장음표시 사용
11쪽
4 nu PERTI IN IOAN. CAP. I. ad reparationem hominum Inid si cum saceret mundum,& formaret protoplasium, saluum
voluit esse genus humanum,cur non prouidit,vel prxcauit, ne incurreret perditionis nausia pium Nam alterum quidem mutabilitatis, alterum imprudentix potest argui.Hasquo par tes contentionis aduersae, veritas undique oculata, anquam renascentia succidit hydrae capita: Quod subiungendo sicut sapientiae maiestatem decet tranquille ac breuiter. Quod factum est,in ipso facium vita erat.Sensus iste est: uicquid tactum est antequam fieret,in ipsius erat praescientia, quae vi 'io'. ii delicet praescientia non eii aliud quam vita. Diuinitati nanque non est aliud viuere, aliud sci
. . . i. re, nec aliud est in Deo Vivens sapienti Auam sapiens vita. Aliter autem est in anima. am vi vitalis uit quidem s stantialiter, sapit autem accidentaliter : Deus vero tam vivit, quam sapit substanscientia. italiter. Nihi lim accidentium in diuinitatem cader potest. Igitur vita, id est, vitalis omnium quae saeturus erat lain inspici erat a principio scientia. Verum est, probabile est, necessarii est. im,et , Nam unde hoc habet anima rationalis, ut cum labrili vel architectonica quippiam compo ima in nendum est strui iura, prius totum illud apud se intus videat in arte, quam loris exhibeat in o annita. pere Si enim arcam vel amplx domus labricam struere vela, eius apud te prius Uerlat im gi neci, iam 4 mens dc cogitatio talis est,qualis Posi modum materialis litus operis visendus est.
Recte ergo dicas, auia quod iaciendum est,iam in naci te artificis vita est nde quaeso,hoc ha het anima rationalis, nili quia creauit Deus hominem ad imaginem suam, ad imagine Dei crea Hebr. i. uit illum imago autem Dei, plendorq Vt ait Apostolus,& ligura substantiae eius est hoc ver hunuhic illius de Deo Deus,ligura Uidelicet per limilitudinem dictus,quia pater cum hoc Ver hos ic Unus est Deus, sicut aurum vel ebur & imago regis in eo sigillum unum esse dinoscitur. . Nec vero secundum exteriorem hominem,sicut Humanisormii luspicati lunt , sed secundum interiorem nos hac sigura signati sumus, unde se rationalissed est,doctrinae vel disciplinae per ceptibiles sumus. Si ergo tam pulchra iunt rationis lineamenta in ea quae formata est antina. quana clara, tuam certa est ipsa ratio diuina, lux non est formata,sed ipsa forma Si adeo uiua 'citer artis suae compos est vitabra,nonne multo magis in proposito vel opere suo prouida Sco stans est ipsa veritas Plane incomparabiliter conitantius atque persectius omnium quae facien , da erant,in hoc verbo vivebat ordo vel natura. Nec solum nouerat ab initio,quae vel quali ter omnia conderet,iuo statu lingula dii poneret, sed etiam quaedam perdita qualiter ad tuam xloriam recuperaret. lnde eli quod suum cerrum seruat omnis natura cursum, nihil sit sola sole nouu ira, quia Uidelicet semel de immutabili voluntate posuit praeceptum, semel de simul omEccl. . nia creauit, qui Uiuit in aeternuin Sic omnino intuperabilis manet altitudo diuini consilis quod L. f. laabuit iuper talutein generis humani. Nec enim electos alios Vocavit,iustificauit,& magnis cauit, quam quos arae iecula praesciuit& prsdestinauit,neque tanquam praeuentus aut circumuentus a diabolo, nouum aliquid excogitauit, quando hoc verbum misit incarnari, sed sic prs sinitum est,iic omnino, quia pulchrum S speciosum erat, ante patrem complacit uni est: vi inter inimicitias aduersantis diaboli semper in melius saluti nouirae prospiciens Usque ad sum muni suae dii positionis beneiacentia diuina perueniret. Quid ergo impotentix vel temeritati a
Deum arguis, haeretica temeritas uod sactum est, hic subdistingue, ac deinde subinfer: in Verba ipso, scilicet verbo, vita erat. Vel certe, ut iam secundum scripturam aliam loquar: quod iactum est, spectabilis atque deliciosus coram sapientiae suae Deo ludus erat. Sic enim dicit. ipia,quae est hoc Dei verbum, iapientia: Dominus possedit me ab initio viarum suarum, ante Prou. . quam quicquam faceret, a principi'S ab Mierno ordinata sum. Et post pauca : Et delcctabar
inquit, per tu gulos dies liadens coram eo Onini tempore. Iudens in orbe terrarum: Et deliciae meae cile cum siliis hominum. Ludus iste inelitabilis est diuinae bonitatis iucunditas, qua iam creator antequam quicquam saceret,delectabatur in verbo suo,in sapientia sua. Magna iunca risis. hsc,alta sunt ii c. Et horum quidem ic suum maiestas, mortalium oculos, velut claritas solis, iudo eκ reuerberat: Attamen eorundem similitudo nonnulla, tanquam solis imago, quae perspici arte inu positi in aqua,nostrae naturae iubrutilat. Verbi gratia: Ecce musicus instrumentaqux libet ex ς' arte componit, certisq; ac sibimet cognitis dimenta numeris, vocum interualla discriminans: fiatu vel pulsu concitatum lonum inanimatae rei rationem tibi insitam imitari compellit. uia ergo Nonne antequam instrumenta componeret,aderat ludens in mente & voce eius mulica, ludens in diuersitate vel diutinctione modorum, bc delicis eius in multorum suauitate caluum; na suerat,vna nihilominus de nunc est mulica, niluit crescit aut se multiplicat, quamlibet r. rio multas ad cynendum Voluptas cantoris comportet citharas. In hoc ut dictum est nonnul
la similitudo est. Nam quid sumus nos, nisi magni musici, Dei quaedam instrumenta c Vnde
so dc in citharis oc in organis,quae profecto corda dc corpora nostra sunt, dominum laudare tu hei nur.Ipsequoque inminus noster,musicum Dei patris maxime instrumentum est: cui dici eidem pater,dumiecundum corpus in sepulchro iacet: Exurge gloria mea, exurge psalterium S cithara.laad totus mundus diuinae I audis instrumentum est, licet solus homo vel angelus laudem Dei decantare sciat, iacui in citharis sola chorda, sed non sine ligno modum cantilenae
12쪽
C OMMENTARIOR VM L i P. I. epersonat. Igitur quemadmodum natura musicae in anima musici vita est, quam instrumento ars imitata est, sic totius mundi compolitio, qui ut dicrum est; diuina laudis instrumentu es , priusquam fieret,in hoc verbo, vita erat,de qua S iubditur. ἱEt Uita erat lux hominum. J Haec, inquit vita quae erat hoc verbum per quod omnia acia iuni, haec ratio sempiterna lux est lio
minum scilicet optimae partis omnium qui iacta iunt quia Viae acet totam in hoc umbili mundo illuminat humanam naturam : id est, cum luper omnia quae iacia iunt,luceat: suam ipsius imauinem in sola exprimit hominis anima . Omnium enim qux iacta iunt, alia quidem iunt, Qt lapides alia & sunt θc vivunt,ut arbores:alia Vero tunc, iuunt, oc ientiunt,ut pecora. Homo autem post angelum solus in hoc honore est Positu , quod ad quxrendum N inuenien dum creatorem tuum iactus est idoneus. Ergo quod ait, ira nxc eras, et est lux bominuto,ia id est a ii diceret: Tationalitatis lucein toti imperiita est natur ii mii Um. Quod cum ita sit, ei, sini tuit dicere sic A vita erat angelorum pariter hominum Vira enim naturam, i cilicet an hori di. elicam nariter & humanam,iplei didae raticis nobilitas illus iratai quam exinde percepimus, . citur vi,
duod ut iupra dictum est fecit Deus hominem ad imaginem dc umilitudinem suam . Ue iam non angelis , sed solis hominibus Euangelium icribitur, nec enim propter angelos, ita riise es
roster homines tantum venit Christus, quem qui non receperunt , in hoc matas me Euatig holiri.
lio es in caeteris apostolorum diastis arguuntur, arguςnte Per iii Os iancto spiritis, iux quod de illo lociuens iple Christus: ule,inquit, arguet mundum dς Pςccλ O, quia non crediderunt in Io is me. Dene ergo dictum est nunc, lux hominum talarum . nam de angelis adprxiem non perti γnet ne tium. Et lux hominum uniuersaliter dictum ellua est,bonorum Pariter di malorum: Duplex ouia videlicet aequὰ tam boni quina mali in hoc lucent, quod rationales iunt. Nam licet homo
malus neccando obtenebretur, i atq; noctis atque tenebrariam latius: non tamen ea qua pecora .
