장음표시 사용
51쪽
istus perfectissimialla reαγδικη, i cyεωρηὶικη, di citur, illa expetieti h cratione coparatu illa inspectione sola & sectione, hac viva doctoru voce,& eorunde Hib ptis, assequimur;illa historica,hac ευ μι-,id est cientifica, licere possumus; i. illa ad usum artis omnino est necessari hcc utilis tantu est,&s pe supra usum artis; illa partium structura ,hqc structurς causa actiones & usus inquirit. Si priore significatione spectes, definietur Analome, Artificiosa partiuexternaru & internarum isectio. Artificiosia dixi, ut distinguatur a fortuita, quam vulnerariam vocat Galenus; pe enim in magnis vulneribus tum internarum partium, tum externarum,
figuram,situm, magnitudinem & structuram obseruamus, sed satis confuse, nec
licet nobis neruorum ramos, venarum diuortia, arteriarumque divaricationes omnes exquisite intueri. Ut autem artificiosa sit semo,haec requiruntur Primum,' ut partes a partibus ita separentur,ut singulta integrae nec ullo modo lacerae videatur ; dein,ut quae non connata sunt, facile dividantur; initio ut quae connata sunt, difficile dividantur. Quarto,ne plures partes simul itinctas costituamus unam esse, aut ex unica plures faciamus. Non possunt autem artificiose partes secari, nisi comsectores&iam inistri accommodata habeant instrumenta: eiusmodi sunt nou culae omnis generis,magnae,parua mediocres, ut ,retusiores,recte,ancipites,id est utrimque secantes,styli teretes, oblongi, ex aere,argeto; plubo, cultrum buxeu, eburneum, iamuli,acus obliquatae potius quam reia, cannulae, calami,tubuli ad instandas parte funiculi,serrae, terebrae, malleoli, modioli & spongiae. Posteriore significato definiet Analom Scientia quae partis cuiusque naturam,eiusdemq; naturae cauta exquis1terimatur&inuesstigat. Scientiam dico; habet enim uniuersalia theoremata,& communes notiones, ex quibus primis, veris, immediatis & notioribus, consciuntur demonstrationes. Naturae nomine multa complector; substantiam,quae domicilium est determinatae facultatis; temperie quae simila- rium forma dicitur; quae consequuntur temperiem, qualitates puta, tractabiles, durities, mollities, densitas, raritas, crassitudo, tenuitas, colores, sapores, odor Quae accidunt, compositio scilicet partis, ad quam refero magnitudinem, num rum,situm,figuram,c6tinuitatem & situm,Postremo actiones partium & earumdem usus.
βMdnam sit grammes subiectum,pars scilicet,etbi partis definitio explicatur. CAP. XVI.
est pars: non enim corpus integrum continuumque tractat anatomicus,sed in membra partesque diremptum partis igitur nat ra eiusque disserentiae omnes aperiendae simi. Pars,particula,m Obrum, locus, μερos, μοριοs, το os , , apud quosdam saepounum idemque sonant. εAristoteles partis nomen similaribus; membri autem, organicis, & maxime compositis,in is conuenire putat. Theodorus, loci & partisnomen latius patere existimat, quam meimbri; quod membrum de organicis tantum; pars vero &de compositis,& de simplicibus enuntietur. Nobis,cum in octa te; & Galeno, nihil interest:partemn particulam ut locum voces Partem definit Galenus primo Methodi, quidquid totum complet &integrat:α primo de Elimenti qui , quid ad humani corporis constitutionem facit Est enim pars, eorum numero,
52쪽
De Subiecho & Praeceptis Anatomicae arti S. 23
quae Logici appellant: quippe pars,totius integrique pars,dicitur. A curatius primo de usii partium definit partem .corptu, quod nec undiquaque circuns riptionem habet propriam, nec undequaque coniunctum est aliis: quod enim omni ex parte circus criptionem habet, non par sed totum dici debet: cum
vero pars totum debeat componere, necesse est cum eo cohaereat, connexione quantitatis; reuera ergo in roto corpore existit pars, eique continuatur, sed ratio
ne ab eo diuiditur. Verum,amplior utraque mihi videtur definitio; non enim viruuentes modo quae solae verae simi particulae, cum solat actiones edant, selaeque morbos patiantur sed inanimatas etiam;vt pilos, ungues, adipem. medullamo sum, inplectitur Perse fissima, & numeris suis omnibus assoluta a recentiori bus haec traditur partis definitio CPars est corpuae toti cohaerens, communique et ita coniunctu ad bus stionem et que comparatum. Hinc collige,duo ad parcis nataram cotistituenian requiri Primum vitoti cohaereat:deinde, ut sit alicuius gratia. cohaeret autem toti,duplici connexione,Mathematica scilicet, & Physica; prior illa quantitatu est:nam separata animalis pars ab animali toto, non nisi qquivocri eiusdem pati,dici debet. Posterior unio vitae & specifica dici silet: emortua enim pars etiamsi toti cohaerea nonnisi aequivoce pars appellabitur; quia forma cum toto uni vocam non habet. Singulas porro huius definitionis particulas, quia minutatim,& accurate exponit Fernelius secundo suae physiologiae libro, nolo in ea ex plicanda diutius immorari.
