장음표시 사용
41쪽
aliquid etiam rigoris exhibet, itemque bili
vomitum quendam vel deiectionem:adli cmagnum aidorem,madidique vaporis halitum Gliero autem die fiigus potius quam horror incidit,ac neque sitis , neque ardor multum infestant. Pulsus contractior est,totaque mitior febris. Quin etiam altero die duarum exhibetur febrium species, altero unius duntaxat Rara profecto febris semi- tertiana est , ac graue periculum, ubi occupat,minatur. Est autem ea exquisita, ubi patibus fere portionibus .intermittentis tertianae,&cotidianae continuae sublunt materiae. Vbi autem non sunt,ibi pura esse semitertiana non potest,tumq; facilius reme- dijs curari posse malum volunt. Sed cum obseruationes proposuerim singulis generibus febrium proprias nunc eas quae omnibus, aut certe quam plurimis comunes sunt,sequar. Fuerint autem hae quidem istius imodi, ut vel metu terreant, vel spe miseros consolentur. Ergo febrem satius est
distentionis aperuenire nervorum,quam di stentionem febri Corpus quoaue profebris vel spacio,vel acumine parum emacrum isse,aut rursus praeter rationem , praeterque modum extenuatum esse malum est Iliud
eram indicium morbilo agi oris, hoc imbecillitatis est. Si sub acuta febre caput repent ac vehementer dolet,ipsaque tamquam
42쪽
Lrat PRIMV s. alilreuulsa praecordia sunt', insaniae ostendunti metum, nisi si sanguis ei arsibus fertur Perleandem febrem aures obsurduisse , pestife-trum atque furiosum est,nisi id quoque cita, aluus, vel certe cruore naribus fusus soluit, figidi sudores in acuta Abie , mortis nun-cij In mitiori longae in valetudinis sunt. Magnam quoque febrem inesse,dentes testan' turdelata sordeonerati in febribus spiritus offendens,malum, itemque ex somno pa- UOr,aut neruorum distentio. Mali etiam morbi notae sunt, por,vigilia, caligo ocu- 'llorum,singultus,lassitudo,exudatio,nouus lique post hanc exortus calor , inquietudol diebus nata iudicialibus, simulque ex rigo- re citra sudorem iudicationemque refrige irati , aut rigorem exiguus secutus sudor.
t Malae item sunt sanguinis stillae pusillae,
atra bilis per initia febris sursum vel deor sum erumpens Sedri vultum intueri o-l portet,qui si in acuta febre nimium toruus
est,aut minus,quam parsit , pro acumine morbi foedatus, aut praeter rationem bene , t habitus, tutus no est. Malus etiam censetur
esse vomitus sincerae vel pituitae, vel bilis,
magisque si viridis humor aut niger prodit.
Nocet etiam aluus ex toto suppressa, reui rursus adeo soluta,ut conquiescere aegrum in cubili n5 patiatur,maxime si eadem haec
perliquid , aut albida, aut pallida, aut spR-
43쪽
mans est Mala etiam iudicat tu exigua , tenax leuis,alba, vel quae liuida est,aut biliosa, aut cruenta, aut pinguis, aut insueti aetoris Eiusdem notae aluus est varia , quae strigmentum, ciuorem, bilemque viridem
fundi r Aut quae post longam aegritudinem sincera est Lumbricos quoque per febres
dei jci,tutum non est, praecipue ante morbidi dimationem. Sed sub acutis febribus vii excludi haud iuxta periculosum cst. poti limum ad meliorem iam valetudine in inclis in te homine; at vitae cassos cxis se, Di in ut e est , idque declinantem Oi poticipia tamen febrium mortuos eos etlepra stat vivi enim pestile aliae iii j ciunt suspicionem. Mala quoque in febribus potissimum acutis urina diluta , at que alba est, ut quae periculum saniae prae si Oit. Eque inutilis est ea, in qua quod subsidet, subriabium, aut liuidum est aut tenuibus fila mentis fui fui ibusue quid simile repraesentat. Non bonum quoque signum
est, post appetentiam, postile longas febres,
cibum astidiri coepisse, aut multos sudoreselse, maximeque stagidos, aut eos ferri non toto corpore aequales , sed circa caput, circiace: uices. Ad haec sudoribus febrem non finiri post hosti virorem incidisse. A Gog: ilina denique febre exceptam eue,vrique u dura piae cordio iunt. Equc horrcn
44쪽
LIBER PRIMVs 'quin est febricitante in multum atq Iecre-bio spirate itemque sexto die coepisse inhorresce te, dissicultei se irem Oibum, prae terque rationem sine vasorum inanitione
