장음표시 사용
161쪽
urum inru inetur carbonibus impositum. Pl. nius locQiquem supra insuit haec addit , Teritur.
Cyprio aere in Crpriis mortariis. Ita ferruminatur aurum quod argentosum voc*nt.. Signum est si addita. san terna nitescit, e diuerso aerolum contra hit te , h.betariarque & difficulter ferruminatur. Aurum argqntosum vocat quod fusum est cum argento, aurum aerosum quod fusum est cum aere. Santernam vocat boracem,seu chrysocollam. Addit Plinius: id glutinum fit auro & septima parte argenti ad supradicta additis, unaque contritis. Plumbatura autem dicitur quum stanno & plumbo candelabra caniscioli focari j aerei serruminantur. Denique addit Plinius eodem loco; Auri glutinum tale est,quod dictitam est, argilla sexuo, cadmia aeris in assis, alumen laminis, resina plumbo de
marmori , sed plumbum nigxum alta iungitur ipsumque album sibi, item stannum aeramentis
stanno rgentum. Fallitur Plinius, quia non conuenit argillae cum metallo, itaque argilla metatilum ferruminari non potest. Per cadmiam inteli ligit calaminam, cognatum metallis fossile, vulgo minerat, quod reperitur in kdinis aeris in agro Mediplinensi & in Germania. Calamina utunt Vc cuprum in aes conuertant, quia strato cupri imponitur stratum calaminae, deinde strata ita exaggerant , & in fornacibus simul liquiam. Stanni, Apiuinbi artifices resinam adhibent, ut vasa stannea Rrruminent. Resina item adhibetur marmori ferinrumina ado cum mastice. Vulgo dicunt m Tu Mer
De plumbo nigro albo. Plinius lib. 34. cap. 6. Plumbi duo genera, nigrum atque candidum a Graecis appellatum Iungi
162쪽
bum nigrum sine albo non potest, nec hoc fieri sine oleo, ac ne album quidem secum sine nigro. Plumbi nigri origo duplex est, aut enim sua pro-llcnit vena , nec quicquam aliud ex se parit, aut
cum argento nascitur , mistisque venis conflatur.
Eius qui primus finit in fornacibus liquor stannum appellarur, qui secundus argentum. Quod remansit in fornacibus galaena, quae portio est tertia addita venae. Haec rursus conflata dat plumbum nigrum , deductis partibus duabus. Haec Plinius: omnino nulla est fodina argenti in qua plumbi aliquid non inueniatur, quo metalla omnia purgantur. Vt videre est in catillo obrusar vulgo coupeti, cenisee) quo ab auro & argento quicquid adulterini est evanescit, & exhauritur. Habent praeterea aurifices aquam e nitro, & Virriolo sortem , quae vulgo dicitur, eo de de artiqua si quid argenti cu auro mixtum est in aquam soluitur, quicquid est auri deorsum specie arenae nigrae descendit. Hoc ignorauit Archimedes apud Vitruvium lib. io. Qui aurum argento mixtum deprehendit in aqua,quod aurum grauius & ponderosius in angustum coeat,& minus loci occupet, argentum letuus, plus lobi. Consule Viginerum ad Philostratum. Diximus alibi statuas, simulacra, signa facta esse e gypso, lapide, Cera, auro, argento, ebore, ligno. Callistratus scribit statuam Memnonis e lapide vocali fictam, statuam 2Esculapi e ligno. Vulgo fiebant signa e cedro. Plinius
lib. I 3. . s. Materia vero ipsi cedro aeternitas, ita. que & simulacra Deorum ex ea factitauerunt.
