장음표시 사용
101쪽
uitutis arbitrabantur; quos non deeeret esse nisi seruos.
Horum in sinum omnia congerebant:bonos autem otio
aut situ abstrusos δί quasi sepultos, non nisi delationibus dc periculis in lucem ac diem proferebant. Tu amicos ex optimis legis: Sc herculoςquum estesse eos carissimos bono Principi, qui inuisi malo fuerint. scis, ut sicut diuersa natura dominatio & Principatu'ita non aliis esse Principem gratiorem,quam qui maxime dominum grauentur. HOS ergo prouehis M ost elatas,quasi specimen δίcXemplar quae tibi secta vitς,quod hominum genus placeati ideo non censuram adhuc, non pr secturam morum recepisti: quia tibi beneficiis potius quam remediis, ingenia nostra experiri placet. dc alioquin nescio an plus moribus conserat Princeps qui bonos esse patitur, quam qui cogit. Flexibiles quamcumque in partem ducimur a Principe: atque,ut ita dicam,sequaces sumus. huic enim cari huic probati csse cupimus:quod frustra sperauerunt dissimiles. coque obscqui j continuatione peruenimus,
ut propc omnes homines unius moribus vivamus. porrbnon tam sinistre constitutum cst, ut qui malum Principem possumus bonum non possimus imitari. Perge modo Caesar, Zc vi me seminique censurae, tuum propositum, tui actus obtinebunt. Nam vita Principis,Censium est: eaque perpetua. ad hanC dirigimur,ad hanc conue timur: nec tam imperio nobis opus est, quam exemplo.
quippe infidelis recti magister est metus. melius homines exemplis docentur, quae in primis hoc in se boni habent,
quod approbant, quς praecipiunt fieri posse.
VNo AvT ALTERO.J Augusto,cirrito. NIMIs DIXI.J Co rigisse,necfrufi fortasse in Augusti : qui recta aut certe erecta non ni Mu amabat. Suos etiam luris in voluptatibus mol&ri atque ingesti, tu bono tutoque habebat. DELECTAT.J Ex notissimo verbo imile amicum linuli. PATIENTio RELJ talos in mollas quibus bo-
102쪽
is et. LIpsi COMMENTARI vs neni equique nec amor, nec cura est. SER vos. J Nam mali dignis. seruitute, in qui meliorum imperius coercearatur, aut mendemur. HORVM IN sINVM. J Iuuenalis: Criminibus debent hortos, praetoria, mensas. PERICVLIs J Noti, non nisi per malas a , fiebant. DIVERs AN ATvR A.J Tiberii dictum tamente: Dominum se seruorum,Imperatorem militum esse, Principem ceterorum. Princeps igitur, id rorum. CEN sv RAM.J Vt Claudius , t Vespasianus, Domitianus. PRAEFECTvRAM. J aeuo titulo C.Caesar, si memini, usus. in δε- pustus in Suetonis in recepit morum de legum regimen perpetuum, sine honore Censurae. BENEFICII s. J Leniter ad bona ducιre, bene facimis; potitιscytiam censendo uli tando, uniendo. EssE P TITvR.J Inopinata mirasententia: M,τι bis multae,ex abditu prudentia Ur naturae. Seneca huic assertor in interpres, De Clementia r. cap. xxti. Constituit bonos mores ciuitati Princeps, & vitia eius facilius compescit,si patiens eorum est. non tanquam probet, sed tanquam inuitus, & cum magno tormento ad castigandum veniat. Qv I COGIT.J Paneoricus Pacati, ad Theodosium: Vitiis corrigendis cura adiecisti,idq; moderate , ut suadere potius hora sta,quam cogere Videreris. VNIvs MORIBvs.J Principis, quem
omnes, i Solim, spectant, in ab eo colorantur. NEC TAM IMPE-llio.J Idem Pacatus: Sic est enim, sic est. exasperat homines imp rata correctio, blandissimc iubetur exemplo. Plura huic rei ero in Politicis , M. M. INFIDELI s.J Simili gnome Tulgius: Malus ae tumitatis custos, est metus. EXEMPLIs DOCENTvR.J Fa υ:Quantum Graeci praeceptis Valen tantum Romani quod cst in ius, exemplis. APPROBANT.J Ee ostendunt.
