장음표시 사용
11쪽
1. De adverbiis in e exeuntibus.
Pauca praemonenda videntur. Adverbia enumerans non respexi ea quae in arie. c. una, citra , quae in im e. c.
yaSSim, SenSim), quae in itus e. c. divinitus, radicitus)exeunt, quia nihil valent ad quaestionem nostram. Neque enim loco adverbiorum illorum adiectivum eiusdem stirpis praedicative poni potest. Saepius, ubi adverbium adpositum mihi occurrebat ad. iectivis vel participiis, uncis inclusa exempla citavi quibus locis adverbia posita sunt ad augendam adiectivorum vel participiorum vim, neque ibi nimirum adiectiva praedicative substitui poterant. Exordiar ab adverbiis in e litteram longam exeuntibus, quorum inveni haec:
4, 25. amice Ov. Pont. II, 7, 19.
care Prop. II, 2b, II. caste M v. Pont. II, 1, 5.
12쪽
maligne: v. Μet XIII, 270. mature: v. tant. II. 8, 9. minime di Verg. A VI 87. Ov. Trist. IV. 4. 7 V I0 I9; II S. misere: v. Trist. III. 10, 63 cm coni M. modeste: v. ont. I, 2 65. modice: v. ont. I, T. 6. occulte: Verg. A XII. Ixio medicans Tib. IV, 6 6 M v. . I, 8, 9;met. X, I9 Trist. III, 6, 72. parce: v. Trist. II, 128. pie Tib. I. I. 25. pigre ov. Μet. II, 771. placide: Verg. A V. 86 placide amplexus: Tib. II, 6, 9; v. . II. 9, 26 Trist. IV. 8, 30. Praecipue Verg. Q. 372 3. Si 101 Ara. 220 712 II. IIa VI. 76 VII, 46 Tib. II S. 109: Prop. I. . 27; 22 6 IV. 8 66; v. Am. I. 6 38 8 99 Μet. IV. SSI VIII. 726XII. IM: XIII. UM. 805, arist. I. I. 2: III 8, 10: Pont IV, 6, 1. Propere: Verg. AVI 256 IX. 801 XII. 73: v. et VI 201. proprie: v. Trist. III. 13. 17 libaque dem proprie notantio. proterVe: v. Am. I, S. pulchre: v. Am. III, 8, 5. pure Tib. I. I, 25. recte: v. Ponti II, 3. II recte factib. rigide: v. Tristi II. si Ponti III. I. I.
13쪽
Sane Verg. Catal. V. ii VII J A X. 48. sancte Prop. II, 26, 26. Sarmatice: v. Trist. V. 2. 8 Pont. III, 2, 40. Stulte Tib. l. stulte conssus IV, 3. 8; v. Trist. I. I, 80. taciter o v. Pont. IV. 10, 4 tacite perageno. tarde. Verg. starde crescentis olivae': Ov. Am. II, 2, 23; 'et IV, 1 Trist. II. 7 III. I. II; IV, 10, 6 V, 0 I. tempestive: D v. Trist. IV. 10 8 si que sepulti . timide Tib. I. 2. II; v. et. I. 746 IX, 2II X, 276 Trist. III. I, 1. Vere Verg. A VI. 188 IX. l so . Phrygiao Tib. I. 10 2ω. ferreus: v. m. I, 2, 2 ν. sanguinulentus: et. VIII. II vere coniugo: 22 O virgineam arist. V. 0. I is sinistro, Pont. I. I. 3 ω sanos, III, I, 34 IV. II. 2.
Quam adverbiorum littera e terminatorum enumeratiosne accuratius cum inspexeris, et pro numero adiectivorum rarissima esse neque vero aequaliter esse admissa a poetis
cygnosces. Apparet enim Vergilium et ropertium ad. verbia illa magis sprevisse et evitasse, cum imprimis apud Ovidium inveniantur non pauca Uergilium praeterea videmus adverbia assectum et procedendi modum constinentia ne uno quidem loco usurpavisse nisi quod adest .propere cuius de usu separatim disputabo. Apud Propertium haec tantummodo adverbia occurrunt adssidue, bene, certe, longe, male, Praecipue; quorum in locum excepto a di id uae adiectivorum formas substitui non potuisse intelleges. Praeterea solus hic poeta neque alius quisquam adhibuit voces care, formose, sancte', II, 23, 11 quam care semel in toto nox eraritur anno II, 3, 17 quantum quod posito formose saltat Iaccho sed cf. I, II, 8 ut formosa novo quae parat ire viro, ubi verbum ire habet notionem vocis esse II, 26, 26 carmina tam sancte nulla puella colit. Quibus locis si adiectiva substitueris, sensum valde mutari elucet.