g uidis qualibe artesiectare debeat atomisH. CAP. XVII.
N 'ALIBET parte multa obseruare solent Anatomici, quae Galenus libris de usu partium,ad nouem refert capila. NOS , - lx nia is uiliari oris doctrinae gratia, ne rudiorum ingenia obruantur, tria tam p. respotum in qualibet parte spectanda statuimus, ad quae citera omnia referri possunt: structuram scilicesiastionem,& vlam: Structurae sectant. nomen latissime hic usurpo, ut tape solent, Aristoteles, & Gai nus, non prosela partium conformatione, sed pro eo onani, quod ad partis con stitutionem facit.Constituunt autem partem tria haec; substantia, temperies; &conformatio. Substantia,domicilium est determinatae facultatis,& cuilibet parti peculiaris est,eius ration subfl antia partis dicitur ossea, membranosa, neruosa, carnosa medullosaseam autem,partim a forma, partim a materia consequitur, &per sensiles qualitates dignosciturivi duritie, mollitie,crassite, temulate,raritate, destate,colore, sapore. Teperies substatiam eam comitatur proxime,& materia les sequitur qualitates,non enim abstractum est aliquia,sed suo subiecto firmiter cohaerens:Meo,partium similarium forma,dicitur a medicis licet reuera non sit, sed tantum) temperies: haec meeico consideranda est; nam ram niti. singulae partes hoc vel illo modo agunt per temperiem,& qui partium actioneri tueri vult,is temperiem Conseruare debet.Eius ratione, partes calidae, frigidae, humid ,siccaeque,dicuntur: conferutur autem ad medium aliquod,nenape cutem. Frigidam & calidam temperiem alione potius,quam sensi exploramus, cum in
vivente nihil actu frigidum persentiatur. Humidam verὁ & siccam solus sensi s . patefacit, mollities quippe, aut durities partis: quicquid enim tangenti duria in L percipitur, id siccum si aluatur,cum nihIl concretione durum sit in vivente: qui quid molle sentitur, idem esto humidu. Conformatio partis in symmetria, & n, C maia.
53쪽
turali constitutione multorum,consistit: figurae scilicet, magnitudinis, numeri, dc situs. Ad figuram, refero superficiem, meait auitates. Ad situm,& sedem pamtis,& connexionem cumahis; non enim petitiles, & penitus separatae inuicem, sunt partes,sed vinculis,& membranis colligatς cohaerent; ideo, quibus partibus Vinciantur, agnoscere debet Medicus,vi una affecta, si ia quae possit in illius -- AH ia, pathiam trahi Ad conformationem,refert Galenus pulchritudinem partis, quam
p in ισο ητι, id est,partium aequalitate, consistere puta nos,totius corporis pulchrutudine in partium inaequalitat quantitate nempe, & ma nitudine dispari ilibrum,locamus;seriquq proportionis commensu apto,inters ac concinno sibit uiceni respondeant. Atque haec de struetiira partis. Subsequitur Actio, quae Aribstoteli finis dicitur struct urae:nam, aestionis gratia,&Gbstantiam qualem cernimus,& temperiem, &c5formatione adipiscitur quaelibet pars. Sic cor, quia vitalis facultatis futuum erat domicilium, & arteriosi sanguinis ossicina, substa tiam habuit carnosem & lida temperiem calidam & humidam. Figuram albquantulum oblongam,sed ad sphaericam accedetem proxime, duobus sinubus.& multis quas oueis excavatam; ibi enim, quasi lares, focumque esse oportuit,
uid Vnde natiui caloris,& spirituum iugis esset scaturigo. Aetionem definio cum Ga leno,motum partium factivarum,vel motum agentis,ut ab affectione distinguatur:affectio enim,motus est passi 'vel patientis corporis; actio autem, motus est esse riuus. Sic pulsus,aetio est cordis,palpitatio affectio est,seu passio, ille a. uisum cultate mana hic a causa morbifica. Aetionum, aliae sunt communes, aliae pro- priae;illae,ubique reperiuntur; hae, ab unica parte perficiuntur: Communis actio est nutritio; viventes enim partes omnes,& animatae nutritur, cum vita definiv turnutritione: propriae actiones,a peculiari eduntur organo, sintque aut principes,aut principibus ministrantes. Rursum, actionum aliae sunt similares, aliae omganicae. Similaris aetio a sola temperie inchoatur, ab eadem perficitur, & a qualu' ' bet partis particula integra & perfecta editur; organica, a sola temperie non im
Fc choatur,nec nisi a toto organo integra editur.Postremo,partium usus anatomico
