Liber Galeni de Symptomatum causis primus : in theses contractus, et publici ac solennis exerciti gratia in inclyta Argentoratensium academia... a Melchiore Sebizio, medicinae doctore ac professore ... respondente Hohanne Gerhardo...

31쪽

Tractatio

o . Quem ad modum vero voluptas insita est genitali bus eximia: sic molestia, quae ex redundante ac retento se mine oritur, paulatim ac multo tempore increscit. Quare, licet vehementer infestet, cum major sit vitiato semini visi ad inferendam noxam, quam menstruo, Vel uti. 6 loc. se. 3. CXpositum: tamen a magnitudine voluptatis, quae fit in συνουσι , connubiali, Vincitur. Cum vero semen, quod imo testat, expellitur, quanto celeritis ad statuna naturalem petificitur reditus, tanto etiam major nascitur VoluptaS.II 8 Sequunturo tomata, quae os ventriculi, quo i καρ διαν appetiant , assiciunt. Nam &haec ad tactum pertinere videntur. Nulla quippe pars est, quae ita exacte sentiat, autaeque utrumq; principium, Cor & Cerebrum, una secum affigat, ac orificium istud: quod Medicis etiam cita οιχος di

citur. Cap. 7, Iis. Infert autem orificium ventriculi symptomatali civel συμπαίθειαν : vel αυῖα κασ12O. Κατα συρινα ειαν quidem συγκοπας --, καρδιαλγιας, δυσπνοίας, ἀπ' οις, , sive morsus, παρακοπας, sive deliina , 5c ' τὸ vero καθ' s

depravatos, Cap. 7, 12I. Vocantur cum quis nil omnino appeti Δυσορεξ α , quando ἀρμυδρως, debiliter appetit. ξεις, ubi vel nimis largam ei bi ac potus quantitate appetit: vcl aliena & peregrinam eorum qualitate appetit. CV 7. Iaa. De horum ergo symptomatum causis ordine nunc dicet iam: primum quidem de propriorum: mox illo ru, quae orificium stomachin sit συμπαθειαν infert. Cap. 7. . 123. Sunt Utem propria illius symptom t uti dictum, appetitus abolitus, diminutus, & depravatus: quorum cast saerat rectius & facilius cognoscantur, Galevus & naturam p pqtitus ac tam , qu0 ac ratione excitentur,

32쪽

1 et . Est alutem modus generationis iste. Quo dithri, inquit, animal ob calorem resolventem & discuticnie in perpetuo est substantiae suae fluore,&per cutem in ambientem aerem digeritur ac dissipatur. Quo fit, ut partes , quae sub cute latent, vacuentur, & facultate, quam sibi habent ingenitam, alimentum trahant ex partibus vicinis; ut reparetur, quod est exhaustum. Hae autem rursus ex sibi proximis alimentum alliciunt: & istae similiter ex alijs: idq; serie continua, donec vacuatio pervenerit tandem ad venas

ventriculi, quae nutrimentum sugere solent ex Ventriculo, quemadmodum stirpium radices succu ex visceribus tetirae eliciunt. Nam cum appetitus iste δί tractus non ani malis, sed naturalis sit, haud aliter inanimalibus, quam stirpiabus perficitur. Etenim terra, si anni tempora φυσιν se habuerint, perpetuo, ventriculi in modum, succum in se

habet, quem plantis suppeditet. Quodsi is ob siccitatis excessiim exaruerit, plantae ob alimenti defectum marcescula par ratio animalium est. Illis quippe natura ventriculum, veluti τοι, κλῶον τροφῆς, cibi promptuarium, est largita. Indidit autem & penuriae sensum, ut animalia ad cibum potum q; excitentur, & in tempore impleantur: vocaturq; hoc implendi desiderium, ορεξις fitque a penuriae sensu : cum venae ex ipso ventriculo velut emulgentes sugentesque trahunt. Ventriculus autem hujusmodi suctionem non ferens, sed tanquam J1M ωριενος, divulsus, molestiae hujus remedium exquirit, cibum: e6q; exlaibito, venae ad illum c5vertuntur, atque ex ipso, quod sibi familiare est, trahunt. Postquam vero venae, quod satis est, ex ingesto cibo ad se attraxerUnt, Ventriculus, quatum prius a venis exhaustum est, ad se traiiit. quem tractu in suctionis sensus sequitur, qui non est, nisi fames. Ex quibus apparet, in appetitus generatione, quinq; symptomata excitari, quae se invicem ordine quodam sequuntur. I. est κενωσις, vacuatio, sive exhau-