- li Unum autem adhuc omisi adverbium, dico iniuste Legimus enim apud Propertium IV, verba haec: Obigit iniuste praemia sortis habes. Qui cum locus
non sit parvi momenti, disputatione eum placet persequi. Codex unus Neapolitanus scribit iniustae', ceteri adis verbium habent. Agitur nostro loco de Tarpeia virgine quae quamvis fuerit vigil sortem immeritam passa est. Iam Barthius et Hertzbergius acceperunt iniustae, item Lachmannus in editione priore L. ueller Baehrens, Rothstein adverbium ediderunt omitto Burmanni con.
iecturam iniusti . . . Martis Sim. Variae autem sunt causae quibus terminationem e reiscere coactus sim. Primum mihi persuasit consuetudo
loquendi Propertiana qua adverbia in e cadentia quam maxime vitari iam ostendi. Quod ad illustrandum afferam exemplum unum hoc I, 7, 12): Pontice et iniustas saepe tulisse minas, ubi suo iure poeta adverbio uti potuit. Deinde loci non . desunt in lingua Latina quibus sermo est de sorte iniqua ita ergilius sortemque animo miseratus iniquam A VI, 352 cf. XII, 245. Itaque etiam sortis iniustae recte habet denique eo facilius Neapolitanum codicem sequi possumus quod in libris ae et e saepissime permutantur, ut dici possit dativus ipse quoque exire in . Ceterum pessime Baehrens
II, 24'. 13 cupide et II. tumide coniecit.
Redeamus nunc ad propositum. Ovidius imprimis, rarius Tibullus, adverbia affectus et temporis nonnulla ad misit, quae a Vergilio et Propertio vitari observamus dico haec avide, cupide lascive, modeste, placide, proterve, stulte, timide intempestive, mature; tempestive. Praeterea solus Ovidius adverbia modum
procedendi indicantia haec admisit lente, tarde; qui maxime indiligens apparet in epistulis ex Ponto scriptis et in Tristium atque Amorum libris cautior in metamorpho
14쪽
Quoniam breviter in universum egimus de adverbiorum
usu, ad singula nos conVertamus.
Adverbium abunde referendum est solummodo ad verbum abundare neque ortum ex adiectivo abundus', quod non nisi apud Gellium et aulinum Nolanum occurrit. Similiter vox propere non pertinebat nisi ad Verbum properare neque enim Plauti temporibus extabat .properus' adiectivum, erratque Festus p. 229 ueller . cum dicit properus antiquos dixisse pro celer testimonio est qualitatis adverbium quod est propere. Non aliter vocem sedulus derivatam esse ab adverbio sedulo' i. e. se-dolo constat cuius de usu conferas quae pro
qui vocem sedulo tractavit, tacet de adverbiis abunde, propere. Denique addam huc spectare etiam prospere adverbium, quod prius extitit quam adiectivum et II ea, quo Pacuvius primus usus esse videtur. Vide quae docet Corasen' vocem illam hoc modo derivans pro-spere
i. e. de Hoflhun gemass). Quibus perpensis nihil miti habet quod admiserunt Vergilius et Ovidius adverbia abunde et propere;
Vocibus sedulo, prospere metrum non permisit ut uterentur Poetae.
Sed pergamus. Vox bene coniuncta cum Verbo substantivo prorsus sermonis cottidiani propria est. Structura hac utitur . . Cicero in epistulis Att. I, 16, 11 al. , non aliter Horatius in epistulis , Catullus, artialis. Poetarum nostrorum solus Ovidius adverbium Nem e voci
esse adiungit hisce locis Trist. I, 2, 41 V, 12, I: Ont. I. 2 10S J. 9 III, 5, 1 9 6 fast. IV, 99, cf. a. a. I, 602 male sit9: II, 60 bene se est9 Sed itiam
aliis cum adverbiis verbum substantivum coniunctum legitur apud Ovidium Trist. IV, 8 8 in studiis molliter . . . esse c Pseud Verg. Catal. 9, 17 molliter . . . erano;
Trist. V, 2, 78 il Pont. I, 1, 10 sed apud Tibullum
II 6, 26 et fore cras semper ait melius adverbium legi non puto melius forma neutrius generis est. Exemplis quae attuli Tristium et Ponticarum epistu. larum libros ad sermonem cottidianum propius accedere comprobatur in Amorum et etamorphoseon libris iuncturam illam non inveni. f. C. F. . uelle Philol.
