Renati Rapini ... Hortorum libri 4. Cum disputatione de cultura hortensi

31쪽

PRAEFATIO.

tradendi praeceptionibus, non necesse est dicere me pluribus, cuius exemplum proponitor in Virgilii Georgisi perfectissimum cuius quidem natorilis ingenuitas is dabit locum veniis coitus et gantioris , quem adhibui contra quam ferebat caminis istius mediocritas, in quo quaeritur cura pum nudisque si puritatia. Certe non excu

sabosa conscientiam sobsecutus stim mater tam delicatis , in qua non facile M temperare potuisset ipse Virgilius quod illi non dimile fuit

in agricultura duriori cin qua tamen , ut est obseruato a Plinio, tantis, quae retulit, flo pari ixes modo rerum decerpsit. Vihi enim mi P 'ς fit eoni , quae nitorem ornamentum recipere poteriant hinc tam crebrin digressiones proposito , quibus occurrat satietati di insidi , quod monet Macrobis Satumauom libro quinto. In Georgicis, inquit, post praecepta, quae a tura res dura est, singulos libros acuti argu menti interpositione Conclusiit: primum designis tempestatum, de laudibus vita rusti Caesecundum tertius desinit in pestilentiam

pecorum: quarti finis est de Orpheo Naristaeo non otiosa narratio me ipse passu

32쪽

sum partes in eo desiderari me feci, quod erat docentu non plane duri restes flori. satis libe

rali manu langorem princeptionum , ut mitigarem pertinaciam locorum eorum, quae dehonestabat humilitas materiae, pro vitanda satietate.

Si tamen idear non pepercisse satis Mamnis factum tuebor aut horitate Graecorum p eomnium, qui de floris , aut florum cultu ser, ere. Vam ut omittam caeteros e quid elegantius ortorum pictura , quos ad agrum Pisa num, qua printerfluit Alphem. mphisJadibus describis V cander secundo Georgison ' In quibus tam creber edi frequens se est ornamentorum eorum , quae poema petit a temporibtufabulosis. Incredibile dictu es, quam copiose sint, elegantes caeteri in ea materia quo mentionem facit libro xv Athrenem , qui coronariorum florum copiam carmine prosecuti sunt ut Cratin in e fj minatis , Hegesias in versibm Cypri . 1 creon in dis, Sappho in fragwent , Pancrates in poemate, Chaeremon in acuo , ubtilis innutricibm, aliique innumerabiles. At non erat tam licenter indulgendum fabώ-larum copiis, θ' vanitati, in ea materi, quae

33쪽

faciebat expectationem grauitatis, disciplina: erat pertis anda natura florum planta' rum , describendae proprietates , restimandaque vis fingularum Lateor; neque opinor sui par tibis his e non immemor tamen quam personam agerem, Poetae nimirum , non philosophi , qui per orationis religiosae simplicitatem ima crudam fidem quaerat uvamua autem pars haec poeticis versetur in mediocritate , orisque fit angusti simi cosilit tamen animos interdum, quadam exceptate piritus, ne iaceat humilitate rerum quas tractat, ipse materia tenuitate frigere ideatur God ne contingat, excitandus identidem animus, Ut secundum Anacreontem de poeticae sublimitate erecta mens, ditiina spiret. Sed profanorum numinum feri mentionem, per Vatem non profanum graue videbitur iis, qui non plane norunt ingenium poetica , quae per deorum ministeria in fabulosum sententiarum tormentum , animos tollere debet interdum , ut inueniat admirationem impotestatem per se facit arta licentia si inligionis

34쪽

non intersit, quae nec laedi se putat, ne bonos mores violari cum pro ingenio ludit ponica, in per fabularum gratiam minus languide quae

rat veritatem.

aiorem curam simplicitatis exhibui in Nemore Asui , quam in floribu , quorum amoenitas fecit me copiosiorem nisi quod parumper haesti certis in locis , quae videbantur idonea, in quibu poeticae dotes eminerent per illecebnin fabulamis ne carmen langueret insita ieiunitate princeptionu, quam profitebatur. De Pomario, vereor ne nonsatisfecerim eorum expectationi, qui sperabant numerationem bene longam fructuum pomorumque quorum impers incredibilem recensere , cum pene in itum sit; in exponendis fructuum speciem , summam, rum secum sum, Virgilium imitat m, qui secundo Ueorgicon in vinorum copia, multitudine,

quae patebat latissime , paucis a quadam le

niterati it tres olivarum, totidemquepyrorum

steries compsexus: PVihil enim est magu alienum ab ingenio caminu isti quam feries odiosa dinum singularium , quae non potest, qui fastidis proxima it,si descendat ad singula , minuit -

35쪽

que omnia partiatur. Ne forte Duitatis ostentatione ita manifesa stat imitu si fabro tam inepte diligent , de quo tam scite Horatius in

poetica.AEmilium circa ludum faber imus, &ingues Exprimet, molles imitabitur aere capillos, Infoelix operis summa. Rod cadere minime potest inscriptorem meu- tum, uim proprium est habere de um , non sequi copiam. Caeterum cum vitare non possim, quin multa in digna reprehensioue si velim ex

rem, uim quam gratiam, excusationnm importunitati supersedebo. 1ddam tamen Derbum Unum desne , quem sibi proponit amen χει καλικόν qui cum non

alim sit, quam qui propositin est poeticae ni

uersali; re estprocliuis. mgenerositores eis sit nim quam Ut amet implices nugas , nudamque vanitatem tametsi summam artu ponat in

mouenda de atione : in quo Philosophia ipsa videtur sapientior, quin semen tu suis institia pervestigationem ventatis faciat multo disti-