33쪽

stus partium. II. ορεξις φυσικὰ των κενωθεν,ν appeti. tus naturaliS vacuatarum partium. III. Mυζησις ventriculi factio. IV. α Βησις τῆς μυο σεους, sucti cmss ensis. V. οξρες iκη, appetitus animali S. Cap Izias. Cognita famis & appetitus generatione, sympto matum ejus causae reddendae sunt. Fertur autem appetitus luci ad cibum,vel ad potum. Utriusque vero, aut nullus, allidiminutus,aut corruptus ac depravatus est appetitus. p.7.126. Nullus cibi appetitus est in ἀνορεξ- : diminutus in δυσορεξια '. depravatus in ορέξει μοχθηρῆ. cap. 7. Ia7. 'Ανοζε ας causa triplex est. I. quia sectionis sensui perij t. II. quia suctio non fit. III. quia corpuS non vacua

I28 Δυσορε 2ς causae sunt eaedem;sed non tam fortes 2

vehementeS. Cap. 7.

I 19. Μοχθηρῆς ορεως causae duplicis sunt generis qilia lhaec ipsa quoque duplex est: altera κα το ποσονυπι - ψιθ γ, quae peccat in nimia ciborum copia: al. licra των ἀλλοκότων,-ποιοὶ των , quae est peregrina; irum&pravarum qualitatum'. Cap. 7. . IJO. , depravata appetentia, quae modum in ciborum quantitate excedit, & a quibusdam κυνωδης, ca- lnina Vocatur, causam agnoscit duplicem acidorum hum0 rum vitium, de plurimam per totum corpus vacuationenti quae rursus Vel ob caloris robur: vel ob rctentricis imbecit

litatem facta. Ex quibus retentricis quide imbecillitas es- lcit, ut ingestorum ciborum multa fiat dejectio: caloris vero vehemetia in causa est, ut, cum per eam habitus corporis insigniter vacuetur ibus per corpus distribuatur. p. 7.13 I. Quod autem acidus humor appetitum immodice

excitet,inde paret: quia frigidus est. At frigiditas morsum, suctioni respondentem inducit. Cap.7 Isa. Propter eandem frigidam qualita Rem idem humor etiam

34쪽

etiam cibi, non potus parit appetentiam. Salsi enim,aut hi- liosi humores vcntriculum occupantes sitim potius, quam

h famem creant: idque duabus de causis. I. quia vcntriculum cateiaciunt & siccant. II. quia succos in ventriculo &venis contentos fundunt. qua fusione facta, partes, ejusmo-l di humores continentes, implentur. Cap. 7.133. madmodum vero nimia frigiditas constringenti do vacuat: sic immodica caliditas fundendo implet. Qua-l re,haud parum adfamem non naturale, qualis canina est, . excitandam frigus in ventriculo confert. Nam & vacua reddit corpora: αtunicas ipsorum cogens constringens';l appetentiam excitat. Contra, calor appetitum destruit,tri- bus de causis. I. quia solida corpora resolvit ac relaxat. I I.

l II. quia eadem ad tractum reddit imbecilliora. III. quial humida corpora fundendo supra modum extendit, atque

adeo implet, non Vacuat. Cap. ..136- Mοχθηροὶ ορεξις, quae est αλλοκοτουν ποιῆητων, causam

habet pravum aliquod excrementum, quo ventriculi tuni- cae sunt imbutae. Appellatur hoc symptoma κει-, pica: dc accidit aliquando viris, cu vitiosus humor orificio ventricultest impactus. Frequentius autem mulieribus gravidis,

pravis humoribus refertis cotingit. Appetunt enim acida, acerba: nonnunquam & acria: interdum terram cimoliam, testiis, xtin ctos carbones, absurda edulia alia. Etl borant complures earum hoc virio usque ad mensem impraegnationis secundum, aut icrtium. Quarto absurda appetere cessant: partim quod noxius humor vomitione sit rejectus: partim quod tempore concoctus: cum grayida ob

fastidium parum cibi sumserit : partim etiam , quod planitudo a foetu ipso diminuta. Primis quippe duobus mensibus foetus , utpote adhuc minimus, adeo ut nondum foetus, sed duntaxat cin1 Med , conceptuβ nomen mereatur, parum sanguinis ad se trahit. TemE a tio ver

