Liber Galeni de Symptomatum causis primus : in theses contractus, et publici ac solennis exerciti gratia in inclyta Argentoratensium academia... a Melchiore Sebizio, medicinae doctore ac professore ... respondente Hohanne Gerhardo...

11쪽

s e sint symptomatum in visa, Sequitur,uc quo pacto viii hamomaquei eidem incommodent, explicemus. Cap. a. 27. Incommodat autem humor iste, sir vitium habeat in quantitate, aut qualitate. In quantitate, si justo fuerit copiosior, aut parcior: quemadmodum antea dictum. In qualitate, si peccaverit in consistentia dc colore : de quibus vitiis jam dicendum. cap. a. 28 . Visium eo stentiae eis, si aqueus humor se ipso stcrassior. Obtundit enim videndi aciem, facitque, ut neque ea, qiuae procul absunt, neque propinqua accurate videan tur d si valde crassus sit, quemadmodum in Metiri, suffusionibus, accidit, Visum adimit. Sin totum uve foramen a cra illic consistente humore non sit obtene bratum, sed aliqua pars pura relinquatur, per illam res ei ternas singulas solas nihilo deterius, quam antea; non tameuno tepore multas vident eo quod visionis conus factus stangustior. Si vero in pupillae centro exigua cosistat suffusic partibus, quae in circuitu sunt, manentibus puris, tum me dia objecti pars haud videtur; reliquae vero sensiam immua tanti ide6que omnia iis, qui ita laborant, fenestrata esse vi

dentur. Causia est: quia quod in medio non videtur, exci sum esse putatur. Cap. 2.29. Caeterum, accidit aliquando, ut divulsa, nec inter se conjuncta crassa corpora in humore aqueo fluitent. Ideo que ijs, qui sic habent, perinde ac si extrinsecus culices &muscae circumferantur & obvolitent, imaginationem prae bent. Cap. 2.3o. Saepe etiam propter crassioris humoris substantiam velut simulachrum quoddam sibi apparere arbitrantur. Cujusmodi simulachri apparitio ijs maxime obtingit, qui a somno expergiscuntur praecipue vero pueris,& iis, qui pluQstulum vini biberunt, aut alias capite sunt pleno. Cap. a. Ata Virium aquei humoru in Aut enim humo

12쪽

humor iste fuscus est, aut alius. Et vel aequaliter, vel ino,

qualiter eo est colore tinctus. CV.a. 3 a. Fuscus color facit, ut homo quasi per nebulam, aut fumum videat. Alius aliam Vissibilium imaginem repraesentat. Talia enim apparent Visa, quale est , per quod cennimus, medium. Itaque mutato aquei humoris col ore, mutata etiam, quae per ipsum cernuntur, omnia putan

tur. Cap. z.

33. Ex hoc symptomatum genere sunt visa eorum, qui suffusione laborant. Item, quibus per morboru sanguis e naribus fluxurus est: aut qui vomituri sunt. Adhaec, quibus ob crystallini & aquei humoris puritate , adeo acu tus & exactus est visus, ut ne minimum quidem senssile illos lateat: exhalationes vero a ventriculo feruntur sursum; praesertim ubi non probe concoxerint. Nam hi omnes ejusmodi rerum imagines vident, quae oculis eorum obversari solent, qui suffusione infestantur. CV.2.36. Symplomatum vero magnitudo semper assectus, unde nascuntur, magnitudini respondet. Nam si affectus sint parvi, parva quoq; visivae actionis noxa est. Sin majores, noxa ejus est major. Si vero plurimum a naturali sta.

tu recesserunt, actio prorsus aboletur. mcq;.non tantum

verum est in jam declaratis aquei humoris vitiis. : verum etiam in humoris crystallini &uveae tunicae affectibus, qui

supra commemorati. Cap.2

3 3. Accedamus ad vitias iritus animalia, quae non minus, ac vitia humoris crystallini, uveae tunicae & aquei humoris, visionem laedunt. 36. Est vero ratione qualitatis vel exquisite purus, Velut aether,h. e. coelum clarum, nubibusque minime obductum: vel humidus, ac nebulae instar turbidus. Ratione vero quantitatis, aut multus & copiosus: aut paucuS. Cap. a.