Apud Pausaniam simulacrum 2Esculapij Epidaurietat ex auro & ebore. Porphyrius,Athanasius,Eu- sebius,
163쪽
sebius , Plinius produnt , veterum imagines e vitro factas, &.e cyparisse, marmore , cedro, quercu,smilace, loto,buxo, radicibus olurae, apud Homerum, e thyo,vel thya arbore odorata, quae perpetuo viret. Hodie qui fundunt aereas, aut argenteas imagines,exemplum fingunt e cera, deinde ex argilla fingunt protypum aliquod, in quo Cerea imago locetur. Et quum testaceum illud Protypum apte cum imagine cerea conuenerit, ceram igne adhibito effluere cogunx,ira protypum lateum syncerissimum intus sine scrobe, aut tumore manet. Reperies sculptores, qui in aes caelo quascumque figuras excudant, quae deinde per Typographos in serico,aut bombicino exprimuntur. Vulgo id fit in gratiam iuuenum , qui cum Doctorum laurea donantur, Theses suas in serico expressas' viris principibus offerunt e stemmata enim illorum in aere incidenda curant. Et . ne
oleum, quo picturae illinuntur, in serico longilis gratietur,& maculas essiciat, melle, & ochra prius laminas illinunt , de alia medicamenta adhibent, quae oleo terminos praescribunt, ne longios vagetur in pannum sericum. Sed ad statuas rede mus. Palladium Diodor Sieulus scribit fuisse statuam ligneam tres cubitos altam, quae de caelo lapsa sit , pessinuntem & manu dextra gesserit hastam,laeua dolum rum fuso. Plinius lib. 33. cap.rs. Agrippa sontes, laeta Malia operR, quae ex
struxerat, trecentis ornat statuis marmoreis, vel
aereis. Hodie Romae iiii monte inmunali vulgδMante Cauallo . visuntur duo colossi marmorei, quibus expressus est Alexander Magnus is dens Bucephalassios Constantinus Magnus A lexandria transtulit
164쪽
transtulit Romam , & in thermis suis collocauit. Ascribuntur Phidiae, & Praxiteli. Sed Phidias floruerat sub Pericle, centum & amplius annis ante natum Alexandrum. Rhodi fuit colosius aereus Stilis,cum hac inscriptione:
Rhodi centum alij colossi minores, & septuagilita tria millia statuarum,Vt Plinius lib. 34. cap. . . eliodorus , qui decem annis Mercurium in Ar uernis finxit, Romae Neronis colossum centum viginti pedum fabricauit. Vt Suetonius:Benemeritis de Repub. statuae positae. Virgilius T. Laeneid. - illo ad labant alus ab origine Reges, Martia qui ob patriam pugnavis vulnera passi. Liuius tib. 8. Additus triumpho honos , ut statuae equestres eis, rara illa aetate res, in foro ponerentur.Locus ad statuas honestissimus fuit in rostris. Liuius lib. q. Legarorum, qui Fidenis caesi erant,
statine publice in rostiis positae.Ibidem fuit & statua Camilli, & altera Cn. Octauit, qui Regem
Antiochum circulo,quem e virga duxerat, insu-
sit , coegitque, ut responsum daret, apud Plinium lib. 3 ε. cap. 6. In qua legatione interfecto Senatus statuam poni iussit querim oculatissimo loco in rostris. Ibidem statua Herculis iuuenis habitu Graeco, quem L. Lucullus Imperator de manubiis dedicauit Fuit & statua Syllae ex solido auro, ut ait Paedianus, cum hac inscriptione, Cornelio Sullae fortunato Imperatori. Augusto Caesari columna posita , in cuius vertice statua aurea eius.
