Antonii Massae Gallesii ... Contra vsum duelli. ..

31쪽

CONTRA Usu D VELLI proprium nomen habeat id uero quod Mantineis attribus Hermippus, de eo duntaxat certamine, quo duo, pluresue

holi ilium exercituum pugilis delecti ex pacto pro omnibus pugnant, intelligendum esse,clarum est ex hoc ipso, spodis citat ex Aristophanis Phaeni bis liorum Oedipi monos

machiam; quan 'am error vjdetur in nomine Aristophar nisu is enim Comicusfuit, cuius non extat comoedia lastis, nepte id ei argumentum ad comoediam aptum sed extant Euripidis Tragici Phoenisbae, ubi describitur certa: men ab Hermippo citatum . Verum quicunpie is fuerit auctor, illud certum est Etheoclem ad exercitum Achivos rum, qui Pobnicem in regnum reducturi Thebas accespes rant, ad ipsosque Thebanos ita opulum est e. Nolite pro nobis mortem obire: ego enim ipsesolus commissat rastre cum meo pugnam, , si interficero hunc, domum harbitabo solus, victus uero huic dedam ciuitatem his auditis Pol nices rem approbauit, Post haec uerofoederasce: runt i iureiurando interse dato, armati in interuallo

utriusque exercitus ambo certantes occubuerunt.

Vt aut orasmi clariora,pono plura singularis certaminis esse genera, totidemscilicet, quot sunt causae,propter pasin certamen uenitur . Summa autem illore divisio haec eis: qui edam enim sunt ex causa publica, quaeiam ex priuata. Causa uero publica interdum est ex utilitate, quemadmos dum contingit in exemplis supra positis, cum ex hostibus duo uel plures ex prouocatione , uel improuiso concursu, aut etiam ex pactosngulariter pugnant. Interium ex des

32쪽

Al cri. in . lictatione, quum aserebunt olim in is blicis gladia o tofum certaminii , e qui posterioribus seculi 4ppes igsunt giostrae V torneamenta . Privata caliga e trini est multiplex: interium enim si pugna ob inanem quandam gloriam militaris uirtutis of Sentandae gratia interdum propter odium quibusdam inter se penitus in tum Lintersdum honoris conseruandi, i iniuriae propulsandae gratia, uel demum pro innocentiae experimento, aut procul cutisque ueritatis in iudicio, uel extra iudicium mani Θilatione. Qies omnia prout diuersas habent causas, ita se diuerssas habent probabilitatis , concessionis ue, tr prohibitiornis , necnon ividitiae , erant uictitia rationes . De primis B. Aug. in. li enim tribus generibus, cum interhoissessant, nemo uis

quae a cimi dubitauit, spin legitima sint, em quin liceat in eis uti etiam' i bis, in hi trai tui sis cum leges etiam sacro tenenturniuriuia 3. o. hda iustitiam intere se, cum iuste susceptum est bellum, -Thq a Z q siue aperte siue ex in dys suis pugnet, dummodo data η' me non fungatur, aut mendacium non dicatur. Hac in re lapsus est auctor libri de honore, qui putauit binusinos di certamina iudicanda .er dirigenda 1le ad regulam fui

, duelli, uod infra latius explicabitur Nicolaus quoa Paua .f. a. nominis aequivoco uidetur a spe deceptus , cum inter prohibita iudeatur ponere ei, quia inter hoiles utilitatis

publicae cauasunt certantuna, quale gessit iniud cum Goliath. De gladiatoribus lex erat uel publica uel a munes arari3 posita, quibus armis tr motis certarent similiter se de 'gnantibus in ornementis, quae lex struanda

33쪽

erat. Sed haec mittam babent cum hoc, de pio lippina , dueti communionem se ambosunt prohibita: gladiatoσrum quidem certamina prius per Honorium Imp. lege des romo. s. insuper lata, de qua meminit Nicephorus : deinde lege Ma

gni os tantini Imperatoris torneamenta uero concilio b. i.

