Iusti LipsI Dissertatiuncula apud principes item C. PlinI Panegyricus liber Traiano dictus, cum eiusdem LipsI perpetuo Commentario

111쪽

is c. it I PANEGYRIc VM. 7cula Di. qui numerus ex initialibus litteras Nocis sequentis. Vin in i iatur aliquantulum Traianus sed G si riri alii magni,cum excusatione in his si , ad diluendas curas. De quo Seneca in extremo De Tranqui J. γλdendus. Eutropires in cautionem eius in vino se gerit: Vinolentiam, quo vitio,vi Nerua tangebatur, prudentia molliverat, curari volans iussa post longiores epulas. STvDIORVM. J De quibus sermo. Nee enim librum lectum super mensam arbitror: et si id quoque viri

magni in in dignitate, tun aciebant. iij comoedum aut rinen audi bant uc do fructu. Plinius Ibo i. de Spurinna: Frequenter como dis coena distinguitur, ut voluptates quoque studiis condiantur. At Traiani sermones, Philosophici fuerunt, aut Politici: nec ambigo. B v Is so Nus. J Ex Homerico praecepto i

Dedecus est totam rectorem steriem noctem.

S L D cum rebus tuis ut Participes perfruamur, quae habemus ipsi, quam propria, quam nostra sunt 3 Non enim exturbatis prioribus dominis,omne stagnum,om nem lacum,omnem etiam saltum, immensa possessione circumuenis: nec unius oculis flumina, fontes,maria deseruiunt. Et quid Caesar non siti una videati tandemque imperium Principis, tuam patrimonium maius est. multa enim ex patrimonio refert in imperium, quae priores incipes occupabant, non ut ipsi fruerentur, sed ne quis

alius. Ergo in vestigia sedesque nobilium immigrant pares domini, nec iam clarissimorum virorum receptacula habitatore sortio teruntur, aut foeda vastitate procumbunt. Datur intueri pulcherrimas aedes, deterso situ, auctas ac vigentes. Magnum hoc tuum non erga homines

modo, sed erga tecta i psa meritum, sistere ruinas solitudinem pellere, ingentia opera, eodem quo exstructa sunt animo ab interitu vindicare. Muta quidem illa dc anima carentia: sentire tamen dc laetari videntur, quod niteant, quod frequententur, quod aliquando coeperint esse ii num scientis. Circumfertur,sub nomine Caesaris tabula N, ingens

112쪽

ingens rerum v nalium . quo sit detestanda auaritia illius , qui tam multa concupiscebat: cum haberet si aperuacua tam multa. tamen exitialis erat apud Principem, huic laxior domus, illi amoenior villa. Nunc Princeps in haec eadem dominos quaerit, ipse inducit, ipsos illos magni aliquando Imperatoris hortos, illud nunquam nisi Caesaris suburbanum,licemur emimus,implem US. Tanta benignitas Principis, tanta securitas temporum est, ut ille nos Principalibus rebus existimet dignos, nos non timeamus, quod digni esse videmur. Nec vero emendi tantum ciuibus tuis copiam praebes, sed amoenissima quaeque largiris dc donas. Ita inquam , donas in quae clectus, in quae adoptatus es: transfers quod iudicio a cepi sti , ac nihil magis tuum credis, quam quodier amiacos habes.