considerandus venit: scribit enim Philosephus, nos deduci in cognitionem or- gant,non ex structura,sed ex usu.Vsus porro, Graecisa Meti, duplex a Galeno sta tuitur. Alter sequitur actionem, id est procedit ab ipsa actione,& est finis actionis, v ex videndi actione hunc usum cosequitur animal, ut fugiat quae nocitura sunt;&prosequatur quae utilia Hicvsas, actione quidem posterior est, si generationem & constitutionem specte sed dignitate prior censetur, quia actionum Omnium est finis; finis autem nobilior his quae ante finem. Alter usiis actionem praecedit,& definitur aptitudo quaedam ad agendum; sic, in oculo cristallinus visionem edit primatio; reliqui humores, tunicae,opticus,neruus,vssem praestant, & adactionem perficiendam Ariguntur. Hic usus,di 'tat posterior quide est actio-Qud Uia ne,sed generatione prior: ex quibus pate disse e actionem ab usu:licet multi so- σα - leant co undere: m actio, motus est partis adsuus: vsas vero, aptitudo quaedam ad agendum; actio in sola est operatione, usus etiam in membri otio; actio in omni organo solius est principis partis similari Ausus reliquarum omnium: den, que plures partes usum habentsine actione r pili & ungues.
54쪽
De Subiecto & Praeceptis Anatomicae artiS 2I
Partium Uerentia, a rimum Hippocratis artium diuiso. C A P. X VII I.
Uyxqyi hi MA est diuinuenis sexto Epid.partium diuisio m
rσχον οι ἰσχο/4υα-ορμωντα; id est, continentia, contenta, evimpetum facientia. Apertius Alexander corpus diuidit in ρgu υγώἰ, η πνευμιδώδη: id est lida, humida, m stiritu a. Nos,
in nutrienda, nutrientia, & impellentia. Continentia sunt solida C--tia& nutrienda. Solidi autem nomen non accipio, more vulgi, pro eo quod durum densumque est, nec pro eo quo d opponitur raro & concavo, sed
cum politioribus Philosophis, pro eo quod est τὰ mi , tale, quod est siti plenum
totum,ndri alieni, quod similem parilemque naturam adeptu est: Nam & salum&solidum avoce Graecas into A;ν, mutata aspiratione in sibilum. Hac ratione, carnois etiam partes olidae dici p0ssunt & continentes: Sic cor, viscus carnosum, in suis sinubus, dextro quidem venossem,laeuo autem arteriosum sanguinem, co-tinet;Sic medullariseerebri Libstantia, multis foveis excavata, & humores ,& spuritus continere dicitur Nutrienda etiam appello solida omnia,quia quicquid seltidum est,idem & similare;similatis autem actio est nutritio.Gontenta, sunt humores,yasis propriis,taliquam εργα ριοις&conceptaculis conclusi. Galenus intem pretatur πῖ ὐ χρα ς ε -- ῶοις ἐμφερώφα, κω κοιτά πῆν σῆχα malunt quidam appellare, ut ea quae in nobis contianentur, & quae partium substantiam conseruant, facilius indicent; propterea, v
caui nutrienti viali mentarios tantum Eumores, non excrementitios significare ορβω τὰ ,vel εἶ , βοῦντα, impellentia&incitantia refert. Fernelius, ad animae fa- cientias Hacultrie*,noti spiritus,sed errat,meo iudicio; Etsi enim coimeantur spiritus,&propria habeant conceptacula, venas, arterias, ac neruos, impellere tamen dicuntur. Loquitur auteri Hippocrates de corpore & corporeis, non igitur de facultatibus. Caeterum spiritusntimin non status intelligo;umtenim ψευδοπυευλατα, Alabcenna frauduletitos vocat spiritus, quorum petam vehementes sunt impetus, ut maximos in naturali oeconomia tumultus excitent, & videatur horiam procellis κ fluctibus, uniuersum corpus misere iactari. Legite, quae de statuum viribus scripsit Hippocrates lib. de salibus ; sed per spiritus primarium & immediatum illud animae instrumentum intellig0,quod animae & corporis vinculum appellarunt Smjci. Horum spirituum tanta esi vis, & naturae tenuitas, ut celerrime, quaquauersum ferantur, in omniaque quantumuis crassa&densi, repentὸ se insinuent,ut in animipathematis,in somno,&vigilia experiri liret. Horum ministerio, iuentium omnes motus perficiuntur, & naturales, & vitales, &animales: in fuit per eosdeni in singulas partes, vita, nutritio, motus, sensiisque. Est denique perennis spirituum motus, & per se, & per aliud; per se, id est ab innato principio Π mου- continender mouentur in utramque partem, siarsum & deorsum s surium, quia leues:deorsum,ratione pabuli. Mouentur etiam ab alio dum pelluntur, dum tr. huntur;Pelluntur vitales,corde c5tracho;animale compresta cerebro. Sunt ergo spiritus ορ si Θέα. ignei enim sunt&aerei,propterea tenuissimi,&pernicitate ve loces: sic semen,licet crassum, viscidumque, permeat tamen mymento vase nullis conspicuis cauitatibus peruia, qui1spirituosum. Sunt & aliae partium differentiae
