Lucreti carmina e fragmentis Empedoclis adumbrata ...

31쪽

Me qui quattuor ex rebus posse omnia rentur ex igni terra atque anima procrescere et imbri. Impriis haec Empedoclis elementa a Lucretio relecta esse constat, quippe quae primordia esse neget L 765, quare suae ipsius doctrinae constans si voluit esse, ,,rerum , nomine recte ea notat, corpora quia sint nequaquam individua. Etiam versus I, 53 762 nescio quid impediat, quominus ad Empedoclem spectent, quem verisimile est mollitiem primordiis suis tribuisse cum ex allistum e Lucreti l. I, v. 743. Inimica sibi ipsa si leu tur, id non dubito quin ad amoris diique ertamen res rendum sit. Quodsi monet Relsacker h), elementa Empedoclis 6 754-758 mortalla dici, quibus sane obesset

huius poetae v. 89 11M:

-δὸν me προς τοῖς ἐπινίγνεται οδ' ἀπολήγει non animadvertere videtur, Lucreti, non Empedoclis, hane esse conclusionem, quare opponuntur verba mollis onstituunt , verbis ,quae nos nativa videmus esse et mo tali eum eo Ore., lam Empedocles, suae quae obstarent elementorum doetrinae, non omnino ignorabat, quare minus sibi onstans dividua ea esse docebat rerumque n-gebat primordia, quae Plutarchus verbis eircumscribit στοιχεῖα των στοιχείων, . . ,elementa elementorum, de plac phil. I, 13 I πεδοκλῆς προ τῶν τεσσαρ- στον-

32쪽

De gener et corr. I, 8 pag. 32 B, 19. de coelo III, 6 pag. amra, Phys. I, 4 pag. 18 A 25.

Quae tamen ne constandantur cavendum est cum immis Empedocli plane alienis, quare non dem habemus eidem Plutarcho, vi in lac phil. I, 24, 2 λεπιομερῆ --ματα l. e. ατομα communia dicit Empedocli eum Epicuro. Minimas elementorum partes contare videtur quaeque sensum effugerent. Contra has particulas Lucreti linvidentur v. I, 7 781. B quae sequuntur Lucretium apparet non relatare velle Empedoclem, de quo e

chlus: ἀγένναντα ...... στοιχεῖα παρα Ἐμπεδοκλεῖ, neque

tamen quos opinantur araten et Ressacker ' Stoicos, sed ipsum aperte, de quo supra narraverat Heraclitum. Nam Lucretius I, 782-788 sere ad verbum dicit, quae Heraclito tribuit Diog. a. IX, 9 pag. 228 A 52 1 -

δ' ἐστὶν Ἀπι- ανι ὁδός unde aliquantum discrepant quae de Stoicis refertilog. La. VII, 142 pag. 18s Α, 40. Versus denique Lucr. I, 9 7s rursus ad Empe-1 Empedoelis Agrig. arminum reliquiae 1838, pag. 41ο.2 4 est Luer. p. 11.

33쪽

doclem pertinere puto, ita ut philosophorum, de quibus narraverat Lucretius, doctrinas non distinete distineat. Ipse Empedocles in carminibus has minutissimas et mentorum partes ,θέλυμναρ nomine notasse videtur; sic enim scribendum censeo v. 101 12R: ἐκ er 'ς προρέουσι θέλυμνά τε καὶ στερ-πά.

qua turali Det Peyronis' lectione bis vitatur Stelnil apostrophus in προρέ-σ et ψ, quum praeterea θέλυμινα formam tueatur schol adest. X, 15 ubi homerica forma non est προωθέλυμνος sed προθέλυμνος , cs. Il. XV, 479:-τραθέλυμννος Secundo loco Stelni ἐθεώνιι inusitatum est vocabulum Homer alienum, quum contra ad θέλοι ναοptime quadret qui sequitur versus 175Ἱ171J: τῶν M se. θελομινων λ συνερχομιένων χατον

