장음표시 사용
1쪽
im. JOAAN. ME IN HARDo a Leyen, Illustris ac Getaeio si Domini Dia. IouANNrs comatis invia Iam Earpructen &c. Consiliati & Archiprae Idsteniensi dignissimo ; Susceptori ac patibno suo submisse colendo;
ri mis, Experienti vis, Spectatissuris, Dn. RΕyMuNDO VI J. U. D. ej isdemq; Dia. Comitis Consilliario vigilantisi: in Idstein, Patmo: lDn. ZACHARTAE VIETO Ri, I. U. D. & Illustrium Comit. Uald o censium Cancellario dignisse: Assini DD. M. T 1 AE ME BERO, Superintendentib. in Comitati.
ribis ais Amicis sivis, o i observantia se honeraucultu prosequendis, Librum hunc Galeni primum de Symplomatum lCausis , in grati animi σημειον, debitaeque observantiae τεκμηριον consecratac offert IOHAN. GER HARD
2쪽
VM 'οσολογιαν generalem nobud scriberet,primum τό τι, ipsas sicil morboru- disserenti, tradidit: ponea το διατι , hoc emeansas singuiarum disserentiarum patefecit.
Hunc eundem crdinem etiam in συμπτι
μοὐολογια observat : se priori locos tomitum θecies diserentia, recenset: quo fecit libro praecedenti, qui συμ et βιουριάτα ν inscrisitur : poHeriori vero harum disserentiarum causa explicas: id quod hoc opere, tribus libris comprehens , titulo πεὐι -τiων συμ et bis mτων imsignito, practata Antequam vero eos in theses contrahamus, placet paucὴ eorum divisionem in partes majores ese minores praemittere: pommodum ratam primi tibri ἀνάλυ ν in θecie exhibere. Druiditur astem tuum opus de D tomatum causis inpa
I. in Exordium. II. Tractatio. III. Appendicula qua
Exordium absolvitur cap. I .l. r. quo significatur, qui hostis opere, se quo ordine docere velit. Tractatio continetur reliquis capitibus gulorum librorum, se extenditur usis ad partem posteriorem capitis ultimi μbri tendi. A a
3쪽
rum ae, immoderatarum excretionum se retentionum,
simplicium corporis assectistum exponit: adeo ut illius iteram iris lmembra constituiponi. In primo declarat causasprimis tomatum geneta, nemρὶ actionis laesae : libro primo, secundo,'parte priori capitas ste eundi libri terti'. In secundo causas enumerat secundi Omptomatum geη rs,sti. immoderatae retentionis & excretionis: parte secuη- laa capiti, secundi libri tert eujus initium ibi : alterum ergo symptomatum genus conssistit in multitudine & quali ltate excretorum. Nec non cap. 3 .or .ejusdem libri terti'. In tertio symptomatum generis, videlicet simplici um corporis affectuum, causas enarrat: parte priori cap. ult, milib. teri . Appendicula extat paraeposteriori capitis ultimi l. tertis in qua breviter ostendit, quaenam omptomata necessariis, orqVae non necesseripse invicem sequantur. . lli CAETERuM, primus liber operis de causis symptoma. tUm, quem nunc prae manibuου habὶmus, in duas partes majoris
I. ese Exordium operis totius, quo in breviter significat, quid in eo docere velit, ese quo ordine: qnod scis. causas NM matum, or quidem eo ordine, quo disserentiae eorum praecedes illibro traditae fuerunt, explicare habeat in animo. Cap. 1. I I. Tractatio, in qua causas eorum mptomatum pates icit, quae sensitivae actioni eveniunt. Poteis autem memoriae clarioris doctrinae causa rursus in η. membra subdimidi In primo causas suetomatum,quae quinquesensibin extet, ns, accidunt, edisserit. Capit. 2.3 &S. In secundo causas voluptatis doloris in omnibuι se ita. lextern , tum generales,tum Jeciales, ostendit. Sunt enim τρ
4쪽
munia sunt: quanquam in Tactu es sint evidentiora: minus in Auditu: omnium minime in Visu..Cap. 6. In tertio tale causius tomatis m, quae ob exquisitum ori L ιν meniriculi sum contingunt, agit. Cap. 7. In quarto τausas adjcit eorums tomatum, qua πρώτωα Θῆικω, ipsisci Cerebro,' eveniunt Cap. 8 . TΗΕs Is I DE differentiis symptomatum actum est libro praecedenti. De causis eorum agendum restat libris tribus operis iο- sequentibus& quidem eo oridine; quo ordine disserentia: tius. fueruntpropositae. CV. I
esse tria: & primum dissertatum se laesa actione: sub qua in- audire etiam oportet eam; quae prorsus periit. Cap. 1.
