De typographiae inventione, et de prælorum legitima inspectione, libellus brevis et utilis, per Matthæum Iudicem

31쪽

a TYPO GRAPHIA AD ARTES

liber es,at ver adopitia manuaeris, an ad utrumq epotineat,

c APUT Lruum cuique rei locum, cibonorem tribuere nece davium, utile est,cumpropter uaria discrimina, mara, eius earum simpropter animos,s studia taminum, tum propter commoda quae ad communem hominum foci tatem , t 'salutem pertinent. Sunt autem opera quae ab hominibus praestatur in hac ista a sacra, qualia fiunt docere uerbum Dei strue in Ecclesia, siue in scholis olue in aedibus priuatis, administrare sacrament orare, bene acere proximo tac, Asia artium liberalium, quae princia paliter ratione,c ingenio perficiuntur, licet adminicula

ρη uum G organorum etiam externorum utantur, sit sunt loqui, docere, orare, numerare,caverescrutari res

naturae, obseruare modis oderium, Asia opiscum,qua principaliter manuum labore, licet etiam silentia aliqua ingenii dexteritas accedat, efficiuntur. Haec iterum mulioru unigenerit,AEa enim opificia taberalia,usia honestia, alii ordida,nsia quaestuosa, alia uodicra habetur. Vcrii quida tinet de his peciebuimulta diceremic dei prolaria agitur,cuit suus bonos locus u lignandus uenit. Et rate euntixtum quidda seu media esse uideatur inter liberalia artium opera, opsc π, Tamen icut criptione non ad opificum operas, coad aratium liberalium oscinem referri notum est, ita etiam

32쪽

o ingruit ' censore erga eam, a plurimi .cceptam a bem tua, suo quod iure ad arti ictu liberalia resarendam prona' iam 3, id I eo migis, quod criptionem tu melegantia, uri celeritate, tum perpetuitate longe anaucestat, ta doctorum opera in correctionibas praecipitauratur, ς. enim typograpbiam curantes aut doctiores. eo melius memendatu libros in publicum emittunt. De disserentia interscriptoriam artem, typographiam, ciconogra phiam,c II. Est multa coramunia babent, tamen quaedam insignes est'. itiae notari togaui. N prima di ture autoribus, seu inuentoribis Artificium enim scribendi eras inde a primis parentibus, qui aut dilu tum uixerunt, orionem tralat, id quod constat ex IVmbo onerosio Graeci Historici inter sedili uataut de mentoribus iterarum Graecarum eam rem alii ad io, alii liis ad cribunt, sed non id bium,quin aute ad num in us fuerit, ν aliae gentes a patriba licet mutauer ni baracteres, exemplum carperint. De inuentoribus uero a pographiae lauri est stupra. Devire in tempore etiam diserentia est. Nanistria p. ori ct ria multis culis inus fuit Upographia μ ro seculose mori ρrimet carpit circiter anuum i so.

33쪽

Quarto etiam forma di strant. Nam riproria sileara E sententia bucci iue exarat T pographia vero li. teris, ta sententi sordine collocatis simul, aegram prasinam praeli omne fine Voluit. Q hinto disserunt cor libus. Nam Tγpographia uxodie plura, ta quidem legantius, qua,nscriptoria uixin dimidio anno exuret,maioribuis iram in ensis,e murmulsare sicut Aventino referente, pratius scrip u lin, primit ile die, quantum uix cribit Hic ino. Tribuuntur Dicti uer mi, Abctularat Latio multos Germota libros, Nunc multo plures reddidit 1 genio. Et quod uix toto qui quum perscriberet anno

Munere Germano conficit una dies.

