장음표시 사용
31쪽
, haec, ne dicam diuina hominis encomta; quae partim ab anima formam omnium praest antissima, partim a corpore corporeorum omnium mensura & velut exem, piari habet. Anima quidem adeo diuina res est, ut supra naturales omnes formas sese aliquando extollens erigensque res incorporeas ab omni materia seiugatas mirifica illa prorsusq; libera & cogi nescia vi mentis complectatur. Haec si oculis cerni aut saltem animo concipi posset, quam mirabiles excitaret amores sui Θ Sola haec creatur non generatur,&licet ut loquuntur Philosophi)supponatur subiectu' in ipsius production non tamen ex illius potentia educitur,sed illud perficit. Sola hec indiuidua est, caeterς omnes formae naturales augetur,minuuntur,diuiduntur - cum subiecto; Αt h crota est in toto,& tota in qualibet corporis particula. Sola est materialis; id tantum cum materia habens c5mune, quod omnium specierum est capax,non secus ac materia prima formarum omnium,nec tamen par est simulisque in hac & illa recipiendi modus. Materia enim formas recipit indiuiduas &sine cognitione; Anima uniuersales tantum & cum cognitione. Materia partic lares formas materialiter admittit & cum abiectione contrarij; Anima hominis uniuersales rerum ideas ab omni materiae contagione liberas&absque contrari jabiectione excipit Sola haec incorporea est,impatibilis,lυνα,λλοιωlος. Haec speciem rum omnium locus & proptuarium dici potest, estque Aristoteli tertio de anima' quodammodo omnia; delentur enim in organo sensiles species, sella anima eas conseruat. Haec secundum Platonicos in medio rerum omnium est gradu, cum' supra se Deum habeat & Intelligentias: ita a se corpora & qualitates, ut ita ambo-ia rum sit particeps. Hsc secundum Theologos proximς ad naturam accedit Angelicam, ratione intellectus, originis, sternitatis maginis, cognitionis & beatitudinis. Est postremo in ea quid mei: Physicum veteribus Philos phis qui in densa rerum caligine versabantur incognitu, Christianis lis quibus Euangelicet legis
splendor allulsit exploratum; lucet quippe in ea imago Trinitatis, ratione trium ' ηγεριονικῶν id est principum facultatu, memoris, intelligetiς, voluntatis. Sed cur animet essentiam describere audeo,cum plane diuina sit; de diuinis autem,ut dic bat olim Simonides, possimus tantum dicere quid non sint 3 Cur inuolutam illius naturam &sensis no Kr0s effugientem,quam ideo φύειν αφανέα id est naturai aspectabilem vocat Hippocrates, explicare instituo γ Sunt l, caluoris contem Diionis & alterius artificis. QuSe igitur Physica sunt sensibusque obiecta pertractemus, & ad alteram hominis partem corpus scilicet, quod vere in medici contem plationem cadit, accedamus. mirabilissit humani corporis divitaου oe structura. C A P. I I.
cauo sim est nobilissimanta hominis corpus,aninis domicilium,
caeteris 3mnibus ita antecellit, ut corporeorum omnium& regula dici possit. Eius praestantiam multa indicant, hed haec
inter caetera; figura recta in coelum sese attollens, temperies mo- induaturi derata, partium aequabilis&iusta proportio, tandemq; mirabilis rerum omnium, uς naturae lege imperioque continentur,amplexus An eo enim uniuersi istius quod oculis, cernimus vivam imaginem, tanquam in speculo auti. Figura re, parua tabella adumbrata intueri licet. Figuram solus homo erecta obtinuit, unde
32쪽
De Subiecto & Praeceptis Anatomicae arUS. 3
a quibusdλουρρινοαο Avulgo quasi ἀνω 'ειιιὼν sursum respicies est dictus, licet Plato in Cratylo hominem dictum putet,quasi et ναθρουν liet O mm,id est contemplantem Pae videt. Huius figure ratio plane estphilosophica, Fixurarem quippe que ex causis,effectete, materiali & finali pendeat. Essiciens duplex est,prs
maria, & secundaria Primaria,anima est,quς extrinsecus aduenies coelitusque im' minae uti
missa, dumia seu dedis iunctionibus sibi qdificat domicilium, suς originis me-m illud hi sublime attollit: Secudaria, est: calor, quo inter c tera animalia abudat homo, pr sertim circa precordia; caloris ergo natura inualescens, incrementum
de medio agit ro suo impctu, id est impellit in eam mundi partem versus quam
calidum aptues est moueri,sursum scilicet. Materia mollis est,temperata& opifi- -
ci ad quiduissequac Animulum enim humidissimum & maxime sanguineum
est homo. Finalis vero causamultiplex. Figuram enim rectam habuit homos pri- ABHis mum ut lestia contempletur. Ideo cum interrogatus fuisset Anaxagoras , cur natus et respondit ut videret coelum & stellas Deinde Ut externorum sensuum, D.