Draecellit rationis luce priuatur. Est & alia luα qux Per in iii ix x et bras potuit vel potest annit in oti chii - scilicet gloria limilitudinis Dei.Fecit enim Deus hominem, non totum ad imaginem,sed ad . similitudinem suam. Ad imaginem x idelicet,in eo quod racionalem taxternum: Adsimilii ' dinem vero in eo quod suae bonitatis imitatorem iecic eum. Uc banc quidem similitudinis Dei lucem tunc amittit,quando peccando creatoris imitationem dcierit. Illa autem, quam ha .het ex imagine Dei rationis claritate lucere non dei inu. Et per illam redarguitur albeo, qui e tiam in tu citatem tuum facit oriri superbon s&malos; quod rariolus luce Dic bonos priuatnec malos lux igitur hominum est etiam malorum, Propter quod me cui abiles sunt. Vndeta Roma.i 'equitur s Et lux in tenebri; lucet, Stenebis eam Won com P ebenderunt. J Liax, nquit,scilicet discretio supradictae rationis,lucet in tenebris,id est,in conicientia illorum, qui male agendo te nebrae iacti sunt. Nam ut de Iudaeis taceam, qui cum facionis luce lucernam quoque habue
runt acrae scripturae: de gemitibus,eiul modi iucem hon habentibus, dicit Apostolis, dia od notum est Dei, manifestum est in illic Deus en miliis reuelauit nursibiliae enura eiu acrea Rom.i
iura mundi, per ea quae iacta sunt, intellecta coni Pimunxur. Lux ergo rationis est,quae luctia quamlibe prosandis peccatorum tenebris. Seo lucem hanc in icipiis lucentem cum teri br essent ipli non comprehenderunt: quia videlicet cum cognouit erit Deum ion sicut Deum . vlorificauctat, aut gratias egerunt. Amplius autem rei iunc Iudaei: quia cum tam natura id rationis iudicio ,quam lacrae legis testimonio lucem veram Pollen 'agnoscere pisterilem, . magis obtenebrati sunt,u non cognouerunt eam. Micrum quippe inulos tuos ne viderent se S aures tuas comprelserunt, ne audirem, re omnino in Lilige e noluerunt, ut bene agerent. λαEcce signum cui contradicebatur, quantis fragoribus imonantis ψeritatis defenditur ' Picii ,1. .
Ouid spiritus immundi contra laticere pollunt ab interiorii s hireticorum prorepentes in mo L Σ; dum ra a tum 'eruntamen aliis upersunt holi di xores huius ligni, icilicet tuas in , iis . . qui tanquam sub alio cito positi,non terrentur: quia non audiunt tragoreaa natus tonitrue iuuio, Nam heretici quidem quali de suo cito nil minantur, dum i equaco Apodolorum se esse simu π lantes caliter etiam non audirentur, nili apostolici eis e Pux xentur,simulautes ergo an '. cam i e tenere vel proserre doctrinam, tam postoli Leti iri Omo desuper ut aduertaris seriun . tur At vero ludes, tanquam sub alio climare iunt, quia Pritii Apoliolos non recipiunt, &propterea nihil ad eos pertinet, nihil eos mouet, quo a Lamam gloriam Dei nolirum annunciat rmamentulia. Quia ergo Nunauid excusabiles crunt Nunquid non audierunt, vel te au
disse dissimulare tuerunt imo primi audierunt, non Undecunque,ted ex ore eius,quem nec Mat. N. abscondere nec iellere vllatenus possunt Audierunt qui 'Pe Per Ioannem Baptiitain, quem omnes sciunt esse prophetam, cuius non ex hominibus, ica de LGlo sunt e rei timonium, neg. oph. ἡρxeipii nequeunt. elebratum est enim N ab ipἱorum historiograptus nomen meritumq: io- anu. ii. annis, miraculum natiuicatis,&sanctitas viis mirabilis, dignitas pridicationis vel autori
ias baptismatis,testimonium quoque quod tristo Puri uoui , o cauia mortis. Qui iPic qui sedis . dem nihil scripsit Ied cum tantus ei set, ut titillu: Potuit Ic siminari, quid dixeric, quem in ses, id
sito ottenderin totus orb1 audiuit, oc luc loqua eius in omnem serram exurit. Hunc ergo te nec
13쪽
Deut.1- timest et hoc iidei verbum, di ne frequens Pr licciar audit Oi i mra, tam propter testium vi: Ioam i, quini propter teistimonior urn cor antiam: cum quibus' hunc a sunm, alternatim posituro, nune sua, nunc illius Uerba Christo testimoniuin perbibentis, lioc modo, ostendens ante omis
Ati: i nia,quis vel qualis iuerit. Γ Euit lion o mittas i Deo, cui nomen erat Ioannes. J I coinde cumtii, iiiii. de verbi aetern te loquens, Euangclista di erit,era L A erat: nunc ivit homo dicit, detoria riprxteritum perfecit uni tempus ductiuncula. Nam quia verbi eise nec coepit nec desili: hii ius autem hominas Ioannis,utpote desuriciliam,elle Pixteri r iani diu quippe recte homo rite dicitur,qu.im diu caro est cum anima rationali Priadcnter ergo, ta proprie,de illo erat de hocri Liei dictum esit , suit: Etenim cxii peribunt, xu autem Permanes, inquic Psalmi sita ,&Omnes sicut . vestimentum veteras erit, ct iaciat Upcrtiarium mutabis eos , S murabuntur: tu autem idemipie es, S anni tui non deficient. Fuit e g , inquis,liomo mi luS i Ueo, cui nomen erat loannes. tingula verba quasi itatera ponderanda sunc, quia videlicet de thesauris sapientiae prodeunt, citius dicta tunc grauio 1, Pondet is habentur, quando super Uacuc prolata non videntur, piissertim in tanto tam p praecipuo ne Orio, ubi maAime semctipi a in maintas vetita iis a no: cet e dinci,ne citiuere a vinctur Verbis inax iter cadentibus. Quin autem sic dici tu sic t emi Ioarines in testimonium, lupei illae Videtur lic protelatum: Fuit homo nusius a. Deo, cui nomen erat Ioannes: hic venit in Letiimomum . Siquidem 5 alu pro victae hominea suerunt, S omnes a lino inlisi iunt,&nomme Ioannis multi liomines xqui uocati sunt.