13쪽

i discernit. laucus, sed purus, propinqua discern it accurate: remota non videt. Humidis se multus distantia quidem vi. det, sed non exquisite & distincte. Humi in Opauctu, ne exquisite, neque longissim PVidet. Cap. a. 38. Ad tunicam progrediamur corneam, cuj us quoque affoctus visioni non parum obsunt. Sunt autem Vel similares: vel dissimilares: vel communes. Ad similares referuntur intemperies: sub qua crassitiem,densitatem,humiditatem& siccitatem corneae comprehendimus. Ad dissimilarcs reducuntur tumores p. n. .dam eo quoque vitiosos cor

nere colores pertinere autumant. Ad communes vulneri& ulcera revocantur.39. Crassor de totali cornea, quae crystallino humorit

objecta, hebetudinem visus emcit. Humidior nosnhainc solium inducit: verum etiam facit, ut, qui sic affectus est, per nebulam, aut tenebras, aut vaporem aliquem fumumve se videre arbitretur. Alieni colores, hallucinationem pariunt, h. c. Vissionem depravatam. Talia enim, ut antea di ctum, 'isa apparent, quale est medium,per quod cernimus. Hinc, cum in ictericis internum medium bilioso sit inst. ctum colore, Omnia, quae cernunt , flava esse judicant. In hyposphagmate autem , h. e. in Venarum tunicae adnata ruptura,facta ex ictu &percussione,adebui in extima oculi parte veluti sanguinis puncta appareant, omnia videntiis rubra. L cm notatu dignum duplici de causa visum la.dit. I. quia redundantem humorem in oculo acervat. II quia sublato medio interno crystallinum cum externo tu

mine committi cogit. Aliquid enim aquei humoris e fundit, ut necesse sit,uveam super crystallinum decidere Lalom admodum magnum se profundum multum aquei hi moris effundit: quo fit,ut crystallinus exiccetur, pupilla fiat minor: cornea rugetur, & caecitas succedat. Idem facis et a nud : quanquam testetur Galenus, visum sibi in puero, quo fuerit

14쪽

fuerit curatum. Sed rarae hae stini sanationes,& inter admi randa numeranda: Aufferunt autem di singula alia, si plurimiana fuerint aucta; visum. Neque id mirum: cum sola cornea corrugata visum tollat. Id quod ijs potissimum accidit, qui in extrema constituti sunt senectute. Quo tempore, cum scit. cornea corrugata, pupilla diligenter inspicienada. Nam si minor facta est, etiam aqueus humor est imminutus. Sin aequalis manserit, sola cornea affecta est: uti

pote arefacta. Cap. 2

o. Supersunt ea in tunicae adnata, sive conjunctivae, i quam Galenus ἐπιπεφυκο ου λίνα appelliat, dic palpebrarum:

qui & ipsi visui nocent CV 2.

I. Praecipui verbaffectus tunicae ad alte, qui visionem laedunt,sunt inflammatio, sive οφθαλμία quae V hemens adnatae est , qua album oculi supra nigruattollitur, & palpebrae ita invertuntur, ut oculos vix tegat:& Hερυγιον; quod membrana est nervosa, ab angulo oculi majore orta, dc usque ad iridem ejus extensa. Ex quibus

οφθ α χιιι quidem visionem laedit per accidens , a

tem & H ζυγιον ratione primaria & per se. Cap. a. a. Eodem modo,primo scit. & per se, magnae palpebra

rum inflammationes, aliique earum tumoreS p. n. Visum

impediunt. Eo enim magnitudinis perveniunt, ut jam pu- pillam obtenebrent ac vitient. Cap. 3 i. Haec de oculis. Qi e prolixiora fuerunt, quam G te institutum postularit. Erat enim ejuS propositUm, que- admodum ipsus indicat, generalem duntaxat docere methodum, qua usas quispiam symptomatum causas invenire possit. Verum, cum generalis methodus inveniendi symptomatum causas non nisi peritioribus fatisfaciat; praestet autem in particularibus exercitari: ideo non gravatur Calenuου, modum cxercitandi etiam in reliquis sensibus pate acere : quem in tribus hisce capitibus consistere ait:

