Christian. Gottlieb. Schwarzii De ornamentis librorum et varia rei librariae veterum supellectile dissertationum antiquariarum hexas

221쪽

p. i 4 ) sed, an ea Deae Egeriae esset, dubitauit. Verum id nos iam solicitos habet, annon forte scalptor, qui aeri incidit istud monimentum, vel imprudens fefellerit ρ Aut, si is non fefellerit, certe haud liquet, ad quod aeuum idem monimentum sit referendum Θ M AB ILLO Nivs, in Supplem. ad Libr. de re diplomatica, cap. XL f. I, ubi hoc argumentum tractat, ita tandem summam subducit. Vt dicam hac de re, inquit, quod sentio, pennis os esse veteres ad scribendos etiam elegantiores libros , persuasum habeo. Extat in Attiuillarensi agri siemensis Monasterio veterrimus Euangeliorum codex , quem Petrus 'Abbas ab annis fere nongentis , scilicet Principatu Ludovici Pii, Pontis catu Ebonis Archiepiscopi, a PDeido Monacho titeris aureis eleganter examari curauit, quo in codice depicti exhibentur quatuor Euangelistae scribentium in morem , cum PENNA in manu, in quibusdam ex illis quatuor A expressa, ut de pennae usu in scribendo, illis temporibus recepto, non liceat dubia taxe. Prouocat deinde ad alia huius generis, quamuis paullo sequioris aeui, documenta. Tandem utitur BEDAE venerabilis testimonio, qui anno recuperatae salutis II CCXX xv mortuus est.

Hic vero; in Epistola ad Gisfebertum, quem ad describendos libros

hortatur: pro aratro, inquit, conuertatur manus, PENNAM; pro exarandis agris, diuinis hiems paginae exarentur. MONTE FALCONI vs Libr. I Palaeograph. Graecae, cap. 3, Vbi primum ad IVVENALIS tempora referendum putarat usum pennae scriptoriae, tandem ista verba subiicit: In Schematibus tamen scribentium, qui bene multi, variis in Cossi cibus Graecis, visuntur, CALAΜoscriptores passiam animaduertas. Vnieam obseruaui Arsotelis es giem, apud Lambeeium, Libr. VII, f 6, ex Caesareo Codice Graeco expressam, ubi ide penna, et quidem, ut videtur, anserina, scribens

repraesentatur: verum exemplar istud anno I 7 Romoe exaratum est, ut ex anni nota ibidem posita BDet Vtrum vero tolem imaginem ex vetustiori Graeco exemplari expresserit is, qui depinxit; an ad libitum suum e xerit, incertum Z In ceteris autem vetustioribus libris colamus vulgo depingitur; et si namque penna antiquitus adhibita fuerit, frequentior tam i calami usus erat. in iis Tabulis ueneis, quas nos iam exhibemus, Fig. I, 2 et 3, scribentes videntur uti calamo; Α- , a RABANO MAusto pennam scriptoriam manu dextra ostentari apparet. QSanquam adeo non multum refert, quo primum tempore homines, loco calami, adscribendum uti coeperint Penna; de eius tamen usu, neque antiquius, neque euidentiUs te-