qui omnes in opitis regia & rationis conspectu velut satellites sint collocati unctio es pri clarius exerceantur: non enim ad noxij fugam & utilis prosequutione tantum fiant comparati; sed ad contemplationem, . Ergo in excelso locandi erant; sciasmo anim uncius ex alto melius exauditur ; olfactus ascedentem vaporem commodius excipit; oculi cum sint velut exploratores interdiu noctuque nobis excubantes.& ad hoc dati ut sublimia contemplemur,rectam figura postulabina
Postreinb seluq homo figuram habuit rectam, quia lus inter animalia manum Tertia habuit, organum ante omnia organa. Quod si prona esset figura Eominis, manu incederet ut do pedibus diuinum illud animal, nobilesque iης manus actiones impedirentur Qio enim pronus vel supinus scribere, equitare, citam ciuilem duce
r aras Deo erigere, naues construere, omnia telorum genera iaculari, aliasque pr claras artes exercere posset ξ Solus ergo figuram in c&luiis versam obtinuit Min sis. mo:& ideo solus inter animalia formatus est ad rationem uniuersi, quia superiores,inferiores anticas, posticas, dextras S sinistras partes habet distinctas; res, qua animalia aut non habent; aut confusis admodum. Dextera &sinistra similia
omnino sunt,nisi quod sinistra imbecilliora,at antica posticis dissimilia sent, inferiora autem aliqua ex parte superiorum similitudinem presse ferunt. Temperiem moderatam obtinuit homo, &corpora omnium est teperatiss- mum reliquorum μ.ετρον,mensura& regula; Aliorum animalium corpora vel ni mmis terrea sunt vel nimis aquea. Aὸ hoc unum tanquam medium generis Viventium omnium & plantarum, & animalium temperies refertur; ut calida, frigida, Me m se humida siccaque dicantur et ρος τι, si eorum ad hominis temperiem fiat collatio. Solus homo viventium omnium temperiem in se concludit, reliquorum anima- M- sinislium singula fere omnia idem in eade specie, teperamentu obtinuerunt. Multos repedes in hominis specie qui struthi ameli vetticuis alios qui leonis cur,quoς isse Modis. da canis, quaplurimos Suis, infinitos qui asini temperiem habent. Sed & humani corporis σειραam, id indica quod pluribus morbis obnoxiusit &ab extremis γquel datur, quia ab illis ςqualiter distat.Potuisset quide ex coelesti materia omnium re αδ nobilissima congari corpus omnium nobilissimum;sed debuit necessario ex si lunari & Aementari materia constitui ut sensilium species a quibus omnis nostra rh. is cognitio) reciperer. Cum enim ad intelligendum natus sit homo &intelligetem oporteat phantasmata speculari,non fiat autem idolorum perceptio, nisi externorum sensuum, qui anim sunt internuntis, ministerio; necessarium fuit hominis
33쪽
corpus ex ea materia componere, qu senseum esset capax; omnium porro sim suum fundamentu est tactus, qui in quamqr primarum qualitatum moderatio ne suam habet essentiam. Partium vero humani corporis συμμετρια& proportio est mirabilis. Hanc Hi pN unani pro exemplari sibi ob oculos proponunt artifices;ad hanc tanqua Pol cleuregulam omnia referunt architecti Jemsa, des, machinas, nauigiasqnstruung& arcam Noe ad humani corporis mensuram fabric mi iserunt ''t mim humanum corpus est in longitudine trecentum minutorunt, in latitudine quinquUii
ta, in stitudine triginta: sic arc longitudo fuit trecentui rum, latitudo C, Mi m. quinquaginta,altitudo triginta. Quin etiam in ea partium topyrtio ne & cirphi d. figuram,quq omnium est perfectissima, & quadratam manifeste deprehen
- em re des, quQd in c teris animalibus non obseruabis. Nam bymbilico rotius comoris medio & velut centro constituto,si hominem supinum statuas, ac quam maxime tum pedes,tum manus deducere cogas, immotoque circini altero pede,& umbi lico innixo,alterum circumagas, attinges tum crassiorest dum digitos, tum ma- inuum medios: quod si qua parte hqcratio deficia illic ubesse vitium existimam dum. Quin & si inter expansos pedes mensem concipiati itemque jnter manum ac pedem utrinque, perfectum habebis circulo inscriptum quadratum: Prςclara sunthgcquq de humani corporis figura,temperie &pMuum proporti ne anno--- tauimus: sed postremum hoc omnem admirationem excedit, quini in se 'no ea omnia cotineat, quae uniuersus lac mudus