Quantia Diligentius ergo pentanda sunt,quia non cacili elocutione, sed grandi declamatione prolata, iuri idcucet tali in ioco Vel cauta lic nominatus homo iust, multum luis aciendus, longe
i itin, . di similis bominibus multi,, Vis Ute quo maior inter natos mulierum. nemo tui reacit aveo maluum.' nus, ut longe ante per pro 'lictam an elus dictus iit . Hic eii enim, inquit Dominus, de quo icriptiuo in j ccc intrio angrium meum, qui Pr parabit Uiam ante faciem meam. Homo igi es ture cellens S inclὶ Lus,Cre riniando,Plςna 4 euangelii vocem omnium coniciatione hominum ira erit 6 pronunciandos. Miissius, inquit,a Deo. IEt Prophetae omnes a Deo missi sunt. Nam ii a Deo musi non sunt, aleauripiis enerunt. Et si a iusti eripiis Venerunt ,&a temetis iis loquuti sunt,sures linit N aair cf. bid abiit hoc a prxconibus , exuaxis, absit ab lus ad qoos factus ea uitio de quitius piritus ian uis: egrimquit, di Aij I citis, oc illil excelsi omnes. Igitur Ai ncti pro 'liciae omnes a Deo misii suiu,quia cum Uerbo Dei omnes venerunt. Q Hid ergo disentium habet singulari tant x enuntiationis xxconio, quod suit hic homo nuisus a Deo c Musis tuiti per Oilitiem modum. ιimiain quident quia dica aliorum, quae missi sunt velociores cur ibi . . iore iuerunt.Quia videlicec cuirit L ciari Ur .s officium Vel Lancillum expectare , donec videat 1. i. e. quid nunci et ri ad ilia .recursuiu, ii,ilh Prius hinc per iam Uniueri x carnis recurrerunt, isicia .i. praestolatum Domini videre mererentur aduentiam. Hic autem eo tempore missus est, quo i' iuris videret Oilet,ita ut eunderia uiuens Uιuentibus digito O. tenderet: mortuus mortuis apud inferos paulo post affuturum nunciaret. Diande sic mi ius est, Vt i Upra naturam veniret natus ex utero eneci trita sterili, quod non naturae Usus, i ea lolius Ueι eat opus, ut nesciturum . in nascendo praeueniret, pradicaturum Praedicando prxcurreret, haptizaturum baptizando a prxiret, moriturum moriendo Praecede cr. binsulariter er .nuisus eic, cui nusquam ivbu itere,nusquam diuertere,nuiliam Uacauic cum ieculo ierimonem habere, non domum, non agrii. poisidcie, nec attines an cicere: ted Vrgente iermone Diu rgeme negotio intuentis pariter α. iubiectu iis, nudusct expeditus currere habebat ante faciem eius, velut qui ad hoe solum si c. i. ctus cxat natus, ut Para ex coram eo vias eius. Et huic nomen erat Ioannes. Non ab liommicui nu bus, neque per hominem,sed a Deo per ipsus Archangelia ita, tabcalu,t a certam ob causam n
mP eius men illi erat lo times. ctram Plane ob cautam, utila videliccc toti ias Praedicationis eius tu inma
tuu i ingratia, Quid, Pr dic uix, nil carnalem IVem abolitam, A spiri ualetia exorta etia' gratiam Nam usq; ad ipsum lex, lux Per Miasen data eta, a diebus aut ein ipsius gratia quae per
lcium Cli risitum laeta et t. Et ex quo aut Oi em eicii de ira gratiae praetento mostrauit indice,per ean
i graiiam regna Lxtorum vim patitur, S violenti diripiunt illud. Hoc autem,scilicet diligia 'tram,nomen Ioanni, interpretatuisti sona .lgitur cauta manifesta,causa digna est, propter quam
iuui; i. iii nomen erat loannes. bed ludxus hoc ignorat, 'uia videlicet alia suiu haec, qualia .el x
anni, te meri quod est positum super cor eius, admittere reculat. Veruntame alia multa praesto sunt, uehimo- &superius ex parte dicta sunt , quibus arguentibus te uinomum eius vel hapi: imum de caloh: . 'ha negarc nc lucunt igitur emonstrato amoi, homine,tanquam in conspeetu cocilit,imis koisiili. in medio turba sit, Vel inseditioe concitari aduersus Obritium iudaici populi, constanter edicina. ortis fidic venit in testimonidi, Ut tel mon M Peri uberet de lumine,ut omnes crederem per illii. I HieL c. sinctuit tam magnus,tam expectabilis ad hoc Veni ad hoc iactus vel natus est, ad hoc positus in sublimi,ut aboli us visus, a cunctis auditus iciturionium perluberet de lumine, videlicet ad
y uersus tenebras, quae cui supra.dictum est lucentem in semeti pin lucem nolia uni coprehendere
14쪽
. COMMTNTA ORVM LI p. r. rdere, dicentes: Nonne hie est filius sabri quomodo ergo nunc dicit,quia de caelo desceah Ad Luririuosus eos ille testimonia: n perhibere Mettit,quod is pie esset lux hominum, quod esset vini eni ' mrus Dei filias, per quem omnia sicia sinit. Et ualdein proplietae omnes de hoc eode lumine te stimonium perhibuerant,i ed differt atque proellit huius teitimonium, in eo maxime quod illi nim curum esse testati funi,hic iam .iduenille lini sicans, digito quoque ne de persona hius clubita J
retiar, Pr entem ostendit, licens: Ecce agnus De .Hic erat quem dixi. Quo autem indicebat r
iuuilominum,uel quod tibi prospiciebat emolumentuli ' Vt in conuentaculis nostris talar UPeκ prophe re tibi prouideret, atri magni praeconis totim iiiiii c omnes inquit crederent per eum, rarum.
subaudiς, quod ii te,dc non alius pseide Ieius Mari ilius, S Ioi eph, ut putabatur, esset a prin t0- '
Cipio Dei Verbum, Uecbum Deus, lumen iternum. Hxc ergo erat incent charitatis eius, quae non quaerebat ea quae tua sed iuxtiostra iunc. Hoc luxit intendebat , ut Omnes crederemus, . crede do accederemus ad eum, oc illuminaremur, gratula inur, Agrarias agimus Protam be Di adiutilitatis beneuolentia. Non autem quod parain laceret lux ipla,idcirco teli titioni s m
digebat: in 3 non lucis ipsius,sed oculorum cialpa erat, qAod Per semetipsum a nos cinciis poterat. Lippientes enim,uno ec pene caecata erant oculi hominum eX puluere terrena: cupiditati dia adcirco lux Vera, quanto mag.s lucebat,iarito grauius illos OTendebat. Eius ergo impatieri
res,lese averterant, di quasi doriam ad iolis ortum dederant. Ioannem autem, elut montem, scilis eiusdem radissiliuit ratia a tolerabilius aspiciebant. Hic placebat eis mons magnus de Cur ab coria lamine vestitus,ta in tantum delectabat eas, Ut putarent ucia ipse eu et Cur ius. Cotraquam illorii opinionem mox iubditur: Noli erat ille lux, Ied Ut teistimonium perhiberet de tu ilia tuae. mane. I Cur enim lux elle denegatur,nisi quia lux ide in Cluilius elle putabatus Sed non erat
IUN.Non,inquit, erat lux vera,rion erat lux illuminans, non erat ipla lucis iubistantia . Erat autem talis lux,qualis S Apolioli,quibus dictum eli: Vos elis lux mundi, ita e .l aliunde luice
pia, lux non eliciniali bono, ted accidentali dono. Sed Christus qualis lux ei ai ΓErat,inquit,
lux Ucra.J Lux erat vera. i. eius lucis,qua lucebat S Ioanues, efficiens cauta. Nam i equitur: uxilluminat omnelia hominem venientem in hunc mundum. I liliaminat,inquit, Omnemve mentem ait hunc mundunt. illastratione illa quam in Adam omnes hosti ines Perdiderunt. Quadam enim luce. i. luce rationis, quam habent ex eo quoa ad imaginem .L ca sacci tum, omnes homi es illuminati veniunt. Quadam autem illuit ratione, scilicet c tutionis diui rix, qu. in habere debuerant ex eo, quod nihilominus ad uuii titudinetia ini fiatus est lio mo, Privati nascuntur m hanc mundum. Sed non Ornaeἀhoinities, non omncs omnino filii Adam statu dii inae lucis coni equuntur gratiam. Multi enim ab illa iunt iusite relicii, bc erra uerunt avia veritatis,& lol iustitiae non Oi tus est eis. igitur quod dictum cui, illuminat omnem unantis hominem venientem in hunc mundum,idem eii ac si dixisset Lux vera Christus erat, ii ne qua ininario nemo illuminatur omnium Lominum venientium in trunc naunduin qui utiq; eta paterna I A uaricatione omnes obtenebrati veniunt. Sciendum autem, quia Per P QPriam Opera siti t.