222쪽

aIM DISPVT. v I. DE ORNAMENTIS Bimonium, quam a SI DORI HISPALENSIs, vel ab aliis obseruatum deprehendimus, vel nobis ipsis occurrit. Hic vero Isi Donus, qui A. Ioc XXX vi ex vita discessisse fertur, Libr. VI Chig. cap. XIIII, edit. Rutsch. Insermnenta scribae, inquit, CAL M v S et Ρ Ε N N A. Ex his enim verba paginis insiguntur. Sed C A L Α- M v s arboris fruticis es; PENNA, auis e cuius acumen diuiditur in duo, in toto corpore Unitate seruata. etc. An vero calamus illegenteus, quem RADERVS, ad Martiat. Libr. XIIII, Epigr. 3S, sua aetate apud Dacos inuentum ait, reuera fuerit OVIDII NASONIS, utique prorsus incertum est. VI HI. Omnino vetustiqr usus fuit STILI, stre GRAPHII; sed non nisi in tabellis ceratis perscribendis. De calami et fiat dis crimine neruose loquitur diuus Hi ERONYMus, spis. CXXXX s ΤΙ- Lus, inquit, siribit in cera CALAΜus, vel in charta, vel in membranis , aut in quacunque materio , quae apta es ad scribendum. Stilus etin Graece , et hinc Latine appellatur. An vero etiam nomine designari consueuerit, quod tradunt Is. CASAvBONUS, ad Theocritum, p. I, et MONTE FALCON Ius, in Palaeogr. Gr. p. ao; eius rei nullum adhuc idoneum testimonium nobis occurrit. Nisi putemus . id nomen per τροπον utrique instrumento commune fieri potuisse, haud secus, ac de voce animaduertimus. Hac enim vulgo et magis proprie scalpellam denotari, supra ostendimus: non minus tamen etiam pro filo scriptorio ab A RisTOPHANE, v. dici Meprehendimus: Ἀγε δὴ πινάκων δελτοι,

i. e. Agite igitur , tabellarum politorum pugissores, recipite sili DL

Hoc est , grophii notas , flue Iiteras , per metaphoram. Σ ψιλη enim proprie es instrumentum sutornum. Apud ΗΕ sv C si iv M, sub voce QAet oin, etiam legimus, graphium a Cypriis dictum esse Γλειποριον. obseruauit HEM STER Husius, ad poducem , Libr. X, s. 17, hanc vocem tractam esse ἀπο τοῦ ἀλδεφειν vel ἀλείπειν, sicut antiquiores Graeci extulerint: unde stilus, ἀλειπέριον, quod in pelli

bus cera obductis theras eisnxerit: Cyprios enim sigillatim videri

223쪽

hi η st o R v v v E T E v v M. di istpelles obleuisse cera, in ea lus literas exarasse: hinc verisimile esse, Cypriis ἀλειπειν, vel signasse, Aribere; et exinde δι Θ ἡρώοιφος, qui scriberet in pellibus, et prorsus idem, quod γραφῶον. inae utique inis probabiliter traduntur; nisi quis existimare malit, ludimagistrum apud Cypros non nisi per contemtum appellatum esse διφΘεράλοιφον, quasi commaculatorem mem. branarum chartarumve. De stilo tam multi scripsere, ut pigeat me nunc plura veterum testimonia Congerere, quam quae iam praeceteris annotauit HER ΜΑΝΝvs HvGO, de prima Origine scriben-Ei, cap. VIIIIo cuius verba nunc, dilucidandi argumenti caussa, repetere liceat. Instrumentum, inquit, quo primum scriptae fuere literae, fuit STILUS FERREUS. - - STILI forma huiusmodi fuit, ut altera eius pars ad scribendum esset acuta; coe=is ad delen . dum obtusa. Expressit eam egregie Prudentius, Himno VHII de

Cossiano Marore, ins scriptoriis discipulorum confossor

Inde alii simulos, et acumina ferrea, vibrant, uua parte aratis cera sulcis Icribitur, Et asciti opices abolentur , et aequoris hirti Rursus nites ens innovatur area. Ego vero, ut clarius eam exprimam, bis eius imaginem subiicio,

poni indidi curaui ad exemplum siti veteris, quem mihi sua e ostendit CL D. Hosperus εStilus aereus est, instar liguneuli, incurua sala, ut nempe, imposito

iudice, Armius cerae sulci complanentur, cuspide inter reliquos digialos inclina. Quare qui hune silum verterit ad inducendas literas, non eo utetur plane erecto, sed obliquato; omnino sicut paruo ligunculo, non sicut spo epistolori, quo Agnantur epistolae. Cuspis quadrilatera est , latior tamen, quam densior. Latera autem, seu potius unguli laterum, sunt lima ras . Id factum, opinor, vi stilus certius teneatur , neque fasiat manum. Coninmat ferri et sum de po- sera aetate Isidorus, Libr. VI, cap. VIIII. Graret, inquit, et Tusci, primum ferris in ceris scripserunt. Successit ferro stilus osseus . Tit.