OMNE sTAGNvM.J Loquitur de vittas Priorum Principum, quies 'eciei mensium agrorum tractum Jccupabant. FLvM IN A.J siquid mirum 8 cum tunc opes priuatae ita magnae, ut flumina haberent insuo orientia ω cadentia. Seneca epist. I xxxix. Illustrium fluminum per priuatum decursus, dc amnes magni , magnarumque gentium termini, usque ad ostium a sente,vestri sunt:ς plura huic rei vix credendae et in admirandae, quae subiungis. Ideoque , in Admirandis dixi lub . u. cap. vlt. Non audis , qui haeca Neronis domum referunt: am me contra Plinhverb in mentem. TANDEMQUE IMPER I v M. J euasiolim Principum possessionei per totum mperium arser, in it,paue aequales. Nam errant qui in alium haec=ensum trahunt. quasi ideo maius imperium, quia ciues dicto audientes sunt. Nugae. PAR Es DOMINI. J Item nobiles. RECEPTACvLA J Villae Praetoria olim illusirium. SER v o. ui villicus ibi vel Actor sit. VAsTITATE. J Desolata, nec culta. Sed et nde, inquies, tam multa haec ad Principem Z Ex iniquis damnationibus caedibusq , nobilium, quorum bona ad scum. AvCTAs.J Restitutas. v cui arridet, lautas. EODEM. no, locoruin amante. DONUM SCIENTIS. JLibris abis, domini non seruientis: id esset quod 'upra dixit, non habitatore temo teruntur. Iuo vera iovis reiecerim, scribamque, d . i mini

113쪽

mini sitamm. TΑBvLΑ.J Viliarum fundorumque maenalium, qui ' Prin i is sui lent. Nam Nema ian aute vendiderat in Dione) pecuniae e vestes, vasa, supellcctilem, & quidquid non necessanuin mi Aula esset. At Traiauus igitur exi o patrimonιο Principali imminuit: quod immensium creuerat. Quo sIT.J sdoror hiatum aliquem sed levem. ILLI vs.J Domitiani palam. male qui ad Neronem trabunt. AMOENIOR v ILL A.J Simile in Triumuirali profriptione Appi Hus notat, γ' quemdam conspecto nomine suo in Tabula, exes mane; Heu villa Albana me perdiditi Qv ΑERIT.J P bc i ve ditione. MAC NI J Veteris Eculsu Lucussi, Pompe , aut simila. NvMQVAM Nisi. J Asidue pol e sum Caesaribus.Talsa autem multa,nec opus ad unum Albanum Domitiam confugere. IMPLEMus. JNoseis rebus, eruis inobisi sis. ITA IN QVAM J Fortat so:tu ne propria, o tu quae o heres, Neruae buccessisti. PER AMICos. JRegis illiis nota vox, Vbi thesauri Z amicos ostendentis.

IDEM tam parcus in aedificando , quam diligens intuendo. Itaque non ut ante, immanium transuectione saxorum urbis tecta quatiuntur: stant securaedomus,neCiam templa nutantia.Satis est tibi nimiumque, cum suc

cesseris frugalissimo Principi, magis reiicere aliquid Ec

amputare ex his, quae Princeps tanquam necessaria rei quit.Praeterea pater tuus usibus suis detrahebat,quae fortuna imperij dederat,tutius quod parer. At quam magni, ficus in publicum es hinc porticius,inde delubra occulta Celeritate properantur, ut non consui 'mata, sed tanturn commutata videantur. Hic immensum latus Circi reii

plorum pulchritudinem prouocat,digna eopulo victore gentium sedes,nec minus ipsa visenda, quam quae ex illata spectabuntur. visenda autem, cum cae ra specie, tum

quod aequatus plebis, ac Principis locos. Siquidem per

omne spatium una facies', omnia continua dc paria, nec

magis proprius spectandi Caesaris suggestus, suam propria quae spectet. Licebit ergo ciuibus tuis indicem contueri, dabitur non cubiculum Principis, sed ipsum Prin- Nα cipem

114쪽

cipem cernore, in publico, in populo sedentem: populo eui locorum quinque millia adiecisti. auxeras enim numerum eius congiarij facilitate, maioremi in posterum suscipi liberalitatis tua: fide iust cras.

At DI PIC A NDo. Privatim sit et, di in tuos Ut s. nam publice contra , ut subdet. VT ANTE J Sub Domitiauo, aulam illam suam Parrbasiam aedificaute. SAXORVM J Columnarum,obe I corum. I Gualis sauia Dr. . νNam si procubuit qui saxa Ligustica portat

Axis,& euersum fudit super agminam rem, Quid superest decorporious3 . lsen ca in Epigotu: In hunc usum pinus aut abies deferebatur,tot go vehiculorum ordine,vicis intrementibus) TvTIvs QvOD.