55쪽
ti inre1r Α substantia aliae dense,aliae rarae & succulentae,ahς spongi formes,& mol les. A figura,aliae furit cauae,& ex amplitudine in arctum coactae,aliae expansa alti solidae & rotunὸae, aliae latae & pensiles,aliae extentae, aliae longae. A situ, anterioressi aliae posteriores, aliae profundae,aliae mediae, supernae,infernae,dextrς,sinistre. Panium diuisio in Principes m nobiles.
& Ignobiles. Principem parte definio, quae absolute ad indiuidintoxius Conseruationem, est: necessaria: Aut quae facultatem toti largitur, vel saltem communem materiam, Vtraque ratione ues tantum statuendae simi principes partes, cerebrum, cor, hepar
Cerebruiti editissimo loco sedet pro tribunali, singulis sensuum
ζαοθητηειοις dignitatum ossicia distribuens. Co regis instat, in medio thorace situm, partium omnium vivam tautem, vitali suo calore fouet, tuetur, comseruat. Hepar, gratiosi humoris fons, propriis sumptibus uniuersi cortatis fami, liam, tanquam munificentissimus princeps, alit, A cerebro animalis facultς per neruos,tanquam funiculos,in uniuersum corpus inquit. A c0rde vitalis per arterias tanquam tubos & aquae ductus, in singulas partes excurrit. Ab hepate, si nossfacultas, saltem spiritus, u non spiritus, saltem communis materia sanguis , scilicet
per venas, in totum corpus diffunditur. Adeo Vt,tres tantum absol*te , totius mdiuidui conseruatione ,sint necessariae,cerebrum, cor &h epar,Mae tanta condis spiratione inter se aptae connexaeque sint, ut mutuis egeant auxiliis , e rqmquς una intercidente, reliquae pariter emoriantur. Noniamen par harumprinci cmbia re da pum paruu gignitas; cor enim hepate nobilius existimatur, cord e vero perqbsum est praestantius:tum quia diuiniores eius stintactiones,ratiqnis quippe senes est ac domiciliumrium qui erebro omnia famulanturnum quia Tmam dat toti corpori: ex cerebri enim & caluariae magnitudine,reliquorum'qssu figin am pen dere Putat Hippocrates. Addit Galenus testes quia praecipua sunt procrea nisa, organa procre tine autem sola, conseruatur species. Sed nos, ad indiuidui totius panes id conseruationem, ni si omino co ferre exis imamus: nec enim materiam prestantioli corpori, nec facultatem, nec spiritudi, sed qualitatem iam cum tenuissima aura, unde oeciliatur carnibus seminalis hidor,& sapor,& ad acti nes robur
2 2 1, Omnes partes,ignobiles dici debentnum qui , ab illis facultas, spiritus &
communis materia non manant: tum quia, singulae principibus famulantur; si sensiium organa; solitis cerebri gratia simi constructa; sic pulmo, diaphragma, ar teriae tam leues quam asperae soli cordi temperando,expurgandoque dicatae sunt . Si Oventriculus, intestina, lien, renes, utraque vesica, propter hepar condita sint; tum denique, quia earum, ad indiuidui totius conseruationem, nulla est necess-tasmon enim ἀπλὼς sed tantum secundum quid, necessariς simi. Quid qu obrachio,crur ventriculo,conferunt pulmo, lien, renesὸ Quid pulmonibus,tient
in renibus conferunt crura de brachiaῖ Alco his omnibus vitam,hepa alimentum: cerebrum,sensum,&motum suppeditant:vt iecur,cpsicerebrum4 Somnibus sint Dis Altam corPori S partibus,per Vasa.Caeterum 't principum partium noneadem est dignibias, ita ignobilium,nonsunt iidem gradus: daen mi principibus subseruiunt praeparando;aliae aliquid deferend0, Barbaris,seruitus haec latoria, illa prin
56쪽
De Subiecto & Praeceptis Anatomicae artiS. 27
paratoria, dicitur. Sunt&partes, soli principum expurgationi dicatae, omnium ignobilissimae,Barbari Emunctoria vocant Sic, hepati ventriculus cibum coquitaven aesentetij rudimentum aliquod sanguini conferunt; vena caua perfectum
sanguinem defert; cordi pulmo spiritum praeparanaortae, tubicofectum vitalem spiritum,deducunt. Cerebro,mirabilis plexus, praeparat spiritum, nerui deferunt: sunt pone aures,cerebri Emunctoria, sub axillis glandulae totidem, cordis supe flua excipientes,in inguinibus hepatis Emunctoria. Partium diuisio elegans insimilares cin dissimilares, iusiue exquisita interpretatio. CAP. XX.