9uincti Atta, in Sat ro: Vertamus vomerem in Ceram . mucro- neque arennus Osse a Iusserunt enim Romani, ne graphium ferreum E e a esset.

224쪽

Vnde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito; ait ibidem I dorus. Sed n fuit perlata ea lex, aut certe abrogata est: nam de ferreis cultellis suo adhue aeuo Martialis scribit, Libr. XV, Epigr. XXL etc. Hactenus Mucio. Graphii formana etiam heiae descripsit sYMPos Ius, vel rectius forte LACTANT Ius rime . I. iDe summo planus, sed non ego planus ab imo. ersor utrinque manu , diuerso et munere fungora Altera pars reuocat, quicquid pars altera fecit. Hoc nempe voluit indicare sv ΜΡosius, si stili pars ima, quae acuta est, in imo digitis comprehendatur, tunc eius latiorem atque Planiorem partem esse in summo; atque adeo duas veluti partes esse stili scriptorii, alteram acutam, ad exarandas literas; alteram latiorem, ad literas delendas, Ceraimque comflanandam. Vnda intelligimus, quid veteribus significarint hae loquendi formulae: silum vertere , stilo depasci , et aliae eius generis. Exempli caussa,

quando Iro RAT ivs Libr. I, Sat r. X, υ- 7a, ait: 'Saepe STILUM VERT As, iterum quae digna legislat, Scripturus. Id nimirum praecipere voluit Poeta, ut ii, qui digna lectu scripta edere cupiunt, ea saepe mutent, liment, corrigant, atque emendent. Si enim scriptum mutabant, utebantur inuersos h. e. 1uperiore stili parte, quae latior et obtusior erat, qua aberrantem priorem scripturam obducerent, delerentque, atque ita ceram rursus complanarent. Quam scribendi consuandinem respiciens D MIERONYMus, ad Domnionem; Stultus ego, inquit, qui me

surarim haec absque Phi Asophis scire non posse, qui meliorem sui par-ἔem flatiorem:J Iegerim , quae deleret quum s acutiorem quae scriberet. Fuisse graphia etiam ad caedem patrandam apta, praeter Cassiani Martyris exemplum , non pauca alia testantUr quae , cum ab aliis iam passim sint amnotata, vix operae pretium facturi videmur, ii nuna copiose repetamus. Ceterum et L Av-RENTIUS PIGNORII s, ubi sigillatim agit de Iibrariis, p. aa , duorum graphiorum veterum figuras exhibet; quarum alteram et nos , AI VI Tabulae Iinspututionis II de ornamensis librorum veterum, aer exscribendarn curauimus. Adhaec, IO. SME

225쪽

nouem figuras stilorhina veterum attulit, simulque commode monuit, ne forte, multorum more, fibulas veteres pro stilis habeamus. Sed parum abest, quin vereamur, ne ipse MoNΤEUALCosius ibidem inter illas nouem figuras exhibuerit quasdam , quae potius ad fibulas, aut alia instrumenta, quam ad graphia designanda, facere possint. X. Asseruandis stilis pariter atque calamis scriptoriis adhibebantur certae thecae quae inde appellabantur THECAE GRAPHIARIAE et C ALAMARIAE. Vtrumque nomen indicat T RAN-

aevi L Lus. In Vita enim CDudii Cap. XXXV Sero, inquit, aevix remisit, ne cuius comiti, aut Itbrario, C A L A M A R I A E aut GRAPHIARIAE adimerentur. De theca cadomaria MARTIA-Lis, Libr. XIIII, Epigr. Iri, ait:

Sortitus thecam, calamis armare mementor Cetera nos dedimus ; tu leuiora para.