Ohm emendauimus scripto comunicauimus cum amico: tu tuis,quod

pater. Ille terraxit sibi ab imperio rei fusu magis proprie tua,qMae a patre: idesti Nerussi IN pvBLICv M.' Multa enim public. .ed cauit, aut reparauit. Futropius muni ice de illo: Orbem terrarum aedificas se Victori Castra susi moribus atque opportunas locis exstructa, potasque Danubio impositus, ac deductic coloniarum pleraeque. Ad hoc, Romae a Domitiano casta sora,atque alia multa, plus quam ma*tifice coluit Orna inque. Sed - Dio Cassius, exstruxisse plurima, ct maxime necessaria hi viis,portibus,publicis disci L. Expiant hodie ue aliqua. inprimis vestigia admirandi libus in ianubis pontis, super humana ingenta atque vos. Item alter egregius in I istari quem Alcantari vocant , Tad impositus et plura, monumemta verae lauris. Vua icteriis tamen carpsit in libauit , qui Herba parietariam Traianuvet dixit quod nomen ubi , inseri,eret veribus vel notas, Eno, aliis. Quid mali λ faciant alii Principes: sciant, in inscribat. PORTI-C vs.l tuae, nescio. nec tamen I 'icioni Catanaei acce o, Portus luge renti. Nam haec deipia vesci: CQ svMMATA.J No structione. COMMvTAT A J Reparatione. IMMENfVM. J Sane imme

sum y longitudine stadiorum trium,ut Pliniusscribit, latitudine Unius. SPECTABUN R. Circenstes gue curules ludi inprimis ded

iam Gladiatores, Venationes, in omne genus olet interim He dari. SuGGEsTus J Editior locus, in quo ipse jectet. Cui bonori or o bo C are. qucm Suetonio vota inter ni ios honores, recepisse Sug-- . gestui a

115쪽

rN C. PLIN PANEGYRICUM. et pestum in orchesim. Viia me De Amphitheatro,capaxi. TvBIC LvMJ et bi velut clausus,tutusque ab iniuriά cali edebat. Populariter . Traianus hoc Ruit, C llectauit ipse pectaturque est. Q IN QUEM H LIA. J Hic numerus mibi suspectus, ω minutus est. uid muni, ubi tot millia,quinque dumtaxat adiecisses si enim supra dixit: quin quem illia ingenuorum costaquisita. Ira, sed ad alendum quodaliud valde es non adspectandum. Denique illi ingenui; spectant vero ω l bertini.Moueor uiam,quod in Pimio luam, Circum a Caesare Dicta tore structum,ad sedein CC LX.miluum. At postea,m Victore,cepis sescribitur loca CCCLXXX v. millia et siue u νerius in Notiti impe- integris vocibus perscriptum,quadringeta octoginta luinque. iturps Caesar Arritersane ei adiectum, in pans duplam. Ac ut ratios Pnncipes potuisse aurere ,hdpublica testimonia inclinant eximium ab u Traianum patrasse. Bois Romae exstat huic inseripta:T RI Bus.

M xv. QVOD. LIBERALITATE. OPTIMI. PRINCIPIS. COMMODA. EARUM. ETIAM. LOCORVM. ADIECTIONE AMPLIA- .

TA. SINT. Et=eaposita in consulato eius v . diutule post ipse actum: Am decernitur,dum aratur statua,Ῥtselet. In Diovis etiam compendio:

Q Ui Φ D-ἐξυργά m: Adeo autem & magni animi &conceptus crat, Vt Circo inscripserit, Qui ct capacem populi Romani uruxisset: quia scilicet corruptum, dc maiorem, oc elegantiorem secerat. Ex his, talibusque inciso legere: quinquaginta mi lium, ultra. siquis φιλορο μυρο vcsit. Ad hanc autem Cir. ι reparationem Suetonsi ilia spectant, Domitiani cap . v Fecit Odeum, de Naum chiam. e cuius postea lapide maximus Circus, deustis utrimque lateribus, cxlli uinis est Posita, nempe a Traiano. MAIOR EM Q.VE. J Erro non a Iolum illud augmentum quinque nullium amplu-

sudo accommodata.