tam morborum dignotionem, omnium maxime necessaria par
tium diuis1o,in similares & dissimilares Similares primus Plato appellauit σαωτογονα,quod ordine generationis aliquomodo com papositis sint priores,quodque corpus primo constituant. Aristote- 'les αἰπλοῖ γ α σει τα μἐρη de simplices vocat . incomposit quod ex aliis partibus non componantu aut πρός id est, respectu compostarum:non enim reuera tales sum,cum animalis corpus simplex esse non possit, igitur nec partes.Primus Anaxagoras, της ομοιομερεια nomen inuexit, &post eum Aristoteles has partes o sibιοα ερη sis nites dixit, quod unam parilemque suthstarinam stat adetptae. Sunt vi eas g*οα δμLέρη, id est, continum vocent, quod secundum materiamti formam continuὰ sint. Alij informes dicunt, nos melius uniformes Aristoteles senserias qui quod similare est, capax est sensibilium, &sensius omnis a si laribus primario editur. Galenus nunc elementa appellat se sibilia, quia adsensum simplicissima apparent, nunc ἐλάχισα, ιχεια minimuparticulas; hunc prima,&vltima corpora, prima, ratione compositionis; ultima,
quia in his tanquam sensu minimi corporis distatutio consistit. Sunt qui solidas vocent, non quod constantes sint & minime suxiles sita enim caro similaris non esset sed quia plenae sunt undiquaque, vulgus id solidum dicit quod durum, de sum compactumque est;sic aquam &spongiam, nullus e populo selida dixerit. Philos phus solidum id appella quod est sui plenum totum, non alieni quod similis & eiusdem naturae est.sic, ignis in fido globo, & coelum licet rarissima sint)solida erunt lectis ingeniis. Hippocrates ιστρο loe vocat,ide'continctia. Sed haec denomine dicta sufficiant. Iam quaes1 smilarium partium essentia explicemus. Similaris pars duobus modis corviderari potest,aut ratione materiae; aut ratione , formae:si materiam spectes,quae tota est uniusinodi, & sibi omni ex parte similis, ddefinientur similares partes, Aristotele, ωα δι-ρειτ' εις partes sibi similes diuiduntur; ex Galeno, quarum omnes particulae tum inter se, , tum toti sunt simile aut quae in partes jecie non differentes, diuiduntur. Si formam similarium spectes,definiontur, ρος undique uniformem habent figuram: Nam, cum forma denominationem det propriam, similare aliquid dicetur ob formae & figurae similitudinem. Priori ratione; quaelibet similaris partis particula nomen retinet totius,non autem posteriore: sic tibiae os, ob materiae similitudinem,est uniusmodi si autem figuram illius spectes, non erunt singulae eius partes eiusdem naturae;non enim minimum illius fragmentum est cauum. Hinc collige similarem omnem partem organicam dici posse,&male similari opponi organu α
57쪽
cam: nam Philosophis, partis & totius eadem est natura; totum Vero corpus Org, - nicum est, quia anima actus est organici corporis. Similarium partium essentia im' certa quadam elementorum miscella,& calidi,fiigidi, humidi siccique temperie, consistere videtur,ideo a Medicis, temperies forma similarium dicitur, quia est Mωτον ιγιον, primaque yis,cum qua,&per quam forma agit,& patitur quaecumque agit pars similaris ut similaris: sic nutritio, quae partium similarium coni munis est actio,a sola temperie inchoatur,ab eadem perficitur,d aqualibet partis particula integra &perfecta editur.