si erit spiritus sancti fit, quod illuminantur homines, Ut iancti lint ad imittitudinai Dei, Colosi
qui prose fici quod rationales sunt coditi ad imagine Dei, pr ou est silii, qui est sui ait Aposto
lus imago Dei inuisibilis. Veruntamen de hoc ipsum,quod i piritus lanctus aduenit ad illumi Luc. r. nandam mentem hominis,eiul de illi: gratia sit, qui eunde spiritu ianctu dare venit , sicut ipleue seipsis enunciat Igne veni inittere in terra,& quia volo,nili ut ardeat Lux ergo Vera iolus Cluisitus,qui ut dictu est utroque modo illuminat omnem hominem venientem ita hunc mundiam. Si autem omnem laoiem, Uti4 A loannem. Sed hoc dictum est, quia lux istia Clari ius, furi vera
Dci Verbum, pr:uiquam intestam carnis laoitriae deuertiret,erat apud Deum: Quomodo er go,inquis,& ante Ioannem illuminabat omnem hominem, tam longὰ a Deoia stum, tam longe venientem iii huius mundi exitiumc Nam sorte de Ioanne non mireris,quia quando illumina lora nestus cic,ia lux istam muridum venerat a templo suo.s. virginali utero sese infucierat. Eorte de ve tu dicas, quia descendens magna illius lucis substanti simus S Ioannem in matris utero radia iuuitii
uerat, ta leni concus i illam, cui gaudentes applaudi inus, iniam is exuit ac Miuio secerata natu
silua quaeris, quomod prius cum ad luc esset apud Deum, illuminabat Oirinem hominem Venientem in hanc mundam sed hoc te Donnaoueatanas audi quod i equitur : sin mundo e Verba. rat. J Et apud Deum erat,& in mundo erat. Verbum quippe Deus erat. Deus autem ona 'ς aiunt crcator, es in patre non est, quia Ubique est. Verbum ergo Deus, quia incircuini criptum it a Riumen eit, quia Ubique et , & apud Deum erat,& in mi indo erat. uid autem mirum,quoci dia in in muris mundo erat Audi quod maius et t. Sequitur enim: LEt mundus per ipsum iacius eli. J i Munda do,q in et O impici ut regat,regit Ut ii pleat, quem de implendo cucundat, de circundando implet,& k sui tinendo transcendit: dctranicendet idolui inet. Igitur repugnantia non iunt ea quae dicta sunt. . quod iroc verbum, haec Vera lux, d erat apud Deum,& illuminabat omnem. homi nem Uenientem in hunc mundum,quia videlicet cuili ubique sit c apud Deum erat, de in mundo erat. lam vero quid doloris,quid habet conquestionis,quod dixi uer, & mundus per apium x A mi iactus
15쪽
Rup RTI IN IOAN. CAP. r. Ingrati factus est,prot Inus adiunxit s& mundus eurri non cognouit. J O excitas, O sngratitudo. in
grati nanque primi homines clauserant,dum se aperire putabant oculos suos promitten e menino uin dacis patre Diabolo,quod ii transgrederentur mandatum, aperire itur oculi eorum,sierentque pudiu. sicut dii,scientes bonum 5e malum, id est, haberent,quod solius Dei est,scientiam uniuersorum. iam 3 vero ecbntra caecati sunt, suam et cxcitatem posteris suis haereditariam derelique t. Vs per caecitatem eum non viderent,qui in mundo erat A per quem mundus iactus est, cuius scientiae coaequari procaciter allectauerant,ct Per ingratitudinem cum nec de tantillo, quantum ex o peribus illum cognoscere poterant, sicut Deum glorificarent aut gratias agerent. Quod ergo ait: Et mundus eum non cognouit. Exclamatio dolentis est. Amplius autem & hoc quod sequiis Inopria tur: Tin propria venit c tui eum non receperunt. I In propria nanque venit. s. in hunc mu Vcm , d dum, qui per i plinxti tactus est, et in eo,quod apprehendit semen Abrahae,de quo Propagaxo peculiaris illi fuerat populus Israel. Apprehendens enim semen Abrahae .l. assumens carnem de initie Abrahae in propria venit dum in gente illa conuersatus est cum hominibus, quam sibi QO magnis in propriam ii reditatem acquinerat beneficiis. Venit autem non localico , Deus quippe est Unde Jc conii at,quia ubique est. Venit sane non de loco ad locum trant eundo, ted qui erat inutii bilis, Uisibi em te exhibendo. Nam in mundo erat per diuinitatem, cuius incisse vel manere: venie tein in mundum per humanitatem, cuius est ire , de de loco ad locum transire. s Et tui inquit eum non receperunt .s Parum est,non receperunt,inluper de occidero
se . Nam qui sunt hi tui, nisi maligis illi de male perdendi agricolae, quibus ipIe suam locauerat α' vineam Aptius nanque sic accipitur in propria venit, in vineam illa intelligas, de qua scri Gi,do, pristia est per prophetam: Vinea enim domini exercitun domus ii rael est, quam iuxta Pialmi uam,de Aegypto transtillit, eiecitcet gentes, R plantauit eanti ut lepem circui dedi ,quia vita delicet urbes inuratas,uei angelorum praesidia praestitit, fodit in ea torcular, de turrim aedifica Pii ... iiii id est: altare, Ec decus templi, in ea sola gente habuit. Cum ergo ad lianc vineam suam
mali a- nudus cli,dicente patresamilia&: Verebuntur filium meum in propria .enit ea mali agrico ' lae,mali operarii legis, non receperunt eum, imo eiecerunt eum extra ciuitatem, de Occiderunt
animosius de nequius quam seruos eius: dest, iustos & prophetas occiderant. s Quo quQ
at. u. tem rc per u Dc eum, dedit eis potestatem silios Dei fieri, his qui credunt in nomine eius. ILu ir. Vnlueriali quidem enuntiatione dixit. sui eum non receperunt, ted non uniuersaliter dixit,aux dicere debuit: nemo tuorum recepit eum. am aliqui tuorum, licet pauci, recei erui L eum
Et quod maiori gratia dignum eii,clim scirent se quoque similiter ei jciendos ese Propter eum, , - . Osricia re Perunt eum maAime autem de gente, quam nesciebat, de populo quem non cognoceretur. urrat,scilicet de Uniueriliare gentium innumeri ad eum confluxerunt extra vineam tuam pro
1 i i . lectum, R suo tanguine cruentatum, qui de subiectis humeris deuote impositum ad suci transtu
V lere diuertorium. Quotquot ergo inquit)receperunt eum,quotquot exierunt ad evi e ira pore tam pastum, quoiquor de gentibus, quae illum non cognouerant, ad eum cucurrerunt,& im properium eius portare non erubuerunt, dedit eis magnam potesta icio, inclytam PQ csta
tem, scilicet polle silios Dei iteri, cum prius Uei fuissent inimici. Talem ille potestatem de Quo dit iis qui receperunt eum. Quid sit autem recipere eum, ne nimis laxe accipiatur, dii init modo euidem lus, adiungendo: s His qui credunt in nomine eius. J Ac si dicat: non tecto inducenticius, aut cibum apponentibus, potum miscentibus,&isiciolummodo recipiemidus ista po testas datur, v sili Dei essiciantur. Nam talia ludas quoque exhibere, & diabolus esse poetuit. Siquidem hoc modo caro sola reficitur, Christus autem non tantum caro, sed de Verbum. ε est,ta maxime ex eo quod Des verbum est,praedictam potestatem dare potest. His ergo qui sicci edere receperunt eum,quomodo recipiendum est Dei verbum, dedit potestate filios Dei sicri. i.qui crein note diant in nomine eius. Credere nanque est semen Dei Verbum cum amore susceptum, ii ipse Dii A. gnata mente PQ are, uod arx Vn tutis ali potestatis est,ut aiae substantiam in ilium vigorem Epita. ii asserens, dehoibus deos,de sili sirs filios gratiae saciat,stat qui in loco, Ubi dicebatur,no plebs Osee i. mea vos,vbi vocentur filii Uei. I Qui non ex languinibus, neci ex voluntate carnis, neque ex RQ voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.J Non ergo glorietur quis,quod ex sanctis parentibus car ii uri naliter generatus sit,videlicet quomodo gloriari solent Iudaei,quod semen Abrahae lint. Noe de san- nim, quod illis vel illis parentibus carnaliter quis natus sit, idcirco magis aut minus copulatur suin b. inter filios Dei. Quod maxime patet in duobus geminis Iacob dc Eiau. Nam cum ex eisdem sanguinibus, id est, ex commixtione eiusdem patris,eiusdem matris generati sint,cum nati sint, Ma voluntate eiusdem carnis, id est, socminx: carnem nanque Euangelista pro foemina posuit,
