장음표시 사용
51쪽
Ris ct vires cognoscentur. cum symptomata noracurentur sed obtundantur, viribus tantum indulgen dum quantum quantum fieri potest ne eadant. In quibus semper fiat mutationis iudicium in morbo peni- lenti, aut ad mortem, aut ad salutem. Et hac satis da curatione Nniuersali. Curatio communis in peste.
Communiter autem penisgrassari solet populas
ct plebem sed eum dininctione regionis, loci,stus,temporis, atatis, aducationis, consuetudinis occasionis: a quibus omnibus secundum intensemenso remisonem violentia sumere solet maiorem s minorem excessum contagionis. Verum ut facilius innotescant qus de pene communiter dicenda sunt, paucis qus dictasunt declarabuntur. - ' 'Populus itaq; σ plebs facile tam 3ua multi bomines ab mo morbo corripiuntur,ct causa ad id referenda est,quod eβ commune ct quo maximὸ utuntur omnes;hoc autem en spiritus σ aer; hic est ille morbus communis, qui omnes consequenter tangit, ianio rer, seniores, mulieres, viros, tam vinolentes, quam aqua potores, tam manam edentes quam pane νesce
te tam multum laborantes quam parum . cui secundum communem causam re sitiendum es, mproviolentia non saeuiat, ct furiat. Regionis etiam comunis morbus esse dicitur,quam do hanc habet causam. Ut sit regio pinguis, aquos mollis,dura aspera. Quales enim inces sunt, tales morbos babere necesse est . Aut ubi regionibus moutes adiacent ad austrum, in jssqualidi austri re moν - . persuam. Regis Hro alta, plaria , venus expav
52쪽
sta ct aquosa, habitantes habet forma magna, qui sunt sibi similes o redii. Quorum morbi communeso carest contingentes per ipsus regionis mutationem
. Loca dicuntur mundi partes. similiter oe nostri eorporis partes sunt. Sed qus incoluntur loca aut sunt calida aut frigida, aut bumida auisicca; ct eorum alia terrea alia aquea. Et terrestri alia alta Ayalida , alia campe Hria ct aqualiter sua,alia caua. Et aqueorum alia maritim,ut insula alia lacustri alia palu-Bria; horum omnium alia spectant prout inferius de situ deιlarabitur Communes itaque morbi grassantes
corpora habitantium per locorum oppotionem , con- trarietatemnue cur di sunt. Locus enim locato se habet sicut forma ad materiam. Tocus temperatus reddit homines, intemperaus vero reddit infirmos.
Situs ad meridiem calidas exi ct siceus, ad septemtrionem contra: quia hic magis distat, ille veris soli propinquior est. Quare θ hominum genera oe nascentia ex terra sicciora, calidiora, o fortiora sunt, quam in contrariis. Ita igitur ensetur ad austrum, quia squalidus oe morbosus efflat. Ubi vero ad aqui-ιonem fit perturbatio,iales morbi exprobadi sunt. Havero stus in loco cauo es, ab aestiuis ventis calidus , tunc morbosus efficitur,quod contingit quando ὰ nullo vento perfrigeratur. mare illestus malus est, in quo
solis aspectus infirmus, o venti morbose,persilentesq; persant o perspirant.