ET quis terror valuisset essicere, quod reuerentia tui effecit 3 obtinuit aliquis, ut spectaculum pantomimorum populus Ro. tolli patereturὶ sed non obtinui put vestit. rogatus cs tu, quod cogebat alius: coepitque esse boneficium , quod necessitas fuerat. neque enim a te minore concentu, Vt tolleres pantomimos; quam a patre tuo, ut restituerct exactum est. Utrumque recth. nam & restibtui oportari quos sust talerat malus Princeps; re tolli rcstiti
103쪽
iNC. PLINI PANEGYRICv M. Dstitutos . In his enim quae a malis bene fiunt hic tenendus est modus,ut appareat auctorem, nodisplicuisse factum. Idem ergo populus ille, aliquando scaenici Imperatoris spectator &. applausor, nunc in pantomimis quoque aduersatur Sc damnat effeminatas artes, Sc indecora fecit. lo studia. Ex quo manifestum est, Principum discrplianam capere etiam vulgus: cum rem, si ab uno sat, seu rissimam, fecerint omnes. Macte hac grau itatis gloria Caesar, qua consecutus es, Ut quod antea vis dic imp rium, nunc mores Vocarentur. Casti pauerunt vitia sua ipsit, qui castigari merebantur : iidemque cincndatores, qui emendandi fuerunt. Itaque nemo de seueritiate tua queritur,dc liberum est queri. Sed cum ita comparatum sit, ut de nullo minus Principe queratur homines, quam de quo maxime licet: tamen in iacculo nihil est, quo non 'omne hominum genus heretur oc gaudeat. Boni prou huntur,mali qui est tranquillissimus status ciuitatis nec timent nec timentur. Medcris erroribus,sed implorantiabus: omnibusque, quos bonos facis, hanc astruis laudem , ne coegisse videaris. OBTINvIT ALIQvPs.J Et Tiberius olim , qui histriones Italia
pepulit: Nero,qui factiones Pantomimorum una cum ipsis relegauit : Q uianus denique, qui interdixit histrionibus scrinam,into domum quidem exercendi artem iure concesso. De isto eu entiresequentia ducent. PANTOMIMORVM.J aeui Iesu, cessitatione motuque corporis omnia exprimunt in imitantur:vnde Graecum nomen. Latini Histriones, O Saltatores, Glliculatores reddunt. VT VELLET.J Animo non assensit et Vactis Principi non dissensit. CONCENTv. J Harmonico clamore, ut supra notavi: an itae magis merum Consensu λ MALvs. Domitianus. TOLLI. JA te iterum. AvCTOREM.J Vt Lacedaemonii,qui bona ententiam ab improbo bomine in Senatu dictam, iusserunt a boηo iterum dici , eique inscribi: 'rellius Plutarchus. SCAENICI. J Neronis. SAE-C v L O.J Huic tuo virili, boneno. AB UNO. J Principe.
104쪽
N C MORE s. J Seneca: Desinit esse remedio locus, ubi quae
sacrant vitia, mores sunt. Mores autem, ide i, peruulgata iudicia aussa tu, uno verbo , Saeculum. Ips I, RVI. J Nempe , i epopia . Non enim Catus, aut Nero, i quidam explicat. TAMEN.J Livineiustum, ex Veteri libro, recte. N EC TIMENT.J Hocne probas Plini malos solutos metu es ZItas inempe magno metu, qui ad res noua acile impe it. Tutius meliusque, ubi iam multi mali, paullatim pati emendareo ad frugem se recipere; quam acribus poenis concitare. Vt in humano corpore vitiosi humores Non impetu purgantur, nisi cum periculo: ita in repubhcs. Significat igitur,bonis amicum bonum Traianumsuisse nec Gabs q&idem nimiis asserum, cin meliores exemplo coe moradicite. TiMEN TvR. J se bonis, uia vires non habent. IMPLORANTI-Bvs. J cum ipsi qui emendandi, volunt emendari. ui festinat, ω θηi alit r. quid ubi intempestiuis remediis delicta accindies N E COEGISSE.J Ita Agricola,qu Tacitum, cumἷritanniae praesideret, rarissima moderatione maluit videri inucia iste bonos, quam lactile. Denique quid in tota hac re sit ulchre opulei uti. Neminem Proconsulem prouincia Africa magis reuerita est,minus verita: nullo,ntisti tuo,anno ad coercenda peccata plus pudor valuit,quam timor. Nemo te alius, pari potestate,saepius profuit, rarius terruit.