35쪽

rio vero quaa toq; major existit, ac propterea largiore indi get alimento. Itaq; tum non solum quod invenis est op .lmum ad se rapit, ut antea: sed quia majorem alimenti ch. lpiam postullat, simul aliquid vitiosi attrahit. Quo fit, ut toffli corp' matris plenitudine laborare desinat, niinusque vitioso succo infestctur. Evadit autem foetus in ejusmodi matre, i

pote vitioso nutritus sanguine ; nisi mater reliquo impra. ignationis tempore bonis cibis utatur. Cap. r. j133. Haec de causis 3 tomatum, quae accidunt circa cibi petitum. Nunc de illis, quae cirea eveniunt. lI36. Sunt autem tot in potus appetentia symptomata, iquot in cibi. Nam & isse appetitus triplex est: abolitus, dis lmitis, d depra aim. CV r. li 37. Abotitus vel uti privatio quaedam est,cum cos lpus nulla eget potione: estqysimilis anorexi te ciborum. P. analogus est dysorexiae. Depravatiscor. rupto respondet ciborum appetitui:& eodem prorSuS mo.

do dividitur: ncmpe in eum, qui est τομαὶ F, ac in lquantitate peccat: di in illum, qui μοχθηρων ποματων, νι lriosorum potuum, erratq; in qualitate. Cip.7. l138. Abolitio potionis duabus fit de causis : I. obfrigo tris humorisque excessiam. II. quia ventriculus suum h. c. potionis desiderium non sentit Ca 7.139. Diminutus, seu deficiens potionis appetistus accidit, lubi jam dictae duae causae adsunt quidem: sed minus sunt

2 o. Depravatus τ οσον fit bifariam. I. cum salsi, aut biliosi humores in ventriculi tunicis continentur. II. quando nativain ventriculo humiditas quasi fervet. Tum enim caloris vehementia sitis excitatur. C.p.7. I L. Depravatus κέα causam habet humores vitiosos: pro quoru tamen varietate etiam depravat istepotionis appetitus itus esse solet, cap. 7.

36쪽

a. IIaec symptomata iis potissim im accidunt,quilon go tempore pravo victu utuntur, ex eoque sibi malorum hu--

morum copiam acervant. Cap. 7.

1 3. Est autem depravatus potionis appetitus κέα τοσον adeb vehemens quandoque, ut expleri non possit. Pro-l pterea historice testarum fecerunt, multos inexplebili siti vi- tam finijsse. midansienim, qubd ne ἀναι/,viperam serat auti forsan ) devoraverit, & sitim extinguere nequiVerisi, extinctus est. Messores aliqui, qui forte fortuna vinum biberant, in quo tale aliquod animal fuerat suffocatum, praesti obierunt. Alim vino vereri', esque meraco'd raecalido, inebriatus, inferijt sitibundus. Non nemo, opimi ἀσιJιακ, απο- ιιι mortem sibi consciscere decreverat, obijt. Mnnulli in mari navigantes, & marinam aquam, quae valide siccat, ob defectum aquae dulcis, bibenties, expirarunt idam deniqi laborans, eoque increscente' frigidam aquam ingurgitans , sitim delere non potuit. Ideoqk vitam cum

bus, ventriculi os, quod exquisiti sensus est,molestantibus. cap. 7 ,1 6. Βουλιμος nascitur ex indigentia cibsque defectu, ac cedente imbecilllitate, quae ex refrigeratione orificii ventriculi contracta. GA . 1 7. καρδιαλγίαν vero λειπού χιιιι &-, animi defecti ohes & virili sapsus consequuntur,duabus de causistexquisitum oris ventriculi semsima'. II: ob vicinitatem situs. C . . Ε- 3 1 8. Cae

37쪽

I 8. Caeteruna, non haec modo symptomata a Rehum . ventriculi orificium sequuntur: sed etiam alia : & longe . quidem maxima. tum cordis, tum cerebri, si . causae con currant. I. si infestans stomachum affectussierit validus.