Haec igitur prima principia mutari nn Empedocles in elementa, elementa demum in res, quorum contra medium membrum Epicurum secutus relicit Lucretius. ADterum quod in Empedoclis doctrina desiderat, id est, ipse quod ,inane G Graeci philosophi, κενον l. e. Vacuum vocant, quod esse negat ipse Empedocles . si temque testatur Aristot de coelo IV, 2 pag. 309 A. 19: ἔνιοι των ριχ φασκοντων εἶναι κενον, οἰον έναξαγορας - 'Εριπεδοκλῆς. Attamen neque hac re constare sibi tuli Empedocles, quippe qui πορον flngeret, quos Ari-1 Emped Agris. De vita et philosophia eius exposuit te. r. G. stura, 1805.2 Empedoclis et Parmenidis Fragm. Lipsiae 1810, pag. 35.

34쪽

stot de gen et eorr. I, 8 pag. 324, B, a narrat sae ρῶτον μὲν διὰ μυστητα, πυκνους, καὶ κατὰ στο - ρον. Hae enim materiae quas intervalla e sngere co- gelvitur, quod una cum inani res coniungi et moveri posse negaverat, quod recte monet uor. I, 742 sqq., nullam rem iudicans sine nati loeum mutare sive oblem raramque seri; et quae vituperat Aristot de Mn.

et eorr. Ι 8 pag. 325, B, 5 et hys. IV, 6 pag. 213,

A, 22 ubi quam commemorat κλεφυδραν Empedocles a hibet v. 295 N8M. - που quae dicunt risist et Plato, Menon pag. 76, o Empedocles fortasse τὰ aeox vocavit, ueretius quia ,eaulas M a soraminibus, i. e. --

Sed iam rerum summa et primordiis consideratis, earum initia et originem, quantum in comparatione Empedociis eum Lucretio id licet sacere, illustrandum erit. Lu-σetius, etsi non eam quam Empedocles quattuor elementis tribuit vim, ea tamen non omnino negare sed quodammodo defendere apparet e v. I, 98-802. Omnia quae nasci dicuntur originem capiunt ab aeternorum et minD morum seminum coniunctione vel permixtione. Emped.

ἀλλἀ μόνον μῖξις τε διάλλαξις τε μιγέντων ἐστι Luer. I, 176 177:

certa suo quia tempore semina remun cum confluxerunt, patent quodcumque creatur.

Ita primordiis confluentibus gignuntur resa, M. 994, dissolutis vero intereunt, quare quae ortus et mom

35쪽

minus recte vulgo dicuntur, Emped. v. m. 37477. M. Lucr. I, 215. 216:,,ut quieque in sua orpora rursum dissoluat natura neque ad nilum lateremat res uv. 219. 22B: ,, Vis quas partibus elus- rei ,,dlseldium parere et nexus exsolvere possol.

II, 1002 1004:,,ne Sic interemit mora res, ut matericleorpora onstelat, sed euetum dissupat ollis: inde allis allud coniungitur.-Mete mlh hue referre videtur telatus Empedoclis v.

δι πάλιν ωαννομένων θρανθεῖσα διέ- . quae verba optime illustrant Lueret haec I, 2s3 2M: sequando alid callo esset natura, nec ullam ,,rem gigni patitur, nisi morte adiuta aliena. et Meuratius etiam L 670. 671. 7s2 793. II, M. 7M: nam quodeumque suis mutatum fluibus exit, eontinuo hoc Imrs est illius quod nil ante.

rirerum conculis II, 110 vel coetu acervi, se elementorum I, 775 comparari possunt Eripedoclis συναθροι- σμιός, Plut. l. bll. I, 24, 2, προσθεσις Stob. eolog

36쪽

D. I, I g. 414 συν τις Aristot de gen et corr. II, pag. 334 A 26. Sempiternae nimirum hae sunt gignundi et intereundi vicissitudines non minus quam ipsa materia rerumque summa Emped. v. 66 Ira. 72. 73 Iss. 1ori. i δὲ ad ἀλάσσωτα --ερὸς σοδαμ μνει,-- αιὸν ἔασιν ἀκένε - κατα --.Luer. III, 68. sis: issic alid ex alto numquam desistet oriri, vitaque mancipio nulli datur, Omnibus usu