De autem, siue theca graphiaris , idem Poeta, eodem Libro XIIII, Epigr. ai, sic scribit :

Haec tibi erunt armata suo GRAPHIARIA ferro sSi puero dones, non leue munus erit. Vbi graphiaria sunt thecae graphiorum , siue stilorum ferreorum, non ipsi stili ferret, . quod tradiderant BERO ALDUS, et DOMITI us; quos eo nomine redhe reprehendit RADEuus. Theca calamorum Graece etiam una voce Vocabatur Quamquam vero, ubi THEMI STIVS, orat. IX, eum , qui si ibae ac notarii sorte pepetuo vixisset , vocavit ἀνθρωπον ἐκ τοῦ μ έλανος Latinus interproes reddidit: atromento et calamo prodeuntem; utique tamen καλαμπις distincta erat a vel γραφειον. Sic haec nomina separauit POLLUX, Lib. X, cap. I rTω δε παιδὶ δεοι ἀν προς-- γραφῶον, παρα γραφίδα, καλαμιδα, συξίον, h. e. Puero vero adesse debent STILUS, regula, THECA CALAMARIA, tabella. Certe HESYCHIVS, praeter allatas alias notiones, etiam eXponit θήκην γραφειων, i. e. thecam graphiorum. Vnde coniicias, thecam fuisse, calamis aeque ac graphiis condendis aptam. Posteriores Graeci thecas calamarias, et simpliciter κοιλοιμάρα, vocarunt, docente CANGIo, in Glossario matae Graecitatis. Sed et καλα μοθη-κη, in PHILOXENI, Glosiis, expiscatur per genuarium, quasi sic di

226쪽

D I s P v Υ. v I. D E o R N A M E N T I s λGD s κοιλαμαρεον et καλαμ άρη, etiam Latine redditur atramentaria um, haud secus, ac Iudaeorum Magistri vasa recipiendo atramento destinata p dixere) ex eo fortasse contigit, quod atramentoria aliquando simul et atramentum ed calamos receperint; seu, quod GERH IO. vos SIO, in Et mologico, visum est, quia in eis tingeretur calamUS. XI. Qui calamo pennatae scribebant in membranis, aut cha tis, iis vulgo opuS erat atramento, aut, eXtra ordinem, alio Emquore, quo pingerent literas. Vas ergo, quod continet atramentum, posterioris aeui scriptorium atramentarimn plerumque dicitur. Quod nomen aureae Latinitatis scriptoribus usurpatum nondum obseruauimus. Id vero habet Vulgaris interpres, EZECH. VIIII, O. a e Vir quoque unus in medio eorum vestitus erat tineis.

sus etiam, in Glossis suis, καλαμάριον, item et με- exponit strumentarium, atrameutale. Quid ρ quod non nulli etiam ea vasa, quibus purpureus, aut alius quicunque, liquor ad scribendum asieruabatur, atramenturia dicere ausi sunt. Quem in modum locutus est Anastasius Bibliothecarius, loco infra citando. POLLvCI, Libr. cup. - , atramentarium apte dicitur μιελοινοδ χον; aut alias Vsitatius, In Epigr. IIAnihol. supra proposito, sitramentoria, poetico dicendi genere, appellantur κελο νοτατοιο εεθρου, i. e. receptacula,

flue vasa, nigri eiusque scriptorii liquoris. In Epigr. V;ταθεροιο δοχήιον, i. e. atramenti stabilis feceptaculum. In Epiri

VII: μελανδ κον, i. e. Uas atramentum capiens. Non repeto

nunc, quae de voce Paullo ante attuli. Credibile autem est, variam cIramentariorum et materiam et formam fuisse; prout et adhuc hodie fieri animaduertimus. Imo et veteres aliquando atramentaria, variis figuris sculptilibus adornata, habuisse, coniicias eri Epigr. III, ubi, v. F, eiusmodi vascula dicuntur ἀντρα γλυπτά. Ita vero aliam atramentarii formam videas licet, ad imaginem scribentis Lucae, quam, A. VII Tab. I, Disput. II de On-

nomentis librorum veterum, ex LAMBECIo attulimus; aliam, ad

imaginem scribentis Dioscoridis, Fig. Tob. II, Disput. de Ornamentis codicum veterum ζ rursis aliam, 'ad imagines Diuorum Euangelistarum , Matthaei et Marci, quas N ESSE LIus ex peruetusto Codice Bibliothecae Vindobonensis, eoque quatuor Euangelio Graeca complexo , edidit, P. Gai et nos ex eodem nunc Tob.