Bene etiam adiectivis adponitur. Exempla habeo pauca Prop. II, 4, 6 b. concordes: v. Trist. I, 7, 1 S b. multo Pont. II, 7, 22 b. certo a. a. 2, 26 D. dies.
Ciceronem hac structura non carere exempla haec
Usum hunc ad sermonem cottidianum revocandum
esse primum eo ostenditur, quod in lauti comoediis inii Veniuntur exempla in Terentii nulla deinde iunctura haec apud Ovidium occurrit nullo loco nisi in Tristium, Ponti. corum et Artis libris, quos sermonis cottidiani colorem ducere iam antea statuimus p. 17) Denique a Vergilio 2
15쪽
qui agit de hoc usu haec locutus: Non dubium est, quin huius ocabuli usus ad sermonem cottidianum cf. Francoagallorum biem revocandus sit itaque Cicero ei imprimis in epistulis insemiebat. Nam ex iis quae attuli exemplis
cognosces usum hunc in ceteris Ciceronis operibus saepius occurrere quam in epistulis. Vox Ne n e cum adverbio coniuncta apud poetas non legitur quae structura omnino raro occurrit. Ovidii est proprius usus iuncturae vix bene , quae
hisce locis invenitur: et II, 7 III, 14 VII, 774 XI, 260 XIII. 9 4 XIV. SI XV 669 Trist. V, 10, 20:
praeter hanc dictionem, cui maior vis inest quam simplici .vix' vocabulum is coniunctum cum bene, Semper significat hauma ubi deest bene, saepe notionem mitΜuhe m aegre)α habet Ovidius praecipue formula non bene utitur exempla haec habeo: Am. I, 14, 37 Μet. 12 616 Trist. 2, 205 3, 12, 3 S. 6, 19 Pont. 3, 4, 2: semel etiam Verg. Ecl. 3, 1.
Adverbium longe' cum comparativo coniunctum legitur ita ut gradatio adiectivi indicetur. Enumero Verg.
locum Vergilianum recte iam Forbiger adnotavit ita poetas tantum et recentiores historicos, non Ciceronem et meliores pedestris orationis scriptores dicere constat Semel inveni Superlativum voci longe adpositum: v. et XII, 86 I. gratissimo. Apud Ciceronem longe hac notione numquam nisi cum superlativo coniungitur, comparativo anteponitur vox multo' Cic. Cato 2 saepius . Μemoratu dignus est locus Vergilianus Q, S: Tiberinaque longe ostiari ostia T. quae longe sunt ;habemus enim figuram quam υν' ἔν grammatici nomi.
I Helimussi, e sermonis proprietatibus, quae in prioribus Ciceronis orationibus inveniuntur Acta sem phil. Erl. 878 p. 32.
nabant iunctura est adverbii cum substantivo facta. Recte Haaseu admonet exempli Graeci Soph. Aia 204:
Similis locus invenitur in Iuvenalis satura septima v. l): haec longe ferrata domus semire iubetur c. recitantibus i. domus i. e. domus, quae longe ab est: addo artialis locum III. 8, 5l: Rus hoc ocari debet, an domus longe. f. Claudian. Eutrop. I, 476 iniuria . . . sit retro ducibus. Plura iri, Catalepton p. 49. His exemplis adicio Verg. A I, 2 populum late regem i. e. late regnantem vox rex habet vim participii verbalis . Recte viri docti e . c. Heyne, magner comparant
Adverbium m a Le saepe adpositum et bonae et malae notionis adiectivis invenitur . . Verg. A IV, 8 male Sana i. e. insana m parum sana): v. m. ΙΙΙ, , male anguidus i. e. valde vel nimium languidus). Vox Boet crudi e x versu iterato apud Ovidium occurrit: Am. I, 8, 9 Labitur occulte fallitque olubilis aetas: Μet X. 19: Iabitur occulte fallitque volatilis aetas. Transeamus munc ras adverbium propere quod apud Vergilium invenitur hisce locis: A VI, 256 His actis propere exequitur praecepta Sibyllae. IX, 801 sed manus e castris propere coit omnis in
XII. ββ circumstant propere aurigae. XII, 73 fert faces propere foedusque reposcite flammis. Adverbium in Plauti comoediis saepius invenitur.