amplissim0 cio sinu coercet, ut p rum se in rinere mundus&uniuersi exemplar vel Epitome merito dici possit. Veteres magi nec non sapientissmi AEgyptiorum sacerdotes uniuersi partes statuerunt tres psepe riorem unam quam intellectualem & angelicam vocabant, sedem intelligenti Drum,quarum nutu inferiora gubernantur: Alteram mediam coelestem dictant in cuius medio praeest sol, tanquam dux & moderator reliquorum siderum; Te tiam sublunarem seu Elementarem , cuius in procreandis, augendis, alendis animalibus & stirpibus mira est foecunditas. Quarum trium partium simul γ cra in humano corpore penitus expressavi velut penicillo adumbrata quis non videtZ Caput humanae mentis arx,rationis sedes, sapientiae domicilium, memoriae,
iudici j,cogitationum, squibushumanum genus intelligetiis est simillimumὶ os
cida, editissimum locum obtinens, an non sepremam illam& angelicam mundi partem pulchre refertΘM ediam vero dc coelestem habes in thorace & medio vem Avj re tam ire ad unguem expressam. Vt enim in coelesti illa praeest sol, cuius motu, radiis &ρ lumine illustrantur omni ita in medio thorace situm est cor, cas tanta est cum sale analogia, ut solem non dubitarint antiqui cor mundi, dcco solem hominis appellare. Nam quemadriodum perenni ac continua solis motione eiusdemque calore uiuifico,uniuersa exhilarantur ac vigent, terra floribus redimitur, fiugesψ-gnit multiplices, herbarum innumeras varietates fundit ex sese, arbusta gemmas trudunt & viriditate foliorum vestiuntur, animalia cuncta amoris stirnulis incisi
tu in amplexus venereos ruunt,ac uberrimo foetu urbes,terra Mariaque freque
tant. Propterea hanc stellam prosperam & saluitarem appellauit Aristoteles γεννητι cli quod rerum omnium sit procreatrix: Contra eade solis stella longius a sedibus nostris digressa,h resi literra; arbusta foliis& baccis spoliantur & bona
pars eorum quae naturae ecunditas ediderat labefacitatur:ita cordis perpetua motione, eiusdemque vitali calore, paruus iste mudus reficitur,c nseruatur,viget:nihilque in eo aut ferax, aut ad partus ededos aptum natumve esse potest,nisi vis illa
34쪽
De Subiecto & Praeceptis Anatomicae arti S. s
praep0tens cordis foecunditatem largi aciuta Acorde vitalis facultas manat, a coelo coelestis. Haec inferiorum dicitur coservatrix; illa insitum cuiusque partis calorem fatidi
suscitat, fouet, reficit. Coelum agit in inferioramoru& lumine; cor perenni suo motu & spiritu aethereo quasi lumine singulas partes illustrat. M otus & lumen insuperioribus instrumenta suntintelligentiarum di coeli; intelligentiarum quidem
tanquam primi mouentis immoti: coelorum mitem tanquam primi mouentis
moti. Uitalis spiritus & cordis pultitio instrumenta sint animae & cordis; animae
tanquam mouentis non moti, cordis tanquam mouentis moti ab anima. Iam
vero sublunarem mundi partem in ventre inferiore expressam quis non videt In eo enim partes nutritioni & procreationi dicatae. continentur, ut non sit cunctam dum profiteri,omnia in humano corpore reperiri, quae viii uersus hic mu)us amplissimo suo sinu cohibet.Vis tu stellas errantes in microcosino intueri λi Hum ---ctam lunae vim proquens cerebri refert medulla. Venerere potestati genitaes limmani corporis partes inseruiunt. Mercurio vario parit&que ingeniose facundiae& venustatis instrumenta conueniunt. Solis & cordis mirabilem analogiam, iam declarauimus. Benevolo & benefico Ioui Eurianum hepar fons gratiosi. vapo tis rite confertur Martis incendium & furorem fellis in se concipit vesicula. Sam
ni sidus frigidum ac maleficii saccida lienis caro humoris melancholici recept culum perpulchre refert. Ita quidem paribus numeris aequaque proportione sibi inuicem respondent utriusque mundi coelestes vocatae particulae. Duodecim Zodiaci signa in humano corpore ab Astrologis eleganter depicta tacitus praetereo; trita enim simi haec & satis peruulgata. Lubet altiora meditari & paulo lublimius mentis nostrae aciem intendere. Mundum in simplicia&mixta corpora dirimi Peripathetici; simplicia quinque statuunt,coelu&Elementa quatuor; Mixtorum
alba imperfecta esse volun Meteora vocant,eaque,ignea,aerea,aque terrea; Alia tam ossim.