II. si sensus ejus fuerit exquisitissimus. III si nervoru, aut arteriarum genus fuerit , imbecillum. IV. si debile

extiterit cor, aut cerebrum. Haec namq; duoprincipia praecipue in consensum trahuntur. Cap. 7.1 9. Sic enim propter infirmitatem stomachi nonnullis& παραφροσύ-

να , accidunt, principio tumin cerebro, tum in nervis consentiente. CV 7.13o. At quae cardiacae vocantur syncopaeis consentiente&in corde, & in arterijs principio, oboriuntur: queadmo dum Cap. I. ISI. 'Ἀπνοι- vero accidunt, utroque principio, cerebro di in corde, in συμιπαδειαν tracto. Δυσ'π- fisit bifariam. Iob constrictionem diaphragmatis. Ibob principij utriusque, cerebri scit.& cordis,peti inde ut nisi quod cautis . Lmnositis minus sintve.

hementes. Cap. 7-Va. Causae autem horum variae sunt. Ivalida refrigeratio: eaque duplex: vel solitaria, citrὸ alicujus humoris praesentia: vel cum pituita admodum fibgida conjuncta: qualis est, quae & colore, & consistentiari trofuso similis est: ob id vitrea a Praxagora & Philotimo nu-cupata. II. φυσῶδες πνευμ ιι , spiritus statulentus stibghdus. II I. πῆον ἱκανως potus insigniter frigidus. IV εδεςM . cibus frigidus. V. φάρμακον, valde frigidum Hae namq; omites causae primum os ipsina ventriculi resti gerant, &ungcum eo, per nervos quidem cerebrum: pc magnam vς arte ii inc* refriger)nt, cap.I. I a. Supe

38쪽

1ue 3. S. persunt cause istorum m omatum, quae in πρωτω

eveniunt, quod Cerebrum est. Ab hoc enim ve- sui a fonte, sentiendi facultas in sensuum οργανα, per nervos deri vatur. Id quod ex nervorum praecisione & somno declarari potest. cap. 8.13 Etenim nervo resecto, ill rco pars, in quam is estim plantatus , sentiendi vim amittit. Et somni tempore , quo aut nihil, aut parum admodum a cerebri facultate influit, exteriores sensiis omnino otiosi sunt, aut certhi debiliter agunt. Cap. 8.

cultas qui escit: sic cotra naturalis operari videtur validius: praesertim cum a mediocri cibo somnus capitur. Planum hoc facit concoctio, quae dormientibus nobis celebratur optime : non tantum ea,quae filiis , ventriculo scit.& hepate: verum etiam, quae in toto corpore reliquo, singultisque eius partibus peragitur. CVI. 136. Aequum autem erat, cerebrum aliquando quiescere propin rea, quoniam Vigiliarum tempore in actione est perpetua, & non partim defatigatur. Opus igitur illi erat,&requie, & virium instauratione, quam somni tepore con sequitur. Eoenina animales spiritus reficiuntur. Cap. 8.13 . Obrepit vero somnus praecipue, cum vel plurimum facultatis a cerebro defluxit, &spiritus animales liberaliter si int vacuati: vel ipsummet cerebru largiter est humectatatum. Prior causa probatur ex eo ; quoniam ab exercitijs &laboribus corporis, qui corpus siccant, spiritusque animales dissipant, promptius ac profundius dormire solemus. Po sterior inde confirmatur: quia a cibo,a vino immoderatius hausto, & a multis calidisq; capitis lotionibu sfomnus facile excitatur. Haec quippe omnia cerebrum humectant. At

humectatione illi opus est, ubi multis actionibus , & fati

bru qua

tum.