36쪽

Iiorem Finis itaque poeticae sim perinde acvn MN , est docere suae , ut monet Horatim ad Lositum,

Quod sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non Plenius ac melius Chrysippo,& Crantore

dicit. In quo Senecam , hominem caeteroquin non inconsideratum, sed criticum nim interdum prinfidentem ferre satis patienter minimepossum, qui summa iudici plisentia putet Hirgilium in Ueo

gis is, non quid veri me , sed quid decen- , illinae diceretur aspexisse , nec agricolas, ' ' docere voluisse, sed legentes delectare: qusti loco peruertit ossicium principuum poeticis liberalioris , cui partes qui felici sustinuerit Virgilio perspicuo est unquam fuisse neminem.

Guapropter non moror iudicium Senecae, de quo prouocare possum ad conscientiam totis antiqv Mad bb. . totis, VJ ' sapimus, nobis semper est ado- , 5 xurn l. randa. Nihil autem necesse est dicere, quam parum verisimile sit, hominem in omni rerum naturalium cognitione exercitatissimum, qui tanta cum religione versim sit in cateris, nugari vo-

37쪽

luisse in ea materia , in qua profitebatur disciplinam tauid enim magis in ignum Dira liberali quam ludere est , cum docere debeat; quaerere uitia . cum facit expectationem remm

seriarum quod de Hirgilio O ausi s picari , nisi quis sen id solidi si '

De terris cultu qui scripsemni ex antiquis,

Dideo innumerabiles apud Tarronem : cum tamen unmprope modum Hesiodus, cum menecrate Ephesio carmine rem complexu fit, omnium, ut usatur Plinius ea de rescriptorum antiquissem ante millia annorum, inter principia stiterarum, Hesiodo praecepta agricola pan dere orsb. suamquam Hesiodus mores hominum metu pro secutus sit, quam naturas rerum; de quibm agendum sibi proposuerat in quo licet Philosophi moralis potius , quam sinceri poetae partes egerit laudem tamen summam meruit; sed inferiorem longe irgilio, quiperfunctu est eo munere supra admirationem suod facit, cur eum restis iam unum , qui contra quam soleat reliquum ouam vulgin , bene sciteque noritis,

hi proare de se , nisi modestam orsimplisita

tem, quae meo quidem iudicio consultis a M

38쪽

bonae mentiu est, cuius sinceritas perfecta consummatio est sapientiae illim , quam requirit Hormiim ad Pisones, pro recta bene emendateque scri-bὸndi disciplina. Scribendi recte, apere esti principium,

39쪽

LIBER PRIMUS. FLORES.

VI cultus laetis felices floribus hortos Efficiat Lmelior nemori quae forma serendo; Ducenda quis aquae, quis fructibus usus habendis, Et canere, cantu totum vulgare per orbem Aggredior Caelum ventis aperite serenis Di superi, quorum floret sub numine tellus. Ignotam Musis me quando inuitat Apollo Ire viam, magno quae primum ostensa Maroni, Extremo cum vela trahens sub fine laborum, Italia pingues hortos quae cura colendi ornaret, canere agricolis, populoque parabat.

Fas mihi diuini tantum vestigia vatis A

40쪽

HORTI

soli requirit

Cato cap. 3. de rerustica. Palus omni modo vitanda.

Plurimum

refret soli

cuiusque ratio. Plin. l. Is si P. I.

HORTORVM Posse sequi; summoque volans dum tendit Olympo, Sublimem aspicere, nonge obseruare tuendo. Tu mihi , tu gentis lux, o suprema togatae, Praeside quo, Francae florebunt denique leges, LAMONIDE , legum si quid tutela tuarum , Magnarumque sinant, tractas quae pondera, rerum; Adsis O , mecumque meos spatiare per hortos.

Dumque altus Themidem , Themidisque palatia

magnae Summa tenes, Wregna fori impacata gubernas, Exemploque tu mores, luXUmque CoerceS, Musarum tenues etiam ne despice lusus. Fors erit, ut quam qua leuia,& minus ampla secutum Nominis aequa tui si vatem afflauerit aura, Te possim canere, atque tubas aeq re canendo. Tum tibi grande Deo veniet de carmine nomen: Te nemora, fontes, te patria rura loquentur, Atque me flectent se per tua tempora flores,

Vnde immortalis nectam tibi serta coronae. Principio tellus horto quaerenda parando est, Obversa ad Zephyrum, d coelo subiecta salubri. Cui non vicino collis de rure propinquus Immineat, fumosque palus obducat inertes. Nam caelo imprimis flores laetantur aperto, Nec possunt tardos stagnorum ferre Vapores. Ante pares autem ruri quam cuncta serendo, Quaere, quod ingenium, quae sit natura colendae Telluris tellus melior, cui plurima subter

Vligo , pingui gaudent ligine flores.