perfecta ut assimata. Quae quomodo in homine se habeant, quia res est ad intelligendu pulcherrima, quaeso diligenter animaduertite. Parui huius mutat simplicia corpora, quinque sunt, spiritus& humores quatuor. Spiritus quinta est Essentia, aetherea, proportione inquit Philosophus) respondens elemento stellarum; h mores quatuor Elementa corporis sensibilia dicuntur. Bilis temperamento caludissima & furens,ignem refert: sanguis calidus humidus,aeri: pituita frigida hum,
da, aquae: melancholicus humor fiigidus siccus, terrae non inepte conferuntur. τὼν μετεωρων vero microcosini huius videte mirabile analogiam. Fulgores prumum terrificos &coruscation es ignitas,excandescenti oculorum rubrς indicant z . suffusones &quet inde emicat εκλtήμ , ιες.Intestinoru rugitus,borborygmi obmurmuratus , strepentes crepitus.& ructus mille tonitruum species exhibent. In gruentem patuum vim ventorumque tempestates turbidas, cruditatum exhalationes,aurium sibili & tinnitus px nuntiantiIn faucium spatia,laryngem, thorace, decumbens fluentis instar humor, pluuias atque imbres insinuat; coacta rotum
daque qiuta grandinis gerunt similitudinem , lacrymet rori inimitantur: concu siui,conuulsiui,tremuli & palpitantes motus,terrς motus designant. Reperiuntur in corpori sus nostris fodin q, e quibus metalla & lapides emuntur,non ad qdificadam sed diruendam domum; Renum itaque &vesic calculi, silium ac min ratium speciem prς se ferunt. Hqc microcosini est meteorologia, b c imperfecte
mixtorum demonstratip. Quod si perfecte mixti corporis exemplum in homine desidere en tibi totum corpus,in quo ea est discordium quatuor qualitatum com cordia, tamque equabilis elementorumixtura, ut inter uiuentia omnia & animata
35쪽
medij rationem obtineat. Est igitur homo paruus mundus, miraculum magnum, eiusque structura mirabilior est uniuersi totius opificio. Nam in magna tabula multa pingere ficilius est quam in exigua tabella omnia complecti.
Damnantur curus, omus, Flinius cir ali naturae calumniatores atque hominis praestantia ex illius nuditate demonstratur.
ACEAT nunc Belluinus ille Epicurus qui hominum corpora casu & fortuito se assirmabat,ex turbulento scilicet atomorum concursu. Exsibiletur & explodatur ut imprudens Momus ille,
qui multa in hinnani corporis structura manca mutilaque agno-
'scebat Exulent e naturae ichola Plinius istique omnes pseudophi, losephi,qui naturam iniuriis lacessereno desinunt, quod nudum&inemnem, in nuda humo, natali die, abiecerit homine ad vagitus statim & plo ratum. Namque ut ab Epicuro incipiam, Quae casti fiunt o Eplaure)rato conti
gunt ; eorum nec certus nec prosper perpetuo sperari debet euentus; At si decem hominum millia attente intuearis, omnia eorum corpora pari artifici0Monstructa
reperies,eandem ossium,cartilaginum, vinculorum,neruorum,Venarum, arteria rum, viscerum structurat eundem contextum,figuram,numerum,situm, dextra
sinistris similia,totuque corpus eodem fere circino ἰσορ ροπον inuenies: nihil ergo in structura corporis se ingerit for*itum, nihil quod lapientiae summae maiestate
non referat. Galenus t Epicuri errorem conuincere dicebat se illi daturum cen tum annos,ut situm, figuram, de structuram alicuius partis mutaret, neque dubitare se futurum tandem ut fateri cogeretur,non alio, nec perfectiori modo id fieri potuisse. Dicam ego audacius Angelos omnes etiam, si mille annos in hominis structura consumpsissent, eam nec dissimili ratione , nec.melius adumbraturos fuisse. Abeat ergo cum suo commento Epicurus. Moinus vero imprudentia danandus qui fenestrata optabat corpora ut animi omnes affectus paterent. An non ome in faci vultu &oculis lucet animi omnia pati emata Sunt oculi animi in dices t vultus animi est imago, per oculos velut per fenestraad animu usq; pene tratur,ut praeclare dixerit Alexader p 'αλμιους της κάτο ρον ἶνα , oculos animae speculum eqst. Mirantur oculi,adamar, concupiscunt,amoris,ir furoris,m, sericordiae, ultionis indices Cint, denique ad animi affectus omnes oculi sunt co positi, eius imagine ita exprimentes ut alter animus esse videantur, hos enim cum osculamur, animum ipsem attingere videmur. In facie vero quam manifesta vi suntur moerentis, timentis, cupidi, irati, gaudentis animi signat In vultu audacia, pudor,maiestas: conspicua sunt.Namquein superciliis superbia inhabitat, in genis pudor, in mento maiestas,in corde nasi untur haec omnia, sed h1c sedem habent, huc subeunt, hinc pendent. Iam vero illorum effrenis audacia cohibenda est, qui naturam tristem nouercam appellant, quod hominem omnino nudum& animo, & corpore produxerit, ideoque animalium omni u imperfectissimum esse contendunt. Ac de animς quidem nuditate ita philosophantur. C tera animalia sentire suam naturam, alia pernicitatem usiarpare, alia pr petes volatus, alianare, homines ire nihil non seri, non ingredi, non vesti, denique animal cςteris imperaturu non ad aliud nature spote ferri,qua ad fletu,ut a suppliciis vita auspice- tur,unam tantu ob culpam,quia natum est. Sed & vincitur sat unda multis,sensuu