H o si v M unum si ptiestitisset alius, illi iamdudum radiatum caput, & media inter deos sedes, auro staret, aut ebore, augustioribusque aris, & grandioribus victimis, inuocaretur. Tu delubra non nisi adoraturus intras, tibi maximus honor excubare pro templis, postibusque pra toxi. Sic fit ut dei summum inter homines fastigium se N ι - ,

116쪽

nes,cum deorum ipse non adeptus.Itaque tuam statuam investib ilo lotiis optimi maximi unam alteramve,

hanc aeream cerni ruus: at paullo ante aditus omnes, oni-ncs gradus,totaque arca, hinc auro, hinc arsento rcluce

bat,seu potius polluebatur: cum incesti Piincipis statuis permixta deorum simulachra sorderent. Ergo istae quidem aerea: dc paucς manent, manebunt 4 , quamdiu lcmplum ipsum: illae autem aureae dc innumerabiles, strage& ruina, publico gaudio litauerunt. Iuvabat illidere sola superbistimos vultus ,instare ferro, saevire securibus,vis singulos ictus sanguis dolorque sequeretur.Nemo tam temperans gaudi j scrinue laetitiae, quin instar ultionis videretur, cernere laceros artus, truncata membra, pos remo truces horrendasque imagines abiectas excoctasque flammis : ut ex illo terrore dc minis, in usum hominum ac voluptates ignibus mutarentur.Simili reuerentia Cς

far,non apud Genium tuum bonitati tuae gratias agi, sed apud numen Iouis optimi maximi pateris: illi debere nos quidquid debeamus, illius quod benefacias muneris esse se, qui te dedit. Ante quidem ingentes hostiarum greges per Capitolinum iter magna siti partevelut intercepti di

uertere via conebantur: cum saeuissi mi domini atrocissima diligies, tanto victimarum cruore coleretur, Matum

ipse humani sanguinis profundcbat. 'RADiATvM.J Aui habitus Deorum,aut Diuorum.Lucanus: Fulminibus manes,radiis omabit, & actris. Nam haec insi xia Principibus consecratis apposita, t Nummi etiamd cent. Ex MEDIA. J Honoris cauue et u mixtus Dii ,vel etiam inter duos medius. Ut Caluula inter fratres Deos Callires) medium se a Lorandum adeuntibus exhibuit. SED Es.J Nam Iupiter, G tali maiorum gentium,sedentes saepe pinetebantur. GRANDIORIBVs. JNam Holliae duplices, maiores inoresque atque istae diis maioribiis.

117쪽

rN C. PLI'ἔI PANEGYRISVM. Ioyp reum: at non is is s. PRAΞT LI Apponi,vel opponi ianuarum postibus: quod de ore flet. . DEI svMMvM.J Sententia est. ita efficitur,ut ij colantur,ut decet,ab hominibus summumquesibi honorem viudicent: quia ipse non te iis misces, jacros sanctosque pro sanas. Haec, inquam,e verbis istia sentetia. sita quae ero leuiter refingam: serues,cum Deorum ipse non adoptes. Eoipso quod Iss Dcus haberi pro Deo te

habemus, aut certe, ices eius in terris gerente. Tertullianus pro hac bententia, ad Scapulum: Sic enim omnibus maior cst Imperato dum solo vero Deo minor est. Idem iu sologetico: Ideo Imperator magnus est, quia casto minor est. Pulchre etiam Athe ienses uter mon Acha, quae aduentanti Pompeio erat abundi seri erant:

