장음표시 사용
11쪽
ut Empedocles, Aratus, Palaephatus, & inter Latinos, Bum
Lucretius. Alii mores hominum sormabant, idque tum nausaperte, tum lepidis commentis hunc in finem excogitatis. Nec profecto vituperandum hoc adeo videtur, cum rudiori seculo austera Philosophiae praecepta, poetica iucunditate temperata, admitterent facilius homines,
altiusque animis infigerent. Ita profecto est, philosophia
Crata parum, nec speciosa Deu est,
adeoque Lenibus attentas numeris de xis in aures Mollius
Dissimulanda itaque & quodammodo emollienda suit,
ne primo statim adspectu deterreret homines, atque singaret. Nec nefas fuerit demulcere animos, & voluptate honesta persundere, cum simul illorum salus, selicitasque, sapientiae illis proponendo praecepta, promoveatur. Quemadmodum nec medicus, quod reprehendi debeat, . Committit, si ingratum medicaminum saporem dulcedine temperet, nauseaeque aegroti hac ratione subveniat. Atque in isto quoque poeseos genere, ut aut rarioreS, aut minus vehementes affectus adsunt, ita, si vel maxime vehementiori affectu concitati insurgant, culpandum hoc minime est. Nec enim quivis in vitio ponuntur aD sectus: nonnulli, si non laudem, saltem excusationem promerentur. Sanctissimum omnium, qui unquam ViXerunt, regem atque vatem Davidem, non pedestri se mone incedentem, sed saepius graviori vehementiorique affectu, & divino affatu, perculsum commotumque, mox Numinis canere laudes, mox insectari improbos, mox crimina profiteri, adeoque subinde tristem atque moerore consectum. interdum laetantem . . u . . & cxla
12쪽
& exultabundum, indignabundum etiam, & sanctissimo gelo ardentem merito admiramur. Hunc ergo pariter damnabit, qui poetas ob id, quod affectibus subinde inflammentur, iure civitatis in orbe erudito excidere putat. Ita proinde statuo , poesin, si rite & caute exerceatur, nec reiiciendam aut damnandam, nec suo loco, quem hactenus in Orbe erudito obtinuit, deludibandam esse; ast si libidinis saltem, aut ambitionis, aut petulantiae sit instrumentum, ut profecto hodie haud raro est, satius longe esset, hanc artem ignorare penitus, quam ea & se & alios misere perdere. Ceterum quae Theodorus Parrhasius IJ contra poesin atque pOetra disputat, ad hominum, saltem arte hac pariter ac poetarum lectione abutentium, vitia perstringenda pertinent, artem ipsam non seriunt, in quibus nos adeo non sibi refragantes habet, ut in multis sententiae eius iubentes substribamus. Sed videant hac de re, quorum interest, ea omnia, quae poetis Obiiciuntur, accurati ab illis amoliri. f. XIII. Rectius sorte in exemplum hic proponitur Mstrologia, quam ad fallendos incautos unice compar tam esse, nonnulli existimant. Genus hominum p . tentibus infidum, sperantibus sallax, astrologos vocat Cornelius Tacitus cst . Et quis astrologos, nisi ipis astrologus sit, non damnat Τ etiam ex iis, qui eorum praedictionibus delectantur. Egerunt hoc certatim viri docti, ut astrologicae artis vanitatem demonstrarent, &integris quidem operibus Hieronymus Savonvola sab& Ioannes Picus Mirandulanus O , aliique quibus I
In Parrhasianis T. L p. I. seqq.
Lib. I. hist. eap. XXV. n. 2. Adversus astrologiam divinatricem . In M. XV adversus astrologos.