Qui D Vitam 3 quid mores iti uentutis Z quam principaliter sormas Z quem honorem dicendi magistris 3 quam dignationem sapientiae doctoribus habesὶ ut sub te spiritum, dc sanguinem, dc patriam receperunt studia: qua
priorum temporii immanitas exsiliis puniebat 3 cunas Di vitiorum omnium conscius Princeps, inimicas vitiis artes, non odio magis, quam reuerentia, relegaret. At tu casdem artes in complexu, tilis, auribris habes. pnestas enim quaecumque praecipiunt, tantumque eas diligis, quantum ab illis probaris. An quisquam studia huma-xiitatis professus, non cum omnia tua, tum vel in primis laudibus serat admissionum tuarum facilitatern 3 Magno . quidem animo parens tuus, hanc ante vos Principes a Cpia publicarum aedium nomine inscripserat: frustra ta-
ymen, nisi adortasset, qui habitare ut in publicis posset, Quam
105쪽
IN C. PLINI PANEGYRICUM. 'iQuam bene cum titulo isto moribus tuis conuenitrquamque omnia silc facis, tanquam non alius inseripserit 3 Quod enim forum, quae templa, tam reserata Z non Capitolium, ipsaque illa adoptionis tuae sedes, magis publica, magis omnium. Nullae obices, nulli contumeliarum gradus: superatisque iam mille liminibus,vltra semper aliqua dura & obstantia. Magna ante te, magna post te, iuxta tamen maxima quies.tantum ubique silentium, ram altus pudor, Vt ad paruos penates ic larem angustum, ex domo Principis, modestiae dc tranquillitatis cxempla referantur. PRINCIPALITER. J Siue, ut decet Trincipem: siue eximie, ηγχ c. Habes Huc curam inter principes. DICENDI MAGIsTRIs.JRhetoribus. Victor de Traiano: Eruditissimos, quamuis ipse parcae esset scientiae, inoderateque eloquens, diligebat. Et lis: πια M
Doctrina accuratae,quae in verbis conssistit, particeps non suit: at quae praecipiuntur, ea de nouit & secit. Summa est umme doctum iu litterariis artibus non fuste , at in Plato hicis o moralibus, maxime. uis enim hoc negaueris,qui vel Plutarchum cogitauerit,eitu doctorem Exssu: v iola viri, quam misit ad Traianum 1aw recenter Principem, in ua quae apudVsum legatur. SUB TE sPIRI TvM. J Uavc laudem alij tribuunt Traiano. Iuvenalis: Et spes & ratio studiorum in Caesare tantum. In epdiolis, nosser: Studiis,quae prope exstincta refouentur. - mentum a viris doctis,quibus aeuum iEud claruis: a Bibliotheca Vlpia, quam iss liberaliter struxit, atque in Iruxit. ET PATRI AM JNam exsulauerant, i addit. Suetonius de Domitiana: Philosophos omnes urbe Italiaque submouit. QvAM RLvERENTIA J Vt Tacitus,m eo em Domitian acto, nequid usquam honesti oculis occurraei. Et qui it d non amaut,aut non habent: quomodo bas ament, famae aut in amiae publicas tubasὶ PRos ARI s. J Nam sermonibus auiscriptis honestant or laudaut te totum hoc genus. ADMIssIO-NvM J Officium erat Talatinum, Ab admissionibus,, Admissionales: per quos aditus ad Principem erat. li saepe duri, mollis mite que Ab miti hoc Traiano. ANTE vos.J Te in Neruum. Sententia est,
106쪽
'l. I. LIPs I COMMrNTAR Ius Palatium hoc antea arx quaedam ct velut regii; sub obissctu est como unis quaedam domus, atque adeo a Neria is inscripta. PvBLIC Α-RvM AEDIVM. J Factum Neruae caussam etiam aliam habuit μὰ primitus abam ab hac quam Orator tangit. Nam Principes Romani, quat nus Pontifices maximi, in publico habitare debebant. Diu in Augusto notat ib. Luxum domum aedificasset, tam eam publicasse,quod Pontifex mari esset. Ipsum hoc dicit, libro Lim. post Lepidi mortem vide. Facit huc quod in Dion is M. Antonino est: et Met βου-
quit Antoninus ad Senatu, adeo nihil proprij habemus, ut etiam in vestris aedibus habitemus. fluo Palatium iam ab Augusto pub&cum: in iterum fecit seripsitque Nerua. NON ALI vs. J Ipse tu non
