장음표시 사용
191쪽
L i B R o R V M V E T E R V M. 38 et priuato usu epistolae chartaceae etiam alio atque alio modo inter dum sunt complicatae. Si EUSTATUIVM sequamUr, Olim etiam ad formam Graece itterae Δ, h. e. ad trianguli figuram, complicari solitae sunt, ita, ut hinc nomen accepisse credantur. Ita enim ille, in Sehotiis ad Diondisii descriptionem tus orbis, edit. Steph.
ω βιύλοι λεγοντ η ἀπο τῆς παλο δε-Haud vero dubitamus, quin epistolae priuatae ad formam plicatilis Depis sine fuerint complicatae ; quia haec ipsa forma ad familiarem usum videtur fuisse accommodatissima. Atque tunc maxime epistolas Lis ELLos dictas arbitramur. Ita, apud ovi Div M. Epist. XI Heroiae Canace si iam epistolam vocat Si qua tamen caecis errabunt scripta nitiris , Oblitus a Dominae caede L I B E L L V s erit. 'Et ne Poetae licentiam putes, accipe et Optimi scriptoris liberum et familiarem sermonem. CiCERO, ad Atticum, L. XI, Epis. re
Accepi, inquit, a te SIGNATUM LIBELLVΜ, quem Auteros attulerat , ex quo scire nihil potui de No stris domesicis rebus. in M, L. XI ad Famil. ep. Ir, scribit: Antonius ne de Planco quidem spem adhuc abiecit, ut ex LIBELLIS eius animaduerti, qui in me incia runt: in quibus , quos ad Lepidum , quos ud Plancum, mitteret , soribebat. Atque de his litteris in formam libelli plicatilis coma positis omnium commodissime intelligi potest, quae fuerint in epistolis pia mae, et cur eae tam breues 8 Epistolarum enim chartae in paginas iam ante, quam conscriberentur, Contractae plicataeaque , ex vulgato usu breuiori forma fuerunt. Testis est i s 1 D o st v suis PALEN sis, L. VI Originum , c. ra. Breuiore forma, inquit. eo; ciebantur carmina Et epi lae: at vero hi oriae maiore modul Dubebantur. PAGiNARVM in scribendis epistolis saepius memi nerunt veteres scriptores. Pro eo enim, ac copiosum scribendi argumentum suppetebat; plurium etiam paginarum charta opus erat. cic Esto, Lib. VI ad Atticum, Epis. a: Uuoniam respondi,
inquit, tuae PAGINAE POSTREMAE, PRIMA mea; nunc ad primam reuertar tuam. PLINIVS, L. III, epist. rH. Ego, inquit, non PAGINAS tantum, sed etiam versus A lubasque, numerabo.
Et certe CiCERO cum satis breuiter scripsitiet, non ilum in epist. 3 ad Atticum, L. XIII, dixit; complere paginas volui; sed Aa et etiam.