,,esse inmortali primordia corpore debent, dissolvi quo quaeque supremo tempore possint, materies ut subpeditet rebus reparandis.--Ηoc principiorum tam vario motu et coetu tandem veniunt in ea quibus nune mundus constat concilla ,1026 - 1030. ΙΙ, 62 76 V, 825. 33. In his igitur sere omnibus consentiunt Empedocles et Lucretius, nisi quod Empedocles harum vicissitudinum caussam certamini tribuat amoris cum odio sive Veneris cum Marte ), quare quod concordiam discordem ,recte vocat Horatius ς' quod tamen nec ipsum Lucretio alienum tuisse loci docent, ut II, 120, ubi minuta corpora mercita dicit crebris conciliis et discidiis, et V, 380 381, ubi magna mundi membra inter se dicit pugnantia belloque concita nequaquam plo l. e. Empedoclis νεῖ ος ουλοριενον v. 79410', reo v. 335 323 cf. Luer. II, 569-580. Attamen Lucretius casu plurima tribuli, quod minus recte

1 et Sellex, Si Milosophie e Pried en, a Theis, 2 vult. Tubingen 1856. pag. 617. 18.2 Epist. I, 12, 19.

37쪽

ut videtur Empedocli erimini dat Aristot Phys II, 4 pag. 19 A m. de gen et corr. II 6 pag. 334 A 27. De mythica Empedoclis odii sive discordiae inductione

nulla a Lucreti carmine reperiuntur Vestigia, cum Ontra Venerem constet Lucretium non minore atque Empedoclem canere studio. Quid quod carmen e commendat quas omnium genetrici, quam unam omnium numinum eo Lucretius agnoscit modo, quo inter homines colitur. Quin Empedocles quoque primo eam ponere vide

37M ub auream narrat aetatem, qua nullos praeter Venerem fuisse divos. Sicut Empedocles, a Parmenide ut videtur ductus, omnia a Venere conciliari dicit v. 205 217J:

Κυπριδος οριανο 1θεῖ τι τελείοις ἐν λιμένεσσιν

Κυπριδος ἐν παλάμησιν με ξυμ πρῶ δεντοντο, ita Lucretius Venerem rerum canit gubernatricem es. V. 21 praeclaro illo et Vere poetico carminis initio. s. II, 173. 35 845. Quae cum ita sint, Veneris Venerationem multo verisimillus mihi videtur sumpsisse Lu-eretium ab Empedocle quam ab Euripide, quem eis-ackery vult auctorem esse, quemque Lucretium imitatum esse comparatis perpaucis lisque universis notionibus mihi non persuasum esse conssteor. Ennius Vero, quem item comparat Misacker ), plane aliam nec nisi poeticam eani Venerem. Empedocles Ἀφροδίτην suam qualem anim comprehendi voluerit, cetera docent quae et imposuit nomina, quorum non solum Κυπρις aliquoties reperitur, Verum etiam ηθοσύ νη l. e. amicitia, quam allis locis

38쪽

neris quia imperium universi similleat harmoniam. a vero rerum concordia, qua omnis quae sunt eontinentur, illam emel eoneordiam, quam pendere necesse est a S minum et vacui conditione Copiosius hanc rem illustrat

Emped. v. 18s I94 329 23M quoeum ut recte vidit araten , ita consentit Plato in Philebo pag. 31, ut dubium non sit, qui Empedoclea asserat, quibus bene comparat Relsaelcer DII, 963 - sin uerell, cui

nec ipsam harmoniam alienam esse versus, ut supra dixi, dorent III, 160 118, maxime vero re 124 ubi Veneri tribuit harmoniam Rerum eoncordiae quomodo obstet odium et discordia, Empedoclea docent ea verba, quae a Pythagoreis videtur sumpsisse v. s. 80 106. 107J:

Quod tamen seminum diselelum non minus quam eoncillum necesse est, quo motus flant itaque rebus huc illuc coniunctis res in eam quam vitam dicunt prodeant conditionem. Hi tamen rerum coetus non in casu so tunaeque temeritate siti sunt, sed eum sequuntur ordinem, ut dimolliora a levioribus discedant seminibus,

χωρὶς παν το βαρὰ χωρίς τε τὰ κουφον. Eldem debetur concordiae sive harmoniae, quum l-milla similibus amnitate iungantur Emped. v. 5 123l: νιγνεται ἄλλοθεν ἄλλα διηνεκές, αιὲν μοω.