Hati iuxta illud: Hoc nunc os ex Ossibus meis, S caro de carne mea. Et ex voluntate eiusdem viri,
se videlicet sancti, Se patriarchae magni. Cum emo ex eisdem sanctis parentibus ambo nati sint, non tamen idcirco ambo praedestinati, Vel Vocati iunt in numerum filiorum Dei, sed Iacob mala. . dilexi, Esau autem odio habui, dicit Dominus. Item, ex sanguinibus Christianorum parentum Moin s. quamlibet fidelium & iustoruiu , qui nascuntur fili I, nascendo accipere non possunt, ut sint
16쪽
C OMMENTARIORVM LI p. I. 'Christiani quamlibet nascan tur Ut dictum est ex parentibus Christianissimis, quia videlicet pa yxChrirentes no ex eo,quod Christiam sint, sed ex eo carnaliter generant,quὀd homines sunt. i.no per Chrilli gratiam,sed per carnis naturam, ait ideo non in liri sito generant, sed in Adam. , c igitur non minus iii qui eri circuncisione, qu.im qui ex praeputio,non minus qui ex iust is, J qui sitianus ex iniustis parentibus nati iunt,opus habent ad catholicam prosicisci id clesiain, cuius per mini i filius
sterium renalcantur iecundum nouum Adain , per quem dc verum patrem Deum contingant:
quia videlicet prius ex qualiumcunque parentum sanguinibus pullulando nascebantur i. e ha, candum veterem Adam, per quem S praeuaricationis principem diabolum contingebant. Christip-Igitur,ut in extrema conclutione ad iuperiora recurrat oratio, is qui ut dictum eli) illunii- δη fiat. nat Omnem hominem venientem in hunc mundiam, qui sese recipientibus, talem dedit pote Vr Ju statem, ut silis Dei fiant, is ipse erat lux vera : Ioannes autem in cuius minorationem haec di cta sunt,quia tantus erat, ut putaretur esse luη vera,tcitimonium ad quod venit, de hoc eodem lumine, a quo de ipse illuminatus est, perhibeat. Ad hoc enim illum hic Euangelista Ioan nes ut iupra di fium est asciuir,ut talia suo,quam illius teistimonio lucem veram possit des en dere aduersus tenebras, quae noluerunt illain comprehendere. Prosequitur ergo de verbo quod verba
coeperat, dicens: s Et verbum caro factum est J Vt audiat Clierinthus Sc coeteri Antichri siti quid coniunctio, de, quae hic ponitur,libi Vchi: continuandum est sic : Dixi luperius In priri cipio erat Verbum, Sc Verbum erat apud Deum, de Deus erat verbum, de omnia per ii Iuni sa cta sunt. Ad idem regressus, postquam alium testem asciui: Et vel bum caro factum est. Ergo audiant pupilli, audiant post humi generosam antiquitatem patris sui. Audiant&sciant, quia per Citrii tum omnia facta sunt,de quia per ipsusnsactus esit mundus, qui mundi origine i a to tumor dicebatur, ut ante Mariam iui se negaretur ab haereticis de ludaeis , nobilitati silio
cum inuidentibus. Cum autem audimus, quia Verbum caro facetum est, non idem eii e quis ar v. sabitretur, ac si dictum ei Tet, verbum in carnem verium est. Nam hic sensus haereticuῖ est, haec non est epositio a side aliena est. Non enim verbum in carnem Uerium est, i ea ali inendo carnem versum carnalibus condescendere dignatum est. Et sic dictum est verbum, quod erat apud Deum, ca rosactum est. Quomodo tu quoq; dum loqueri, recte dicere potes, verbum quod erat in ani mani ea vocale factum est. Quomodo ergo voce tua proliciscente de Ore tuo ad aures alie nas, idipsum verbum tuu na in corde tuo permanet, quod per auditum in alterius quoque meri rem proselium est:sie R Uerbi carne .isibili ad publicos aspectus prodeunte, verbum ipsum in corde patris totum permanet, quod totian. nihilominus per eandem carnem ad nos transmita sum est. Ita Uerbum idem totum in patre, totum in carne, attingens a sine usque ad sinein, idem a corde patris,ultra vel supra quem nihil est, quasi trames aquae immensae ae fluuio trans uniuersos angelorum ordines descendens ad carnem nostram, Vlcra vel infra quam Propter carnem peccatum in sepulchro putrescentem, abiectius nihil est. Illud quoque non praetereundum, tum. quod hic cum nomine vel substantia carnis anima quoque rationalis omnino debet intelligi. on enim sicut Apollinaristae haeretici suspicati lutit,verbum Dei sine anima carne assiumptat. hi' 'iii Venit quippe saluum facere quod perierat: totus auteio homo perierat. Totus reuera,id eli, S aiam e5 in corpore oc in anima . Nam in corpore mortalis, de in anima iam mortuus , dc in v sthedit. troque xternaliter erat damnatus. Vt ergo totum saluaret Verbum,totum nihilominus homi nem, id est, carnem dc animam rationalem auuinpi ix. Alioquin, si solam carnem sine anima io uis, verbum Deus Iul cepit set, ubi radicem suam fixisset Solus quippe rationalis spiritus capax holem eius est. Siquidem verbum hoc ratio eli, sapientia est,quam singuli quoque homines, quantum 'ea Participantur, non nisi niente vident, non nisi anima complectuntur. Multo magis er go verbia in uniuersum,quando carnem suscepit, congruum sibi exceptorium, id est, animam gi es, irationabile non omisit. Absit sulpicio haec a corde, absit ab ore omnium in verbo incarna ex auro tot petra habentium.lta anima quippe maxime icriptura illa facta est a Deo patre Verbum bo/num eructante, de qua ipse in Psalmo: Lingua, inquit, mea calamus scribx Velociter scri e o uti
helitis. Inscripta nanque eit verae dc integrae hominis naturae vera de persecta verbi huius manita.
natura , id est, coniuncta in viait. te peribitae absque consutione utriusque subiantiae. ris. Sic lic ellectu est praeclarum illud electrum, humani generis pretium atque ornamentum, in quo de diuinitatis aurum nihil de tuo fulgore perdidit, de humanitatis argentum augmentum ibin his sui decoris obtinuit.lgitur quod ait: Verbum caro factum est, idem est, ac si dixisset: Deus lio minemo factus est, more scilicet eo, qui in scripturis usitatus est. Solet enim nomine carnis in terdum totus homo significari, ut ibi: Et .idebit omnis caro salutare Dei: sicut econtra per animam totus horno significatur, i cut scripturn est: Deicendit Iacob in Aegyptum inani Aet. mabus septuaginta quinque. Ergo Deus Itonio factus est, s 5 habitauit in nobi .a Inno Deus lis bis plane per omnia, utpote de luis inuisibilibus ad nostra Uisibilia prosectus. Primum in vera natura nostrae carnis, in cunctis humanae naturae legibus, habitauit in nobis. Nam bitaui hoc solummodo excepto, quod puerpera non secundum morem Vniuersae carnis ex virili i nobis. semi
17쪽
nu PERTI IN IOAN. CAP. I. semine conceptum hominem edidit,nec partu Violata est, sed virgo antepartum, virgo per Verano mansit Sc post partum, hoc sane excepto,iorO Ordine suo Uera hominis natura cucurrit. Quod rh' Iudaeus vel detestandus calumniator Manichxus, dicendo, si virgo peperit, phantasma suit,
chesisti consequens est,ut primos hominum Parentes.s. Adam dc Euam,quia carnalibus caruere patri ex virili bus,non veros,ied phantasicos tuisse homines arbitrentur. Longius quippe est, a natura nobis e. vittata sormari hominem de terra, quam concipi de stamina . Mirabilius est plasmari virum de inanimata ct insentibili materia, Piam generari virum sine viro de animata de sentibili, imo de rationali substantia. Illud quidem mirabilius,hoc autem est venerabilius. Illud diuinae esit po Duri u tentiae, hoc opus potentiae pariter 5 grati , Iam quidam Omnino abhorrent, quod sanctus horror. sanctoru Deus potuit se pati credi iur,ut icemineis clauderetur visceribus. Sed, quaeso, num sciuivnx a ipsi modii sui horroris Eit enim horror,alius qui a ratione, alius qui a s ensu proiiciscitur. Siqui