165쪽
t Θαλα-. In sexta regione Romae fuit statua Quirini viginti pedum. Statua item plumbea Mercuri j statua Fortunae publicae,duae magnae st tuae Alexandri, & equi Bucephali in foro boario,
anno urbis 16s. Romae reperta statua Herculis ex aere inaurato,quae visitur hodie in Palatio Conseruatorum in Capitolio. Plinius M. I 8. cap.4 Mi nutius Augurinus, qui Sp. Melium coarguerat, farris pretium in trinis nundinis ad assem redegit,undecimus plebei Tribunus,qua de causa st tua ei extra portam Trigeminam populi stipe collata statura est. Paulo aliter Liuius lib. 4. Statuam Romae positam Horatio Cocliti, aliam Cloelia docet Liuius. Statuam risui positam a Lycurgo docet Plutarchus. Pompeius triumpho Mithrid rico statuam suam ex unionibus, & margaritis conflatam praetulit. Anno urbis 4r6. Mento ,&L. Furio Coss. positae duae statuae equestres, ut Plinius lib. 34. cap. 6. Saepe pro statuis ponebantur columnae. Ita columna Menio posita, apud Plinium. Item columna Duillij, apud Florum epitome lib. II. Liui3. Plinius lib. 34. cap.3. Columna
Iuli, Caesaris ex lapide Numidico , alta viginti pedes, cum hoc titulo,Patri patriae. Ibidem fuit statua equestris Caesari posita, cuius capiti addita
stella, ut in veteri nummo videre est, item altera Augusto. Romae in septima regione , ubi est hodieque via lata , fuere duo equi aerei, quos Tiridates Rex Armeniae Romam aduexit. Vide P. Victorem in regionibus urbis Romae: Statua Iovis Imperatoris, quam Liuius lib. s. ex Praeneste
166쪽
Praeneste deuectam ait a Quintio. qui Prameneu, ceperat. Quintius eam dedaeauit in Capit Ilo inter sacellum Iouis & Mineruae cum indice rerum a se gestarum. Fuit alia Iouis statua Siracusis quam Verres sustulit apud Cicer. liko.Vere. Iupiter erat κειω Ibidem Cicero duo alia simulacra Jovis fuisse ait eiusdem operis, alterum in Capitolio, quod Flaminius consul e Macedonia detulit . alterum in ostio Ponti Euxini, quod aberat decem milliaribus plus minus a Byzantio. Plinius G. 34. cap.7. Fecit & Sp. Carvilius Iouem qui est in Capitolio victis Samnitibus sacrata lege pugnantibus, e pectoralibus eorum, ocreisque & galeis. Amplitudo tanta est ut conspiciatur S Latiario Ioue qui colebatur in monte Albano, ut ait Dionysius Halyc. bb. 4. Apud P. Victorem in octaua regione fuit Iuvenis simulacrum a Pompeio Bythinico consecratum. Plinius lib. 3 . eap. 8. ait in eadem regione fuisse Mineruam Euphranoris in
radicibus Capitolii a QAuctatio Catulo dicatam.
Idem lib. 4. ω'I 3. citra Istrum Apolloniatarum insula una 8o.mili. ii Bosphoro Thracio,ex qua M. Lucullus Capitolinum Apollinem aduexit. Lib. 34.
cap. . Moles excogitatas statuarum Videmus,quas
colossos vocant turribus pares. Talis est in Capitolio Apollo,transatus a M.Lucullo ex Apollonia
Ponti urbe 3 o. cubitorum, Iso. talentis factus.
Talis in campo Martio Iupiter , Claudio Caesare
dicatus , qui vocatur Pompeianus a vicinitate theatri,talis & Tarenti factus a Lysippo o. cubitorum. Vide Strabonem lib. g. Fuisse autem statuariam familiarem Italiae quoque & vetustam, indicant Hercules ab Euandro sacratus, ut serunt, insor
167쪽
Foro boario. qui triumphalis vocatur, atque per triumphos vestitur habitu triumphali, praeterea Ianus geminus a Numa Rege dicatus. Signa quoque Tuscanica per terras dispersa quae in Hetruria factitata non est dubium. Volsinii propter duo millia statuarum e pugnati , Romanis, ait Plinius ibidem. Vide Liuium lib. 1. Procopius lib. r. belli Gotth. Iani Gemini effigiem quinque pedes altam fuisse ait. Pausanias in Arcadicis imaginum materiam apud veteres fuisse ait,Ebenum, CypresIiam, Cedrum, Quercum, Smilacem, Lotum. Simulacrum Cylleni, Mercurij suit e Cedro. Hercules aeneus Tarento delatus a Fabio Verrucoso, alter Hercules aereus dedicatus 1 P.Sempronio:vterque est in Capitolio,apud Plinium lib. H.cap. . In P latio Conseruatorum hodieque visitur Hercules spx aere adolescens inauratus,nudus,exquisiti operis , qui dextera clavam, laeua mala aurea Hesperidum mouere digitis videtur.Plinius lib. 36.ca's. Romae Praxitelis opera sunt, Flora, Triptolemus, Ceres in hortis Seruilianis,Boni Euentus,&BOnat Fortunae simulacra in Capitolio. Liuius lib. 22. In aede Iouis Capitolini ait Victoriam auream fuisse ab Hierone Siciliae Rege missam, pondo 3λω.