I. ut

15쪽

I. utin singilli, sensoriis consideretur, quod sit eius οργα, ωρῶτον adeoq; sensationis opifexὶ II. quae sint partes,pri. mo sensationis instrumento usu in aliquem praestante;ὶ

III. qui sint affectus primi sensus instrumenti ξ qui facisitatis Z qui denique earum partium, quae primario organo usum praestantὶ CV A . Ediferamus ergo causu fmptomatum auditus: qua

sunt βαρυκοὶα f κωφόρης, audiendi gravitas & surditas.

S. Horum vero symptomatum causa triplex esse vide. tur. Vel affectus alicujus particulae, aurem constituentis vel nervus α ςικος laborans: vel cerebrum ipsum,quod ea in parte laesum, unde nervus oritur. Cap.i.

6 Omnia nam que quadam iis, quae de oculis

dicta sunt, respondent. Etenim, quam rationem in Octalo crystallinus humor habet, eam in auribus habet interna auditorii meatus extremitas, ubi dilatatum nervum attim gli. Est autem crys allinus in oculo primum visus οργανα Erit igitur etiam in auribus interna auditorii meatus extromitas, primum instrumentum auditus. Omnes vero par tes, quae extra hunc nervum in anfractu meatus sitae sunt illis respondent partibus,quae crystallino aliqueta usum praestant. Ut enim reliquae omnes oculi partes cry

stallini gratia factae sunt: ita quoque hae, quae extrinse cus in meatus anfractu consistunt, dilatati nervi causi

Cat. 3.

7. Proinde harum partium morbi, intemperies nimi rtim, obstructiones a tumoribus p.ra & cotinui solutione ab illis huc sunt transferendi, & aurium partibus accommodandi. In similaribus enim reperiuntur intemperius Scontinui solutiones: in meatu vero obstructiones quarum causae sunt variae: nempe abscessus, phlegmone, scirrhus, dema, tumor alius,callosum aliquod, aut carnosum h. e. germen, & sordes,quae in auribus generari coin sueverunt. CV 3.

16쪽

g. Transeamin ado tomatum causis in gustu es of Πα

o. Eas vero nobis patefaciet constitutio partium: qu admodum eadem etiam priorum stia tomatum, quae in visu & auditu observantur, causas nobis indicavit., o. Quare si horum symptomatum causas methodo imvenire voluerimus, necesse est, ut πρωτον ήd οἱ κον μέριον, itemq; reliquas partes,quae totum gustus di olfactus ορνα-

complent,noscamus, Cap.

11. Est autem gustus sensorium,lingua: olfactus,cerebrii ventriculi. Inseruit quidem lingua duabus facultatibus: l sentiendi scit. & movendi verum hoc in loco tantum uti sustus instrumentum consideratur. CV . 32. Gustus autem symptomata duo sunt : unum, sapores plane non sentire, qui gustus dicitur abolitus: alterum, si pores male sentire quod fit dupliciter Primum, eos sentire obscure & debiliter: qui gustus est diminutus ed inde παράλπι ικως, depravate: qui gustus corruptus nun-l cupatur. cap -- Debilis, sive diminutus gustus, est hebetudini viscis, quam Graeci ἀμβλυι ιαν vocant: S auditus gravitati, quam iidem βαρηκοHν appelliant. Depravatus παρο- ράσει es visa, &-in auditu proportione respondet. Dcia que abolitus in visia caecitati . inauditu surditati simi

lis esti 5 . Porro causae aboliti, diminuti & depravati gustus sunt morbi, quemadmodum S aliorum symptomatum. Aniciunt autem vel facultatem, quo minus illa linguae cor municari possit: vel linguae corpus similare, seu parcnchrama, carnemve eius propriam: Vel tunicam, linguam am- bientem: vel nervos Iinguae, qui Iun gustatorij. Vel eam corcbri partem, unde nervi illi exoriuntur. Et utar morbi isti vulgo cogniti. Sunt enim vel sit lares: iis octo intemperies. vel dissimilares: ut obstructiones,comprcssiones, di th C m OrcS

17쪽

mores p. n. vel Gammunes: ut Vulnera& ulcera. Et gu standi sensum vel abolent prorsus: vel saltem dissici leui

reddunt. Cap. ..