f χικα , animales : initium factiani ab animalibus: 'eaeq; in sentientes, motivas, & ηγεμικὰς, rectrices, sive principes divisae. Itaque etiam omnium primo causae symptomatum, quae in actionibus animalibus observantur, enarrandie sunt: dc quidem eorum,quae in actionibus sentiendi contingunt. Cap. L.
quia in omni sensa tres necessariae sulit causae: primarium sensus instrumentum sentiendi facultas : s ea, quae primario sentiendi instrumento : quarum causarum affectu tria symptomatum genera in actionibus sensitivis pariunt. I. est,cum πρωτον της α Θησεως οργανον primum sensus instrumentum 'male est affectum. II. chm η δυναμις ή- sentiendi facultas laborat.' III. cum aliquod eoru, quae primo sentiendi instrumento famulantur,male habet.
5쪽
1. Manifestum. hoc o primum in actione sentiendita, iquae issiva appellatur. In hac enim tres istae causae concuti lirunt . I. primarium videndi organum, humor crystallinus II. sentiendi facultas, quae a cerebro per nervum Opticum lad humorem crystallinu transmittitur. III. partes illi servi. lentes, oculi tunicae, humores, spirituS,palpebrae,&c. Cap.rulis. QPodsi igitur aliqua harum causarum male affecti fuerit, anima vel male videbit, diini nutescit. aut deprava. ite: vel prorsus non videbit. CV- 2. 7. Caerertim, affectus humoris crystallini, quorum catalsa visio laeditur, triplices sunt: simillares, diu limitares, Mommunes. Similares sust octo intemperies: 4. si mylices, tu. Itidemque compositae. Organici,dimotiones & translatio. nes a sede propria. Nam si humor crystallinus sursum due orsumve inclinet, facit, utiquae videtur, duplicia appareaut Communes, continui solutiones. Cap. a. 8. Affectus, qui facultatem impediunt,qub minus octa lilo com mu nicetiar, itidem sunttriplices: similares, dissimi llareS, & com.munes . suntque vel cerebri, vel nervi optici .Similares sunt octo intemperies. Dissimilares, obstructio, res compressiones, quae cavitates harum partium laedunt, l.& tum OreS P. n. . qui Lx humorum assiuxu nascuntur. Co- munes, continuitatis, sive unionis solutiones . CV. a.
s. Affectus partiu in , quae crystallino humori famulaim tur , dc causae sunt symptomatum , quae in visione contin- gunt, varij sunt, quoniam & partes famulantes variae exi sunt : uvea nimirum tunica. humor aqueus, spiritus an, lmalis,mnica coxney,tunica adnata,& pal pebrae; de quiba ordine dicendum. Cap. a. TO. Uveae assectus πίβmiadentes, vel organici sunt, vel
communes. Organici sunt, obstructiones pupillae,sive se, lxaminis,uueae insculpti, quod Graeci appellant, ampli' lationes, sive dilatationes, & imminutiones. Communes t sussi l
6쪽
sunt, ulcera & vulnera. Hoc enim uveae foramen, per quod crystallinus humor ad corneam se applicat , ac per eam , velut per subtile lucidum que cornu colores videt, .modis a naturali statu recedit. I. cum p. n augetur & dilatatur. II. cum diminuitur & angustius redditur. III cum divellitur. IV. cum rumpitur. Cap. 2.11. Auctio, seu ampliatio, visui semper incommodat; sive nobis congenita fuerit; sive nobis jam in lucem editis contigerit. Di,ninutio non semper visum offendit. Nam sit in utero contracta sit, acutissimi visus occasio est. Sin postea evenerit, pravum visum facit. Divulsio & ruptio, quocunque tempore fiant, noxam notam dignam visui minime asterunt: quod experientia sibi comprobatum testat tr. CV 212. Cur vero amplitudo foraminis uveae perpetuo videndi actioni noceat: angustia vero non semper 3 investigatione dignum est. Causa autem facile invenitur, si in in
moriam revocetur, nervum, qui a cerebro ad oculum fentur, arque ob id a Medicis opticus: ab Herophao, quod solus manifestam cavitatem habeat, vocatur, spiritus animalis viam esse, huneque per illum a cerebro in oculos cG- fluere. Id quod ex eo perspicere licet: quia si alterum oculum claudamus, alterius pupillam dilatari cernimus: non alia sane de causa, quam quod spiritus, qui prius ambobus erat distributus oculis,in unum duntaxat commeel. Qm
ex signo etiam dignoscere licet,num ij,qui suffusione laborant, acu admota, administrataque compunctione, visium recepturi sint, necne ' Nam quibus altero oculorum clauso pupillam dilatari contingit, eos compunctos visum recuperaturos spes est. Indicium quippe est, spiritus anima' lis adhuc a cerebro in crystallinu humore, Sin id, quod ei objectum est, spatium, demitti. Quibus vero forame uveae
non dilatatur, ijs spiritus visorius ad haec loca minime se
7쪽
xur. Ideoque visum nunquam recuperant: ctiam si jucun
dissime dcoptime tractentur. . Cap. a.