Tempus adhue secundum mutationem cognoscendum en . Mutatio autem aut magna aut parua est y aut frequens aut rara: similiter aut parua ct fre quens : aut rara o magna. Ubi igitur temporis mu-
53쪽
formas bomiuum,ct mares, naturas reperiri Furimum differentes necesse eLI. Temporum itaq; varieta res potissims sunt, quae naturam mutuant. Magus temporum mutationes sunt per calores vehementes, De messortes,et ρluuias multas Inter magnas quoq, temporum mutationes connumerantur siccitas diutina σventi plurimi, ex quibus multa omnimoda fiunt transmutationes. getas siue aetates rationem habent ad qualitates, ad elemanta, temperamenta, humores oe anui temρo - . Quare ratio victus secundum statem esse debet, β-niliter purgatio per ρbarmaca, per sanguinis mi sionem, in ptasagiendo, in cognoscendis taritudinibus, in excretionibcis,al, in morbis ιIdicandis. Educatio multum facit ad cognitionem, ct curationem .etenim edulia plus de sicca parte in se baben tia siccaui ct calefaciunt : qua vero bumida partis plas habent,ea omnia calefacientia humectant et aluumagis mouent, maiorem qua alia fortitudinem habet. At cruda no alunt sed ructus cient,propterea q eluem coqisere oportebat, ea venter transegit debilior existens, tam qua ingem sunt. Dulcia, acria, falsa,amra, austera, ct carnosa calefacere solent. Sicca
suur qus firmanti humida vero quae facilὸ di uunt a
corpore. Quare sicut anitas ab educatione contingit , quando edulia babent aptitudinem ut couertantur alterentur ab educato,lita ut sent cum eo idem in specie uecgeneratur morbus quando totum sequitur προ-
situ in educatione. Et quod dictu est de eduljs intelligi potest de omnibus se, qus ad educationem pertinent. Consuetudo valet etiam plurimum. Etenim qui alicui rei assuetus en , possidet illius rei habitum . oediuturnus habitus in rei formam evadit. Quando ut
54쪽
tur natura cum consuetudine cospirat, tunc consuetudo sit quaedam natura, ct necesiaria sunt qus fiunt. uuapropter inquit Hipp. qvs relinquvntur in morbispo I iudicium recidivas facere consuevere. Tantaqtiee si amicitia inter naturam ct consuetudinem, ut similia in si itibus magis perdurent s dissiculter discernantur. Consuetudo igitur dum sani sumus attendenda est, ut in agritudinis tempore disciplinam habeamus eorum, qua conferebant Vam sicut varietar secundsi sanitatem conititerit, ita in agritudine cum aliquali Occasione tandem O quaesuasponte fiunt, vel quia Dpsum νε t deorsum repunt; quae prosunt O qvs nocet, docet nos congenita forma.regio, consuetudo, stas ct alia, de quibus supra iam dict- es. Quare non Dium oportet medicum habere rationem ct experimentum
de ijs, quae supra conscripta suntsed in singulis pra cognoscῆda es oecasio, sine qua medicisa esse nnpotest
Praecognitio morborum particularium , dc primo de febribus in Pestet, ' FX omnium authorum sententia morbus pestilens 'multiplex est lutus,vno, eodemq; tempote inultitudini hominum lethalis, ct contagioseis: diarietatemplistimam os tendens inferitate sua θ rurgentia. Si quidem quandoq; contingit fibris quandoq; aposten repctyent febris o apostema sunt dintinctorum gene rvm, merito diaetinctam requirunt curationem. Aici ratio subita uae debet ad di rentiam illorum morbora ruran, quoru curatio fiet zn tempore . Ex occasione enim trimente morbo non est procramnandum cum hac passticulari curatione competit comunis etiam, quia 'stri D 3 multi tu -
55쪽
multitudinem hominum uno, eodemq; tempore ador eur oegrallatur. Insuper dictum e se ex occasione futuram medelam,quia no semper ita penis commi nis est: etenim aliquo tempυre in hac ciuitate. in alio oppido , in altera regione. Similiter unus homo primo. alitis secundo in multitudine agrotantium maniferiatur . Quare secundum communes causas s effictus curatio supra dicta en Modo dicendu est de particulari crindiuidiso sub hac pra meditatione, videlicet isι possibi, te en unum hominem solam aegrotat, morbo pestιι nti nulla exivente peΩe: an hic pestilens mositis ect Dicendum quod non quoniam non sequitur pestilintia simpliaiter sumptam oe communiter ιntellectam, sed
particulariter cum morbi contractione a ahunc vel sit tum hominem connituta eti. Cum qua sapius accidui
o similia : qua non existimantur moi bipestilentes , nise suo impetu, violentia θ venenositate vi plurima interficians homines θ occidant. Quare secundum hanc multiplicitatem primo agendum est de febre penitenti. deinde de apoliemat bus , er exituris, prout expeditius videbitur ordinata cu
conueniunt autem omnes febres peRilentes cum eateris morbis penitentibus in hoc, quod Iunt contagiosius hoc euenit ob malitiam putredinis cum Ne ne-uositate,ita ut transeant nonsolum de homine ad hominem,sed de ciuita e ad ciuitatam, de regione ad regio Nem quandocumq; nulla fuerit interceptio , ut impediatur boc lucommodum.