16쪽
Tenendum est non ante Vergilium formam adiectivi .properus' inVeniri, excepto uno loco quem testatus est Festus afferens e Catonis libro de re militari conscripto; sunt enim verba haec tertia e castris eductio celeris pro operaque est. Neque vero Caesar neque Cicero adiectivo utuntur, Cicero ne adverbio quidem Ovidius semel pro .
Sed redeamus ad loco illos Vergilianos, quorum duo consensu codicum tradunt adverbium VI, 256 IX, 80 l . A XII, 85 Romanus et Gudianus adverbium habent, reliqui adiectivum Ribbeckius editor lectionem circumstant properi secutus est. Adsentia ei et addam hoc properi ipsum hic
adverbialiter esse positum non pauci enim sunt loci, quibus verbum circumstare significat herumtreten, mringen
e. e. A IV, 61 VI, 486 VII. 8S . Restat A XII, 575, ubi soli inoraugiensis et enagis
anus prior tradunt ferte faces properi. Tamen prooperi legendum esse censeo nam cogit me ratio dicendi
Vergiliana. Qui poeta imprimis imperativo semper adsverbii loco adposuit adiectivum. Exempla haec mihi
IV, 94 ferte citifammas nostro sim1ssimus locus est l); IX ferte citi ferrum; IV, 7 solvite et citi:
XII, 625 arma citi properate Iro.
Addam: A III. 495 529. Quibus ex causis etiam III, 266 cum plurimis codicibus, Palatinus et Gudiani
prima manus tradunt placide' - velim legas placidi semate pios. Hoc loco ne recipiam placide, cogit me id quod Vergilium ne uno quidem loco adverbiis quae sic ut placide affectum continent, usum esse constat. Ut redeam ad vocem propere', id statuendum mihi videtur esse ambobus locis dubiis aut adverbium aut adiectivum consequenter ponere debes. Si enim Vergilius formam properi quae ante eum non invenitur induxit
in linguam Latinam versu XII, 8 , plane pro certo haben. dum est etiam loco altero XII, 573), ubi inoraugiensemet enagianum secuti properi scripsimus ferte faces properi , idem lectum fuisse hoc enim loco multo magis adiectivum postulari comprobavi. Semel etiam invenitur apud Ovidium Μet VI, 201 adverbium propere ubi codices omnes exceptis paucis deterioribus, qui legunt ite satis properate sacris verba
haec tradunt ite satis propere sacris. Hic locus a viris doctis valde temptatus dignus est, quem denuo tractem. Coniecerunt enim Jahn propere ite sacris , Haupi propere ite sacri stet, advi vite, sat est, propere a sacrisα, alii alia. Quibus omnibus adsentiri non possum, sed redeo ad verba tradita, quae et sensum bonum praebent et rationi dicendi poetarum prorsus respondent. Verbum enim ire coniunctum cum ablativis absolutis
etiam apud Vergilium occurrit A IV, 150) it portis
iuventus): nempe ire talibus locis pro abire, exire ponDtur Nam poetae haud raro loco verbi compositi verbum simplex adhibent e. c. v. et III, 562 ite citi , ite i. e. abite); Verg. Ecl. 1, 7S ite meae quondam felix pecus, ite capellae. Praeterea in comparationem vocomet VIII, II ne sit longe sibi captus amores auctor sit m absit:
IV, 6 0): Verg. A VII, 429: pubem portisque moveri
m ecferri, exire VIII, 8S). Itaque loco illo ex quo profecti sumus quod a sacris postulabant necessitatem non habet. agis aliena videri possit vox satis. Sed enim satis saepe adponitur adiectivis et adverbiis: L Cic. dom. 28 s. audacter Sext. ROSc. 9, t. ἔOV.met. I, 196 s. tutos XI, 34 nulli s. aequus acci Piter , i. e. einem seh gewogen. Itaque quamquam Satis coniunctum cum adverbiis apud Ovidium occurrere non Videtur, tamen nostro loco structura haec cur inveniatur facile intelleges, adiectivi properus formas rarissime ab Augusti aetatis poetis esse admissas cum respicis Iam dixi apud
17쪽
Ovidium unam solummodo formam properus inveniri Μet VII, 6 7). Denique vertendum est vertasi rechtschneli das Opser.