36쪽
De Subiecto & Praeceptis Anatomi Cae arti S. 7
perfectione Nam acie luminum vincunt nos aquilς,sagacitate narium caneS,acintior talpe & v ulpis auditus, gallinc acrior gustus, Manes tactus exquisitior; ita imperfectior, homini anima. De corpore vero eorum querelas audiamus. C teris ovi homi- animalibus varia tegumenta tribuit natura, testas, cortices, Villos, setas, penna
squamas, Vellera, cornua, detes, ungues, quibus & se tueri & alia lacessere possint: hominem solum omnino inermem & nudum,natali di abiecit. Querutur etiam quod non magnitudine corporis equemus Elephantes,velocitate ceruos,leuitate aues, petu tauros,virς longitudine coruos,quod solidior sit cutis belluis, decentior dami densior ursis,nulli denique aiunt vitas agilior. Sed quam male philosephentur &quam iniqui sint diuinorum munerum ςst imatores,audiant omneS. Nudum sine ideo creauit hominem Deus,ut rerum omnium quς natur lege ' cis istam periosae continentur princeps esset. Quemadmodum enim sensuum organa omnis aliens qualitatis expertia sunt, ut rerum omnium species admittere queat; Vnullus in cristallino peculiasis color, nullus in auribus nativus sonus, lingua nullo sapore fucata, nares vernaculum odorem non habet tactus extremorum nullum obtinet Ita no decuit animam hominis que,ut docet Philosophus,potestate quo dammodo erat omnia, peculiari aliqua arte & industria ornari. Corpus vero nudu&inerme esse debui ne uni armorum generi tantum addictum esset animal c
teris imperaturum; quam enim & incommodum &indecorum fuisset homini,ad conleplationem nato,perpetuo gestare armaὶ potes: pro voluntatis iussu & omni armorum genere vestiri & illa statim deponere. Nudus ergo est homo & esse debuit. Sed tribus eum arniauit pr sidiis Deus, quq csteris animantibus denegauit, Ηρ--πι ratione ad inuentionem,sermone ad auxilium,inanibus ad perfectionem; Ratio, manus est intelleae, rationis oratio,orationis manus. Manus iussa facit, iussa obediunt rationi, ratio vis intellectus est. Itaque pro nuditate animς duo habui rationem si ilicet,quq ars est ante omnes artes, artri omnium ars & officina, & λόγον id
est sermonem animi nuntium; pro nuditate corporis, manum organum ante omnia organa instrumentum instrumentorum.Rationis & manuum opera,licet im- Q nisbecillus & nudus nascatur homo, a mutis tamen animatibus tutus est,& ea omniaquet firmiora nascuntur imo ferociora, etiam si vim coeli fortiter patiantur, ab ho- Lis.
ne tamen tuta esse non possunt. Vide nunc quisquis es naturae calumniator, quam nobis tribuerit parens nostra, quato valentiora animalia, rationis & manuuopera, sub iugum miserimus,quanto velociora consequamur,quam nihil sit mortali non si ab nutu nostro positum. Ita fit ut plus homini conferat ratio, qua natura mutis: plus linguae & sermonis velocitas, quam leuitas usiisque pennarum: plus manuum industria quam taurorum iis itus, ferini dentes, ungulae, cum efficere ea non possint quominus opprimantur a nobis,aut nostr subiecta sint potestati. hominis corpus a caeteris distet anima sus oe quid haleat
peculiare in suifra Tura. CAP. IIII. AM vgno ne quid aperitis desiderari possit quod ad hominis digni
talem & mirabilem eius fabricam spectet, reliqua quae uni homi mxeruomnium parens & moderatrix diuina sapientia concessit persequamur,& quid hominis corpus a caeteris distet explicemus.Vtin homine & cpteris animalibus, par est vitς ac nutritionis racio; ita vitaliu & naturalium organo-
37쪽
rum in his non est dissimilis structura; senses vero & motus in quibus animalitatis date hanc vocem Philosopho)natura consistit, quia in homine nobiliori formi
