장음표시 사용
391쪽
dixit, Ti. Graechum rure caesum Mideri. Gracchus contra suasit rogationem; sed Scipio tenuit. Bella inter Antiochum Syriae, et Phraaten Parthorum regem gesta, nec magis quietae res Aegypti reseruntur. Ptolemaeus, Euergetes cognominatus, ob nimiam crudelitatem suis invisus, inccusa a populo regia, clam Cypron profugit: et, quum sorori eius Cleopatrae, quam silia eius virgine per vim compressa, atque in matrimonium ducta repudiaverat, regnum a populo datum esset, in lannus filium, quem ex illa habebat, Cypri occidit, caputque eius et manus, et pedes matri misit. Seditiones a triumviris Fulvio Flacco, et C. Graccho, et C. Papirio Carbone, agro dividendo creatis, excitatae: qumus quum P. Scipio Africanus
ni versaretur, sortisque ae validus de die domum se recopisset, mortuus in cubiculo inventus est. Suspecta suit, tanquam ei venenum dedisset, Sempronia uxor, hinc maxime, quod soror esset Gracchorun , cum quibus simultas Λfricano fuerat : de morte tamen eius nulla quaestio acta. Eo defuncto, seditiones triumvirales acrius exarserunt. C. Sempronius consul contra Iapydas primo rem male gessit: mox victoria cladem acceptam emendavR virtute D. Iuuii Bruti, eius, qui Lusitaniam subegerat. .
I. Promebantiir inter haec a P. Scipione magis sanae, quam a is Numantini, Orantesque aut pugnam et viris ilignum exitum, aut tolerabiles libero populo
conditiones, neutrum impetraverant; ne PIe donare certam victoriam volente Africano, neque Sanguine
suorum emere. Igitur quum ex Oppido quinque principes ad . eum missi essent, Λ barusque legationis caput, non pro fortuna praesente, sed ex instituto veteri gentis magnifice loquutus, petivisset, ut Sc*io , OD frtissimus, eiusdem indolis Diadisque piros con- Scroiaret; atque in eius sani esse potest te dixisset, uloel deditione acciperet Populiam num antinum, Del Pugnando Dideret morientem: nihil a Scipione responsum est, nisi urbem gentemque cum armis dedi Oportere.
392쪽
lN LOC. LIB. LIX LIVI a XIII. Quo enim in statu res Numantinorum essent, non ratione lantum et coniectura, sed etiam indiciis captivorum cognoverat. Hoc ubi Numantiae nuditum, homines iam ante prae magnitudine calamitatum diis hominibusque insensi, tum vero ad ultimam despera - tionis rabiem versi, quum non amplius incolumitatem, sed ex vindicta mortis solatium quaererent, legatos
per iram, et quia forte de sua salute privatim Pactos credebant, inlevsiciunt: erumpendi consilium, licet ali Iuoties infeliciter experti, resumunt, si nihil aliud,
maturiorem vitae exitum, unicum malorum sinem Perturi.
III. Erat adhuc aliquantum in urbs saetitii vini;
celiam vocari diximus: eo diviso, quum Paulum re- novassent vires, duabus portis erumpunt. Concurritur subito ab omni parte, quemadmodum imperator diu ante providerat, et vim ad opera facientibus strenue resistitur. Sed illi quum audacissime proeliarentur, utpote qui non timeren mortem, sed quaererent, dissicilem Romano, licet rebus omnibus tanto superiori, victoriam effecerunt. Tandem in urbem , servatis ordinibus, nec fugientium in speciem, redeunt. sortissimis suorum atque plurimis dosideratis; quorum corpora, quum mi sepulturam offerrentur, accipere noluerunt: nulla iam cura aut religione tumulorum, quos et ipsos paulo post cernebant in arbitrio hostium fore: neque in urbe defuncti humabantur vulgo; sed consumptis omnibus, quibus ali humana
corpora solent, ut non Pomum, non Pecus, non herbam ullam reperire esset, carnes humanae minU- tali in concisae in cibum vertebantur: unde tanta Vul-
393쪽
trium morumque sevitas sueta, ut non modo aspectu divo, situque Corporum, squaIOre et pilis horrensium belluas referrent, sed etiam alios alii devorandos occidorent : ne Pae iam aegros tantum, quod siebat vulgo , 'verum etiam sustidio morbidae Carnis sani appetebantur, et infirmiorem quemque, qui plus viribus
Poterat, tanquam Pecudem mactabat. IV. Quin et urbe capta visas esse matres, qu Rosemesa liberorum corpora tenerent in sinu, proditum
est. Non deerunt tamen, qui adhuc de vita cum Iibertate servanda Cogitarent; adeo ne in ipsa quidem desperatione humanum ingenium se deserit: porro id quoque xanum ipsis consilium suit. Placuerat tentare fugam, ut I ro se quisque perrumpendi locum
quaereret. Sed uxoribus eorum intellectuin ruptii m- qtie propositum est, quae, nolentes velinqui, cingilla equorum sciderunt. Tum demum permisere se victori: a liuo arma certum in locum Comportare,