imbecillum este, immorantis; sebie insudare, aut modo frigidum modo calidum esset, varijsque saepe coloribus assici. Tum etiam quod aliqua parte corporis abscessit,
id non matutes ere, sanitatemque non c5
sequi, aut ipsum inter haec aegrum passis manibus, pedibusque supinum cubare, sol nania totis noctibus non videre, quatumuis interdiu is accedat peius' est,neq; per no 'ete, neq; de die requiete esse ulla potuisse, sed continua urgere implacabilemque vigiliam, aut contra iugi aegrum somno ibi iri. Atque haec quidem sunt quae terrere Raetu periculosae febris possiant. At longam fore: 'U se banc existimandum est,ubi tunaidait cor dia sunt, praesertim, si dura quoque haec
doleptia,&inflammata,&intenta sunt.Talia eniim non modo longum vitium, sed periculo quoque esse opportunum, de nunci- anet. Febris etiam inueterascit, ubi tuberctula, aut Libo res incumbunt in articulos. Vbi dolor inguina&glandulas exercet. Vbi frigidus sudor in febre non acuta circum c put tantum oritur,ac circum ceruices Vel
ubi aliquis sudor alius febrem neque leuat,neque finit. Vbi exortus abscessus noti sane-
45쪽
sanescit. Vbi urina alias alia meitur. Vbi corpus varie, modb calore, modo frigore. modo hoc colore, modo alio assicitur. Vbi idem pro morbispacio, parum emacrescit. Vbi multo tempore posteriores accessiones eade qua priores hora incipiunt, aeque que sunt,&vehementes, d durabiles Acas . Vi ςm noti cognoscere longas febres zes . ljςς iam diutius secura trahunt,neque vitamcidi mutit, scire licet expectari abscessum oportere, eumque in articulorum aliquem, praecipue inferiorum, cum tumore,atque dolore decubiturum. Id tamen iunioribus tantum accidere consueuit, per febres non intermittentes quae iam vigesimum diem suphrauerunt. Porro senioribus autem dc febre occuparis intermittente, incerta,non qui clem abscessus, sed fere incidere quarta, a solet: utique sit in proximo quoque Autumnus est. Vt enim ijs qui infra trigesimum sunt annum,potius abscesse sus fiunt, ita quartana eos magis excipit, qui eum gradum aetatis superauerunt. Nome-que oportet abscessum magis hyeme consuesse fieri, longiusque durare. minus re uerti. Hactenus ea signa posuimus quibus malae febris pericula, vel longae taedia significantur. Itaque proximum est eas modo notas sequi, quibus salus promitti aegroso
test. Ergo hanc expeci are quam dico salu
46쪽
LIBER PRIMVs astem, non sine causa licet, si aurigo vel septi
ma febris die, ves nona, vel unde ei ina vel : et'
decim aquarta mollibus praecordi j oritur ' si aeger morbum facile sustinet , nulloque conflictatur incommodo . si mente constat: si neque semia o neque vigilia nimium fgetur, noctu dormiens,, igil interdiu: si post sonanti infirmior st: si non dissicul-ret spirat, quod cerre signum omnibus in febribus quae intra diem finiuntur quadragesimum, principem inter bona locum habet. Si denique constat appetentia, vel ab initio seruata, vel etiam post cibi orta fastidium. Si praecordia sine ullo sensu doloris aequaliter mollia, parte dextra inistraque sunt. Iam etiam ubi vomitus incidit: si mistus is ex bile, pituita fuit: si id quod in urina, vel subsidet, vel in medio suspenditur, vel superius innatat, album , leue&aequale est praestabiliusque fuerit nubeculas ad imum matulae consistere. Si insuper deiectio alui mollis est,ri probe figurata, crusta, neque supra modum foetens, eiusque moles modo assumpti cibi respondet,&eruptio eodem pene fit tempore quo per se'
cundam valetudinem Si totum corpus ae
qualiter molle calidum est, aequaliterq; insudat. Si sudore febris conquiescit:si ager facile convertitur: si decubitus ei naturalis stis ea quae corpore efferuntur, sine multi me
47쪽
ni olestia. S post concoctionen esse illiatur: Si post eandem concoctionem labra, nates, a trilinguae extremum leuiter sinduntur,
pustulisque minutis exulcerantur: si dent l, concocti Q cito fieri incipit cum pulsu constanter bono.