Similarium partium differentiae, alia philosophicae sun aliae medicae.Philoso-- phus,a primis qualitatibus, & iis quae temperiem consequuntur, suas differentias capit;Medicus, a sensibilibus & materialibus generationis principiis. Primariae qualitates quatuor quidem sunt, sed quia caliditas &fiigiditas actus quodammo do sunt actus autem secundum se indivisibilis; a siccitantum& humidi diuersitat differentias semit Philosophus. Itaque apud Aristotele, partium similarium aliae statuuntur humidae,aliae siccae. Humi ae,vel sint proprie sic dictae, quae scit μγ cet, rapte natura,suis terminis sese continere nequeunt, ideo conceptaculis in digent,ut sanguis;vel molles,quq suis terminis sele magis continent,ut caro Si
cς dicuntur, quarum superficies compressa,dissicile vel nihil cedit, ea σίρεοὶ vel py ά μερη,idest,solidas vocat,quarum duo constituit genera: Ali enim sunt
fragiles, quq flecti sine partium dissolutione neq ut, ut piligi rua ς lentet seu ducti ies, quς flecti extendique sine dissolutione possunt, ut ligamenta & membrans:M edici a sensilibus &materialibus generationis principiis, similarium pasetium differentias colligunt.principia materialia du0 sunt, se Dinis crassamentum 'li enim spiritus sunt opifices &sanguis; itaque partium alis sunt spermaticς, aliς carnos . Illς mmediate ex seminis crassamento , ς ex sanguine generantur; ill , in adultis de senioribus difficile coalescun ονοῖτον αο -,ψb essicientisim becillitatem fiigidet enim sunt ob materiς ineptam dispositionem, quq tota simul& et θροὸς non affuit, qu que varias silit alterationes; accedit siccitas &durities partiummam arida uni'nem facile non dmittunt, in omni mixtioneaqueum requirit Phil 'sophus:vt eo,velut glutino,uniantur omnia. Carnose co-tra, quia calidiores, molliores, & sanguine, nullam fere allicrationem subeunte, aluntur,statim co eunt, lias immediate, interdum per medium homogeneum.' Spermaticarum partium & carnosarum, varis sit ni differentiq: semen enim, licexyideatur similare; habet tame partes dissimilisnaturς alias crassiores,alias tenuiores,alias pingues,alias gluti fas,alias tensioni, alias concretioni idoneas. Dum ergo vis procreatrix, in serninis patiem,quq tensionis est capax,agit; membranasessingit, venas, arterias, ne uos; dum in eam,quς concretioni est opportuna,Ossa, efformat,& cartilagine vespinguis plusquam glutiriosi existit, ostia fiant & cardi
Rurs in inspermaticis partibus duplicem obseruat substatiam Galenus, vero solidam & carnosam; illa rigari tantum p9test,non resarciri, h qc velut concretus .est liquor, solidis fibris adhqrescens. C mosarum partium tria sunt genera, quia . triplex est caro. Est caro proprie dicta, musculorum scilicet, quos ideo σάρκα
id est, carnes absolute vocat Hippocrates. Et caro viscerum etπαρεγχυμα d
citur, quasi affusio & concretio sanguinis, est & peculiaris singularum partium: caro. Addamus tertiam similarium partium diuisionem, incommuneS, &proprias. Communes appello,ρος plures & dissimilis naturq compositas partes coim
58쪽
De Subiecto& Praeceptis Anatomicae arti S. Is
simunt: elusinodi stant ossa,cartilagines,ligamenta,membran , caro, nerui, arteriae, venae. Ex quibus priores quinque reuera similares sunt, posteriores sensu tantum: nerui enim interior substati a medullosa est,exterior membranosa. Proprias voco, quae unius tantum partis substantiam, qualem alibi nullam reperias, constituun eiusnodi sunt medulla cerebri, humores oculorum, crystallinus &viqeus.Partium omnium similarium duplex est necessitas; altera, ut ex his fiant dissimilares:altera,ex Averroe , ut sint siaes virtutum sensificarum 2 sensus enim is os
omnibus contingitpersimilares. r
Similari parti opponitur dissimilaris; ut enim similatis, in similes: ita dissimila' quid'pars ris,in partes ditaris specie se atur 1 ut similaris partis particulae nomen totius re tinent sic dissimilariumparticulae nomine carent. Definjantur ergo dissimilares partes,quae in partes dissimilisnaturae:& diueris speciei diuiduntur. Has Medici, icta vocanr quod erfectior euideliorque sit earum actio,&figurae concinnitas,ma itaὸo,num: us, situs quaequatuor organi naturam perficiunt in cometatis partibus magis luceant, quam in simplicibus; adeo Vt, nseis tim& ratione formae,& rati de actionum agis animae organa dici debeant: formana 'ue similariu est diperies,dissimilarium laudabilis conformatio; at