An Typographia hominum, an uero Dei

sit donum, inuentum. capvae IlI. Haec quaestio nihil difficultatis babet. nis eris non pidet, cum tot seculis ignoratisiit, singulari Dei bene iacio, propter repurgationem Eccl orae, ' propagationem Euangeli contra Antichricti idolomani tot sectuarum corruptelas generi humano conces m esse γpogra phiam. Omnia bona donia patre luminum spe, lacobus dicit. Et Paulu talia dona ad aedificationem Ecclit aenea

34쪽

pedist,quo mitura Tv r pHis accenseartim , cum porum scripta propb is Diorum pura acti in cor turres eritatis cir urationes erroru , in Omi. hiassa Viruag ribus lanae a clue per orbem terrarurum diuulgentur. Singulare Dei brneficium erat donum lingurrum,quod Apo stolis,o alijs cons rebatur, o proderat ad Euangeatium in totura oriani terrarod femiuirudum,ta ad Ecclesium cοῖ enim in omnibus nationi bis e partibus udu sed i Tu rapbicum artificium diligen ius conatempli mur, cotisabit eo Euangesi cursum in nostro se culo non minus esse diu: . Nam donum linguarum, o audeo longo tempore uiguit, v non omnibws,sed tantuin paucis quibusdam contui'ebat,nec potero ij omnia tam subito peruolare lacu se inpurophiae beneficis,quo minastis locis exercetur una concio, aut unis liber ab alia ς opis Doctore scriptus toties leui opera excuses breui tempora, pacto in multa locali argitur,et imulac emelli plurimis legitur, quibra ueritatis notitia communicat. Non potuisset in tot locis tum breui tempore regnum An tichribi de Irat, e titi e utra Doctrina θορ nonrosecuto p i, i prael Deus concessisset si tauratoribusona vi cleph moanni su li,et aliorum conatim in oppunudo, 'eurludo Amubri toto faciliu repre si, παprelisus a mirari: bublonica,quod praetoribendicio destitutis: si uri, e potuerunt usucili rationesum do. Erinacii:1plurimora celorum animos in sexcreet rum4

35쪽

DE TYPOGRAPHl et si s Apostolos,quo posti expediti ci ci lam terrum discurrere, E plantare tali us Ea cani nonroscculo doctrina Ermati ab Anticlar: li tenebus, erroribus reisArganda,eaque at quem fulgur,quod ubito b oriente emicati ueta occa uni istinanter spargcnda per orbem esset, placuit Deo Eces si suum illo artificio, dono

ornare.

Nec o sius,quo supra diximus, lotan Paulum cum focijssuta id Arrificium primum reperisse. Nam sine Dei beneficio e cothcc fu id nunquari esset factum.Ethirici etiam dixerunt urtes eo donum Deorum, licet distisntentibχ ea: enlas,ta extilin faterentur. Quando inuenta,et cur tot seacillis ignorata.

capv II. Haec Quaestio suprala loco culi urum est exposita, De numero annoru uariunt Auth res, Alis annum multii 1 a signant,quo ars in re orias, enta. Quod latem n22 ex tot reddirijs, ' Plertibus ingeni Aznὴ ae per annos circiter quiniqeties molle extiteri runt,mentem venerit 3posaiterarum incidere in D, Crimprimere barte cerim quidem est ed cur Deus non privi id inueniri urtificium coluerit non est ita hi μαcile indicare,cum a consiliis ei non uerta Etsi Deus semper reneriit uno corum id cona

36쪽

Qniunt diluuium uixerist terr e rugalitatems crisiciorum incendia per qui a cali sum, prsialis habuerunt.

Post diluuium popula Iudaicus legis promo atione, o constitutione scordolii, so :t Mosaic dona es prae ullis. Postea secutum est aureum culualu Mest exhibitus, facta propagati Ecclesii etiam in i gentes. -titia aliquot o cuia regno Autubrim fuerunt

.viicia. Tandem cuni Antichristin se reuelauiu, paulat Deu ad eum rem pite cit altum, T, do raphia in Germania instituendo, artiuino linguarum tuta accendendo. Deus non prim quam nostro seculo uoluit Autichristum adeo apertί reuetiri Gicet ubinde etiam β.perioribu aetatibu excitarent, qui Antichrinum agnoscerent, minclamarent.) Ita etiam non alio quam isto enipore, quod reuelationem Antichristi ut 67 annis antea cessit, pro u aeterna apiemi artificium T 'pographici inuetari, in lucem produci curauit.