, 3. Depravate vero sentit lingua sapores, ubialieno hii more fuerit imbuta: quo in casu accidit, ut Omnia, quae gu stantur, vel salsum, vel amarem, Vel alium quempiam ah surdia in saporem, αρρῆον - ν, effabilem, aut ineffabilem,

prae se ferre Videantur. Cap. q.

dit. Nam quemadmodum in suffusis visoria facultas judi. cat, foris se videre ea, qnae in oculo apparent e sic & gustan. di facultas alienos sapores, quibus lingua infecta est, sensibilibus imputat. In ictericis, v. g. bilis amarorem, non ita gusae, sed eorum, quae gustat, παθος esse suspicatur. In aliis vero affectibus falsedinem, aut acrem, cibis inesse imagi

natur. Cap. .

37. Causa vero, quod amara, falsave sentiantur, quaeia men dulcia sunt, haec est: quia sensibile foris adueniens jtiosum succum, quo lingua est infecta,& qui prius quie

rat,moVet excitatque. Ex quo fit, ut gus andi facultas,notid,quod advenit,sed potius quod in lingua redundat, bilio sum v. g. falsum ve succum, sentiat. Cap. l . 38. Evenit tamen interdum,quamvis raro, ut, priusquanaliquid gustemus, succi alieni linguam imbuentes sentias tur: idq; propter exquisitum gustandi sensum Simile nam que hic accidit illi, quod in stomachicis usu venire affecti bus coperimus In his enim, aut suffusionis symptomata is cidui: aut soni sentiuntur in auribus, nulla re foris strepen te: aut odores percipiuntur in naribus, nulla extrinsectis opcurrente re odorata. Cap. .

39. Sequuntur causa Nimatum in olfactu, quas Galemveadem plane methodo colligit, qua reliquorum sympto matum: nimirum a laesa olfactus facultate: a primario it liss

18쪽

lius instrumento: & iis, quae huic usum aliquem praebent,

partibuS. 6o. Inservit autem nasus, non secus ac lingua, facultati duplici. Est enim veluti finis, sive terminus aliquis instri inclitorum olfactus ac respirationis. Per eum siquidem odores feruntur ad organa olfactus: & aer inspiratione at tractus deducitur ad fauces: inde ad laryngem: ab hoc ad arteriam asperam: a qua tandem ad bronchia pulmonum

vehitur. Cap. .

61. Cum igitur nasus non solum respirationi, sed etiam olfactui famuletur, necesse est, ut morbo affectus esticiat,

quo odores vel deterius, Vel plane non sentiantur. Cap. . 61. Morbi, qui tollunt, minuunt, aut corrumpunt olfactum, varias occupant partes: V. g. meatum nasi, membranam ejus internam, Osta colatoria, processus cerebri mam-

miliares, & cerebri ventriculos anteriores: suntque Vel intemperies: vel Obstructiones vel continui solutiones: sicut& in sensoriis visus, auditus, & gustus. CV. Φ, 63. Meatum nasi adiciunt obstructioncs, quae impediunt, quo miniis odores ferantur ad olfactus organum. Fiunt autem Obstructiones a vehementi percussione, sive co- tritione: a polypo: aut alio quopiam tumore p. n. 6 . Idem obstructionis morbus obsidet etiam ossa colatoria, quae sunt cribri in modum foraminulenta, ob id cribriformia appellata. Item, cerebri processus, qui dicuntur mammiliares, cerebrsque Ventriculos anticos. CV. .

6s. Non tantum vero obstructio, sed & intemperies istos cerebri ventriculos, &processus, spiritusque ejus occupat in catarrhis, gravedinibus, & oppletione ventriculo ru, quae vel a calore, Vel a frigore, vel ab humore aliquo facta.