227쪽

i repetendas duximus. Aliam denique animaduertas, propter imaginem Dionysii Halicarnassensis, quam, ex Codice Chiogiano Saecuti exhibuit V. C. M o N 1 EF A L C o N I v S, in Palaeograph. Gr. p. a o Vnde nos eandem, cum ad hoc argumentum illustrandum apprime faciat, Tob. nunc proferimuS. Prorsus autem peculiaris forma eius calamarii et atramentarii est, quod

in Thesauro Monasterii S. Dionysii in Gallia asseruatur, atque olim usui S. Dionysiit, primi Episcopi Parisiensis, inseruiisse perhibetur;

cuius autem delineationem atque descriptionem , cum non sit, quod ad eam illustrandam amplius asseramus, hoc loco repetere su- Persedemus. Interea autem nunc maluimus, RI, A., eX'hibere schema Rabani Mauri, Abbatis cluondam Fuidensis, et deinceps anno circiter II CCCL v I vita defunctus perhibetur. Extat illud schema in peruetusto eoque membranaceo Codice manu exarato, quem, Pro summa humanitat sua, nobiscum communicauit vir illustris, Hi ERONYMUS GVILIELΜVS EBNER ab E SCHEN BACH, Senator Norimbergetasis, et Curator Academiae huius grauissimus, ον τε φι- λευνται. Codex hic satis splendide scriptus pictusque continetnABANI EDgia S. Crucis, variis schematibus et metris, miro labore, ad eXemplum o PTATI AN 1 Pon ΡHvRII, compositis, illustrata. Conspicitur ibi, post dedicationem et elenchum operis, in Prima tabella, imago, ut opinamur, ipsius kΑuΑN1, sine dubio ad ἀυτογραφου imitationem depicla. Neque enim huius forma nota conuenit cum forma eiusdem p Ag ANI, qui, Tabula XXVIII eiusdem Codicis, sub cruce prostratus ac supplex designatur. In Tab. I autem, quam et nos, M. - , exhibemus, RABA Nus effingitur ad scribendum paratus, et dextra quidem manu pennam scriptoriam; sinistra, ni fusim , Icu edum, tenens. Versus dextram conspi- CitUr CORNU, columnae alligatum, quod loco fuit. Hinc vero luculenter liquet, quare atramentaria scriptoribus medii aeui identidem cous v A dici consueuerint. Sic enim GVI L. BRII O in Vocabularior Atramentarium, inquit, dicitur vas, in

quo Feponitur atramentum; C o R N v etiam SCRIPTORIS. Et HV

G VTI o; Calamorium, inquit, es Co R N V, quo tenetur encousum, i. e. liqu0r Drpureus, quo cumprimis Imperatores Constantino politani ad literas subsignandas sunt usi. Praeter quae testimonia,CANGIus, in Glos urio Listino, etiam ex Chorta Heruet D. de Sta

ford, T. II nostici Anglic. hunc affert locum; Testibus his,

228쪽

224 DI SP π. v I. bE onNA MENΤIs et Gerto Vice Comite, et ipso Domino Radulfo te ante' qui tenuit C ORΝM , cium friptor notauit supradicta. Idem vas, quo atramen tum , et in primis DPrmn enea tum , afferuabatur, etiam C AN ICv-jLVM, et Graeca scribendi ratione, dictum, reperimus. Id legimus apud ANAsΥΑ si v M Bibliothecarium, ad VIII Synodum Praepositus caniculi , inquit, es, qui curam et custodiam gerit C Α- NI C v L I, id es , ATRAMENTARII, quo Imperator Phoenisecit teras scribit in chartis. Ex quibus notio Caniculi euidenter cognoscitur. Quod nomen , pro atramentario, seu generatim pro vase liquoris scriptorii, positum, existimamus, non tam ab eo dictum esse, quod, opinante ALE MANNO ad Procopium , caniculi , siue formam effigiemque retulerit, aut a caniculis fictitiis fuerit sustentatum; quam potius, quod sALMAS Ius, in Exercit.