Febris itaq, penites perniciosa, pluribus comunieabilis, inseques vitiati aeris evasturatione secundum putredin in pessimam homines de ducit conditionem. cuius
56쪽
cuius febris materia humores sunt ut plurimu iraro tamen hectica ct ephemera cotingit autem ut hectica. quando in obstantia cordis ita accenditur, nulla mora interposita mutato coa dis temperameto hominem occi' dat: ct contingit, vi ephemera quando spiritu cordis calefacto, contagioni non resiliens hominem perdat . Quibus febribus commvnis exitus est mors repetiva. Verum quando blimores in corde calefacti sunt cumalitia o venenositate, quia his contingere solet in tensio oe remigm, ideo de hac febre secundum intenissionem ct remi nem dicendum en. Dubitatur autem an in Iebre penitenti possit contingere hectica, et ephemera. Respondetur,quo ecundum imminentem actionem contingere posunt, sied secundum permanente actionem minime. quia possunt
sortiri nomen. sed non perfecta di nitione;eo quod c ragio,purredo oe similia sunt quid accides febri secundu pe, manentia. At quando imminent oe no moratur obsώLecti deperditisne Jumunt quidem nomen peniliniis Abris sed non definiti Θ, ut superius dictu est.. Disserunt aute inter se pemus febri ct no pestiles: siquide putredo peHileti fibris en uicinior proximior corde,aut in omnibus propinquioribas eiusde,r FO auIc in humoribus cst rcru mebroru tale fibre costituit Secus vero est in alijs febribus icet aliquatio coringat, ut pra dinantia 'Psιccedat impedimentu. Ee per clitim, per os,per nares,sper alia mura qua diastat d corde cotagione sumpta,potest accedi febris Q e, qua secundum hune modtim non disseri . cassonide di Seιudo dissera febris perillens a no pestilenti, quia
pinilens exigit terminata causam, reliqua febres no. Tertio, maiignior Iavior haec putredo en qua caterarii Ab. ω tande cu eius malitia, faustisq; Uterat
57쪽
fesres superet, merito aut nullum, aut paruu cum eis habet comercium in curatione leo quod magis fiunt isti: febres eae fortitudine causaru imprimentiu ,pluribusq; hominibus magis comunicanter qVam csterae febres . Conueniunt tamen in humoribusscd secundum m- tensionem θ remissionem. Quarum inquam materia sunt humores putridi venenos ad euaporationem ab eisdem putridam, venenofamq; in regione cordisὲ locisq; propinquis , exempli gratia in venis arteriisque maioribus ortum, sublatamque, riplurimum momtem inferentem.
Loca aute qus ter fe ct primo tali febre conlpitin .
tur sunt cor ob sanguinem phimo ob choleram. est tera membra ob phlegma melancholiam. Sed frequenter errenit amixtis humoribus, in quibus sanguis habet dominiam, et ita mixti putrescunt, qua putredi, ne ancta fecundum excessim sequitur impetus violentia.qua secundum contagionem innotescant. signa febris penitentis haec Pnt dolor capitis cum grauitate partis anterioris, vigiliae plurimae, somnux inexpergiscibilis, a urita multa, alienatio furor, mobilitas corp9ris, membrorum iactantia, frequens velo2 anbelitas, di cultas et constrictio respirationis multo magis in his quam in alijs febribus: faetens anhelitus in re piratione pulsus pamitis o velox frequendis ers,s ob maiorem minorem pugnam virtutis etimorbo. Insiper tussis puta, casus virtutis ς liniim Ohpe vocis deliquium . Comenio violenta, vomitus choler melancholiae ct aliorum humoru sene ordine'. et ioves non naturales cum multa spuma fetio, nosne pinguedine. Irrina citrana, rubra, liuida, crudaris principio,postea subiugalis, turbida,nigra aut ad cri - . aut ad aductionem, oe aliquando clarar: quae cris. turbatur,
58쪽
Pene urina turbida quando clarescit, o nullum apparet concoctsinissedimentum in ea, ostendit proximam futuram mortem,ob virtutis debilitate expulsus , augob transitum humorum ad alia loea. Febris exacerbatio continua, sed magis in nocte quam in die; ealiditas tactu mitis, interius aestuans turbatio, aliquando interius oe exterius, sed minor quam in causone. Lingua arida .sspe nigra,aliquando uulcerosa obra moram ascensum a uentre. Tumores in hae citrini, cineritis, quique orti cito
Aponemata citrina, nigra, qua aliquando nonmutant membri colorem, in emunctorijs ct in alijs parti- 'bus, uenenost; de quibus inferiar dicetur. Extremarum pauicum frigiditas, sudor frigidus ,
conuulseo ad perniciem C - . l. .
