, coloninm deduxit. Praeterea res a Q. Mo- . tullo eonsulo advorsus Baleares gestas continet; quos Graeci Gymnesias appellant, quia aestatem Dudi exigant: Baleatis a teli missu appellati, aut v naleo, Herculis comite, ibi relicto tunc, quum Hercules ad Go ODein Davigareti Motus quintue Syriae reseruntur, in quibus Cleopatra Demetrium virum suum et Seleucum illium, indignata, quod, occiso Patre eius a se, tui ussu suo diadema sumpsisset, intereluit
429쪽
sed etiam historiae romanae exstinctum Iumen esset, ita proximorum aliquot consulum neque multa admodum, neque illustria gesta conspiciuntur. Cn. Octavii Cn. F. en. N. T. Annii Lusci consulatus nihil ferme insigne habet, praeter incrementum luxuriae, quia tum ex attalica hereditate regium i strumentum hastae auctionum subiectum est; nulla iam verecundia emendi habendique, quod populus ipse divenderet. H. A Massiliensibus legati venerunt, pro Phocaeensium populo deprecatum, quorum urbs, propinqua Leucis, in partibus Aristonici suerat: id quum exculto populi romani fecisse viderentur nam et Amtiochi bello portinaces hostes egerant , Senat u bem nomenque omne Phocaeensium deleri iubebat. Massilienses igitur, quod inde prosecti conditores suae urbis essent, haud secus quam pro parentibus solliciti, accuratissimis precibus impetraverunt, ut ingratiam amicissimae fidissimaeque civitatis, saepius hostili, semper insidae parceretur. Regibus deinde amicis, qui auxilia nostris imperatoribus tulerant, quae Praemia Persolverentur, quum mature deliberatum esset, annitente M. Aquillio proconsule, quem Mithridates Ponticus muneribus suum secerat, illi
Phrygia maior; filiis Ariathis, qui eodem bello occiderat , Lycaonia et Cilicia concessae. III. Haec partim eum in annum incideriant, Pii L. Cassium Q. F. L. N. Longinum, L. Cornelium L. F. Cinnam consules habuit. Tum quoque sollicita civitas agrariis actionibus erat; et aliorum metu, alio-
. l. V.C. 6M ; Α. C. 228. - Cie. 4 e Nat. Deor. II. S Plin. XXXIII. H. I. Iiistis . XXXVII. t et , et XXXVIlI. S. ei XLIlI. 3. - Strab. lib. XIV. P. 647. - Liv. XXI, ao, et XXXVI l. 32.
430쪽
rum exspectatione, quorsum C. Gracchi multis bonis artibus efflorescens adolescentia eruptura esset. Quum enim impigrum sese incorruptumque Supra aetatem ostenderet, ac magno populi favore uteretur, qui pro Vectio disertissime dicentem incredibili alacritate, multisque summae benevolentiae testimoniis exceperat; inimicos Tiberii invasit timor, ne hic multo ace hior ipsis adversarius atque lamidabilior excreseeret, quam quem sustulissent. IV. Nec enim obscurum erat, quieturum sperari non posse: idque iam satis patefactum nonnullis eius actionibus contentionibusque suerat. Quare huc consilia tum sua optimates conserebant, ne acerrimi iuvenis vigorem armari tribunitio iure paterentur.
Nihil igitur evenire, ut putabant, felicius potuit, quam quod designatus quaestor dimitti aliquo posse videbatur, donec ipsi res urbanas per Commodum
V. Sors etiam savere huic proposito visa, quae M. Aemilio M. F. M. N. Lepido, L. Aurelio L. F. L. N. Oreste consulibus, provinciam ei Sardiniam dediti
Sardi enim, quum sub haec tempora rebellassent, causam dederunt Patribus alterum eo consulum cum exercitu mittendi. IIissus est L. Aurelius : quaestor additus C. Gracchus. Aiunt, negotium istud haudquaquam ingratum adOIescenti fuisse, quod bellicablaudis haud minus , quam togatae , studiosus , neque militiae detrectaret labores, et solvi se civilium ce laminum neceSsitate laetus lubensque pateretur: pl