a Lateranensi. Ad o lentationem roboris certant quidam i cxt. g riginimium appetentes, ebri3, ut puto, Oftifabulosis eo 'i'rum, quos uulgus equites errantes appellat, testionibus rquo ipsum quoque haud antiptum e suanorum hominum inuentum, qui quas non semper alicubi essent uti bella

in quibus cum laude uiressuas experiri po fient, maluerunt in otio ciuili per cruenta singularium certaminum tectaσcula suam uanitatem insignem secere . Hoc pacto Sordet, emptiui M antlianus quinque , uiginti equitibus nitru Italiae ' 'i' sine deuictis Lutetiam Parrhistorum prosectus tres eodem die equites dicitur superauisse. Et Emanuel bissalensis per Mauritania inforti bimum quenque prouocans, septem obtruncavit quorum capita is alim retulispe fertur Insignis uero uanitatis exemplis ei ZSuerus, His anus et sepulaeda de ipse, si auoru memoria ineunte anno,quo erat Compostermit, i c. -3. Iubileus de more celebrandus,potem amnis ad Asuria 1luentis cui odiresutuit, hac lege uiatoribus proposita, ut qui se uellet pertrani ire pontem, uelse quasi uictum, et uir tute in eriorem dato munusculo proteretur, ut puta cabcari, siue chirotecha: si hoc alienu sua gloria, et ignitate duceret, vi aliterque uitio cui ode transiturus aisngulare, siue petessire rue mallet equestre certamen se compararet:

34쪽

ANTONII MASSAE a quod ille omnis generis arma, tr equos ibi alique abi. uersario puratos habebat Rumore indicti belli ex Gallia, Germania , e Britannia multi uanitate similes exciti eo con luxere suorum nemo pontem transire tentauit, quem non Suerus aut pro trauerit, aut deditionem facere ex te gi praescripto coegerit Hoc quoque genus nihil cominu ne habet cum eo dueti , contra tuo cribimus. Hic enim

si praescripta pugnae et e discedere non licet, e quoniam desola gloria certatur: permittendum est, ut casu lapsus aduersarius sese erigat, gladios facto ut alium sumat; et huiusmodi humanitatis liberalitatisq; sic certaium s oeplerunque secus agendasunt in duello. At eu, pu propter irae exaggerationem insitum 1 odium inita pugna, ratione, modo I regi non potest ei impetu ertur,ac rapitur usque ad irae, o ct satietatem, fere descripsit Poeta, qui dixit. Hoc etensim sunt iure molesti, Quo fries, quibus aduersum bellum incidit: inter Hectora Priamiden, animosum atque inter Achillem Irafluit capitalis: ut ultima diuideret morsa e quaeses

Fluius itas, modi ci iserit Achillis, et Hectoris certamen, aborumcl; , de quibus stupra est facta mentio, as reprehenditur Virgbus ab avitore isto libri de honore, qui, ut supra diaei, ad regulum sui libri omnia huiusmodi dirigenda se censet, et u uelsi recte loqui potuisbet: tamen sese cohibere

debebatis ne contra tanti Poetae: su toritatem loqueretur

Sed eius pugnae diuersasuit ab hujus duelli tractatione rar

35쪽

CONTRA USUM VEL Ll.

sio, cum nonsolum ira, odi in il inter Aeneam, et Turnum intercederet sed ageretur etiam ex pacto de uxore Lauisma , Latini regno : quibus in rebus non solum injurias ulcisci, ed etiam riuales , D aemulos natura impellanteis de medio tollere concupfcimus Qus uero pro innocentiae experimento , cuculi uniue ueritatis in iudicio mam esstandae causa per ulces concedepantur duella, barbarorumoribus ti legibusfuerunt introducta, cum deficerent probatione : sicut iure ciuili Romanorum, tim ante aput βῆς μ' Groecos, O quascunque alias bene constituta Res ubii Arin. cas concessa erat iurisiurandi delatio, qui oue desit actor, isqς ' siue reus non ualens seu nolens legitimi probationibu uti super eo quo probandum Ut ofert aduersario iusiurrandum, eumsic quodammodo prouocans iureiura do, ita ut is cui, fertur , iureta vel in o ferentem rebcsat. Hoc genus uelit praua Longobardorum consuetudine fitatumia eorundem Regibus in Italia contructum res Iricitum fuit ut decem, octo causus La Frederico Imperatore id

quattuor duntaxat a Philippo uero Francorum Rege ad saxo lib. tres tantum. Solum inuenio Frotonem Dunorum regem hi his D ;ηjέα. ius immanitatis coinprobatorem, quo ex condita esse mes moratur, ut omnis is per controuersia ferro decernere

tur quod deciosius existimaret se uiribus, quam uerbis con ligere. Verum hic quoque nulla est cum duello, de quo liquimur, comparati , cum eae pugnae feri non post eninsi armis, em modis per eas leges de sinitis se conced rentur non honoris , sed purgationis causa certis in rebus