sit, I gema ratione est,quod vitium incomparatione V3rtutis perhorreicimus,cum tamen secundumtione. 1 enium magis interdum vitio quam Virtute d lectentur. A sensu autem est, quod serpentema gis abhorremus tangere quam lapidem, um tamen iecundum rationem animatum d sensibisele corpus serpentis, ita animato corpor, lapidis indubitanter Prxseramus. Quonam ergo modo No libi foeminea perhorrent viscera, nixi an ratione Sentia Utaque, non ratione, quia videlicet ratio
ruit ver nullam substantialia vel naturam, nihil omnino eorum quae fecit Deus , potest abhorrere. h in virgi Deus autem vel verbum eius,cum sit ipla ratio,nullis nostris sentibus asticitur, nullam om/,um nino creaturam vel naturam, quam procul dubio nemo alius quam ipse iacit,led solum natu Verba rae vitium auersatur de odit .multo magis ergo,quod incorrupta viscera virginis non abhor carosa- ruerit, fideliter et pie credere expedit. Habitauit igitur in nobis Verbum Ueus, Sc millo De suis e mineae iecreto naturae, de quo nos non line pecca O Proceisimus singuli, nouem menti bysoa piis absque peccari contagione hospitatus est: inde tanquam sponsus de thalamo tuo procedens, peccata 8c in sole ponens tabernacialiam tuum, habitauit in nobis, enera, i insans, circundatus carne, Wih & vagitus emittes in iantax,sactus lub lege, subditus Q loi eph S marix, circunctius, de tanquam cit, M. peccator legali uoilia mundatus , pastias iamem, S iraudes tentatoris perserens, persecutio Lue. . . nes quoque nominiam sustinenS,Scoturistatus Utque ad mortem de loco ad Iocum sugiens,ad mari . extremiam autem iactir obediens viq; ad morte. Sed haec humilitas infirmitatis quem ad sinem aiidem Pervenu Sequitur: iEt viaimus gloriam eius,gloriam quasi unigeniti a patre.J Gl loan. - . riam, inqUil ,eius Vidimus,quam S idcirco a testari polliamus,quia vidimus, & ab eo signo ψυI'hilip., dere coepimus, quo aqua, in vinum conue lis, ad nuptias inuitatus. Hoc enim iacit initium sigCi rami norum coram diicit iis tuis, A manileitauit gloriam suam. Deinde vidimus caecos oculosis ci inurninantem , lepram tactu tuo iug nsem, iebres depellentem, putres moricios suscitan
sit. tem,linguam constriciam, e turdas aurcs rei erantem,super undas ambulantem, ventos sedan Ioan. r. tem,iluxum sanguinis ianstringentei M,5c multa milia de paucis panibus saturantem. Vidimus hiat. & transi nutatae iaciei eius, reuelandam ipsis angelorum choris, gloriam. Vidimias ad extre Hi irium,quod maximum dc glorioiissimum est, a mortuis rei urgentem , vidimus in manibus oca tui . pedibus eius fixuram clauorum, Vidimus inquatia dc inspeximus, palpauimus, de manus no FIat. 11. itis contrectauerunt latus eius lancea confixum, manducauimus cum illo & bibimus, S in coelum gloriose ascendentem vidimus, Zc promi illam ab illo par ac letu m,lpiritum sanctum acce Lu Hanc gloriam eius vidimus, gloriam quasi Unigeniti a patre , id est, tantam glo FIat. i. riain, quanta nullus omnium Dei illiorum glorificari dignus habitus est. Nam caeteri si Io n. . iii Dei omnes adoptati sunt, hic genuus, imo unigenitus est. Caeteri sunt omnes filii peri gratiam, hic unus de solus per naturam. lure ergo hic speciosus forma prae silijs hominum, Hai . . . oluerente prs siti s Omnibus habet,quam Vidimus gloriam. Supremam tandem huius capitu Ioan. i. ii audiamus conestationem . Quam gloriosum illum vidistis c s Plenum, inquit, gratiae de . O . i. veritatis I O magnum praeconium, magnum de fidele testinionium. Quaeribas cuiusmodi mii. i 'illa unigenita gloria Aurum est, aurum Verum, dignum nostrae captiuitatis pretium.
. . . Homo iste diues di nobilis de thesauro aluisimi prodiit, cor pulculum eius iacculus est auri pretios, tene illum, dum rescinditur per iniuriam mortis , S apprehende quod in illo est ta Ientum gratiae de V itatis . Quam plenus autem sit Christus gratiae N veritatis , vel quanxuae i. si eadem gratia 5 Veritas sit ponderis , hic idem Euangelista Ioannes subsequenti mox lo Ioa ce- annis Baptasiae testimonio deciarabit, ubi dicturus est, gratia de veritas per Iesum Christumo est ., Nam licut in prooemio dictum est, hi duo testes in hoc Euangelio loquuntur, ut i nec tam Historiae paries texitur, qui in testii noniorum turris inexpugnabilis erigitur. m. i. Ait ergo: T Ioannes testimonium perhibet de ipso, dc clamat, dicens: Hic est quem diri,
imi=ap. qui post me venturus cst, ante me factus est, quia prior me erat. I Ioannes Baptista , qui, si ,'h sicut tuo testatur veritas, nec arundo Mento agitata, nec homo mollibus vestitus erat, ebridiri stat sortiter in alto monte Politias, ubi amphisime patebat magnis di crebris venti ve
18쪽
COMMENTARIORVM L I P. I. atus famae magnitudine maiorem sequ ὶm est,aestimari patitur ipsum esse Clitissum existima
tibus turbis,quem solum nunc Euangeliita dixit plenum grati e&veritatis. At ιlle qui de gra me manas tererat,sed totis pleri P gratiae non erat. Verax quidem ac fidelis erat, sed ipsi veritas non erat. 6od si vellet,& gauderet Luderi quod non erat, neque rMLe particeps, neque veri tatis consors extitisset. Si a serto sortiter, Ut dictum est,radici Du,nrmis, ni atq; motus manibus ventis , tanquam edrus Libani, totam popularem auram magno clamore i elidit, di dicit: IHic est quem dixi: qui post itie .enturiis cit, ante me factus est,quia priCr me erat. I Vt per testimo matri Ioannis maxi e confirmet i uangelista hoc quod ii iii Lime dixit, pleri iam gratiae de veritatis. Idcirco haec per anticipati 'riem intulit. Nam poli modia in narraturus eu,quando vel vhiloanne, dixerit ea, iciae se de illi dixi te nunc allelit. Hic inquit qui meeius υ citrum stetit, quem vos ne iciebatis hic homo ipse ea, quem diaei υobis, icilicet, in Hethinia trans Ior danem , hi eram eno baptizans , qtiando miti ita sacerdotes A Levitas, ut intei rogaretis me, tu quis unc enim consessu tum quia non sum ego Christus, S dixi de hoc, qui me γdius vestrum siecit. Qui post me .eni uitia est, ante me factus est, Ne . Poli Ioannem venisse Dominum secundum c arnem in hune mundum, nulli dubiam eii, quippe cuius conceptio dominicam annunciationem ,3ἰ nihilominus natiuitas sex mentibus Domini praecellerat nati ilitatem. Erno quod ait Ioannes de illo, ante me factus est, ad carnis iacturam, quam ver hum assumpsit, reterra non potest: qiiiiiiciat iam dictum eii, vix illa carne calceare se diuini tas coeperat, A illic praeco eius exuli auit Maulus, tanquam geniens matertia uteri sores erumpere illum mox le Uenturum nuntiate. Hoc sciens Arrius, hostis fidei, mimicus gratiae ct veritatis, dictum hoc ab ore Ioannis prHipit: Qtpote qui inlidatur in ab condito, quali leo in spelunca sua, inlidiatur ut rapiat pauperem, be trahendo ad se, scindat Christi pia Pulum. Dei nanque talium iactura iii esse contendit, Rideo dictum hoc, ante me iactus eii, in desensionem suae pei fidiae se limus invadit. Sed Vere sorore caecus quid sequatur non atteia dit. Nam iuxta seni iam eiust tibiaei sum . que iri locum habet ratio quae subiecia est, quia prior me erat c lamq; ut man festius tiar, qu im in conueni ciuer, inaci violenter lateram nanc de torqueat, interim cum leni u eius loannem pecco Aari libet. Quare