13. Ex quibus evidentissimum est, confluere ad oculosa cerebro spirituita animalem, tum in crystallinum humo rem, tum Vero omnem in locum, sive spatium, quod illi est objectum, & quod .uveae foramen determinat. Qinare, nil mirum, amplitudinem hujus foraminis ad bonam vi. ssione parum esse commodam. Etenim pupilla, sive in pri ima s atim, quae in atero fit , c6formatione: sive postea am plior reddita, non porcst universa a spiritu,quem cerebrum largitur, impleri. Ideoq; diffusus, dii lutusque,& disJpa. tus, Visionem reddit infirmiorem. Vis eniminita ac concta robustior est, efficaciusque operatur, quam dissipata at que di spersa. Unde fit, ut qui amplas latasque habent pupilIas, Oculis conniventibus res pene omnes intueantur. Nam ne spiritus eorum visorij a lumine externo diffusi dis spentur, palpebras contrahant necesse est. Contra, pupilla angu stata, spiritus colligitur,.& constringitur, densiori evadit. At ostensum in libris de us partium, spiritum coa.ctum atq; constrictum adsensus bonitatem conferre: di solutum. Verb dissipatumque sentiendi dissicultatem adfer.
a . Cur autem morbi ratione minor reddita pupilla modiocri deterior sits nunc indagandum. JIoc autem non it per se, quia exigua & angusta est pupilla. alias semper villii noxia esset, sed duntaxat ex accidenti e nimirum Occassione pravorum affectuum, quos sequitur, quique oculum ita affigunt, ut deterius videat. Cap. a. IS. Horum vero affectuum unus ad ipsam duntaxat u-veam tunicam spectat: alter ad humorem tenuem, qui imter crystallinum & uveam consistit, quique a Gauno alias a
8쪽
laxitas: ex quibus tamen tensio pupillam reddit ampli, rem laxitas udrb angustiorem Sunt enim inquit Fuch sim
in comment. affectus contrairij: ideoque & contraria eniciunt. Nil autem mirum, laxitatem,utpote quae non est, nisi tensionis remissio,teste Galeno is mi I. c. io.&hunaiditatena emollientem sequitur,angustiorem facere pupillam. Nam livea tunica nimio humore imbuta, mol ior & quasi sis a tior effecta, laxatur & remittitur, a deisque in se ipsam collabitur. Ea vero in se concidente laxioreque facta, foramen quoque ejus in se collabi,contrahi,& corrugari, adeoque minus atque angustius reddi necesse est. Id quod etiam in externis subinde partibus accidere videmus. Nam & li gamenta articulorum, immodico imbuta humore, rela
17. Affectus vero humoris aquei, ob quem pupilla, silveforamen uveae, fit minus,& angustius,& visus deterior, ελ-
, desectus quidam est. Ostensum ehim in libru de visu e u p . se deplac. Hipp. ac Plat. crystalliniana humore
quodam semper propugnaculo indigere, ut citra ossensam externum splendorcin sustinere queat. Ex propugnaculis autem etiam unum esse humorem aqueum: qui praeterea crystallini quoque humoris ουσιαν, essentiam, nonnihil juvat. Qirare, ubi humor iste parcior factus est, ipse quoque crystallinus humor aridior redditur eb qubd non satis liberaliter humore imbuatur. Deficiente ergb humore aqueo, vacuatur spatium internum, quod est inter uveam & crystallinum liquorem. Uvea vero super ipsum decidens, spatium, quod inter ipsam & crystallinum est mediti, brevius efficit, Q circa, cum crystallinus cogatur hoc nomine per breve admodum spatium externi aeris splendori occurrere, persimili laborat pathemate, ut ij, qui apertis &inconniventibus oculis Solem intuentur. Oruna certe a
liqui excaecati sunt : omnes verbita offensi, ut vix unquam
9쪽