ipsi postridie convonire, ubi esset imperatum, iussi prorogari diem petierunt, intra quam, qui supersti
tos esse libertati nollent, arbitrio suo morerentur. V. Neque enim idem mortis genus omnes OptaVerunt: sed erant, qui lira Efixis aedium suarum soribus, fame, Iua Coeperant. mori mallent. Rhetogenes, de cuius virtute supra diximus, icum suum, qui erat tota urbe pulcherrimus, incendit, gladioque in medio posito dimicare iussit binos: victus, incisa cervice, eoniiciebatur in flammam : sic absumptis omnibus , ipse postremus ultro se immisit incendio. Biduum pereuntibus datum: tertio die convenerunt praedicto loco, qui supererant, laedum Spectaculum, monstris,
έ. Petron. - Flor. - Appian. b. Front. Strat. IV, 5. - Val. Maxim. III, 2. - Appian.
394쪽
quam hominibus, similiores formae, tetri, horridi, olentes, quippe qui a Iongo tempore Corporis omni
Cultu Camerant. Saevumque et horribile intuebantur, animos ira, in alisque, Et inhumani alimenti conscientia est oratos ipso aspectu prodente. VI. Quinquaginta sunt delecti, ut in triumpho duCerentur; ceteri sub corona venditi: urbs imperatoris iussu deleta. Haec tradentibus, quod similiora vero videbantur, credendum existimavi: licet nonnulli scriptores, quibus hispaniensis origo est,
rem per se atrocem magis etiam exaggerando, negent, unum Virum num antinum devenisse in potestatem Victoris: sed, omnibus voluntaria morte ConSumptis,
urbe ab ipsis incensa , neque duci in triumphum, neque servi quidquam potuisse. Coteriam ubi Romam haec victoria nuntiata est, decretis, quae secundis rebus solent, et tum legati decem lecti, quorum de sententia P. Scipio et D. Boutus, hic ulteriorem Hispaniam, ille citerio rom, ordinarent. VII. Eo tempore, quum Celtiberiam obiens Scipio,
quendum ex principibus Tiresum nomine interrogasset, quibus maxime causis factum esse Pularet, μι et tamdiu resisteret Numantia, et Postremo ν la succumberet 8 responsum ab illo serunt, concordiam saluti, discordiam exilio fuisse: eoque dicto magnopere et Scipionis et legatorum fuisse commotoS nnimOS, velut ad omen domosticae calamitatis horrentium ;quia tum recens ingenti seditione Roma laboraverat. Eam seditionem adeo aversutus Africanus Erut, ut, accepto libe Dianae necis nuntio, nihil motus , quod sororis suae silium, eundemque uxoris fratrem ami-
395쪽
serat, Graeci poetae versu, cuilibet talia moventi similem exitum imprecaretur. VIII. Interea consularibus comitiis, quum Ap. Claudius hoc rerum statu parum validus esset, P. Pol illius, C. F. P. N. Laenas consul factus est: datus ei collega P. Rupilius P. F. P. N. magnis Africani studiis productus. II is datum ab senatu negotium est, in seditionis gracchanae satellites more maiorum animadvertendi. In ea cognitione acerbior, pro sa- miliae suae vel1ementia, suisse P. Popillius sertur, qui, collega ad expeditionem Siculam se Parante, deinde prosccto, quaestionem serme solus exercuit. Ergo quibusdam amicorum Gracchi inauditis inde sensisque exsilium esse iussum tradunt, alios a carnifice
necatos. Inter quos C. Villii supplicium insigni foeditate suit: quem in vas quoddam, serpentibus atque
viperis repletum , Coni Cerunt. IX. Sed non minus miraculo hominibus, quam indignationi, C. Blosii pertinacia fuit, qui ad Laelium
nam et hic consulibus in consilio aderat deprecatum quum Venisset, amicitiaeque asservet excusationem , Per quam nίhil negare TZberio potuisset: quae ronti Laelio, uQuid si Capitolium iussisset incendere, is paruisses 3 respondit, hoc quidem Gracchum in e- . raturum non sisse. D Vrgenti autem, dicentique , . at si imperasset 8 Fecissem D, inquit. X. Sed ille quidem ad la ostes fuga clapsus, et crimen suum et dictum in praesentia impunitum habuit. Sed ut tristitia temporum aliquo Opportuno remedio leniretur, legem agrariam ratam senatus habuit; auctorque populo factus est, alterius in Gracchi locum
396쪽
triumviri creandi: creatus est P. Crassus, cuius filiam Liciniam in matrimonio C. Gracchi suisse multi tradiderunt; quum Cornelius Nepos Bruti Callaici generum eum faciat. Neque tamen in Patres mitigata hominum ira est, praecipuo Nasicae odio, quod tribunum plebis, delicias populi, iuvenem egregium,
eundem pie amnem suum interemisset: nam in connubio Nasicae Gracchorum matertera egeTat.