36쪽

e. I. e r.er Errant propterea,qui duellum uulgare Italicum cum illo uσά. id, ' ii ii ii comparante argumentantur ipsum e spe simile ius dicio, haberes, actorem, reum , uicem tir alias similis tutines, quae omnia sententur infra a ueritate longe

disture Restat ultimis ecies huius immanitatis, quoi duellum adicitur, et in Italia nunc ei Z in ususrequenti si si extra

iudiciumsine certaiuliciorum lege, tantum ut illi credi volunt, honoris tuendi, nominiae 1 propulsandae causa, cuσius, ut dixi,qui hactenus de eo scripserunt, et nonae, e notionem, ulmi pher originem uidentur ignorauisse . Dic unt δ' enim nomen eiusfuste apud Graecos monomachiam, apud Roman A singulare certamen Dcu afuerint apud utrosq; generalia nomina non magis unius I uim alterius generis, sed quae omnis generis certamina singularia signi casrenta nec, ut puto, reperietur apud Graecos, aut Roma trinos, aut Carthaginenses, aut Persas, aut Hebreos , aut

demum aliquam bene consis utam Rempublicam, huiusmodi pugnae genus unquamsuisbe permisum, aut cognitum et incognita autem rei non potuit aput illos se nomen proclprium Mutius affirmat fulse inuentum Longobardorum, sed is quoq; illitur, quoniam Longobardorum leges id nopermigerunt, nisi in certis, ut ante dictum es, se expressis causis, atque id in iudicio, armis si , modis donitis, quam autem originem , quodue initium ego huic immanirtuti suis exsimem, dicam infra, ubi de nitiones)upra

37쪽

9 positas exci erimus ureconsultorum de inhiodi entium. Duelium es pugnam singularem ad probationem ueritastis, non concludit propri rem, de qua agitur, quoniam ea uerborum amplitudo complectitur etiam illud Longobardo rum , t aliorum iudiciale duellum, , propterea non hos noris conseruandi , ignominiae propellendae tantummos do causa , sed cuiuscunque rei probandae occasione uela o turn suscipi uideretur Altera uero de nitio pluribus brborat uitlys, quae quoniam ad eorum, quae infra dicentur, iclariorem demons Irationem conserent singula excutere decreui

Diicit primum esse certamen uoluntarium, ut ipse auctor eqseat, ad di ferentiam eorum , qui esunt nec state perinde acsi dixisset ad diserentum gladiatorib: cum glaudiutores a lanisti ut pote serui a dominis interse certare cogerentur. Hoc s idem pertransiri pol letis nis auctora i ille moralem philosophum prosellus omnia ad perpendicus lin philosephiae moralis exigere uoluisset. Ego uero hae opinione ducor , ut Itituam neminem un quam ni si fotuum , aut ebrium in certamen huiusmodi 'onte de s -οLib. scenis' , memor prudentis sententiae Demarati Spartas a ni illius , qui cum Xerse in Graeciam transtur disperrens, ait, Ego neque cum decem promitium me spe lumitare, neque cum duobus, ac ne gulari quidem cera tamine bbens certauerim, ais necesse fuerit, aut uehes mens discrimen in literit, promptissime cum uno quos

nimi in dimicarem , qui se sngulis aiunt.

38쪽

16 ANTONII MAssAE idoneos ad dimicandum cum ternis Graecorum. Haec ire Quapropter si tantam uim in animis hominum, quantam isti aiunt, conseruandi honoris , , propulsanda ignomis Arist. Ethic nia cupiditas habet et non minorem homini honoris cupidonec sitatem ea cupiditas suas domina ast erre uidetur, si olim gladiatoribus laninae. Poterat igitur a Philosopho praetermissi in definitione uox illa, V in V NTARIVM,

cum philosophice loquendo , id non simpliciter sed uisit

In tras mel uolu tarium. Owam ob rem rectius ecisse, ac melius in ea in pris parte rem expre Disse uidetur Ioannes a Lignano vireconsultus, qui eam non simpliciter uoluntariam, sed delibera a 3 tam pugnam appellauit. Recte autem a me fluos, ebrios l,