192쪽
etiam, L. XI ad Famin epist. as, ubi non sta multos exarauerat versus, haec addites Non imitor Λακωνισμιον tuum; ALTERA iam PAGELLA procedit. Quod si ergo priuata et familiari consuetudine epistolis breuioris formae, et saepius ad exemplum memorialium libellorum, squi et ipsi epistolarum loco erant,) usi sunt veteres; cur non credamus, publicas Contra solemneSque epistolas, et eas honoris caussa scriptas, imitatas esse modulum maiorem, quo fere historiae scribebantur ξ Atque hoc est, quod innuit suETONIVS, ubi memorat, ante Iulii Caesaris aetatem, Consules et duces ad Senatum non nisi epistolas transuersa charta scriptas misisse. Quo de loco mox paullo plura. Sed et illae publicae maioresque litterae potuerunt vel conuolui, vel Coinplicari , signarique, quanquam non ad minorem formam libellorum memorialium. Atque adeo forte litterae illae publicae, quas ab Ario Lacedaemoniorum Rege, ad Oniam, ludaeorum Pontificem, societatis ineundae caussa scriptas fuisse, memorat ios EPHus, Antiquit. Iudaic. L. AIlc. s, forma ampliori eaque quadrata conscriptae fuerunt; in quarum quippe fine haec leguntur: Δημοτελης ο φερ- τὰ γράμιμιατα,
διαπεριπει τὰς επιτολάς' τοὶ γεγραμμενα εςὶ τετράγωνα. η σφράγις ιυ ἀετος δράκοντος επειληθι μενος. b. e. CX interpretatione G ELENII:
Dbmoteles es, qui hos vobis reddit litteras, in ΡAGINA QVAADR ANGvL A et ob guutas aquilae sigilla , draconem teneniis unguibus. Nolo nunc exponere, quid de ista Arii epistola aios Eprio eXscripta moneant quidam Viri eruditi, nominatim DA-N1EL HVETIVS, Prop. IV Demon . Eusing. c. I. Si vero apud Lacedaemones, quod MEVRSIVS, L. III Misced. Lacon. c. ψ, opinatur, praeter Ceteros, ipsi Reges quadrata epistolarum forma usi 1lint; contra oblonga et peculiari forma litterarum, quae dicebatur σκυτάλη, Vsi sunt Ephori eorum, ubi mandata mittenda erant
ad belli duces, aut ad urbes sibi subiectas. De qua Scytale nihil
opus est, nunc PLUTARCHI, SVIDAE, TZET ZAE, A. GELU,
aliorumque, loca eXcitare, cum hoc argumentum iam ex instituto
viri quidam docti pertractarint. Quoniam vero ad epistolas veterum quodammodo describendas delapsi sumus; haud pauca adhuc de effaei una obsignatione adiicere possemus. Sed, credo, et hac in re nobis otia fecit eruditus labor virorum praesta latissimorum: CL.s ALMA sit, in Tromtu de subscribendis et Anandis Te mentis; cron GiI LONGI , in Dractis Annuses signatoriis antiquorum; Mue, de vario obsignandi ritus et I O. Κi RcHM AN Ni in Libro Angu-
193쪽
lari de Anuulis. Ad obsignandas litteras, siue in volubili charta, siue in tabellis, sue in libellis plicatilibus, perscriptae essent, haeCtria adhibita fuisse: LINvM, CERAM, et SIGNvM, Vel ex loco Plautino, supra citato, intelligitur. Imo et ipsos tin os identidem signari coepisse, multis tum diuiniorum litterarum, turn aliorum scriptorum, testimoniis, potest comprobari. LisvM fuit filum ex lino, quo litteras lana conuolutas complicatasque aliquoties cir cum ligarunt. Deinde ipsi Li Mo et potissimum eius extremis partibus, imposuerunt CERAM, siue cerae frustum: quae cera sigillaris utique distincta fuit ab ea cera, qua pugillares tabulaeque adscribendi usum obducebantur; quae non solum splendoris caussa vario colore fuit imbuta, sed etiam sine dubio singulari arte parata, ne ad recipiendum stili ductum vel mollis nimis, vel nimis dura,
existeret. Hinc et ea ipsa Cera , teste ΡoLLvCE, Graece et proprie μιάλθη, dicebatur. Vid. doctissimi HEMSTER HvSII no-iaὰ od Pollacis Onomasticon.) Contra CER A SIGILLARIS proprie
ξυπος Atticis audiit. HES YCHIo enim auctore, 'Pυπον τονεις τὰς σφροιγῖδας κησον λεγουσιν, h. e. Attiei υπτον vocant ceram ,