Hsc inquam signa fallunt aliquando medicum, cution cognoscit exuberantiam caloris, pulsus, o urins alterationem ad mortem. Ideo in his numqua est pr mittenda salus, cum ponantur iari in extremo pericu to , quod uix percipitur ab lys, qui in medicina maxi
Dubitatur autem an nulla aut parva facta in pulsa in in urina permutatione ob qualitatis tam manifesta quam occulis,postis insimus tendere ad mortem Z Ad quod respondetur,quod aut materia adhuc non est maligna, sed paruo tempore intenditur ad interemptioni aut nona materia venenosa mouetur ad putredinc contra cor, cum prius esset quieta: aut quia uirtus uiualis prUentiens eaee mini impeta malitiei s ue nose raris, tamqua Blupore assuta Ita timet, lateis non
59쪽
aggreditur pugnam, unde remissa apparent aleiatra, tamdem vero ad pugnam violenter concitata succum. bit. Qua rationcssunt conciliatoris sIehtius, qus iudicio potius quam sensu percipiuntur. Sed ex mea sententia dichndu, quὀd aut materia essis seperioribus partibus ιorporis, o nullum habet comerciu cu urina et ladis partes spirituale. aut animales ,re no naturales, aut mutatur ad alia mura. Quare concludendu iudicio in pulis oe in urina non ese semper fidendum, quando cum his mareria faciens P siem nullum habet commercium. Et de his satis. Differentiae febrium pestilentum.
DIBinguuntμr etiam febrer per signa ct causar, in quibus est reciprocatio squidem febris pes lens d sanguine cognoscitur primo ἀ complexione so
Secundo a tempore anni,ut si fuerit Wr. , Tertio a praecedenti regimine Diauinis. Quarto, bapossemate rubeo intiar purpurae, Ni
Sexto, a febre conclusa. Septimo, ab inquietudine ct angustia, ct aliquadoὰ vigilia, sed non maha, quia timetur subrib. Oelauo. ὰ caliditate humida nota ad tactum. Et ali quando ore percipir*r ab Infirmo dulcedo saliua. , Febris penitens a colera cognoscitur primo ex complexione colerica. 1 Secundo, ex tempore anni,videlicet a nate. :' Tertio, ex regim me ad choleram. , si
60쪽
i stuἰnto, ex urina ad citrinitatem.
Sexto dicis febris continua siu, magis a ligat de
nocte quam de die, tamen patitur alteral ιonem de Iertio in tertium. Septimo ex diuturna vigilia cum angustia inquietudine, ct alienatione curiosa. Octauo, ex caliditate sicca nota siti inferia, ct cum aliquali sudore; vomitur egestiones cholerica . Febris penitens a pituita cognoscitur,primo ex complexione phlegmatica. Secundo, ex sexu fimineo. Tertio ex tempore anni, quia D r. Quart0 ex regimine phlegmatis. Quinto exaρ0Itemate ad albedinem.
Sexto ex urina aquosa subtili, cruda, vel spissi, erasia, non tincta. Septimo ex febre qMotidie accensa Octauo ex parua vigilia ex propensione ad subeth, ex parva angudia oe inquietudine. Ino ex miti calore, ex remissa sitι, expulsu non sollicito. Decimo vomitus, egeniones phlegmatica, sudor
Febris pestilens a melancholia cognoscitur primo
ex complexione melancholicaues, Secundo ex tempore anni, quia autumnur. V. Tertio ex regimine melancholico. Quarto ex apostemate nigro, vel cineritis
QMinto ex νrina Iubtili, aquosa a nigredinem . Quod si darentur inducia, exacerbatitiner sonisnagerent de quarto in quartum diem. Sexto νigilia magis σ minus secundum masorem minorem adustionem.