Quatenus te censes hominem eatenus no is es Deus. OMNEs GRADvs. J IIuit atqui centum aradibus adibatur. HINC AURO.J Suetonius, Domitiano: Statuas sibi in Capitolio, non nisi aureas & argenteas, poni permisit: casque ponderis certi. ut ne paruasse licet, tam magno Deo. Eutropius idem. INCEsTI. y Iub

Tiri fratris lilia , compressu, sest quam uxorem habebat. SORD nENT. J Aliqui aciat pro lectione mulgata vita, Dei summum in ter homines fastigium seruent: sed leuiter aliquid. INNvMERABILEs.J Nec enim iis urbe tantum , sed totus Orbis,dis Dii ,statuis eius post victos,ut aiebat,Dacos impletus est. STRAGE ET RvIN A. J Initio a Senatu ipso a D. qui auaita morte eius Suetonius adeὁ Letatus est, ut scalas etiam inferri,clypeosque & imagines cius coram detrahi, & ibidem solo adfligi iuberet. Dio hoc amplius in Ner

tiani,statuae cius multae argent , multae dc aureae, constatae sunt, atque ingens pecunia cx iis facta. SECvRIBvs.J Ita tuas hau gebant. Iuvenalis: rotas bigarum impacta securis Caedit, & immeritis stanguntur crura caballis.sgRAS UR LAEΥ. ae et bero,in diu optata,tamen venit. TRVCEs J Au quia superbia in vultu,ira in oculis, ut praedixit in babitum militarem ac minantem, ut triumphalia istae, formatae' ABIECTAs. J , obiectas. SIMILI REvERENTIA J IlI, 2 stare inter droi recusas. GεNiv M. J Si gulis bominibus senium

118쪽

xo I. . LIPSI COMMENTA Ravsa ignauit artiquitas: atque iis maius o sanctius aliquid esse homine. Itaque vulgo, per Genium alicuius oleut orare,obtestari, iurare. Sed quanto m. id Trincipis Z qinibus etiam mode iis passim statuae arae, te pia, cum inscriptiove GENIO. CAESARI s : quod lapides nummique docent, etonius in Aug. cap. LX. Hunc ergo colebant, si non insum Principem: quosdam interfecit apud Suetonium quod numquam per Genium eius deierassent. Miuutius Felix: Caesorum numen inuocant, ad imagines supplicant, Genium, hoc est daemonem, implorant: & cst cis tutius per Iouis Genium peier

MEN.J In Capitolio. MVNERis J Pie, sicut Homerus Od s. c. .

Virtutem Deus in nobis auget minuitque, Vt voluit. CAPITOLINVM ITER.J Cum per forum in Capitolium irent. Ir ERCEPTI. J Abdum,pri quam venirent quo de Mati eram. DivERTERE J De lectere. quoZ opinor ad Domitiam statuam, quaerisono equestris stabat; Stasio curiose desci Uta. OMNi A P. C. quae de aliis Principibus a me aut di cuntur, aut dicta sunt, eo pertinent, ut ostendam quam longa cosuetudine corruptos deprauatosq; mores Principatus parens noster resormet &corrigat.alioquin nihil non parum grais site comparatione laudatur. Praeterea hoc primum erga optimum Imperatorem piorum ciuium officium est, insequi dissimileis. neque epina satis amarint bonos Principes, qtii malos satis non oderint. Adiice, quod Imperatoris nostri non aliud amplpus ac diffusius meritum est, quam quod insectari malos Principes tutum est. An excidit dolori nostro modo vindicatus Nero i permitteret credo simam, vitamque eius carmpi, qui mortem vicistebatur: nec ut in se dicta interpretaretur, ρος de simillimo dicerentur. Quare ego te Caeser

muneribus omnibus tuis,omnibus comparo multis an

tepono , quod licet nobis A in praeteritum de malis Im

119쪽

peratoribus quotidie vindicari ; futuros sub exemplos caemonere,nullum locum, nullum esse tempus, quo funestorum Principum manes a posterorum execration bus conquiescant. Quo constantius P. C. dc dolores nostros Agaudia perseramus, insemiscamus illis quae patiebamur.Simul utrumque faciendu est, sub bono Principe. Hoc secreta nostra, hoc sermones, hoc ipse gratiarum actiones an meminerintque sic maxime laudari incolumem Imperatorem, si priores secus meriti, reprohendantur. Nam cum de malo Principe posteri taeent, manifestium est eadem facere praesentem.