XI. Quum appareret, vindictae tempus et occasionem quaeri, non aliter servari posse visus est, quam si per speciem Iegationis aliquo emitteretur. Commodum Asiae res postulare magna auctoritate Virum videbantur, quas, post Philometoris Attali mortem, audacia cuiusdam Aristonici turbaverat. Sed cius negotii causas originemque plenius exponi res desiderat : quia tum pergamenorum in Asia regum opes eXStinctae, regnumque eorum romana Provincia sa-
XII. Eumenes, Attalo conditore regni genitus, multiplicatam a se potentiam Attalo scatri reliquerat, tutelamque filii, cui et ipsi nomen Attalus fuit. Sub
hoc quoque non conservatum modo egregie regnum est, Verum etiam opibus et gloria crevit. Sed Iunior Attalus, qui post annos viginti regiam potestatem adlluc penes patruum esse dolebat, ad ius suum Scelere patefecit aditum, veneno senem interemisse Creditus. Neque iustior in administrando regno fuit, quam in quaeretido fuerat. XIII. Vnde si uti maiorum suorum mores minime imilabatur , ita neque felicitatem illorum , neque ne-tatem consequi potuit. Nam illis eximia humanitas,
397쪽
IO. FRE INSII EXIlI SUPPLEM. mirus populi amor, otiam apud extornos pace belloque plurimum auctori tutis, Praeterea diuturnum regnandi tempus Contigerat. Hunc saevientoni in ami- ΟS , quorum etiam coniuges et genus totum solebat tollere, non suorum modo, sed etiam vicinorum , ingens odium excepit. Cuius dolore magis etiam esse-rutus, POStremo in eam intemperiem incidit, ut vix compos mentis haberetur.
XIV. II ic igitur, post quintum regni annum, dum
matris Sepulcrum suarum munuum operibus Ornat, morbo ex servore Solis contracto, septimum intra
diem obierat, testamento condito, quo pop1dum ΓΟ manum heredem faciebat. Id ab Eudemo Pergamenorum perlutum in Urbem esset, adiri hereditatem oportere Sentitus Censuit: missique haud cunctanter, qui populi nomine possiderent. Omnis, ut opinor, publici status mutatio periculi Plena est; et ubi res ad externos deseruntur, Inagis: quorum odio aut Contemptu popularium unimos haud difficulter implent, quicumque quamlibet ob causam recentibus dominis iniquiores fiunt. . Igitur licet ad comparanda civitatum studia, nomen ostentatum libertatis esset; deleri tamen invidia non potuit, quod nullo ad eam diem exemplo, ignotus heres praescriptione testamenti regnum alienum occuparet. Hacte haudquaquam Segnis obse Puubat Aristonicus, quem maior Ephesia, citharoedi cuiusdam filia, susceptum ex Eumene rege dictitabat: is igitur, quum se verum regni heredem, et Contra praedones vindicem se Pret, urbes impe Pio regum uS
398쪽
suetas sollicitare aggressus, Princi Pium spei conatuumque Leucas laubuit: quod oppidum situ, quam magnitudine aut potentia robustius, Tachos Persa, Phocaeam inter Smyrna inque in rupe mari imminente posuerat, quo tempore , regis ArtaXerxis obsequio proiecto, proprias in Asia OPes stabilire satagebat. XVI. Occupatione Leucarum Pium patefacta Aristonici consilia essent, varie commotis animis, tamen apud plerosque romani nominis timor, regiique testamenti auctoritas valebat: etiam in illi, qui Romanos gravabantur dominos, Λ Pistonicum nolebant, aut mentientem regium genus, aut maternae Originis λει
dantem sordibus. Igitur Passim in conciliis Demebant principes, re Quid sibi cum hoc iuvenct esscti, quem is ne ii quidem, a quibus se diceret ortum, agnovisis sent 7 Nam ab Eumene suisse praeteritum, et duosis deinceps Attalos nullam eius rationem habuisse: po- is stremum etiam, velut haud dubio exstincta regia a domo, populum romanum heredem instituisse. XXII. . Tantis praeiudiciis promontibus, ne quiis dem si potentiam tantis cogitationibus parem habuisis set, Tegem adsciSCEndum honesta et iusta sequen-
,, tibiis : multo minus habendum cum Periculo , qui, ,3 etiamsi tutos Praestare omnes ΡOSSut, non Sine pu-n dore haberetur. Eam esse conditione ni Asiae, ut ,, ubertate soli et humanitato incolentium plus ali- ,, quanto divitiis, et pacis urtibus, 'stiam armorumba studio valcat. Vicinos autem habere feroces . et ad γα bella praedamque semper paratos: hinc Gallograc- a Cos accolere, a prima statim Origine transmissa di-
γα sciplina pDaedones; inde Bithynos et Cappadoces
399쪽
M esse reges, nunquam non limis contuentes Asiam , is et invasuros, quamprimum OCCaSio Placuisset.