Apud Festum lxij Dii appellantur tria signa in
Capitolio ante cellam Mineruae, genibus nixa, velut praesidentes parientium nixibus. Sunt qui dicant, capta Corintho aduecta huc. Plutarchus in Camillo. & Valerius Maximus lib. I. cap. 8. sim lacrum Iunonis capite nutauit, &loquutum est. Ad aedem Fortunae fuit Minerua Phidiae. Plinius lib. 3Α. cap. 8. fecit Phidias & aliam Mineruam, quam Romae ad aedem Fortunae Amulius Paulus
168쪽
dedicauit.Veneris Cloacinae simulacrum in cloaca maxima repertum Tatius Consecrauit, apud Lactantium tib. I. cap. 2 .
ie Ferramentis sculptori AC A P V T XI II.
IN primis utuntur marculo, seu tudite, de malis leo ferreo, qui nunquam sex pondo excedit. Fit e ferro molli,non aqua tinsto, aut incudibus percusto,ne sit lubricum,& lapsans sub manu artificis, quae debet muniri chirotheca bubalina, ne callum contrahat. Deinde sunt cuspides e chalybe fornaeibus excoctae, incudibus percussae,& in aqua gelida tinctae,ut sint firmiores.Τum Caesium, seu scalpellum cum mucrone adamantino e fragmento adamantis, ut caelet, & sculpat gemmas. Gallice Cistratiae, Brettesd'dine dem, suae deuM, Ron desies, Bec dasene Martestines, stu maraeauae qui om vnepainte Κυn conte, se one plane de fautra , des Bouehardes en potnte de diamant, des Rasses, Foreis, Trepam, Vibrequins. Cochleatae terebrae, renues terebellar,trypanum. Conuale viginerum. In statuaria autem id maxime seritandum, ut primum ex argilla exemplar, & archetypum fiat iustis magnitudinis, illudque diligenter, & sollicite reformetur, deinde marmoreum opus ad exemplar illud studiose scalpatur. Ita dicitur Lysippus duo exemplaria ex argilla secisse , alterum ex ingenio suo, quod domi latebat,alterum in ossicina prostabat, quod ex iudicio populi quotidie reformabat ;
169쪽
demum utrumque exemplar proposuit, quorum alterum quod ex ingenio suo procuderat admirationi fuit, alterum quod ex iudicio populi reformabat luditicio & risui. Atqui, inquit ille,vestrum hoc opus est quod damnatis. Quidam si statuam hominis sculpunt, ipsum quem exprimere conantur attente Circumspiciunt, habentque pro archetypo . Teazi S cum Venerem Crotone pingere vellet , quinque Virgines omnium pulcherrimas in conspectu habuit, ut e singulis quod erat speciosissimum excerperet. Sit ergo plastes anatomiae peritissimus,& humani corporis proportiones ad
unguem teneat, ne a vero aberrans extra oleas feratur. Sculptores malleo procudunt aes , aurum,
argentum, caelo , seu scalpro cauant, excludunt, sculpunt gemmas, metalla, ebur, Vitrum, ligna, perforant calices, toreumata faciunr. Diatretarij sunt, cautiores, cauatores, sculptores, scal ptores. Vet. lapis, cauatores de sacra Via , cauitarii , qui cauant, & perforant lapides. Vet. Glosso
Cod. de excusat. arti . Pustores, statuarij, marmorarij, lacharij, seu laccarij, cauicarij, ut est in M. S. quos Basilicae σαρδάειους vocant a Sarda gemma, quae apud Plinium facillimae est scalpturae. Ideo expetuntur 1 scalptoribus, ferroque includuntur nullam non duritiam ex facili cauantes. Anaglypha sunt caelaturae, ait Eucherius lib. 3. Reg. cap. IT. Caelata sunt vasa aurea vel argentea,signis eminentioribus extra intusque expressa. Haec &alio nomine sculpta vocantur vulgo, releue en bosse. Apud Constantinum Porphyrog.μνσουεια ἄνα ἀ
170쪽
Damas non nisi ex seipso inciditur. I 23 Amasite. i bue
Arabesques. I 8 AIrarius. Autumnus marmoreus in
crypta Meridonica prope Parisios. IaAzur' outra maris. I
Cerae inurendae ratio. I Ceris pingendi, ac picturam inurendi initia. χo