coh- , forniatio animet magis comaelii quam temperies,quia definitur anima, actu Sor- Minci corpbrisi is similaris naturalis est nutritio, uippe,quae etiam in plantis coiis c est dissimilaris actio animalis est propterea, illa natur L canimae; duehitur Orgarum reb definio, cum veteribus, animalis partem, quae perfectam olatae dese actionem eotest; pe fetiam interpretor propriam: nam similarium adtio conisuesserim in propria.Organorum quatuorstatuit ordines Galenus. Primi orgo mordinis organapppellat simplicii Mquq ex solis similaribus constat,ut musculi. Secundi, ques e rimis coagmentantur, ut digiti Terti j, quae ex secundis, ut manus Quarti P ex tertii 'vthrachium. rsem,in perfectissimo organo,quatuor partium genera obseruarnunPtimum earurn est, a quibus primario editur actio; hispositis p6nitur faculta propterea principes dicuntur organi partes; talis effinoculo crystallinus humor; Alus enim a coloribus alteratur, & 'isilium imagines exsiipit.Secundum genus earum est,sine quibus action fit; hae non actinem pium'&pem ita actiorisnecessitatem re*ieiuni; elusinodi sunt inodulo neruus, licus,vj treus albugineus Eum d ertium, periuagra elimeditur liminis perfectionem tapiciun*ideoque Iuuatesdicuntes, tales sunt oculorum tuhic demusculi dequnque mira olubilitate citatu Versanties Postremuge fami estpartiti Uae actionem Gnseruant. Hae faciunt ut caeterae omnes tutbagant, Iductione diriguntur, licin quatenus actio est simpliciter, sed perseuerare debet;Ausnod1 sunt,in oculis Plpebr & interior orbita. Hqc dissi missarium& organicarum partium natura est. C terum, ne quid videatur intactum a nobis,hoc unum pro coronide addamus; Partium dissimilarium alias, ta- 'rerum di I les esse primo naturi instituto,ut manus,& pedes,a quibus, si omnes similares re- moueas,in nihilum redigentur. Alias secundario, propter venarum, Rrteriarum, neruorum implexum,Vt cor, cerebrum, pulmone: nam si a cerebro similares &vulgatas particulas demas, remanebit adhuc propria cerebri substantia.
59쪽
Reliquae partium disserentiae explicantur.
UR; p xtium disserentiae non ita Medico necessari , quas
tamen,ne quid videatur intactum,breuiter explicabo. Galenus, in arte parua,quatuor partium statuit differentias. Sunt partes,quae principi j rationem habent,eiusinodi sunt cerebrum, cor,hepar,&testes; sunt quae a principibus oriuntur,eisque subministrant, ut nerui, arteriae,Venae,& seminaria vasa: sunt quς nec aliorum gubernationi pr sunt, nec aliunde gubernantur, sed innatas tantum habent facultates, ut ossa, cartilagi nes,Vincilla, membranaei, sunt postremo partes,quae &insitas,& aliunde influe tes vires habent,ut motus senvisque organa. Arabes partium diuisiones colligo, a substantia,temperie, iis quae temperiem consequuntur, &iis quae parti accitat.
Iraq; partialiae lunt carnosae,ali spermatic taliae calidς,alit stigessaliae humid; alis sicci; alie molle ahq duret alit mobiles,alit immobiles;ali denique sensu prpditGalie insensiles. Qus sensu pollent;aut illum habent exquisitum, aut paulo he betiorem.Exquisitum habere dicuntur tribus modis et ob sensus perfecti hem; sic cutis quς volam manus integit,maximeque summos digitos,exadi ius qualitates tractabiles persentit; vel quia a qualitatibus,quq sensiim seriunt,tum internis, tum extrinsecus occursentibus,celerius Sciliusque lςditur;sic oculus acerrimi semsiis esse dicitur; vel quia peculiarem & determinatum sensum habet,quem sibi reperire non liceat; sic os ventriculi sensus est exquisitissimi,ut reliquarum partium exhaustum & sectum persentia & genitalia utriusque sexus incredibili libidinis
inro percita sint. Vulgus anatomicorum totum corpus in caput, thoracem, Ve tremimum,& artus diuidit; 2Egypti j in caput, collum, thoracem,manus &crura; Diocles in caput,thoracem,ventrem & vesicam Fernelius secundo MetEodi cor pus in publicas & priuatas regiones dirimit, idque lineo iudicio accommodate ad praxim.Publica regio triplex est; una vereque prima, e gula in mediam iecoris pasetem dirigitur, in qua Ventriculus,vens mesaraicς,caua iecoris,lien & his interiectu pancreas includuntur. Altera e medio iecore in tenues partium singularum venas curri comprehendens iocinoris convexa, omnem Venam cauam,atque illi comitem arteriam maiorem,& quicquid eorum incidit inter axillas & inguina Ter tia regio musculos complectitur,mebranas, ossa,omnem denique corporis mole.