1 pag. 461.2 pag. 51.

39쪽

,,diffuger inde loci partes oepere, daresque cum paribus lungi res et discludere mundum membraque dividere et magnas disponere partes, hoc est, a terris altum secernere caelum, et sorsum mare ut secreto umore pateret, seorsus item ui secretique aetheris ignes. Aristot de gen et corr. I, 6 pag. 333 A, 35. 2M νῆν ουδ αυξ' τις αν εἴν κα Ἐμπεδοκλεα. ἀχά ἡ κατὰ πρόσθεσιν ' v. 197 1s8 270 271l: πωρ σαυξάνετα πυρ, ανξ δι χθὼν μιὸν σφέλερον δέμας, αἰθέρα σαμ e.

umor ad umorem, terreno corpore terra crescit, et ignem ignes procudunt agraque gr.

cedit item retro, de terra quod sui ante, in terras, et quod missumst ex aetheris ris, id rursum caeli rellatum templa receptant , Huc etiam referri debet pythagorica illa Empedoclis sententia, Aristot Metaph. II, 4 pag. 1000 B, 5 ἡ δὲ γνῶσις του μοίου τὰν μοίω ο 333. 334 321. 322l: ναμ ρεὸν γαρ α ν πώπαμεν ,δατι διδωρ αἰθέρι αἰθέρα δῖον, ἀταρ πυρὶ πνρ ἀιδηλον. Quae hic de elementis dicuntur, eadem et ad sing las res pertinent, quarum coniuncti a caulis illis et soraminibus non minus pendet quam a seminum multate. Quare si soramina seminibus minora sint sive semina caulis maiora, nulla potest steri mitto. De Empedocle es. Platonis Menonem pag. 76, D καὶ τῶν ἀπορρ- τὰς

40쪽

22. οἱ μὲν ν' ἄ- και ' πιδοκλῆς , mr-σθά να- σιν ὁσων οἱ πω συριρ- ω πως ἀλλήλοις εἰσίν. dem hane rem Empedocles atque Lucretius illustrant exemplo de oleo aqua et vino, Emped. o. 284 285

ois Ἀδωρ μαλλον μὲν ἐνάρθρειον αντα ἐλαίω οὐκ ἐθέλω.Luer. VI, 1070 1071:,,ultigent latices aqlla sontibus audent miseert, cum pix nequeat gravis et leve olivom quae simili usus exemplo explicare conatus est Lucr Π,

,,et quamvis subito per eolum vina videmus perguere a contra tardum cunctatur olivom, aut quia nimirum, maioribus est elementis aut magis hamatis inter se perque plicatis Eadem amnitatis lege magnetis lapidis vim attrahendi exposuit Empedocles, cuius testes sunt Alex Aphrod. )quaest. nat. II, 23 et Phil ad Aristot de gen et animalol. s. Pluribus narrat Lucr. VI, 996 1039. Singulis in rebus eadem valet atque in seminibus leX, cum paribus pares coniungi Emped. 282. 283 268. 26R:

οξ δ'ει οξυ βη, δαλερον δαλερῆ δ' ἐπόχευεν. Iam ver ad elementa, quae quomodo nata sibi n-xerit Empedocles ex contemplatione concordiae et disco diae facile intelligitur, pauca quaedam erunt addenda, priusquam brevem coelestium contemplationem adgrediar.

Rerum summa eo sustinetur, quod elementorum certa-1 ei. Zeller , pag. 615.