66. Imo vero & harum partium, thm compressiones,tumsectiones olfactum, aut dissicilem reddunt, aut prorsus abolent. Cap. . C a 67. De-

19쪽

67. Depravatus autem, ac Velut errans Olfactus fit, ob Vibtiosum aliquem humorem in naso contentu, qui foeduri cxhalando odorem Vapores, qui a Vicinis corporibus ad obfactus organam feruntur, corrumpit. quemadmodum accidit in OZaena, putrido narium ulcere, ex quo putridust mergit odor, qui vapores a rebus etiam fragrantissimis elotos depraVat. Cap.

68. Estque depravatus iste olfactus similis depravato gu. stui, quo, qui icterici sunt, laborant. Ut enim hi omnia

etsi dulcia sint, amara putant: sic illi, licet res odorentur fragrantissimas,illas tamen foetidas arbitrantur quia ob 0 gani corruptionem tales eas percipiunt. Cap. 69. De causis 3 tomatum, quae iis observantur in sensi.

bus, qui in certis Speculiaribus, sive propriis sunt anima tis particulis, dissertatum est: hactenus. Superin, ut dicat ine causis 3 tomatum, quae eo in sensu accidere consueverunt, qui omnibus partibvssentientibus communis erior Tuctu

nominatur. Cap.,

7 o. Quemadmodum vero in caeteris sensibus tria fiunt symptomatum genera: abolitio, diminutio,& depiavati :ita totidem etiam in tactu eveniunt: tactus scit. aboli. tus, diminutus,qui & difficilis ac imbecillis vocatur: & dc pravatus. Quae tamen symptomata non possunt propriis exprimi nominibus: sed duntaxat communibus. In vis iquidem symptomata haec proprias sortita sunt appellati0 nes: & dicuntur τυφλοτης, caecitas: ἀμβλυωπιοι, visus hebe ludo, sive obscuritas: δ παρορασις, hallucinatio. In auditu φώτης, surditas: βαρυκοία, auditus gravitas, sive difficultas

auditio. Nil enim refert in praesentia, quibus quis nomi

nibus utatur. CV. .

7i . At οέμωλιις nomen & symptonia tactius est peculi Dre: Fit autem potissimum in ore ac dentibus, obesum acidorum

20쪽

dorum acerborum';ciborum ρκη por,affectus est eo positus ex δυσμί ησια i δυσκινησιοι. Accidit corpori toti:

praecipue vero artubus. Causas habet, Vel externas: v. g.fri- P gus, compressionem nervosorum corporum, & cotactum piscis marini, qui torpedo nuncupatur: Vel internas . ut viti

tam desiidem & ignavam: quae crudorum humorum, st porem subinde generantium, ferax est: copiam ciborum, et cras rum, vel lentorum: qui nervos obstruunt, spiritiisque animalis assiuxu impediunt: deniq; praegressam so-1itae alicujus vacuationis suppressionem: V.g. mensium, haemorrhoidum, alvi dejectionis, vomitus &c. Tum quippe supervacua quae sunt, ad loca nervosa transferuntur. CVJ. 72. Causa ergo paras συνεχ, ς, --ἡ προσεριῆς, aut quomodocunque quispiam eam nominare velit,est talis aliqtiis affectus in nervo , ut sentiendi movendique facultatem a cerebro demissam impedire possit. Capue 73. Nervus autem duplex est . vel enim πορον, caVitatem&meatum habet: quemadmodum is γιοῦς, manifeste &Gidenter in optico apparet: vel non habet. Si habet, facultas sentiendi δdmovendi bifariam impeditur nimirum V φραξιν, propter obstructionem: & λα 5 λιψιν, compressionem. Si non habet, trifariam: Ι. πιλησιν, propter constrictionem. II. propter frigus. III. 1α Θ λ ψιν, propter comprcssionem. Cap. s. 7 od haec omnia animalem impedire p0ssint facuLtatem, notius est, quam ut pluribus probari debeat. s. Sed hoc fortassis facile aliquis in nervis, qui ἐναργως cavi sunt habent, concesserit: nequaquam autem

in iis, qui carent. 1deόque istud confirmandum est.

Cap. 3.76. Si substantia nervi crassitor facta si facultas a cerebrottanare nequit. Declarari hoc potest aquae & eris exemplo. Nam quemadmodum Solis radii per ae-C 3 rem