pristinu recuperare visum potuerint. Fieri n. non potest, ut visus ορσι αν splendidam ludem citra offensam tolerare Ieati Proinde, fac splendida luce facile crystallinus humor laederetur,uvea1unica ei objecta est, quae nigro simul & coe ruleo colore est tincta. His namque potissimum coloribus visus, a splendida luce fatigatus recreatur Cap. 2. . 18. . Atque haec causa est. cur imminutus circa pupillamaqueus humor., & deteriorem faciat visum & minus red dat tweae foramen. Prius enim facit, quando crystallinus splendori lucis est objectus, nullo munitus propugnacul0
ac munimento. Posterius Vero, quia uVea .contrahitur, corrugatur &in seipsana concidit. GR. 2:
I9. Eiusmodi aute oculorum affectus curatu dissicili mus est: qubii scit. non sit, nisi sicca crystallini dyscrasia, ex aquei humoris effusione nata: Alter vero affectus, qui propter humiditatem liveae pupillam reddit minorem, h. e. ipsa χα- λαπις, laxitas; minus pravus est Dissicilius quippe est simi larem partem eXiccata & arefactam humectare, quam laumidam exiccare. Cup. 22.2o. Sed haec medendi methodum attingunt. Ideόq; hic
fiunt ετερογενῆ άλλοτριοι. . Redeamus igitur ad εργον. Mole. sta quidem est, quae p. n. hoc est, morbi r tione, accidit pupillae parvitas: bona Vero, quae συμ φέος, nativa Amplitudo autem, quae συμι pH , nequaquam bona. Neque Ver0ca, quae σταριι φυ ιν eVenit, bona est: minus autem hac ipsi mala est 'angustia. Quippe causa, ut ita dixerimus , συνεέ iamplitudinem pupillae generans , UVeae tunica: τασις, tensio est quemadmodum parvitatis laxatio. Cap. a. 21. Itaque collatis interie amplitudine & angustia pupilis praeternaturalibus, angustia minus, quain amplitudo mala est. Ratio est ἰ quia haec a siccitate: illa vero ab humi ditate oritur. At dissicilius similarium partium siccitas cu- Iatur, quam humiditas. Tensio autem liveae causa ampli- tudinis
10쪽
itu dii iis est,& slacitatem seqrii tui . Taxitas ver pacvitatem causat, & ab humiditate proficiscitur. Cap a 21. Porro, cum tensio, affectus sit uVeae, sciendum, tensionem istam accidere bifariam. I. καὶα τον αH1ῆς λογον, cum scit uvea per se, prinab, i& nullo alio interveniente la borat: II. per accidens. Cap. 2.23. Per se tenditur uvea, cum morbuS in ipsa uvea consistit. Est: verbis ves intemperies; quando ut pars similaris exiccatur: Vel tumor p. n. cum ut pars organica humetiatur, fluentibus ad illana humoribus, & tumorem excitantibus. Ex quibus sicca quidem uvere intemperies cural tu dissicilis est: morbi vero organici, qui ad perfluis hi moribus profecti,ut tumores, v. g phlegmone, sciri hi, ab-l scessus &c. non item. A perito enim Medico facili negotio curantur. Cap. . a . Per accidens tenditur eadem uvea, cum velut uter,
aut vesica impleta, ab humoribus, qrii inter ipsam & humorem crystallinum sunt acervati , in omnem partem disten-
23. Praeter hosce pupillae, uveae ipsius, & aquei humoris affectus etiam alij sunt,a quibus visus, aut impeditur, aut Omnino aboletur. Et in uvea quidem continui solutio es :quae similaribus d dissimilaribus partibus est communis. Sub ea vero vulnus & ulcus coprehenduntur: quae si adeo sint magna, ut Gea ικανως, abunde disrumpatur, humόrq; aqueus eXtra illam emundatur, adeo ut jam corneam attingat, duo ατοπα, absurda, hoc in casu accidere est necesse. I. ut livea super crystallinum decidat. I I. ut spiritus a cerebro in pupillam universiam non perveniat. Causa est: quia pervulinus&ulcus magna ejus portio effuit. Ambo autem, vel alterum duntaxat eorum visui ossicere, ex dictis liquet.