Plin. p. Iase , probat, eumque secutus GERAR DI S uossius, in Et mologico , a voce Graeca κανεον, in Ilurali , et, per contractionem, κοινῶ. Vnde, canistrum, canistellam , caniculum' κοι- νίσκιον, et alia eius generis vocabula, descendunt. Huc faciunt, quae F E S T V S, de Verborum Igni catione tradit. C A N A , inquit, dicunt Graeci; nos canistra, et, per diminutionem, canipelga. Paria habet v ΑRRo, Libr. IIII de Lingua Latina, Trybsa , inquit, et

CA NisTRA, quae putant esse Latina, sunt Graeca. Tρυβλίον κάνεον κάνουν) Graeca sunt. Erant adeo vel cana, et, per diminutionem, CANICVLA, generatim quasi Cani- stella, seu paruae cistae aut vascula. Hinc sui DAS ait: Κάνεον,

τοῦ , κάνειον , ομοἰως. i. e. κάνε ν es . cani fellam ; similiteret κάνειον. IDEM, paullo anter κοῖλά τινα ἀγγέια. i. e. voὰ quaedam concaua. Consentit HEsYCHius, qui ii a coniungit: Κανεοι τι, κοινοῖς, μαγισι, κανισκίοις. Inde et , siue nephorae, dictae, explicante H A R Ρ o C R A T I O N E , H εν ἀξιωματι παρΘενοι, φερουσαι τὰ κανοὶ τῆ Θεω, εφ' οἷς επέκειτο τἀ προρ τὴνοον, τοῖς τε ΓIοινα Θηνάιοις, τρως ἀλως πομπους, h. e. virgines nobiles , quae in Panathoeneis , aliisque pompis , canistra , quibus res ad sacrificium pertinentes eontinebantur , ad Deam ferebant. ConfARISTOPH. Εἰρην. U. 9 8. Sic et FESΤus: Canephora , inquit,

mulier appellatur , quae fert CANvM, id est, quos illam; quod es

C ISTA L genus. Fortasse adeo CANICvLA potuerunt ad cisas referri, quia aliquando non atramentum solum, aliumve liquorem scriptorium, sed edi calamos, et alia instrumenta, ad scribendum necessaria, simul capere potuerunt. Cui rei argumento esse queunt

229쪽

rint illa vascula scriptoria, VIL Tob. Disput. II de Orno

Libror. veter. ad imaginem LUCae scribentis: et A. I, Tob. I huius Exercitationis, ad imaginem Matthaei, conspiciuntur. Inprimis vero id indicat CLEMENS A LEXANDRINus; Stromat. Libr. VI, p. 633, Ubi saeras quasdam Aegyptiorum caeremoniaS commemorat.

χροινος, h. e. Deinceps procedit Scriba sacrorum, pennas habens in capite, et librum in munibus, atque CANONEM, f. caniculum, seu canistellam,) in quo est et atramentum scriptorium, et iunctis, siue calamus, quo scribere Hisnt. MONTE FALCON Ius, Libr. I Rulaeograph. Gr. cap. I, secutus C ANGIV Μ, in App. I, Glossorii Graeci, putat, in hoc Clementis loco. pro κανονα legendum esse κάνεον, vel κανίον, Vel forte sola litera οι dimissa, κανον, quod apud Hesychium pro κοινοῦν legitur unde descendat κανλλειον, vescaniculum, de quo hactenus egimus. Quae coniectura rei ipsi apprime est congruens. Quamuis Vero et ea vasia, quibus Cinnabaris, aliusque coloris liquores, ad scribendum parati, Continebantur,