Haec a posteriori utrumq; coali posseu Ied plures

c u priori qui cognoscere desiderat, eum remitti Mad cholam caele inara Dpuri utemisis uidebi, in Mabacie a faciem. Qui fuerint tam inuentores,ac qua occasione eam inuenerint

37쪽

Pauctra obducto atramento in bartam imprisisset, cu pit cogitare eadem opera integras sentemias posse scius ic excudi Cniaucro dii i ut utem p pcri et in xia raram rategras sententia. ubere,nec ita ta res ipsa doeint,separatim γpos iterarum si ri, a pro uocabulo. ram ratione collecti, costocati cui merent senten im

Operae; rectum est corura memoriam consi ruere, po terito,quibo artifcio Me inueniendo, irae excolendortiliterariae profuerunt. Nomina ergo ubῆcim v. lo, hi rnes Faustus, Petrus Schlei des, Iohannes Guttenberager, Aldis, Bomber tu, Rubri tus D er ωγpbiis, Eucharius ceruicornus, Thomas Dossus, A ei us, i. Digri ras Vechesus colarcas, Robertu stephanus, Fro,

38쪽

CATALOGV LOCORUM

deblo ginn, quae scripta compa luterim Aure fanum

torta prela uacum magna Ecclesiis utilitate,

losita

39쪽

i a liberatione cor in tota Gm Postrem reis nisa

laudem e fori utinam non generatio nova carroa

nomen compara: t iactium acria Lithori, bi trier alia cui risio contra corruptela I cch tarum M 'diacari rumpi od i colonia,2Θth: craba Tomi Conciliorum una proli ut hiam fatis bona ideo intcgre, u rpia, Lovanium,cuit 3 praela basim id Sophilistus se,utritati Eumgel cotradixerunt. in Damam sua in Anglia Lon mi la Helvetii i , Triurum Berna, qua Aetersim, recentium innumerabilia opera in iacem ude maiori digna si non sacramentariortim blaspbcinis

erroribus in Eccle iam sparginis prolius sent, turpe era

uitium. In artu Parisiam, Ludi rara, In Puli Roma , sedes Antichristi Apocat r. dici ctis, Cibia Dal; themati mi eius o ct puta Bononia, Padua , Florenαtia, Venetiae ubi aua et gente s vis opera cicrroni. eo alia bilosophic' excud set riui .in tuis a Vienne, que historicos aliquot inlucen dedit. In B b Tia Praga. I iactauo ita Labacum,quae C attachi sinu, et di os craLuceriatiuonice reddua characioribus rigenti noti, hos e Pria

40쪽

ctam propagare dicitur.

tu Polonia, craeouiae In Bordi lii, Mons regius, luanir errori propagando ociu, acsuccesseribus eius P

Variis metuarum generibus excusi rha in librunt Hebraea, Arabica, Briaca, Graeca, Latina Germa nica, Detulca Palica, panica Gazica, Bobemica, suuonica, Anglica, o uica, Mu coustica, Turcisa, Aeag ii milibM. Catalogris operum typis eXcusorum. cini V T IN. Nimis prolixum es t operum: 'pis euulgatorum bioclenis pertexere catalogum. Sed qui cupit ea de re ibi quos comparare na:itiam, ii L 'co thems, Ge neri Bibliothecas legat. Huc etiam catalogus tabularum Ironograpscarum in sigmum imaguum, , icturarum, quae t 'pis sunt in lucem proruae, pertinet, sed quis id conjiciendo par esses rvis tu

De modo fundendi typos . plina