13쪽
Gisbertus Voetius sp) recenset, sulfragantur. Addere his & alios possem, si auctoritatibus res confici posset . Sed tum quidem dubius omnino certaminis huius, atque anceps futurus esset eventus, cum & ex Graecis,& Arabibus, & Latinis ingens facile illorum exercitus cogi possit, qui astrologiae causam tuendam susceperunt . Et quid non molitus est Ioannes Baptista Morinus 8b ,
ut veritatem ac certitudinem huius aptiS evinceret, ac
stabilirer 3 Sed audiamus potius rationes, quibus labe-δaetare infirmareque hanc artem illi solent, qui eam ut Vanam atque incertam reiiciunt. Sideribus quidem cunctis, cumprimis, planetis, magnam in haec sublunari agendi vim essicaciamque inesse, praesertim quod ad solem & lunam attinet, concedunt, cum ipsa hoc doceat experientia. Non tamen aliter hoc capiunt, quam quod lumen, calor, motus solis, aerisque mutatio, aut influxus alius a luna proficiscens, corpora quodammodo assiciat, magis, aut minus, pro corporum aliarumque περιτασεων ratione. Ast quod omnes planetae tali vi polleant, speciatim, quod Saturnus stigefaciat, Mars exsiccando urat, & quae singulis porro operationes tri-
. si LV. H. Polyerat. cap. XIX. l, In operibus moralibus para. LII. lib. II. e. X. seqq.L3J Lib. II. commentar. in Genes S in lib/ri aduersus DADees θ' superstitiosas artes magiae, ontroerisDes, S Uraniae iudiciariae. Lib. II. cismographiae generalis cap. XVI. Theologiae gentilis lib. II. cap. X LV.
Lib. VI. Phas sedi. H. In disertat. de prophetia. In astrologi Gallica, propriis principirarem AE IM, d
14쪽
B a hut solent, cumprimis autem, quod non solum corpontus in sublunaria, homiΠumque Vita, salus, interitus, sed mentis quoque decreta, consiliave, fortuna hominis si cunda & adversa, regnorum civitatumque incrementa, decrementa, mutationes, eVersionesque hinc pendeant, id vel unico demonstrari posse argumento inficiantur I . Rationem insuper manifeste repugnare dicunt, cum ob distantiam, aliorumque siderum, maiori vi in haec sub-hmaria agentium, interpositionem, plerorumque planetarum operatio in haec inferiora aut nulla, aut non. sensibilis esse possit, tantum abest, ut, quae cuiusvis inperatio sit, pervestigari ac determinari queat. Totum praeterea astrologicae Vanitatis apparatum, signa godiaci , domusque planetarum, aspectuum virtutem & essic clam , & cetera Otiosorum , ut putant, hominum commenta, lubrico, quin nullo inniti sundamento contendunt: iisque adeo proscriptis, Omnem artem ut domum,siibtractis fulcimentis, corruere autumant. Illud autem oppido lepidum esse aiunt, quod ex illis siderum aspectibus sutura canant, qui tempore nativitatis suere, cum rarissime momentum temporis, quo quis natus est, C gnitum & perspectum habeant. Itemque quod causas proximas, a quibus mores hominum progignuntur, purentum naturam, sobolis nutritionem, educationem, aerisque circumfusi conditionem, supine & secure praete volent, ut eo tutius ab astris fata hominis accersant. AMdunt denique, recentiores Ptolemaeum & Arabes stoli de sequi, quorum tamen praecepta nostro climati hausquaquam conveniant.
f. XIV. Fatentur quidem, cum semper sibi ipsi faveat superstitio, nec hisce hominibus deesse, quibus
15쪽
credulis vanissime artis admiratoribus caliginem Obii-Bun, ciant. Ad experientiam enim omnes provocare, ad eam DE Ceu ad sacram confugere ancoram . Sed opponunt iblud Ciceronis i) quam multa ego Pompeio, quam multa Crasso, quam multa huic Caesari a Chaldaeis dicta memini: neminem eorum, nisi senectute, nisi , domi, nisi cum claritate esse moriturum: id mihi
permirum videatur, quemquam extare, qui etiamnunc credat iis, cum praedicta quotidie videant re F eventu refelli. Nonne, inquiunt, nobis permirum videretur, in tanta litterarum bonarumque artium claritate, post tot astrologorum fraudes detectas, nihilo secius reperiri, qui vento pasci velint, , carduisque delectentur Τ Desinant ergo, ita pergunt, nobis illud occinere: evenire tamen interdum, quae divinatores illi praedicunt: cum enim multo plura sint, quae non eveniant, cur incidisse eos casu in veritatem, non a bitremury Ita quidem astrologorum censor acerrimus
Picus Mirandulae Comes ca) colligit, additque: Qui quod nulla est ars tam anilis, tam vanae supersti
tionis, quae non eodem argumento vera comprobetur: quia aliquando scilicet accidat, quod ex ea
praedictum sit. Quare dicant mihi, qui ratione ista
moventur: putent omnem artem divinatricem v rum, an multas potius vanas I falseas psi multas falsias, probabo ego istas veras eodem argumento . Si omnes veras, pugnantia eos credere , demonstrabo , . quia de iisdem rebus, diversae artes divinatrices, idem non respondent. Exempla porro Petrias
14 Lib. II. de divin. n. XCIT. p. m. Od. et ' Contra Asprologos lib. II. cos. II.
16쪽
Bon Gassendus IJ collegit, quae astrologiae admiratores nitus vanitatis convincant: ex quo & nonnulla repetit ΙἄChristoph. Stumius a .