appellatos esse hos, qui, uiua ui, ac nec bitate coacti in eiusmodi certamen praecipitesseruntur, non negabit, qui prαLi 7 Demaratisententiam Uiu quosve uerba consideraues fit. Cum Gallus, ait ille, eximia corporis magnitudine; rti imum Romanorum ad pugnam prouocarisbet, a Man σι ι Dictatorem prcontatus ait, i tu permittis, uolo ego illi belluae ostendere, quando adeosro praefultat hostium

signis, me ex eafamilia ortum, quae Gallorum agmen ex rupe Tarpeia deiecit impetratalli Dissatore uenia, equales armatum,adornatumq; aduersus Gai sim totide laetum, e linguam etiam ab si risu exerentem producunt. Ali bi etiam cum Scipio munus gladiatorium eieret, mortuo Lib. rs p atri, pq ruoqi eum bonorem tribuens Gladiatorum in

qui Liuius f ectaculumsuit non ex eo genere hominum , ex quo lanis It comparare mos est seruorum de inii a li

39쪽

bertorum, qui uenalem sanguinem habens uoluntaris: omnis, ergratuita opera 'gnantium fuit. Nani uti missi ab Regulis sunt i l ecimen usitae genti uirtutis ones dendum, alis ipsi prori sis pugilaturos ingratiam Ducis,

esios aemulatio , , certamen , ut prouocarent, prouoca;

sici, haud abnuerent, traxit quidam, ρ uas sceptando controuersias fir ire ne quiuerant, aut noluerant, pacto inter se, ut uictorem esse ueretur, serro decreuerunt: neque obscuri generis hornutes, sed clari id uiue re que Corbis, erorsu patruelesfratres de principatu ciuitatis , qua Ibem uocabant, ambigentesserro se certatur a prose si sunt, cum uerbis disceptare Scipio uellet, ac sedare iras negatuid ambo dicere commutabris cognatis, nec alium Deorum, homininnue, Ium Martem se iudicem habituros esse Euentus autem pugnae his uerbis a Liuio concluditur. Masior, Marmorum, im a ius ile)solidas uires minoris susperauit . Verba suospue Ilodorisunt attendenda, cum ait L j HI Erat inter Alexandri conuictores .acedo quidam Corasgus nomine, pii corporis robore, em rebusfrenue gestis multum praestabat, is uino incalescens ad certamen singu

lare Dioxippum Atheniensem athletam , cui ob plera spe

insignes uictorias coronae praemium dationsuerat, inuitas z uit. Hoc autem, quod Jentimus, ex eo magis etiam confiira

mari uidetur , quod perl icuum est , prouocatores ipsos quemadmodumsulte, , nulla cogente causa ad prouocandum impelliuntur, ita etiam solide certare, , ut plurimusuccumbere Cusi uterea dictum sit de illis, qui ad olem D

40쪽

tandam uirtutem sertissimos prouocant nam de s , qui

nostratum more duellio certant, infra consiliterabimus. Sepiuntur in de initione uerba haec. INTER DUO SasHOΜINES, Exponitate, ut excludantur certamina plu irium aduersus totidem cum illa non in proprie duella, rq uod Itendit etiam ipsum uocabulum : quod quidem dictua Mutio prius irrisium eis, cum nulla ratio reddi posit,s in una er eadem controuerbi coniunctim esse possit initer plures, quae inter duos. Nominis uero et ymologia non magis est uera quamsi ea , quae ab imperitis dicebatur esse DIALOGI , cum tamen insapientissimorum libris uideamus plurium quam duarum personarum esse diatrios ita etiam paulo post sequuntur. PER VIRTUTEM

PROPRIAM , ad diserentiam, inquit auctor, eorum,. Iulut uolunt infiijs er aliena uirtute, defit, ut uulgo lorquimur, alieno ualore erad exciviendum armorum, ii quarundam huiusmodi rerum meliorem conditionem, quae uulgo dicitur Auantagio; ad exciviendum etiam, quae casu, Osrtuito incidunt, quibus adiumentis non compas ratur honor, cnm ea non δε jiciant ad probandum aliiquem esse uirum honoratum sui si honore Apraemium uirtustis, ac Hi non potere nisi per uirtutem . Hic quoque auo actor iste nisi nur aberrat a uero tum aflatia, em prus dentia sint uirtutes magis propriae hominis,s uires corpo ris, quae sunt magis propria taurorum , , aliorum brustoruma quapropter sapienter ait Plutarchus Hominum propria uis in animi ratione consistit, qui, elephantes