cuius ad Agida usus est Antiqui, loco cprae, adhibuerunt etiamCRETAM quandam pinguem, lentam et glutinosam; cuius et C I-cgno meminit, in oratione pro Flaccor Haec, inquit, quae es a nobis prolara laudatio, obsignata erat CRETA ida ASIATICA, fere es omnibus nota nobis ; qua utuntur omnes, non modo in publi-eis , sed etiam in priuatis , litteris 3 quas quotidie mitti videmus a sublicanis saepe unicuique nostrum. Sed tamen et illo ipso Ciceronis tempore in signandis litteris etiam cpRAE locum fuisse, ex eadem oratione cognoscitur. Nostra laudatio, inquit, con signatacu ΕΤ Α est; in ido autem testimonio, quod accusatori dicitur datum , c ERAM esse, videmus. Demum illi cerae, siue cretae imprimebant si GiLLVM, linguae humore prius madefactum, ne cera ei adhaereret. De cuiusmrodi Mnoruni varia figura et usu multa iam auctores collegerunt. Quae vero epistolarum aperiendarum fuerit ratio, facile intelligitur, et indicat ci CE sto, Orat. III Catilin. c. 1, ubi de epistolis quorundam hominum seditiosorum interceptis et ad Senatum relatis loquitur. TABELLAs, inquit, proferri ius Lmus, quae a quoque dicebantur datae. Primum ostendimus Cethego SI
paullo post: Tum ostendi 1 AsBLLAs Lentulo , et quaesiui, crato Aceretne SIGNUM Annuit. Eo vero, inquam , si GNvΜ quidem Aa 3 notum,
194쪽
notuis; IMAGO Avi tui, clarissimi viri. Eos, qui nimio nouit iis studio, morae impatientes, monx dentes vinculis epi ourtim in- ieeerint , eaque ruperint morD, τοῖς οδῖσι τὰ σμκς
sere circa finem. Quibus modis et artibus fraudulenti oraculoruiminterpretes sigilla recludere, codicillosque, ad quos a Deo commentitio sibi responderi volebant homines, Clam aperire, et rumsus obsignare, valuerint, ex LUCIANI Alexandro Pseudomante pluribus exposuit ANTONIVS VAN DALE, L. de Iraculis, c. 6. Vnum adhuc huic argumento addere liceat. Zideo, dubium esse posse, utrum veteres ea Verb9, quae adhuc hodie in capite epistolarum. v. g. CICERO TREBATIO S. D.) etiam extrinsecus in tergo illarum scripserint 3 Sunt, qui negant. Et his fauere videtur locuto 1 C E R O NI S, L. AI ad Atticum, Ep. se. Delatas est, inquit, ad me
fascicultis Solus solui, si quid esset ad me Iitterarum: nihil erat. Epistola Vatinio , et Ligurio ultera. Iussi ad eos deferri. Idiad me satim ardentes dolore venerunt , scelus hominis clamanter. Epistolas mihi legerunt, plenas omnium in me probrorum. Contra Lipsius, cap. Instit. Epist. attulit locum ex pi v I ARCHO, in Vita Dionis , p. sera, Vbi haec leguntur: δε Διονυ
h. e. Caduceatores a Dion o aderant cum epistolis, quas ad Dionem scripserant foeminae propinquor. Vna INSCRIPTIONEM FORIS HAGEsΑΤ: Patri ab Hipparino. Ego, si quid possum assequi coniectura, censuerim, in fascictilis qLaidem Ilurium epistolarum, externo inuolucro nomina non fuisse inscripta: unde CICER o antequam luerat epistolarum fasciculum, non poterat scire, an quid ad se esset litterarum Θ Vbi vero soluerat fasciculum, sine dubio ex inscriptione externa singularum epistolarum videbat, alteram Uatinio, Ligurio alteram, missim esse; quarum ipsarum epistolarum vincula sit sigilla C i C E R o non soluit, neque argum ata earum prius recognouit, quam a Vatinio et Ligurio sibi praelegerentur. 4amuis vero hinc intelligamus, extrinsecus tergo singularum epistolarum , inprimis quae e longinquis locis mittebantur, additum fuisse nomen eius, ad quem missae fuerunt; non tamen semper et illius
nomen, a quo Venerant, externae Chartae adiectum, sed diatus tam
tum scriptum fuisse, putem. Suspicor hoc ex versibus Ouidianis, L. IIII Trist. Eleg. 7.