Adverbium vaea e plerumque adiectivo adponitur cf. tamen Verg. A VI, 188 omnia eretheu nimium . . . locuta est Semper Vera loqui', vera fateri' dicitur, sed hoc loco vox vera si adesset sensum valde mutaret .Vere enim est recte').
2. De adverbiis in o exeuntibus.
His absolutis accedamus ad adverbiorum littera o terminatorum usum. Exempla mihi praesto sunt haec:
S. I 2: 6. S. raro Verg. Catal V, 14 Prop. II, 6, 4: v. Het. XIII. l stam r. proelia passuo Trist. V. II. l. secreto Prop. IV, II. b.
18쪽
Pauca addam. Vergilius solus devitat adverbia cito,
crebro, perpetuo, sero. Loco adverbii sero formam
adiectivi genere neutro adhibet G 4. 122 A XII. 86 . Similiter Vergilius crebra' cf. Lucr. 2, 3 9 usurpat vice adverbii crebro quod ne in Ovidii quidem
carminibus mihi occurrit. Tibullus non habet adverbium ero, cuius loco ponit
.at rarius sed ita ut e. c. pro locutione tu Vero', qua ceteri utuntur, inveniatur at tu' tredecim locis). Adverbium aeterno ab Ovidio novatum apparet.
I. De usu adverbiorum syllabis ter et iter
Iam venimus ad tertium adverbiorum genus et tractemus adverbia in ter et iter syllabas exeuntia.
I. in ter': con Stanter: v. Trist. III, 2, 27 IV, I, 2b V, 4. 49 Pont. I S, t. decenter Tib. IV. 2. 14 Prop. IV, 2 OV Am. II S, M. dementer: v. et IV, 2 9 d. usM. frequenter v. Am. II 6, 2 28 Trist. IV, 7, 25. latenter: v. Pont. III, 6 60. libenter Prop. I. 6 27 II. 3. 41: v. ont. IV, 9. 12 l. patienter Ov. Am. I. 1 . 25 III. II. 7 Trist. I. 7, 27 V, 2, 75 4. II. pudenter Verg. Catal. V, 4.
aequaliter: v. Am. III. 10, 33.
19쪽
Videamus singula. Primum notandum est adverba in te ne uno quis dem loco in Vergilii carminibus dactylicis occurrere, sedescies autem apud Ovidium. Porro Vergilius adverbia in iter ea, quibus affectus describitur velut audacter, numquam admisit addo vocem suppliciter positam esse a poeta ad augendam vim adsiectivi stristis aut participii Oenerans, qua in iunctura adsiectivum praedicative substitui non poterat idem crebro hisce usus est adverbiis aliter non apud Propertium , breViter, graviter, pariter semel legitur molliter. Quibus locis omnibus - de voce graνiter separatim disputabo adiectivi forma sensui apta non erat.
Non parvam seriem Ovidius adverbiorum praebet, et ita quidem, ut inter hos poetas solus iis utatur: sunt ad, verbia haec acriter, audacter, civiliter, commus niter, concorditer, fallaciter, fataliter feti. citer, genialiter, hostiliter inaniter, iuvena. liter, qualiter, regaliter, sapienter, utiliter,
Primus ille in linguam Latinam induxit ne n i e , iuvenaliter, qualiter, velociter' aliis ex carminibus eius inse' contulit praeterea haec: furialiter' fast. III, 657): tenaciter' her. III, I),
Loco vocis aequaliter etiam formula ex aequo
II. 682 III, 794 eiusmodi locutiones ex linguae Graecae imDtatione conformatas in Ovidii libris invenies praeterea has: . ex facili' Am. ΙΙ, 2, 55 a. a. I, 56 III, 79 Pont. I, I, 9 Rem. 22): ex toto Pont. I, 6, 28 IV, 8. 72):. ex praecipiti' Μet XIII, 378); ex merito' Am. Ι,15 40 Μet V, 200 Pont. IV, 7 l6).