CompΑRATIONE. J V ae, ut Fabius in hac ipsa re laudationum ait, duplicat materiam, & virtutum vitiorumque non tantum 'naturam, sed etiam modum tractat. DOLORI.J Dolentibus nobis. quid si tamen dolore cribo esset, cum dolorenostro vindicatu/.N ERO.J Nam Domitianus spaphroditum occidit, adiutorem illi in a Viscend nece. Aia Suetonium cap. At iii. Domitiani. EGO TE.J Iliast, te, mihisuperfluit: es, e laeι notis natum Tryquod interprete

ra, Traiane.

Eet quis iam locus inlisae adulationis manebat, cum laudes imperatorum ludis ctiam dc comessationibus celebrarentur, saltarenturque,atque in omne ludibrium c minatis vocibus,modis,gestibus, frangerentur ξ Sed illud indignum, quod eodena tempore in Senatu & in scaena, cio histrione & a Consisse, laudabantur. Tu procul a tui cultu ludicras artes remouisti.Scria ergo te carmina , honorque aeternus Annalium, non haecbreuis ocpudenda praedicatio colit: quinetiam tanto maiore consensu in venerationem tui theatra ipsa consurget, quanto magis de te scaenae silebunt. Sed quid egoistud admiror,cu m eos quoque honorc, qui tibi a nobis offeruntur, , aut delibare parcissime, aut omnino soleas recusare Z Nihil ante tam vulgata,tam paruum in Senatu agebatur, ut O non

120쪽

non laudibusPrincipum immorarentur, quibuscumque celendi necessitas accidulet. De ampliandonianarro gla, diatorum, aut de instituendo collegio fabrorum consulabamur: dc quasi prolatis impersi finibus, nunc ingen

reς arcus, cxcelsurosque teniploruin fastigium titulos, nunc menses etiam, ncc hos ungulos, nomini Caesarum dicabamus. satiebantur illi,5 quasi meruissent, laetabantur. At nunc quis nostium, tanquam oblitus cius de quo refertur, censendi ossicium Principis honore consu-ioit 3 Tuae moderationis haec laus , .constantia nostra; dc tibi obsequimur, qu bd incuriam non rtamen adulationum , sed ad vium munusque iustitiae conuenimus, hanc simplicitati tuae, veritatique gratiam relaturi , Ut loquae vis velle,quae non vis nolle credamus. Incipitariis in

de , desinimus ibi, a quo incipi, in quo desini, siit, alio

Principe non posset. Nam plerosque ex decretis honoribus dc alij non receperunt,nemo antc tantusfuit, Vt crederetur noluisse decerni. Quod cgo titulis omnibus speciosius reor, quado non trabibus,aut saxis nomen tuum. sed monuinciatis aeternae laudis inciditur. Ibit in saecula, suis e Principem, cui florenti 5 incolumi,nunquam nisi modici honores,s pius nulli decernerentur. F t lanc si v limus cum priorum temporum necessitate certare, vin-ςemur: ingeniosiorcst enim ad excogitandum simulario veritate, seruitus libertate, metus amore. Simul cuia, iampridem nouitas omnis adulatione cosumpta sit, non alius erga te noti m honor superest,quam si aliquando de

IMPERATO RuM.J Neronis , Domitiam. Tamen de re o do Heη Ii,verius e atque ita singultrie, Imperatoris scribendum. COM-EssATIONIBvs.J Obm monui, commissionibus legi posse. Nam eo nomine ludi τι umque certamen de ν ά. Tamen pote,non debere. v incitationes re re luet m tu iriora comares, cithara S, e