195쪽
sed, inquis: de fasciculo plurium epistolarum quid factum, si so
te nesciit tabellarius, quibus eae fuerint reddendae Θ Fateor, haud raro in reddendis epistolis tunc erratum esse; interim litterae peregre allatae plerumque solebant portitoribus committi, qui rerum hominumque gnari, eas porro cuiuis reddendas curauere. Hinc legimus a d TE REN ΤIvM, Phorm. AH. SP. LL, veri et ἔθος Epistolam ab eo allatam esse audiui modo, et ad portitores esse delatam; hanc petam. Poterant epistolae etiam apud portitores resignari, inspicique. Apud PLAvΤvM, Trinum. Act. ILI, Sc. Vin vers. 8 et σε, ubi is fecit duos veteratores de supponenda epistola falsa deliberantes, dubitantesqtie, utrum ea Obsignanda sit, ne ne: ut ne ex falso signo fraus cognosceretur; haec leguntur: Si ib- signatas epistolas non feret , dic, hoc potest: apud portitorem eas res gnatas sibi inspectasque esse. Ceterum Artitores, docente Nonio, dicebantur telonarii, qui portum ob dentes omnia si itarentur, ut ex eo vectigal acciperem. Sed iobeliarii ipsi sic simu
VII. Resumamus nunc tandem locum sugro Nii. Epistolaν ad Senatum, inquit, primum videtur L Caesar ad paginas et formam memorialis libelli conuertisse, quum antea conquies et duces non, nisi transuersa chartu sicriptus mitterent. Paginae et forma memorialis Iibelli omnino satis fuerunt paruae, siue ex chartis .complica tis, siue, quando mauis, ex tabellis ceratis, constiterilat. Ergo Caesar chartam illam transuersam et extensam, in qua antehac consules ducesque scripse iant ad senatum, complicauit ad formam memorialis libelli , ut esset reuera libeltas secutilis, cuius minores sunt paginae. Quod vero alias maiori forma publicae litterae fuerint scriptae, Censet et Li Psius, cap. l Inuit. Dpisi Publicas, inquit, litteras ad S. P grandiore forma, et transuersa charto scribebant, scilicet quasi historias. Dixeris: cur vero illa maior es patens forma chartae dictatur charta triansi ersa' Non certe gene ratim, et absolute, aut ubique, sic appellari ir; sed hoc loco, cum ea forma referretur ad figuram libelli plicatilis. Fac enim, sumas alteram partem Plagulae chartaceae nostratis einen halben Bogeu Papyr) nec primum eam complices, sed in stiperiore parte paren'tis paginae incipias unum alterumue scribere versum, uti adhuc
solemus : iam habe bis aliquam formam chartae transuersae, quam
196쪽
innuit sv ΕΥΟΝ ius. Etenim, si illam ipsam chartam deinceps, tanquam libellum plicatilem, forte in quatuor paginas complicaueris, easdemque paginas more solito perscripseris, adeo, ut primo sinu 'recluso, prius in sinistra, deinde in dextra paginula, scribas, ac deinde papyro rursum in angulum plicata, ad tertiam et quartam progrediaris; tunc ubi perueneris ad illos versiculos,
quos in forma eXtensae chartae inceperas scribere, eos ipsos versiculos inuenies 'in transuersos; adeoque hac ratione in transuersa
charta scripti fuisse recte dicentur. Epistolarum in plicatili libello
scribendaruin mos habebatur commodior et familiarior; at in transuersa, h. e. extensa et maiori charta paullo splendidior, et scri-.bentibus ad honoratiores viros usitatior; quanquam non aeque commodus. Ergo posteriorem scribendi modum consules ducesque alias maxime secuti sunt, Cum publicas dederunt litteras ad Senatum Romanum; a quo modo recesserat Caesar. Eadem ratione diuus A vG v ST tN vs scripserat familiari modo, h. e. in plicatili libello, ad Maximum, Episcopum venerabilem; ad quem honoris et Consuetudinis caussa in maioris chartae forma scribere debuisset; sed excusat factum, quia eo consilio ita scripserit, ut et citius in breuioribus paginis scribere potuisset, et lecturi etiam commodius possent tenere chartam. FIoc sensu enim rectius intelligemus, quae AUGUSTsNVS ea de re, Epist. , ad. Peregrianum Episcopum scripsit: Ad honorabilem fratrem nostrum, Mammmn litteras dedimus credentes, eum gratanter eas suis plurunt. Verum , an siliquid profecerimus, proxima occasone, quam reperire potueris, dignare rescribere. Sciat sane, prolixas epi.