Quarum dictionum nonnullae propterea OVatae Sunt, quia adverbium ipsum deerat: ex facili formatum est, ut vitetur elisio . facile est tribrachys quam Ovidius magis poetis aliis reformidasse bene notum St. Adverbium a c444 ea a sermone dactylico satis alienum esse ex eo apparet quod non nisi duobus locis invenitur his Pseudoovid. heroid. 18, 15 Hor epist. I, 8, 18. Raro etiam occurrit vox audacter scilicet non nisi apud Ovidium Pont. Pseudoheroid.). Adverbii aliter iuncturae creberrimae sunt hae: .non aliter quam', haud aliter quam', quibus fere Semper comparatio inducitur.
l E. Linse. De Ovidio verborum novatore, Diss. Tremoniae 1891.
20쪽
Longius progrediamur et agamus de adverbiis genere neutro institutis. Priusquam autem ad rem propius accedasmus, de usu quodam horum poetarum proprio verba nonnulla facere mihi liceat. Poetae enim accusativos adiectivorum in neutro genere utriusque numeri adverbialiter ponunt. Qui usus situs est sive in correpta figura etymologica ita, ut e. c. ffudi e cam te factum sit ex dulcem cantum canit sive melius ita
explicandus est, ut intellegamus dulce quid canir cuius. modi exemplum habemus in Ovidii arte amatoria III, 289: illa sonat raucum quiddam atque inamabile, quocum loco conferas Verg. A IX, 125 amnis rauca sonans. cf. v. a. a. III, 286 sed leve nescio quid feminea iamque sonet addo Cic. Arch. 26 ut etiam Cordubae natis poetis, pingue quiddam sonantibus atque peregrinum Sen dial. III, 20 2 spirare altum quiddam et sublime. Quae ratio loquendi iam occurrit apud Plautum tria exempla mihi nota sunt: Μil. 822 magnum clamare: Μost. 88 exclamare maxumum Rud. 69 increpare hibernum. Cum autem apud poetas scriptoresque pedestres qui ante Augusti aetatem floruerunt, figura illa rarissime in. veniatur, apud poetas classicos qui vocantur late patet imprimisque apud Vergilium. Plurimis locis verbis sonandi et loquendi adiectiva illa vice adverbiorum adiunguntur. Enumerationis quam
afferam ordinem secutus sum eum quo usus est C. F. .
I C. F. . ueller, Synta des Nominatius und Accusatius imLateinischen, Lips. 8, p. 77 f.
eanere Verg. A IX, 2 dira canentem; sed cf. v. Μet. X, 500 dira canam, i. e. dira facta canam; quo loco vox dira adverbialiter dicta non est. XII, 86 serum canit: cf. G 1, 102 seros exercet noctua cantus . Ov. m. II, 6, 2 dulce canit. eantare: Ov. Am. I, 13 8 liquidum Cantat Ἀνis. cf. Rem 36 flebile cantat amans.clamare Verg. A VII, 599 torvumque repente clamat; ubi adscripsit Servius torvum pro tor Ue. comari Verg. G 4 122 sera comantem: cf. Sil. XVI, 690 sera paventem neque vero huc referri potest locus Vergilianus hic A X, 9 ), ut voluit C. F. . Μueller nunc sera querellis haut iustis adsurgis Venus: sera enim est feminini generis forma numeri singularis. fremere: Verg. A XII, 398 acerba fremens Servius: acerba pro acerbe adverbium qualitatis in nomen derivatum X, 72 dira frementem, ubi dira pro adverbio esse positum comprobatur iunctura longe
gradientem χμακρα βιβάc9, quae praeit, XII, SI immanes frementi l fransversi fremunt venti . furere Verg. A VIII, 489 infanda furentem: sed cf. Cic. is S acerrime fureret. ferire Verg. G I, in pede terram crebra ferit. flere Prop. I, 5, 30 mutua fere. fluere Verg. G I, 28 magnumque uentem milum:
.magnum non esse masculini generis accusativum
ex Claudiani cognoscimus loco Paneg. aes. Theod. 252 lene fuit miluo. Praeterea et alio loco A IX. 70 magnum stridens neutrius generis formam legimus. conferas etiam Verg.