mancipantur & ad diuiniores usus, quam ad noxij fugam ceteraque appetitus ob- te ista sunt comparati,organa maiori artificio constructa pqstulabat. Habet itaque praeter ea quae dicta sunt,erectam scilicet figuram & manus, multa in organorum animalium structura peculiaria, quae corporis dignitatem magis magisque indi cant.Namque ut singula,a capite ad pedes,percurram: soli animalium homini ombiculari figura tornatum est caput, tum ad capacitate, tum ad yυαπάθειαν, ne tam facile ictus excipiat, tum ad faciliorem motum,tum denique quia rationis futurii erat domicilium,animaautem ex caelo rotundo infusa est nobis; Non tamen illud est exquisite globosum, sed quadamtenus oblongum, verticibus geminis exti m estens & ad latera utrinque compressiam. Σ. -ι- Vnus animalium homo,cerebrum habet amplissimum & humidissimum ad -- -- animalium functionum varietatem, no enim sine spiritu functiones suas exequi tur anima; spirituum materia, sanguis est; copiosus autem sanguis pusillo corpore
,. insiliis Faciem soli homini propriam dicunt,unde Graeci ποοσωπον appellarui nomine
ἡ-- a re ipsa accepto, quia προσωθεν caeteris animalibus os & rostru natura de- .dit. Hic sedem habet audaci pudo maiestas, ideo solus homo verecudatur. Huius faciei aspectu terretur animalia cuncta,quia plures in ea quam reliquo corpore t Iucent diuinitatis radi j Est porro hoc unum in ea mirabile,quod cum in facie vultuque nostro sint decem aut non multo plura membra,nullas duas in tot millibus hominum indiscretas efiigies cernere liceat. . oculi υ - Sunt in homine solo variegati oculi & numerosissimae varietatis, caeteris vero 'S animantibus, excepto equo, in sua specie perpetuo similes; sic boum omnium ni- gri, ovium aquei aliorum rufi.Distant oculi hominis sibi interuallo, proportione magnitudinis respectu caeterorum animalium, minimo ut celerius ab altero in al-6.Depra m terum transmittantur spiritus. Uni animalium homini deprauantur oculi , unde cognomina strabonum & paetorum ab iisdem qui altero lumine orbi nascuntur. - 7. ydria Palpebrae quadrupedibus in sirperiore tantum cilio, volucribus in inferiore; Homo solus si struthiochamelum excipias utrinque palpebras habet. 8 Hem, Nasus homini altior ad decorem, neque alij animalium eminet. Aures homini tantum immobiles & sitae ad latus utrumque in eadem linea cum bilis. Oculis Soli homini claues sunt datae.
ib is. Nullum est animal quod praeter hominem mammas parte gerat priore, Et phantes mammas duas quidem,sed non in pectore habent. Iti misi si Partes quas homo habet priores anterioresque, pectus, ventrem, guttur, qua - με- drupedes,habent inferiores; quas autem ille posteriores, dorsum, lumbos, nates, hae habent superior S iLP -- Homo paucissimis tegitur pilis nisi in capite,quod ut humidissimum,ita&pbf-- lis est confertissimum is Partiuis Animantibus, quae pilis vestiuntur, partes pronae hirsutae sunt, supinae aut glabrae omnino, aut minus pilis ornatae; Homo contra parte priore hirsutior est, quia cum pili operimenti gratia facti sint, egent quadrupedum prona tegumeto, priora autem etsi nobiliora fiant, tamen per corporis flexum fouentur. Homini vero quia ob celsam rectamque figuram corporis interior pars compar erat posterio
rhdebuit nobilior pars pilis muniri. Soli
38쪽
De Subiecto S Praeceptis AnatomiCae artis. 9
soli homini pili sub alis &pube erumpunt.
Solus canescit&calvescit homo. νOmnium quadrupedum crura & coxae,ossibus nervoque abundan carne de- ,
ficiunt; homo contra, nullam ferε corporis partem carnosiorem habet natibus, in tibiis, femoribus. ΔFlectunt quadrupedes crura priora & posteriora,cotrario modo quam homo,
nam brachia retrorrum flecti auraintrorsum. Homo cum a iusta incrementaperuenit, partem seperiorem habet minorem cquam inferiorem. prius luam vero adolesca ruperiorem maiorem habet, contra ς
quam caeteraanimalia: propterea no eodem modo progreditur, sed primum cum Linfans est,quadrupes repta deinde paulatim sese erigit, em bipes progreditur. Caeteris animalibus diserimen ovium nullum est, sed omnia a primo ortu pe fecta apparet: at pueris sinciput molle est; seroque induratur Cum caetera anima- ξlia nascantur cum dentibus, homo septimo mense dentire incipit. Solus homo terrestrium bipes. Solus ad amussim rectus,crurum beneficio,incedit. λSolus homo sede tum quia diu stare no potest,ut animalia bruta, quae & qua' , 5 disse. tuor habent pedes,& humi prostrata iacentiduo autem pedes totius corporis mo- -- lem diu sustentare nequeunt; tum quia necessari0 sedet,ob nobiliorem fine ad
praeclaras artes exercendas,ad contemplationem.