solos ad familiarissimos n ros non solum Laicos, verum etiam Episcopos, Ac, quomodo ista scripta est, ad eos scribere nos filere; ut
et cito scribantur, et charta tenestur commodius , cum leguntur
ne forte , sum morem nostrum ne silens , factam sibi arbitretur
Vt II. De materia, ex qua construosi fuerint libelli plicatiles, haud opus est, ut multa dicamus. Neque enim alia adhiberi tunc potuit, nisi quae ad plicandum fuit accommodata. De membrana, inprimis tenuiore, vix est, fur dubitemus; cum in illa et epistolas quandoque scriptas fuisse nouerimus. Haud facile
alius quis aeque luculenter, ac IO. GOROPIUS BECANus , descripsit formam libellorum plicatilium. Hic vero, L. X Hieroglyphi. eorum , p. ita scribit: Vidi librum maximum e tergameno factuma
197쪽
ctum, qui ad hunc modum, nempe ad sormam libelli plicatilis)erat complicatus , et prius parte anteriore totus percurrendus, aedeinde hac uauis, altera parte operiendus , qua paginae opshographae occurrebant. Ita nimirum, si charta a tergo susciperet scripturam, poterant etiam in libris ad planitiem complicatis paginae auersae, seu opisthographae, perscribi. De chartae usu hucusque plus fere, quam satis est, disseruimus. At vero, cum multa chartarum fuerint genera, auctore PLINIO, L. XLVII . Nat. e. Ir; ita dubium non est, quin aliud genus alio merit aptius. GOR OPIus, loco citato, eo nomine potissimum collaudat chartam maPro Eam , in qua, stamine et subtemine coniunctis, etiam tertia taenia glutino inducta, et cui pedalis ac cubitalis fuerit mensura; ubi tamen testante P L I N I o, ratio deprehendit vitium, unius schedae reuulsione
plures infestante paginas. Quid hic dicat Iranius, inquit Gost opius, non facile quispiam pernicit, nisi plicatilium libellorum
cognoscat. In eo enim , s suprema chartae tabula recta in longitudinem porrigatur , multas paginas eaedem papyri brae percurrent quo flet , ut, s qua Deais taeniola d quummetur , atque ea avelυ-tur , multae paginae vitium hoc Ant sensuroes et tot quidem , quot in una pamri longitudine comitinentur. Ex quo 'larum est, scribi solere in ceteris chartis ea sorte , qua transuersiae crates erant
actae. Quod se Romani no rum in plicando morem et scindendi folia in macrocosiis secuti fuissent , nihil habuissent, ob quod ex unius schedae, Aue ilaeniolae, avulsione, de multis paginis timere δε- bisont. VIIII. Nullum genus librorum, quam plicatilium, videtur commodius aptiusque fuisse, quod quotidiani usus causia
secum circumferrent homines. Sed, ne membrana, et maxime charta, nimium detereretur, opus erat aliquo inuolucro, siue integumento, aut theca, qua asseruaretur. Tale integumentum aliquando ex abiegnis tabellis confici solitum fuisse, innuit MΑst Ti. Lis, L. XIIII, Epigr I.; Ne toga barbatos faciat , vel paenula , libros ;. Haec ABIEs chartis tempora longa dabit. Illas abiegnas tabulas, quibus Poeta dixit tegi solere libros, ne hi manibus aut sinu gestati attritique quasi inhorrescerent, in titulo Epigram'atis vocaverat WANVA LE; quod nomen indicio est, huius generis libros vix manum impleuisse, aut saepius tritos fuisse manibus. Graeci commode appellauerint HESYCHIO
198쪽
I94 DISPVT. V. DE ORNAMENTIS LIBRORUM VETERvΜ. enim 'dicuntur σκευη, σκευων, δορατας,
τὰ ἐν Qtyanquam etiam ipse talis libellus, qualis plicatilis, qui manu facile gestari potest, et semper in promptu haberi
debet, videtur dicendus ἐγχειρίλον. Hinc forte et ΕΡic ΤΕΤ i libellus nomen habet. Possit illa theca et γλωττοκομῶον dici, quod et alias notat instrumentum et arculam, recondendis scriptorum fasciculis accornodam.