I. XV. Nec tantum vanitatem & incertitudinem in arte astrologica culpant, sed bonarum mentium certissimam pestem eam csse, assi ant. Superstitione quid Pedius 8 At hanc indivulso nexu secum coniunctam habere astrologiam eademque animos inficere, & verae lidaeque eruditionis ac sapientiae indamentum, sin- Ceram puto pietatem, evertere atque labefactare. Suo itaque probant calculo iudicium Augustini, qui, cum demonstrandum ex instituto suscepisset, curiositati genethliacorum daemones sese immiscere, omnes igitur , inquit, artes huiustmodi, vel nugatoriae, vel noxiae
superstitionis, ex quadam pestifera a societate hominum F daemonum, quasi pacta insidelis N δε-
Iosiae amicitiae constituta, penitus sunt repudiandaes fugiendae Chrissiano. Adeo, inquiunt, in propriam perniciem praecipites dat sui cultores astrologia, tantum abest, ut ad felicitatem veram aliquid conferat. Nec menti bonae solum inimica est, ex illorum sententia, sed multos illi addictos in magnas calamitates, rerumque Omnium inopiam coniecit, quin vita
privavit. Utinam, inquit Picus Mirandulanus s), huic quidem patrimonium non abstulisset; illi patriam F vitam; multos spe vana stolidos F insanos, mu
res timore miseros non efecisseis Atque ita tum insitos cultores, ut 'porro disserunt, saevit, tum in eos, qui astrologis temere credunt, suisque adeo pemiCio
17쪽
Ia, in alios iniuria est. Iam pridem hunc in modum BV ratiocinatus est Phavorinus philosophus, apud Gel- DL illum I) miseros esse asserens, qui astrologis fidem adhibent, utcunque etiam res cadat. Aut adversa nim, ita arguit, eventura dicunt, aut prospera. Si
dicunt prospera, F fallunt, miser, fies frustra ex- pestando. Si adversa dicunt, F mentiuntur, mile 'fles frustra timendo. Si respondent, sex non prospera, iam me animo miser sies, quam e fato stas. Si felicia promittunt,
ventura sunt, tum re ni incommoda; s
expectatio te spei suspensium fatigabit F futurum
gaudii fructum, spes tibi iam defloraverit. Nullo igitur pacto utendum eiusmodi hominibus, futura
praesagientibus. Legibus itaque tum sacris , tum civilibus artem istam prohibitam, petulantiamque eam Profitentium coercitam observant. Cornelius Hispallus praetor, teste Valerio Μaximo, et intra decimum diem illos abire ex urbe atque Italia edicto iussit, illos neutiquam serendos asserens, qui levibus . atque ineptis ingeniis, fallaci siderum interpretatione, quaestuosam mendaciis suis caliginem iniicerent. g. XVI. Et haec quidem aliaque speciose admodum contra Urologiam disseruntur. Nec tamen, quod neutiquam distitendum est, desunt astrologis, quae hisce opp ant, quae prolixe reserre, aut revocare sub e-Xamen, nostri instituti non seri ratio. Mihi si liceat libere meam hac de re exponere sententiam, ita Omnino arbitror. Primo certum puto, magnam siderum vim esse posse, quae nobis tamen ignota sit & parum explorata. Nec staragari illis possum, qui siderum es-
18쪽
- scaciam ex eo satim capite ' in dubium vocant, quodngos ratione sua, quo pacto in sublunaria agant, percipere non valeant. Perinde ac si non quotidie multi rerum naturalium nobis offerrentur effectus, qui vim omnem Captumque mentis nostrae superant. Est hoc mori, lium vitium, quod in naturalium quoque rerum scientia errores plurimos progignit, quod rationi suae mentisque perspicaciae nimium tribuant, eaque statim aut negent, aut in dubium vocent, quae non dicam cum ratione, sed Opinionibus, quas semel amplexi sunt. defendendasque susceperunt, non conVeniunt. Astru sus tamen & astrologos peccare puto, dum fidenter vim illam operationemque siderum cognitam sibi plane & perspectam putant, aut Omnino. maiorem vim, quam qua gaudent, illis tribuunt, dum artem suam pro certa Venditant, quae maximam partem dubiis atque incertis innititur fundamentis. Et hactenus quidem mea opinione non errant, qui vanitatem ac imcertitudinem astrologiae obiiciunt, modo hominum inscitiam arguant, non vero naturae ipsi ex suo ingenio limites terminosque certos statuant. Atque hue cum staudes ac insidiae illorum accedant, qui arte hac ad turpem quaestum abutuntur, non immerito caute ac circumspecte hic incedit, qui ingenium artibus bonis litterisque imbuere cupit, ne temporiS, quod