Uni homini cutis polita, uali lucida & maxime temperata; caeteris animaliabus auitestacea est, aut omnino pilosi, a mollio quia ta stu fundamentum est omnium sensuum; itaque in puriore tactu sensus est deforcatior, & phantasinata subtiliora, unde animae sublimior operatio: propterea ingeni j vires ex tactu aest, mandas putat Aristoteles secundo de anima. sit tilis natome adsuic itionem. CAP. V. V M 1Υ Α Qv E homo paruus sit mundus, & eorum omnium, quae uniuersi istius amplissimo sinu continetur,astrorum, meteororum, metallorum,minersim,vegetabilium,animalium,spir, tuum semina in se contineat, quisquis seipsum praeclare norit,
Omnia nouerit, cum in se rerum omniuhabeat simulacra. Deum
in primis cognoscet, quia ad illius imaginem est efformatus,vnde augustum Dei templum dicitura Theologis: deinde Angelos, quia cum illis intelligaepostmodum bruta, sentiendi enim & appetessi facultatem cum illis habet
communem: vegetat cum plantis: existit cum lapidibus: corporum denique omnium estregula Propterea sapienter Apollinis oraculo, ut est apud Platonem in Alcibiade, quisque incitatur ad sui gnitionem. Hς omnium iudicio, vera est m&selida Philosephia. Nam Demonax interrogatus, quando coepisset philosophar Cum sinquid coepi meipsum cognostere Putabat Socrates furori ac demetite proximum esse, supremainquirere&alienapersti utari, iis ignoratis quae sunt in nobis. Hoc a vetula quadam Thaleti Philosopho Milesio facete olim exprobratum. Is enim cum,incbnsultius oculos ad coelorum cotemplationem erigens, in foveam cecidisset: O stulte, exclamauit vetula, quae supra te sunt quaeris, quα vero infra te,imo intra te ipsum sunt,ignoras.Magnifica vero vox,non vetula,sed
39쪽
Philosopho digna. At sui sius cognitio,vt pulcherrima & dissicillima. Hae
1 rame tamen,ex corporum sectione & anatome ipsa, facillime assequemur. Cum enim anima in hoc corporis ergastulum coniecta, functiones suas sinecorporeo orga-α- no,exequi non possit, quisquis animae notitiam comparare volet scorporis9rmcturam cognitam habeat necesse est Sic Abderita ille Democritus,ut irae & me choliae sedem inuenire animalium corpora secabat,& cum a ciuibus insanus ex stimaretur, Hippocratis edicto sapientissimus est iudicatus. Age vero, an n6nille sui notitiam habere dicitur,qui animi mores temperarerantestinos tumultus, quorum procellis & fluctibus misere iactatur,placare, &varia pathemata, quibus tanquam furiis agitatur, coprimere ac sedare nouitὶ At hoc ipsim perbelle nos docet anatome. Qvi enim viderit totum corpus,partes diuersi generis structura, varium, multiplexque,earumdem continuatione unu fieri ; Qui obser auerit mirabilem
partium συ/1πάθειαν, conspirationem unam, mutua officia, ut nullis agitatae au
--r icim' ritiae stimulis sua sibi non reseruent, sed cum aliis liberaliter communicent; is pror' si culdubio animi mores ita moderabitur, ut omnia consentiant,&inferiora superioribus obsequantur. Qui singularum partium usum, figuram, situm,mirabile amtificium,& externorum sensium organa accurate lustrauerit, is quomodo singulis debeat uti,agnoscet facile,quo quid praeclariusὶ quid utiliusὶ Figuram habes ere
ais ' ' ctam,V originis tuae memor,non humi,,utorum modo, reptes,sed in coelum te
erigas,dicasque cum Theologis; Sunt oculi in supreis aurae is mol'co collocati, ut scias ad hoc tibi datos ut sublimia contempleris. Aures tibi duas easquepatulas construxit natura, ut discas duplo plus audienduquam loquendum. Linguam vero unicam dedit,musculis decem & vinculo vali Ahimo, velut freno, alligatam,ore ac delibus velut clathris clausam, Ut prius mens diiudicet, quam proferat, verbumque prius transeat per limam, quam per limguam. Facultatum animae sedes si inspicias, rationalem in summo loco, cerebro quippe,caluaria undique circumsepto,locatam, irascibilem in corde, concupiscue bilem in hepate reperiesndeoque debere has superiori tanquam reginae & princi
pi famulari. Principum vero partium & ignobiliu, mutuasi spectent ossicia principes & ignobiles, videbunt illi quomodo imperare, hi quomodo obsequi debeant. Discant illi, ex cerebro, quomodo populis iura dici debeant: a cord quomodo ciuium vita & salus conservanda:ab hepane liberalitatem; Nam cerebrum in editissimo loco pro tribunali sedens ingulis sensuum t ἡσθη ηὐοις dignitatum ossicia distribuit.Cor regis instar partium omnium vitam,vitali sito calore tuetur.