Nerua.adeo elogium hoc perum praestas. CONTvMELIARvM GRA-Dvs. J Ut alij primo olio admitterentur, interioribus excluderentur: alij, nec primo. Siue, qu)d ore insuperbe excepti a ianitoribus , uerum iterumque sit plura erant limiva hae contumeli subeundae. MILLELI MI NI B vs. J Satis hercle laxe,vel enormiter. Post mille limina iterum aba atque alia 3 Nec tamen muto, e superlatione quadam oratoria, magis poeticά dictum accipia. TANTvM vBIQv E sILENTIvM.JO pulchre t hse nomine barbara ilia Turcarum natio laudanda, quibus insta Porta, inter milla Ianitquror aliumque confluxum lentium
si ρ ne se tu mis. Ips E autem ut excipis omnes, ut exspectas 3 ut magnam partem dierum, inter tot imperij curas, quasi per otium transigis 3 Itaque non ut alias attoniti, nec ut periculum capitis adituri tarditate, sed securi Sc hilares, cum . commodum cst, conuenimus: Sc admittente Principe, interdum est aliquid, quod nos domi quasi magis necesse sarium teneat. excusati semper tibi, IacCunquam cXcusandi sumus. Scis enim sibi quemque praestare quod te videat, quod te frequentet: ac tanto liberalius ac diutius voluptatis huius copiam praebes. Nec salutationes tuas fuga dc vastitas sequitur. remoramur, resistimus ut in communi domo: quam nuper illa immanissima bellua plurimo terrore munierat ; cum velut quodam specu in -
107쪽
clusa,ma ire opinquorum fanguinem lamberet, nunc se ad clarissimὀi una ciuium strages caedesq; proferret. Obversabantur seribus horror & mine,& par metus admissis de exclusis. Ad haec ipse occursu quoque visuque terribilis. superbia in fronte, ira in oculis, raemineus pallor in corpore, in ore impudentia multo rubore suffusa. non adire quisquam, non adloqui audebat, tenebras sem Persecretumque captantem: nec unquamcx solitudine sua prodeuntcna, nisi ut litudinem faceret. Ille tamen,qui
ous sibi parietibus & muris salutem suam lucri videbatur dolum secum S insidias, dc vltorem scelerum Deum inclusit. dimouit perfregitque custodias poena, angustos que per aditus & obstructos, non secus ac per apertas res & militantia limina irrupit : longeque tunc illi diuinitas sua, longe arcana illa cubilia laeuique seccssus, in quos timore, δί superbia, Sc odio hominum, a batur.
Quanto nunc tutior, quanto securiopcade domus, postquam cius non crudelitatis, sed amoris excubiis, non solitudine d claustris, sic t ciuium celebritate defenditurὶ Ecquid eigo discimus experimento, fidissimam esse custodiam, Principis ipsius innocentiam 3 haec arx inacccssa, hoc inexpugnabile munimentum, munimento non . egere. Frustra se terrore succinxerit, qui septus caritate non fuerit. armis enim arma irritantur. UT EXsPECTAsξJ Non excipiis solum comiter, sed tu limive velut
obuium te das aut certe inuitas, Nacuum te ostentas. QUASI PER
OTIVM. J Vulgando te, audiendo, alliquendo, ut solent Ieriati. UT ALIA s. J Ante Jub malu Principibus.Sed quidam libri, non alij & a toniti: quod mans probo. Ides non colore vultuque alio, ω a prioribus demutantes: ut est uties meti. TARDITATE.J suasi periclitaturi, si tarde veniremus. Ideo Sapricus: - rapta properabat abolla Pegasus. Sic explocant:at mihi rescribi placeat, tarde ad te Non,inquit, trepide in cunctanter te adimus edtilareso securi,quia libet, cum libet. SIBI QLEMQVJ.J Non tua causi nec ut velut ossicium pra
108쪽
s4 I. Laps I COMMENTARIV . si mussedis no iram Noluptatem, ut te fruamur. LvTATIO NEs TvAs.J Id. is olyennes , matutinas, quo P, incipiberabant. Tacitus: Cn. Novius, in coctu salutantium Principem. FvC AET v AsTITAS.J aeuia iussistatim recedere , necIubsistere ibi fas , aut morari. BELLVA. J Seneca: Non, tanquam malum aliquod aut noxium animal e cubili prosilierit, diffugiunt. PROPIN Qv
RVM. J Nam Flauios Clementem Arretinum, patruelessuos occidit.