ante te creatus est ille,oloannes equi a prior me erat, inquis obeli cc eit ratio Ideo creatus est ante te, quia erat prior tec An idcirco clamas , S de ipso ieitimonium perhibes, ut iuxta Arrium creaturam illum esse an nunci , 5e tam concinnam rationem propolitioni iure subiicias Vane ergo impiussurit, 'Vitam tenui ramulctilo innixus, talia profundum pr.xcipitium subter se non metuat. Nam ii loannes iuxta sensum eundem quo dixit, ante me iactus est, praeienti vel scituro tempore uti Vclitiiset, dixissiet, a me me sit, vel ante me si et idem est entiri, alue me factus est,acii dixisset, maior me essecto, est, quia .idelicet eodem sensu hoc dictum est, me oportet minui, illum autem crescere, vel illud quod ni figura eius dixit Uaniel de lap de , qui abicitus de mores ne manibus, statuam comminue at . Lapis autem inquii) creuit, iacetus est mons magnus, di ampleuit orbe in terrarum. Lapis etenim Chiiuus. qui comparatione Ioannis paruus Usae hatur, a stiper Ioannem, & super omnes eiusmodi montes magnus lactus est. igitur qui polim inquit venturus est , qui poli me Vobis pridicat uius, vos ur post me in ii uitia iancto Dapis
zaturus est,ante me factus est, ante me politos in alarq: me essectos est, me minorato cretiit, me coluite rex magnus incedit. Et noc iure, quia prior me erat. PDUrme longe , non quia se cundum carnem ante me natus sit, cum ego lex mentibus nativitatem eius pracciterι.n , sed inde prior me erat, quia apud De uita erat quia Deus erat. Nam Ii vis scire, quaa tanto prior me erat, audi evidetulias : Ei de plei in udine eius nos omnes accepimus . Omnes omnino, icilicet qui ctinque illuminandi inlicine inti rici iam innitus,omnes prophetae, uniuerit patriar a , Om nes omnino quicunque imi si tumias, quicunque donum aliquod de si isti ira accepi natis. Ecce quomodo sibi consonant ma&ima, iuba duci iam tessa. ciuorum , hic Ioannes praecipuus Etlangelistaria ita,& ille alius to innes maκimus prophetarum. Ecce quomodo te se duo Clierubin mia tuo respiciunt, venis .ulcibus in propitia tot um, hic in nou Meuamenti capite, ille coni mens velut in exire ino veteris instrumenti margine 1 hic Euangelilia Sc Apostolus : ille patriai cna rum atque propheiarum noui scimus. Meriis quippe vultibus in propitiatorium, id est, interi tisai uitiis ad perniliendum Christo tes,monium, qui cu propitiatio peccatorum noli roriam, mutuo sese rei piciunt, quia Uidelicet idem sentium, conicitia dicunt. Namq; luc ait: in prata capio erat. Ille subiicit: serior me erat. Hic dicii: Erat lux vera, qLs illuminat omnem homi nem venientem in liuiae mundum ille autem iri de pleni iudine eius nos omnes accepimus. Hic plenum gratiis & υecitatis ille aute ira gratia de velitas per lesum hristum facta est,inquit. Er ut dictum est in uiuo sese respiciunt, δέ sacies eorum timiles lutit, ita ut ex ali ciuia, vilio ne promptum sit de alteriam ago Oicere. igitur quod hic iupra uixit, in principio crat, idem est, quod ille nunc ait: prior me erat, magna ec decetui prauitate contentias iic dixiise, cum di ipse dicere potuisset: In principio erat. Suilicit enuia noc modicum mcdiociis enun
plenitu dine ac cepe tuti lacob. ilitio ioatine, sicut dua
19쪽
nvpERTI IN IOAN. C A P. I. iitionis stabellum,ad abigendas muscas haereticorum,qui Christum fuisse negant ante mari,
partum vel conceptum . Propolito nanque a Ioanne Baptista sic dicente: Prior me erat, assu linit protinus conscia Omnis sere Iudaea.Sed tuus exortus, illius exortu, totis sex mensibus prior erat. Concludit uniuersa Chri aianitas: Ergo Cliristus eodem exortu suo quo secundum car/nem exortus csit, et eosem conceptu quo conceptus est,prior erat. Susticit igitur aduerius sor des haereticas dixisse Ioannem, prior ine erat, quia si ante Ioannem extitit, abutero mariae Claristus initium exiliendi non liabuit. Quod si te altiorenunciatio delectat,&in ii tan . quam caelesti modulamine iuuat magis acutas quam graues audire chordas, ecce altiorem qui dem , sed modi eiusdem chordam hic praecentor veritatis eodem digito percutit.
f E. Et de plenis udine eius,inquit,nos omnes accepimus. Hoc prosecto altius ibitat. Nam si omniiudi. nes impleuit,f omnibus procul dubio prior erat. Sed quia est illud quod de plenitudine riua
nemus omnes accepimus ti J,ut carier a nunc Onuitam, totum illud ab ipso accepimus unde vobis
, ..hil mirandi apparemuS,Vnae Prxci Puceno Ioannes videor magnus, qudd luna ex utero senili &inu, sterili comitantibus prodig s progenitus,quod tum lucerna ardens dilucens , ita ut in lumine aucti meo vos exultare volueritis dicentes: magnus hic est: Clii istius hic est. Ita nos omnes ab illo accepimus, singuli iuxta beneplacitum eius, i ali: ex nobis prophetali spiritu digni. Alii pa is. ἡ ' triarclix magni,alil renes electi inuenti sint, iide Priclar Uiustitia insignes,longanimes in spe, o ratriar hedientes in Prsceptis,creduli in promi sionibus, ututorum prascit, verbo potentes, miraculis cinxi de effulgentes. Plenus quippe erat, ut nunc est,grarix & veritatis. Vnde δέ eiusdem gratis diui .. i. ' dua nobis fluenta de temetipio Uiuo sonte profudit. Non enim sic plenus erat infulionibus a r. isti hande Pesitis,sed sicut sonse propriis venis erat imo est plenus aqus in vitam sterna salienis. aoan. i. Ne ergo dicatis, Moysi locutus cit Ucusillic autem nescimus unde iit. Moyses enim S ipse Moyses utpote Unus ex nobis de plenitudine huiu, hoc accepir, ut constitueretur Deus Pharaonis vi
tis .is i eodem Pharaone superato, totaq; Aegypto cessa plagis diuersis,tandein diuideret mare rubrum bdiu. in diuisiones,& educeret Israel per medium eius, S acciperet panem de caeso, S aquam depe
Ioan. s. tra interrupta in eremo, & luc est illa manus Comini, cuius uigito conscriptam legem ille ac
, O cepit in tabulis lapideis, S de hoc eodem ille scriptit: Ne .ergo dic tis illi: Quinquaginta an r ' ' , nos nondum habes,& Abrahain Vidistic quia videlicet, antequam Abraham fieret, hic O o. , , . rat,inadcit. Nam hic iple verbum Domini est, quod ad Abraham vel ad omnes sanctos pro I a. .f. phctas factum esit. Omnino uniuersi inos, quibus dicit spiritus , anetus: Ego dixi, dii est is, di silii. .' G excelsi omnes , 'Plenitudine cius accepimus hoc ipsum quod dii vocamur : quia videlucet ex. s. m. eo dicii sumus di , quod iacius est ad nos sermo Dei. Hic autem ipse sermo Dei est. Ex ipse ad fro. igitur cvt dicium eii accepimus liocipium quod dii dicti sumus. Sequitur:
pol tei hscqus dicta lum,lιc intelligi,ut quam maxime currat expositio cum prxcenti inrcti e G ne Ioannis clamantis, S de Christotcstimonium perhibentis. Nam potest quidem de sic accipi: et auis Accepimus p ariam pro graria i xx xiam sterni talutis, pro gratia iidei prstentis,ad quam nos gratis,id est, nullis notiris Prscedentibus mei itis, per se sdicatores suos ipse vocavit,& nraturata peccatorum rei nissione iustificauit, sed odi inest, ad prssentem Ioannis itit ensionem, propius accedendum est . Eli autem hic eius intentio, ut Ic sibi, de omnibus sanctis, ipsi quo/que legislatori Moy ii Dominum lesiam pris erat, oinnibulque aduentum eius nece illarium Hebr. . sui se ostendat, eo quod Lex , qui pcr molen data suerat, neminem eorum ad persectum al/
duxerat. Ait ergo. Et gratiam accepimus pro gratia, ac ii dicat: Anteqviam veniret per cor poralem pi sientiam, de plenitudine eius nos omnes accepimus gratiam, & eo per carnem Lucrosa apparente, pro eadem gratia accepimus gratiam. Accepimus autem meliorem oratiam,