Tempora etiam febrium sic ex modo accellionum distinguuntur. Quum plure accessiones aeque vehementes, di aeque fiant diuturnae eademque a ora repetunt, scire li- Principia et principium febris nondum transisse. Quod si sequens accessio tempora solita prioris ante uertit, eaden que magis, S diu tius a siligit, iam tum esse Debris increnacia tum ccellit. Status autem se te esse solet, clam accessio vehementissima est, ne linean te uertit tempora prioris , ncque post sequitur verum omnia ex toto pene sunt aequalia , quae ad duos circuitus pertinent. At vero quoties hic cunctari accesssionem dico, aut etiam anteuertere, magis id ita intelligo fieri, quam exigat circuitus febrilis pro potato. Qui enim sic non sunt motus, fere naturam sebris sequuntur, non tempora desiniunt. Id quod haud raro continge res teri tertianae febri & cotidianae, i quartanae, quae temper donec ex toto solueren-Peclinatis tur,anticipauerint. Caeterum, si cunctaretur acccilio breuiorque ac mitior superiore est, constatutio uetum febrem coepisse
48쪽
L R P, in V s. Ide clita a re Pio nia teli e quoque ratione unde sebiis sit, te a potae it Scaptantur, item liue ech casibus tu uti aeter naturam incidere per febrem solent συπερτωμα. τα Graeci vocant. Siquidem principium febris cruditas matelliae facit: incrementum, seri coepta concoctio statum, eadem absoluta: declinationem, concociae materiae vacua ti, , vel translatio Casus etiam quos motio
dixi , omnes per pi incipia se bitum atque
declinationes mitiores: per incrementa, peique status atrociores fiunt. Illud etiam
his addi quae hactenus comprehensa sunt, aliquo modo posse videatur. Quae si bos die non iudiciali sine bonis signis subito finita est, ea selere V rtitur, nullio lite magis, si commissus aliquis in victu error est. Sed ne hoc quidem etiam praeteribo, mitillimas febres, notisque freta securissimis, quarta die et ante solere conquiescereri prauissimas autem Sc casibus terrentes horrentiissimis, eodem spacio temporis, vel ante Occidere.
His ita animaduersis, proximum esse Febres ρε-bris pestilentialis observationes iopo- ntialis
Vbi autem ea nondum quidem est, verum xt ne incumbat, metuitur, talla contingui. Ver atque aestas calida, humidaque austi ostine ventis exhibent, coelum frequenter eo dem
49쪽
28 MEDic INAL OB SER. demetiam die mittatur, fitque modo caliadum id, modo frigidum, modo nubilum, modo serenum saepius tamen nubilum, pluvioque proximum , at nihil pluens tamen. Accedit multa insectorum animalium copia , multusque quadrupedum interitus. Insueti etiam ignes per noctem in acre cernuntur, ortique subinde cometae calamitosam hanc portendunt luem Vbira plus aliquis iam morbo est, haec incidunt. Bubones sine caussa manifesta , vel pone aures, vel sub alis, vel sequentius in inguinibus, aut certe carbunculi varijs corporis locis, purpureave exanthemata subit vicoriuntur. Inter haec febris invadit
continua, atque acuta,sub qua extimu corpus vix incalescit,&sensu interdum figo- iis afficitur, interiora autemst aut incendio uruntur, ipse homo cum animo cesto ac pleno malae spei lassus, segnisque fit, ineluctabili dormiendi urgetur nece si tale. Eius ferox vultus,&qualis temulentorum esse solet incertus, atque turbidus est, spiritus male olet, ac disticulter trahitur, dei jcitur cibi cupiditas, os amarescit, ingens oritur sitis itque frequens nausea, dc vomitus, quo optimi etiam alimentisperatus fructus corrumpitur Pulsus exiguus, languidus,celer, frequens, & inaequalis est Aluus scelida atque grave olens Vri
50쪽
a alias sicut iumentorum turbida, cruda, classia,foetidaque est, alias qualis in homine sano sine ...is nota meitur. Siquidem ubi simplex haec febris e sublimi mundo mortalibus immissa est, neque putridae implicatur,fere obscuris innititur ignis,sic ut ne-lque vehemens vel incendium , vel sitis, vesinappetentia assiciat, sed urina conco-icta, omnibusque absoluta numeris sit. Etenim homo ad speciem non admodum aeger crebra animi det citorres . vomit me labefactatur, ac tandem, subit ri aptus lyn- cope, inopinanter extinguitur. Porro o- mnis pestilens febris, ut per se semper tota perniciosa est sic tum demum , dccelerem, certam mortem affert , cum oppresso intus corde, nihil foris, vel bubonis , vel caibunculi summo corpore essio rescit aut si quide filo iescit, inde tamen neque morbus, neque eger leuatur. Qilin etiam aequel mortiferum est semel natum bubonem vel
carbunculum rursus incio delatum repente delituisse, iteroque detente spiritu , ae frigescentibus extremis creberrimum vomitum, atque ipsam syncopen incidisse. Illud quoque nouisse non inutile est, satis incerta sub hocmbrbo salutis esse praesagia, adeo ut propter bonas notas pleniam spei atque promissi medicum mors saepe inopi'