Hepar gratiosi humoris fons, propriis suinptibus uniuersi corporis familiam tanquam munificentissimus princeps,sit. Ignobilior aute plebs,Mς keges serui
tuti h facile a ministrantibus organis accipiet. Quς enim in imo ventre continen turpartes, hepati omnes famulantur; veniticulus cibum coquit: intestina disti buuntivente mesenteri j praeparant: vesicula ten, renes, regiam domum ςxpurgat, totamque illuuiem,Velut ecul in extrudunt. Quae in thorace concluduntur par tes, cordi subseruiunt; Quaein capite, cerebro ancillantur:ita mutuas sibi tradunt operas. Quod si earum quaedam a debito munere deficiat, tota statim corruit &labascit oeconomia.Hoc artificio olim Menenius Agrippa Romanum populum,
qui in montem sacrum secesserat, Senatus Imperium aegre ferentem, reuocauit.
Est ergo anatome velut certissima dux, adpr claram sui ipsius,id est,naturi propriς cognitionem: propterea magnanimos Principes, illustii mos heroas, inuictissimos Imperatores, hac sui ipsius γνώσεως coepiditate pellectos, in ipso etiam
40쪽
De Subiecho & Praeceptis Anatomicae artiS. II
armorum si repitu tumuliuque bellico, studiose rem anatomicam excoluisse legimus. Alexander magnus,inter tot tantosque rerum pr clare gestarum triumphos, mise animalium naturam & singulas partessub pr ceptore Aristotes diligenter ob seruasse gloriabatur. Historiarum monumentila proditum est, MEgyptiorum reges luerisit. propriis manibus corpora secuisse. Marcus Antoninus Imp erator ex dissectione corporum sit constitutionem didicisse affirmabat. Boetium & Paulum Sergium Consules Galeno olim, Romae sectionem publice molienti, affitisse accepimus. Hqcitaque prima esto anatomes utilitas. O in iis Anatome ad Dei cognitionem.
C A P. V I. RAECL A RVM est sane sal ipsius notitiam habere, quod ipsa nos docet & quasi digito indicat corporum sectio; sed longe diuinnior uberiorque est altera anatomes utilitas; nobis, quibus Euan- ,
gelicet legis splendor affulsit, peculiari Dei scilicet immortalis cognitio. Non potest simmus ille rerum omnium parens,solus per tinem. 1e habes immortalitatem, quilucem omni luci clariorem incolit, ad quam nullus aditus pater, quem nemu hominum non oculis modo, sed ne animo quidem cernere potest,nisi per effectus cognos h& omnis quς de Deo haberi potest cognitio non a priori, sed a posteriori petenda est. Sic Mosem rutilatem Dei faciem & oculorum aciem obtundentem ferre hon potuisse, sacra testatur pagina. Inuisibilia Dei inquit Apostolus ) p rea quae visibiliasum copiosiuntur. ergo mirabilem hominis structuram, si attentius contempletur tanti opifici j authorem & architectum non colat, veneretur, sespiciat 3 Celebrabo te sinquit Regius Propheta Domine, quia mirabiliter sumformatus. Phidi Mineruam, Apellis Venerem, Polycleti regulam miratur antiquitas, eisq; summos decreuit hono
res, commendatur Ctesicles, quod marmoream statuam tanta arte effinxerit, Vt
Sami j adolescentes eius potiundi desiderio in templo pernoctarent. Tu horum omnium Archetypum & exemplar hominis corpus intelligo)non suspicies3 Imbiabantur illi in operibus naturae quod est minimum, nempe exteriorem faciem: nam mutastini, immobilia, & inanimata eorum opera; hominis quam vari j sint motus iique mirabiles,ipsa corporum inspectio docet.Veterum,quidam humani corporis fabricam,Dei librum appellarunt. In orinibus sine apparet naturae n. 'men,teste Heraclito,qui cum in case furnaria sederet & qui eum alloqui cupiebat, intrare non auderent; latrate inquid nam etiam hic Di3 sunt. Iouis aiunt Poeticlomnia quidem simi plena;sed in humani corporis structura est nescio quid augmstius, lucet quippe in ea admirabilis Dei potentia,incredibilis eius sapientia,& infinita bonitas.Potentia quis non ex eo iudice quod ex tantillo semine,cuius partes m L hi videtur homogenes, & guttulis aliquot sanguinis, tam varias partes essinxerisiossa plus qua ducenta cartilagines totide, ligamenta quaplurima, mebranas pene innimeras,arteriaru tubos, venatii myriades,nervoru plusqua triginta paria, musculos fere quadringentos,viscera denique omnia delineaueritiIncredibilis vero sapie tia, in mirabili totius &tari dissimilium partium artificio, apparet. Ingredere tu quisquis es,etiam Athee: ingredere,quae , secram Ρalladis arcem cerebrum hominis intelligo & regis illius domus columnas & concamerata inuolucra,seperbi aedifici j ingentem molem , sussulcietia, atria, sinus quatuor, speculum lacidum,