revocari nequit, si semel praeterlapsum suerit, & quod praestantioribus artibus addiscendis impendi poterat ,
male collocati poenitentia sero nimis eum subeat.' g. XVII. De iis artibus, quae astrologiae aut originem suam debent, aut vanitate & incertitudine eam,s non superant, saltem illi non cedunt, nec minorem perniciem animis mortalium afferunt, plura nunc dicerem, si cum Hercule ad Augiae aliquod stabulum
19쪽
infelici ac tristi labore repurgandum, amnatus essem. Bum Nunc autem omnes vel hoc exemplo edoctos facile Deus sibi prospicere posse arbitror, ne in eiusmodi temere se dent scientiam, quae suos cultores ad praecipitia ducat. Pergo itaque potius ad eas, a quibus tantum quidem periculum nobis non imminet, interim cum practer dissiciles nugas nullum fructum serant, non
minori quoque diligentia sunt fugiendae. Tullius ci
quidem in veri cognitione duo cumprimis vitia vitam da esse docet, quorum unum est, ne incognita pro eognitis habeamus, hi ue temere assentiamus: a rerum , quod quidam nimis magnum studium, mulsamque operam in res obscuras atque di sies com ferant easdemque non necessarias. Si saluberrimi huius moniti memores essent, qui litteris se dedunt, toε
millia hominum tanto conatu inania non consectaremtur. Veterum quidem sophistarum λογοι ἔριςικοι, σκεπτικαὶ 1 mkεις, & similes nugae exemplum praebere poterant: sed quid opus, vitiorum documenta
ab antiquis repetere, cum nostra aetas etiam sit eOrum seracissima Scholasticorum stripta, tum philosophica, tum theologica, eorumque qui ex hisce sontibus sua irrigarunt arva, monumenta adeat, qui ha de re certior fieri cupit. Philosophia nihil praestantius humano generi obtingere potuit, magnaque memrito apud omnes eius est dignitas auctoritasque: sed qui de scholasticorum philosophia ita sentiunt, perinde profecto faciunt, ac qui in simiam quadrare piniant, quae de homine Optimo iure praedicantur. Per intempestivam sane horum hominum diligentiam tota
philosophia in sophismata paulatim delepsissest, artemque sapiendi in artem rixandi & altercandi, idque de
20쪽
rebus Ievissimis, converterunt. Diceres, cum Alchy- Mus certamen illos iniisse, hoc saltem discrimine, quod illi quidem viliora metalla in aurum, hi sapiemtiam in ν, mutarint. Tanta autem severitate in hisce naeniis vanissimisque commentis veriantur, ut iurares, homines tum maXime insanire, cum se ratione quam pulcherrime uti sibi videntur. Hinc holasticorum opem eum amnearum telis non male
componit vir sapientissimus Franciscus Baco a Vet lamio si), quae ut ob subtilitatem admiratione proinsecto digna sunt, usum si spectes, quisquiliarum c mulam augent. Operae pretium suerit, ipsum hac de re audire: Scholastici summo otio abundantes, atquaingenio acres, lectione autem impares, historiarum vero, F naturae F temporis maxima ex parte ignorantes, ex non magno materiae stamine, sed
maximo spiritus quasi radii agitatione, operosissi
mas telas, quae in libris eorum extant confecerunt. Etenim mens humana, si agat in materiam, naturam rerum s opera Dei contemplando, pro modo materiae operatur, atque ab eadem determinatur: sin ipsa in se vertatur 'tanquam aranea texens telam J tum demum interminata est, F parit certe telas quasdam doctrinae , tenuitate fili operisique admirabiles, sed quoad usum frivolas θ' inanes. Verulamio suffragatur Gabriel Mudaeus ab ,
qui iisdem verbis, dissimulato tamen Verulamsi nomine, ineptias atque commenta horum hominum per-1hfingit. Facessant itaque procul operosa ista scholasticae turbae volumina, quae vel solo adspectu, tanta