X. Cum inter veterum librorum genera libri plicatiles ad usum familiarem videantur fuisse ascommodatissimi; mirum non est, pluribus populis luiiusmodi librorum formam usitatam fuisse. THOMAS BARI HOLINus; de I BUs ogendis Differt. IIII , testatur, se huius generis membranaceum libellum possedisse, vetustis Danorum Gothorumque notis insignem. Tabellae, inquit, membranaeeae vel pugidarium speciem aemulabantur sectae , I hinc errant
codices J vel FoLiis LAMINATIM COMPLICΛΤIs consabant quali forma complicatos membranas Ramicas in Musio exhibere posisum. Huius formae praeclarus Codex MSC. Mexicanus in Augustissima Bibliotheca Viii obonensi asseruatur; qui, reserente D A Ni E L E N E S S E LI O, in citcI. Bibl. Vinae P. VI, p. UR , continet antiquos anniales Mexicanos pictos , et sexaginta quinque unius
bitque varia exempla epistolorum Chinitisaram et Iaponicarum quae itidem ad formam Iibesiorum plicatilium sunt complicatae; quarum vero descriptionem huc transferre nunc supersedemus. XL Plura adhuc de hoc argumento afferret constitueramus; sed quia nobis ipsis iam fere nimii in hac re fuisse videmur, cor nidem huic schedio imponimus, Lectoremque beneuolum rogamus , ut interim hac leuiori opella litteraria acquiescat.
EXPLICIT. DISPUT. V. DE ORNAM. LIBRO R. v ΕΤ.
199쪽
VARIA SUPELL ECTILE REI LIBRARIAE
II. De PLUMAo ROTUNDO, lineas praesignante; item de voce IV. De REGULA. V. De s CALPRO LIBRARIO AE s1-
200쪽
L a Cum antehac, editis quinque dissertationibus Acadeinicis, explicauerimus ORNAMENTA LIBRORUM APUD VETERESus1ΤATA; nunc nobiS in mentem Venit, etiam vAR1AMSvPELLECTILE Μ VETER VΜ, AD LIBROs SCRIBENDOS CONFICIENDOS v E PERTINENTEM, describere; quam, secundum voLLvCEM, Libr. X, cap. IX, licci appellare, τἀ τοὶ τοῖς βιςλίοις, i. e. instrumenta libris scribendis inseruientia ; et, secundum s v ID A M, sub voce κανωνὶς, τἀ-καλιγραφικἀ , in rumenta scriptoria. In vetusto autem Epigrammate , paullo post excitando, dicuntur ἐυγραφεος τεχνης οργανα, h. e. in rumenta artis bene scribendi. Neque enim harum rerum curiosis iniucu idum fore arbitramur, illa etiam nosse instrumenta, quibus tot bonarum mentium praestantiumque ingeniorum monimenta ita parata fuerunt, ut in lucem exire, atque ad seram posteritatem potuerint transmitti. II. Eius generis instrumentorum plurima nomina cum inprimis tradant vetusta quaedam Graecorum Epigrammata, quae in Ἀνθολογί*-επιγραμμάτων eXtant; visum nobis est, nunc ea ipsa hoc loco integra repetere, eademque simplici interpretatione Latina facere, ut singula deinceps eo commodius illustrare possimus. Ea vero sunt ἀναιΘηματικά - παρὰ TAXT- ΓΡΑΟΩΝ, i. e. dedicatoria Epigrammata fibrariorum, siue eorum, qui velociter scribendi artem cadent, quae Libr. VI, cap. ao Autholog. in edyt. Locaris, literis uncialibus exscripta, A. I ; item in edit. Aldina, A. Uzi neque minus in Modaei edit. BasiI. A. IT , et in edit. Henr. Stephani, A. licet legere; at in Lubini editione, quae in Corpore Poetaram Graecorum, A. Isit , repetitur,