XVIII. , Quid si iam Romanos sibi hostes Aristo-
. nicus conciliet, iure potiores, armis intoΙerandos is quis enim credat, Asiam neglecturos, Pulcherri- D mam Partem terrarum, et Praecipuae opulentiae; is quum Praesertim Macedoniae regnum teneant, inis Graeciam mittant praetores, pro cuius libertate . arma se adversus Philippum, arma adversus Amra tiochum sumpsisse, erant gloriati. Iam Eumene vi-υ vo, saepe in senatu iactatum, quid ita florentissi- is mas provincias unius hominis modico ante regno is adiecissent. XIX. is Pudor tamen, et, regnante mox Attalo, Damicitiae, quas potentes multasque habebat, con-ra tinuere cupidas manus : sed obsequio, Sumptibus-ra que immensis, et summa Contumeliarum patientia is suit emenda securitas. Nunc autem, ubi notae ho- is minum avaritiae et ambitioni testamentum novissi- . mi regis obtentui, et immensa potentia ad manus D est, ecquis ambigat, parvo post tempore pedestresis eqilestresque Romanorum copias, validamque praeis terea classem in media Asia sore 3 Meminerint igi- ,, tur, quicumqtie de iure Aristonici disceptant, seis eadem opera de bello romano decernere. XX. D Illud sane sumerent, quos nequo maximiis olim reges, Philippus Antiochusque domiti, neque
is tot a Romanis subactae gentes, ne recentia quidem
is exempla moveant; notis Hasdrubalis, notis Critolai, is Diaeique nuper eventibus, qui istud incendium is belli romani suae quisque domi excitasset, donec , o punicum imperium, et achaica libertas concideret,
400쪽
. pulcherrimast que et maximae urbium Corinthus et Carthago delerentur γα. Hi multorum ubique se mones erant: sed Ephesii, primaria Asiae civitas, vires etiam ad verba allerebant: horum praecipue opibus educta classis Aristonicum, occurrere haud procul Cumis ausum, navali pugna prostigavit, Lemcasque recepit. I. At ille in mediterranea delatus, quum rebus semel motis, nullum nisi in audacia praesidium esset, egenis servisque Concitatis, maiores, quam amisisset, copias brevi contraxit. Nam et iis locis dominorum asperitas taedium servitutis, et siniendae quovis modo cupiditatem iniecerat. Ilis Uuoque novum nomen impositum: Heliopolisae appellati. Cum his Aristonicus multa adversus civitates secunda proelia secit,
occupatisque fraude Thyatiris, mox Apollonidem Pergamo proximam, cum aliis aliquot oppidis in potestatem redegit: tantum pie sertunae favorem expertus est, ut, quam Piam civitatibus Bithyniae et Cappadociae reges suppetias mitterent, nobilissimis u
bibus Myndo, Samo, Colophone vi receptis, iustus
XXII. Quapropter et praesenti successu elatus, Et Romanos internis discordiis laborantes Contemnens nam et Blosius Cumanus ex Vrbe profugus spes eius exaggeraVerat , magna cum fiducia non occupata modo retinebat, sed et plura cytotidie adiiciebat ante partis. Placuit ea go Iogatos quinque mitti, qui res Asiae, quantum auctoritate consilioque, et sociorum tribus possent, componerent. Princeps legatiovis eius P. Scipio Nasica fuit, quo civium invidiae sub