per abusionem quandam nominiS, quod . supra monilimus, aliquando etiam dicerentur eorum tamen forma plerumque a forma atramentoriorum , proprie dictorum , diuersa fuisse videtur. Ita, in Schemate Dionysii Halicarnassensis, quod Tob. I, exhibemus, Vasculum oblongum, idque vitreum, ab atramentario est diuersum; eiusque liquorem, in Codice MSCto rubrum depictum fuisse, refert MONTE FALCON Ius, ut significaretur, ibi asseruatum esse liquorem forte ex Cinnabari paratum, quo inprimis titulos, et maiusculas librorum literas, scripsere. Sic et in ceteris imaginibus, Tob. I, Vascula eiusmodi, ab atramentariis distincta, deprehendes. Illa autem vascula, quibus sacrum asseruabatur encaussum Imperatorum, fuisse identidem aurea, et madigaritis, pretiosisque gemmis, ornata; CANGIVS, sub voce Canielinus, testimoniis Ni CETAE, PETRI DIACONI, et ANNAEC OMNE N ΑΕ, comprobauit.

XII. Porro, inter instrumenta rei librariae veterum commemoratur DIOΓΓΟΣ, vel SPONGIA; cuius mentio inprimis fit

in Epigr. IIII et V, atque, in hoc V, dicitur αλος

λει ν Θαλάσσης, i. maris germen, et fluentis stos Oceani. Equidem, uti olim Vulgo spongiis, ad mensas aliasque res detergen

das , usi sunt i ita iisdem et in ludis literariis subsellia detergere F f sunt

230쪽

vi. DE b R NAM ENT Issunt soliti. χod intelliginous ex iis, quae DEMOST RENES, in Orat. de corona, p. FIT, Aeschini illudens obiicit: Σύ δ' o σεμ

riam atramenti terens, obsessa spongiis detergens, et paedagogium verrens, famuli, non ingenui pueri, vicem obitui. At enimuero, scribentibus pariter atque pingentibus, alio consilio spongia fuit ita promptu; ut scilicet, siquando in scribendo pingendoue aberrassent, errata mox delerent, Corrigerentque. Hinc 'E τιγραριματογράφος, Epigr. IIII, σπόγγον vocavit απεφορίην πλαζομέν η γραφιδος, i. e. remedium aberrantis calami; vel f rapturae. alibus verbis r spicitur vetus prouerbium, σπόγγω ἰῶς Θαs, spongia sanare, i. e. emendare. Ipsa autem spongia hinc TERENTIO VAuso Ni diua spongia deletilis. Vnde et Augustus, teste TRANQUILLO, in Vita Augusti, cap. LXXXV, quaerentibus amicis, quidnam Aiax ageret, quo nomine tragoediam magno impetu exorsus erat; sed, non succedente stilo, aboleverat respondit, Aiacem suum in spongiam incubuisse. h. e. ligam Tragoediam de Aiace totam a se spongia esse deletam. Quanquam huius loci etiam aliae dantur interpretationes , quaS refert LEO ALLAT Ius, in Animaduers ad Inghira mum, p. Iog. Sic vero etiam Μ A RT Ι Α La S de Libro suo re cens scripto lusit, Libr. IIII, Epigr. Io: - Comitetur punis librum Spongio ; muneribus conuenit liga meis. Non sinunt nostros multae, Faustine, liturae, Emendare iocos s una litura potest. Pertinet huc etiam, quod apud ΤRANQy1LLvΜ, in Vita Caligmiae, cap. XX, legimus: Ferunt, eos, qui mo ne despilauissent, Ariapta sua spongia se uoue delere iussos, nisi ferulis obiurgari, aut flumine proximo mergi, maluissent. Sic vero usus spongiae potissimum locum habuit in , siue membranis chartisue dei titiis, de quibus cumprimis LEO ALLATIVS, loc9 citato, non pauca congessit. Erat vero et alius usus spongiae in arte scriptoria; quando nimirum eadem calamos inquinatos abstergerent,eniundarentque. Testis est, apud sv IDAM, sub voce σπογγος,

라틴어 텍스트