39쪽

IS . Conciliari autem spmniam , iubi cerebrum

risum laumectatumque fuerit, etiam Arist lebs l. desomn., ω docet. Quanquam in eo errisit graviter; quod cor qτον Si κὸν statuerit. Hinc est, quod nullam probabilem invenire rationem potuerit, cur cerebro OppletO,πρωτον ή ob τικον, quod illς cor reste dicit, quiescatὶ Longe namque probabilius causam somni in humorem pulmonis, quam dcerebri re)icere potuisset. Si enim somnus fit πρώτωτικω humore oppleto lique, ut Arist i; teles arbitrabatur, cor il lud πρωτον Βητικον est; sane a nullo magis, quam a pub ηmonis hWmDre oppleri potest. Hic enim cordi circump0 ssitus est, ut illi servixet. Atqui non cor, sed cerebrum hoc, & somni vigiliarumq; sede, praxis & experi, entia suadet. Nam in caro, lethargo, com ate , dc omnibui νςterno is afluctibus, non cordi, sed capiti,tanquam morbi radi i ac domicilio, medicamenta applicantur, etiam ex it

lorum sententia, qui Aristoteli subscri bunt. Idem fit in xi. gilijs, quas deliria & phrenitidos excitare consueverunt 3 . 119. Verum, de his actum alibi pluribus: nempe l. s.laa f. c. q. Hic nosse expedit causam somni naturalis & noli

naturalis, comatis scit. Lari, & lethargi. Caps 16o. Fit autem naturalis somnus, ubi cerebrum a pluri ma actione fatigatum quiescere conatur. Quiescit verotiam maxime, cum nutrix ejus facultas largo fruitur humore, ςOque ex Vaporibus sursu na a cibo latis nato Capa16t. Non naturalis vero somnus generatur, quando corebryim a frigido multoque humore gravatur. Tum siquidςςqma,&lethargus, alijq; affectus his similes,ut carus & stu por ori Untur. Praecipua enim eorum causa est frigidita & humiditas; sive quaelibet per se & seorsim consistat, siyς am simul sint conjunctae. CVLIG. Hisce qualitatibus praedita sunt medicamenta, quη

40쪽

Aτως υπι . . Verc mirant fera dic litui: oc thiae scri uidem vocantur, sciliamIm aulcm naturalem minime inferunt,

sed potius καρον, s νάρκην παντος τοῦ σώμαlος producunt. Cap. 8.163. 'ἡῖ ς, f κυριως, s G υπνέικὰς μιακα nominantur ea, quae duntaxat, h. e. citra insignem & vchem clarem refrigerationem humectant. Qi Vero excellenter refrigerant , neque υπνω ὰ, neque ἀνώδυνα recte vocantur, sed κύικων nomine Veniunt. Nam pro somno, coma ct ca rum pro δυσο ι γηπιαν inferunt: idquet

lent, excelsum. Gφρ. . 166. Posterilis vitium , quod improprie dicta υπνολκι rectius autem nominata ναρκώlικα pariunt, ναρκη nuncupatur. Est enim istud λσα δε σιοι τε αρμα i δυσκινησία των νευρωδων μοριων: gigniturque, ut dictum supra, tiim alijs ex causis .g. nerVorum compresctione, & torpedine marina: tum vero ex intemperie frigida, & medicamentis refrigerandi facultate praeditis. Cap. 8.163. Vigiliarum caussona ni causis sunt contrariae. Ut enim humiditas & frigiditas somnum conciliant dita siccitas& caliditas vigilias & ειεθισμὰ, irritationes, Vel, uti. a. loc . c. nil loquitur, πολυπινησιας, essiciunt. Exempli sit j siriς, in qua calidus mordaxq; aliquis humor duo hae oesymptomata creat. Cap. 8.I66. Caeterum, quemadmodum symptomata ista, quae sensiitivae actionis sunt laesiones,toti corpori com unia sunt: sic quoq; ea,quae noxae sunt actionis moti ricis,in totum corpus redundant: sdq; nulla alia de causa, quam qubd-αρ ι ipsum nimirum cerebrum, quod sensuna ac motum omnibus corporis partibus communicat, laboret. Nam quemadmodum in somno profundo omnes sentiendi actiones sunt impeditae: itain amplexit motrices .Et sicut in vigilia F sentia