ADMIss Is J Ne verbo auigcssu Qvderent. EXCLusis.J Ne iam sendissent. UIsu Qv E TERRIBILI s. J Tacitus: Cum tot l, minum palloribus denotandis sufficeret saeuus ille vultus. IRA IN OCvLIs J Nihil Suetonius. tantum , grandibus oculinsuisse. ORE IMPvDENTIA. J Tacitus: Rubo quo se contra pudorem
muniebat. Apparebat igitur verecundus, non erat. SECRETVM
QVE. J cottidie horarium,ut Suetonius cap. m. scribit et si male ibi diagintium, quasi inter initia Principatus tantum. Ilge vero a due hoc fecit: sis ea verba ad iuperius caput ac periodum pertinent, de Tito. βuiluis, attende. SOLI TvDINEM. J Iccidendo, pedendo. nam adseuitiam exercendam prodibat. Non dillliceat tamen solicitudin*n legi, utά alta*κe,o sentent veriore. I ARIETIBVM J ruos etiam
Phengite lapide distinxit, ut quidquid a tergo seret, pervideret,
insidiarum metu: Suetonius. DoLvM SECvM. J Insidiatores ipsos domesticos, or e cubiculo. AN GusTOsQUE. J AEdfc, ratione tales,
an cu lo dum requentia ξ LONGEQ . TvNC ILLI. J Latii quidam idiotismus, quo significatur. hoc aut illud nil iuuare aut prode se. Nam quae praesentia,auxilio e Fesolent . longinqua, frustra implores Itaque Adeste dixerunt , pro ireuare in patrocinari. Ilia phrasis, in Virgilio rLonge illi dea mater crit. In Caesare: Longe iis fraternum nomen populi Rom. futurum. In Floro: Longe illi triplex murus, totidemque arcta. SAEVI VE SECEssus.J Ubi saeua ω tristia machinabatur.Tacitus: Quod que saeuae cogitationis indicium erat,s creto suo satiatus. POST QvAM EIvs.J Lue u postquam ex aut vocularis,dominus eius,taVDe. INEXPvGNABILE.J Seneca: Vnum est inexpugnabile munimentum, amor ciuium. S ITUS CARITATE. J Ex Cicerone cis Antonium: Caritate & beniuolentia ciuium septum oportetae non armis. ARMA ENIM.JHomerus hoc Noluit : - αιδIMOGApασύ'γ: - visusque virum trahit ensis.
109쪽
IN C. PLINI PANEGYRICUM. 'sNuM autem serias tantum partes dierum,in oculis nostris coetuque,consumisῖ num remimio nibas tuis eadem frequentia, cademque illa socialitas, interest 3 Non tibi semper in medio Cibus, semperque incnsa communis ξnon ex conuictu nostro mutua Voluptas ξ non prouocas reddisque sermones 3 non ipsu in tempus epularum tuarum, cum frugalitas cotrahat, extendit humanitasὶ Non enim ante medium diem distentus solitaria coena,spcdi tor ad nota torque conuiuis tuis immincs: nec ieiunis inanibus plenus ipse eructans, nsi tam apponis quam Obiicis cibos, quos dedigneris attingere ; aegreque perpessus superbam illam conuimis simulationem, rtusus te ad clandestinam ganeam, occultumque luxum, refers .Ergo non aurum nec argentum, nec exquisita ingenia coenarum, sed sua ilitatem tuam iucunditatemque miramur. quibus nulla fatietas adest; quando sincera omnia. dc vera,& ornata grauitate. Ne it enim aut peregrinς superstitionis mysteria, aut obstoena petulantia mensis Principis oberrat: sed benigna inuitatio, δί liberales ioci studiorum honor. Inde tibi parcus ic breuis somnus, nullumque amore nostri angustius tempus, quam quod sine nobis agis.