Privatet regiones multς sunt, que propria etiam habenisaperuaeua & peculiares
60쪽
OCCURRUNT, CONTROVERsA ENODATIO
De partis definitione. . ς E RE ANATOMICA multi quidem scripserunt; sed pauci illa em . plicare in persimam lucem proferre conati sunt, quae in historia anaiatomica obseruantur inuoluta summeque ardua. Ego amicorum suasis, In Erufum multorum precibin vicias , singularum partium historium describeres aggressus, cui disceptationes omnes anatomica'commentariorum inst aer ,
subtexere, ει quicquid beata Graecorum, in Arabum , ea de re mihi illarunt ubera. npublicum effundere expromereque institui, non flectosis in politis me bis snam verbi lenocinium d ormat plerumque venustam sententiae ficiem sedsignificam
tibus ,o interdum barbaris dictionibus. AOoniam vero, non grauiora tantum conste lari, ira pretici sed etiam in radiorum gratiam in leuioribus ludere consilium est ubet a partis definitione Asieptationes nostras inchoare. Pare,particula, membrum, locus, apud Hippocratem m mvma. Valenumsipes is no ma. Oculum BGalenusprimo methodi membrum zocamm,nec enim siue membrum, mepars dicatur, quicquam interest; si quis dixerit oculam esse partem,mmon membrum,uel membru, m non pansa me dissentiet minime. Primo de locis asseritis, Non solum inquit recentiores Medici deteterum quoque non pauci, corporis particulas, locos nominare consueuerunt. Hippocrates, partes, scos appellat libro τοπων τλκὰ i' ἁ νθ ρωe ν, idest de locis in homine, V libro demi ius ratione in acutis sentiamsi quin, brum aparatim particulam a loco distinguant. ristoteles,eatantum corpor quae ex diuerse natura partibus conssa membri nomine in Dienda vult,etica sipedes, manuS'. quae ver milarusentiaries appellat proprie. Theodorus apud Aristotelem,loci,mpartis nomen, a patere existimat quam membri. Idem sentit galenus sexto methos. oculummim,oe partem membrum appellare licet, corucam tunicam partem, non membrum. Sed quoniam Philosophantes non de merbis, sed de rebus solicitos esse oporte nobis,qui auciu pes eterborum non sumin nihil interspartem, paniculam, membrum aut locum voces , praestat partis naturam definitione ζσιωδη, explicare. Auisenna fen prima primi, doctrina L . quinta, capiteprimo,partem definit, corpuου exprima humorum permixtione genitum; mi humorei exprima constant ciborum mistur m cibi ex Elementis. Sed pressior est,m nimis angusta hominabis definiti quippe quae selis homogeneis, non eterogeneis conueniat. βuis enim non miti dissimile articulas similaribus immediate, non ex prima humorum miscella ortum ducere hoc express s apertissimis merbis docuit Galenus primo de eLmentis: ubi compositaspartes immediate ex simplicibus plices, ex humoribus humores,ex alimen. tis alimenta ex elementis conflari scribit 2m Arabis partes tuentur, definitionem hanc ma is terialem esse, non formalem, asseuerant: nam oe similares oe dissimilares in materia coma municant'. forma autem, ratio utrarumque diuersa sed non vid et definitionem ουειωδη, formam, qΗpraeci apars est essenti m quae dat esse res,exprimere debere. Aponens spar rem definit,ta in selidum humiditatibus gnnitum, natu viribus insigni tum Sedeodem c definitio Lboratetitio simplices enim tantum,non dissimilares complici, tun Extant δες apud Galenumpartis definitiones: quarumprio rimo methodi cap F. . I.
de elementis,cap. M. Alter primo de is artium scripta legitur. Illi partem dumis, qui