T i pro bona gratia, quia videlicet bona qu:dem gratia legis,sed quia nihil ad persectum adduxit, iii b. hic veniens adiuuantem dat gratiam Euangelii ,siique commutatio lucroia, velut si quis tu
beatur omittere argentum, Ut accipiat aurum, tali id ire aquam quamuis limpidissimam, vel ktia vinum bibas Optimum. Lege in autem gratiaiy linc recte vocati, facile comprobari potest. ita hic Dicitur enim gratia, quod sit gratis data. Grati, autem, id est nullis praecedentibus meritis,h. . . dataria esse lcgςm , et cuncta Dei beneficia populo priori testatur Moyse , cum dicit: Scito
c h. , igitur, quod non propter iustitias tuas dederit tibi Vominus Deus tuus tertii in trane optimam Exo.; i. in possessionem, cum durissimae ceruicis populus sis. Sed dicit aliquis: lain erat debitum: quia iurauerat Deus patribus ipsorum,quda daret illis terram siuentem lax S mel, iustumque .u tita erar, t Verbum suum Vel iusiurandum quod aurauerat, impleret. Quaerimus ad lixe, Utrum iis, hoc ipsum quod iurauit,gratis an e debito iurauerit de procul dubio fatendum, quia non exiuiis , debito,sed gratis iuraui ,gratis promisit gratis omnino Abralix caeteri,in pati ibus apparuit S pro, vel innotuit,quippe qui peccamein primum hominem iuste priuauerat gloria paraditi, i ulti lcuc h.ii'. debens cunctis hominibus, utpote patris abiudicati filiis, iuste faciem suam absconderae ij. ab eis. Haec est ergo anterior gratia, quae simpliciter gratia dicitur: sequens autem Eoan
20쪽
COMMENTARIOR vM LI p. r. 33gelii stratia,non simpliciter gratia sed gratia Sc veritas nominatur. Hanc autem talicet gra Cinflatiam de veritatem commutatam eii e pro gratia Mosaicae legis, testaturi se Ioannes, qui haec ξ δ g
dicit.Nam cum praemisisset, dc gratiam pro gratia cnius a aiunxit expones quid dixerit: Quia
lex per Mosen data est,gratia di veritas per iesum camnum salia est. Erc si quaeras, in quo gra dicitur. tia Sc eritas Iesu magis proiic quam lex Mose protinus iubait: s Dcum nemo vidit unquani.J marice imperfectio legis, quia vi ac licet nemo Vi quam per illam ad Uisionein Dei rediit, quain
in peccato Adae totam genus humanum perdiait. mox v sequitur: s Uni eni us qui est insinvia r
patris,ipse enarrauit. I Ecce persectioni uix de Veritatis : Deum enim filius enarrauit, vi pote με leni sicut iam dictum est gr. tiae de Veritatis. quia per suum sanguinem aditum aperiendo, Deum hominibus manifesicauit. Aitur in eo quod dictum est, de gratiam pro gratia: quia leκ per Mosen data est, gratiata veritas per Iesum Clirnium tactae i. Sentita ilic rite procedid se cundum intentionein ioannis clamantis, S te: tiinonium de Christo perhibentis quia videli cet multum ad cognoscendam eius Plenitudinem proficit, scire quod acceperit ab illo popli Ius eius primo gratiam id est,tegis ac Priapi et ruria scientiam,per quam haberet veri Dei no tutam grati; sibi datam: ac deinde gratiam Pro eadem gratia, id est, eritatem pro sigura, rem pro umbra, spiritum pro litera.Sic enim gratia 5c veritas per iesum Cluilium salta eli, gratia rpilati videlice quia cum essemus inimici cu in erit, inquam, i pii quoque Iudaei, sicut Apostolus tesia tur,natura silii irae sicut S cxteri reconciliati sumus Deo, per mortem silii iii, scilicet eiusdemielu liristi. Nullo modo nanque naelius hic accipimus gratiam,quam ut intelligaitius nostram cum Deo reconciliationem per Chri istumiaciam . b c autem gratia vel reconciliatio in legi; rem ijs. Verbi causa, in immolatione Palchali' agni, caeterisse eiusmodi Praesigurabatur Exo. ititantum,non etiam conserebatur: quia Videlicet quamuis latii vel sancti patres, omnes ubi dor Epii. r. inierant apud inferos, licet in magna securitate d. heata spe,detinebantur. Neque per ullam le- P chri' sis illius iustitiam baries inimicitiarum solui poterat : quoad videndam gloriam Dei ob culpam paternae praeuaricationis, impediebMuur. nded iubditum est: Deum nemo vidit unquam. notita. in passione vero Clari ii paries ille solutus est, quia peccati chirograpiacam cruore eius deletum est. Qui Ec veniens,inquit Apostolus, euatigelizavit Pacem lus qui longe, & his qui prope e Coloci xant, id est, Iudaeis qui per priorem legis gratiam, propinqui S. gentibus qui per veritatis igno .P:M rantia in ab eo fuerant nimium longinqui. Vnde Postquam divit: Deum nemo vidit vii quam, protinus adiecit: unigenitus qui est in sinu Patris, ipse enarrauit: Qui est in sinu patris. O quanta celsitudine, quanto decore Patrem rursus contingit, silium testificans, praesens columna veritatis dixit supra quia Pittar me erat,nunc de eodem repetens, qui cli in iiiiii patris, ii
quit: Haec ita omninό dicta iunt,ac si dixissiet,quomodo de suo dixit Euangelista: In principio
erat, de apud Deum erat. Non latiatur Oculu4 Visu,& auris auditu oculus Videlicet eius qui iu/ rti. , . xta Esaiam cernit terram de longe Et auris eius qui cum iezechiele audit interius ab animali Ezecio ha tan tiΚionum alarum, quasi ionum iubim: is Uei. Hunc ergo sonum tam sublimem attento, quαs discernamus auditu, quia non frustra ic dixit,qui est in sinu patris, cum dicere potui iet, qui est apud patrem. Non enim nihil habet moniciua discio huiusmodi, i md permaxima reddit audienti splendorem diuinae pulchritudin:s, praeleritin in hoc sortii uno themate, quo in summo negotio legis S gratiae quaedam sit comparatio siue oppositio, non licut boni ei mali, sed sicut persecti es imperseeti, videlicet ubi di etiam est, quia lex per Mosen data est,gra tia 5 veritas per Iesum Chri, tum facta est. Percipiat ergo adigens auditus si dei, quid hoc supremo clamore velit insinuare praeco gratiae dc veritatis. Quaerebas unde haheret lesus ciui Christus , ut saceret quod incere non potuit Moses, qua de causa iolus est et electu; de tot milibus, qui gratiam de veritatem inter Deum dc homines resilitueret, id est, inimicitias solue ,2 ret, paceml reformaret. Ecce respondetur tibi, quia ipse ea in sinu patris . uia est, in si noti m. nu patris c in summa diligentia, in cura Sc ciaut odia diligentissima est Dei patris Ad quid
Videlicet Vr peccatum ilium inuenire non possis, quod omnes homines inuenit ab initio iecu- ς' in ii, quod omnes Omnino animas persequens,inuen. t sori , dc comprehendit una inquam et in mentiru .s suis. Foris inuenti sunt, quia videlicet proiecti sunt, testante Elaia, de dormierunt in capite omnium viarum, sicut bestia illaquear a. Quomodo ergo pollcnt abiectos in graci mreducere proiecti,ioluere vinci illaquearic Propter quod paulo ibi erius, cum fixili et ident propheta: Coni urge Hierusalem quae bibisti de manu Domini calicem irae eius, sabiequarus Esa. i. adiunxit: Non est qui suscitat eam ex omnibus siliis quos genuic, de non est qui appri. tendat ar, .sustEmanum eius ex omnibus siliis fluc se iuuiuit. Quia videlicet omnes, ut prsa Aui ea , exie. rarit desinu gratis Dei, cum peccato prinis privaricatori, nati, oc inbuper actualibus Peccatis nequaquam omni ex parte liberi, quamlibet magni de iusti. Hic autem soras non abiit, foria inori stetit, toris non sedit, quando regionem noliram introivit. Ada in nesciuit, ierpens agnorauit, a nec delectata eii, nec doluit, sed solus pater Deus virginis conscius sua c. uimito modo ullum hunc, o in uterum eius misit, oc iii sinu tuo continuit, quem dc nunc ociuili