c veto: Amabilis omnibus, nulli, praeter quam hostibus, formidandus. Venationibus,conuiuiis,deliber tionibus actionibusque amicorum intererat, atque etiam iocis& dicteriis: & saepe vel quartus vehebatur. Eutropiin plane eadem: Gloriam militarem ciuilitate & moderatione superauit: Roinae, per prouincias,aequalem se omnibus exhibens:amicos salutandi causia frequentans, vel aegrotantes, vel clara sestos dies habuissent.Conuiuia cum iisdem indiscreta vicissim habens:saepe in v
110쪽
'6 I. LIPSI COMMENTAR I v shiculis corum sedens: nullum Senatorum laedens. Atque Ne quod de Vinicisis ait, consenui explicat ilJud Dion is,quartum vectum
esse, ijest cum pluribus: etsi Priscipes magnates sob fere solerent..
PROVOCAs.J Suetonius,de Augusto: Ca nam praebcbat, Vt non nimio sumptu, ita summa comitate. Nam & ad communionem sermonis tacentes,vel submissim fabulantes,prouocabat. FRvG ALIT As.J Hoc crin epistolis ad rit sib. vi. v. x i. Adhibebamur cottidie camae'. erat modica, si Principem cogites. interdum acroamata audiebamus, interdum iucundissimis sermonibus nox ducebatur. Nota in noctem ducta, quod hic e i, Extensa uisse. ANTE MEDIUM. J Vt Domitianus. de quo Suetonius : Lavabat de die, prandebatque ad satietatem: ut non temere silper camam,pra te Matianum malum, de modica sic luo in ampulla potiunculam sumeret. SOLITARIA. J Ipsum i ud plenum prandium, caenam appetiat: quia eiis loco. ADNOTATORQUE. J Uuid dicant, edant, bibant. innuant. IMMINEs. J Aui spectando. Catultas: Vir tuus, Tyrio in toro, Totus immineat tibi. Ei vCTAN s. J Aptius vide' batur, structans: quasi in os iis ruritans. ARGENTvM. J Minisseriale, citrem multiplex. ORNATA. fio qui subolet vel viiij, vel defectio. An fuit, ornata comi grauitate3 PEREGRINAE. J Re- Ierunt uὰ saccrdotcs,quos in monte Albano instituit. Sed cur ea peregrina supcrstitio Θ aut quid ad mensasὶ Malim accipere Isiacos, Belgo
narios, Gallas matris Hum, qui cum coetu aut choro domos in contirura
solent irrumpere. Iuvenalis Sat. vi. dicet, dscribet. An de Iudae, suis accipi3 OBsCAENA. J I altriarum, cinaedorum, pueParum a Gadibus: δε quibusscriptoressparsim. OBER R AT. J Plinius lib. ix. epi tori. Quereris tibi taedio fuisse quamuis lautissimam caena,quia scurrae, cinaedi, moriones mensis inerrabant. INvITATIO. J A
loquendum,edendum. an in bibendum Z ita, ex ingenio Traiani. Nam Vini cupidiorem fuisse Dio notat: Spartianus, Hadrianum vino indulsisse,Traiani moribus obsequentem ad maximefactitabat, ω quasi sollinuiter, post se uudam mensam. Lampridius in Alexandro: Cum militares amicos habuisset, ut usum Traiani,quem ille post secundam mensam potandi usque ad pocula instituerat, resem ret, Vnum tantum poculum exhibebat in honorem Alexandri Magni. Numerus poculorum deess,m video quosdam legisse, usque ad
quinquo pocula. Si e libris, bene est: si a me, malim ego, Vsque ad pocula