장음표시 사용
151쪽
et in expositione i uniuscujusque ipsarum utamur argumentis probabilibus, et Sequatur hae narrati Virtuti animae, quia haeC sufficiens erit in hoc loco et possibile erit nobis X ea' intentionem nostram, scilicet differentiam, quae est inter spiritum et animam, declarare. δ)
Dicamus itaque quod Plato 3 animam sic desinit: β Anima,
inquit, est substantia in Corporea moven Cor PUS'). Aristoteles vero in desinitione animae sic ait Anima est perfectio Corporis organici agentis et Vi Venti poten
Nun autem exponemus has duas β definitiones et incipiamu a prima, quae est Platonis, et Stendamus, quod anima sit substantia, et dicamus: quicquid recipit opposita, Cum sit unum ' et immutabile in sua essentia est substantia. Sed anima recipit virtute et vitia, quae sunt opposita, anima igitur recipit Oppo Sita, cum sit una numero et immutabilis in sua essentia, et ita est substantia. Item dicamus: quicquid movet substantiam
est substantia sed anima movet Corpus, Corphi autem Substantia OSt, anima ergo SubStantia est. Et quia jam manifestum est argumentis patentibus, quod anima sit substantia, nun autem OstendamuS, quod anima Sit incorporea, et dicamus uniuscujusque Corpori qualitates sunt perceptibiles sensu, et Crius qualitates non percipiuntur a Corpore Sensu, Si ii CorPO- reum qualitates autem animae sunt Virtutes et Vitia, quae non sunt sensibiles, ' anima ergo est incorporea. Item: Omne
corporeum ii subjacet omnibus sensibus aut quibusdam e eiS,
in ex Oppositione ex hiis causis x ex eo patefacere
diffinivit eam. quod anima est quaedam subStantia incorporea moven corpuS. perfectio corporis organici, physici utriusque manens idem sunt insensibiles Omne quod est corpus
152쪽
anima non subjaCet omnibu Sensibus ne quibusdam ex eis, anima ergo non St OrPUS. Item: Omne Corpus aut animatum est aut inanimatum, et Si anima est CorpuS, aut Si animata aut
inanimata, sed impossibile est, ut Sit anima inanimatum Corpus, quia inconveniens est, ut sit anima in animata et Si diXerimus, quod sit anima inanimata, reiterabitur nobi Sermo de anima, anima utrum sit Corpus i Vel non, et ascendit hoc in infinitum, non igitur anima est CorpuS. Et iterum: Si anima est Corpus subtile, aut erit aer aut Spiritus Subtilis per totum corpus dispersus, aut ignis diffusus, et Si uerit ita, necesse est, ut Ste Spiritus, aer vel igni habeat propriam Speciem Vel Propriam Virtutem, quia nisi Sit ei aliqua propria Species Vel propria Virtus, quam non habeant ignis Vel aer, erit omnis aer et omnis ignis
anima, quod est impossibile; si uerit ei propria species, ipsa
species erit anima. Item: si uerit anima CorpuS, OCOSSarium CSt, Ut Orphi Simple sit Vel compositum quod si fuerit simplex corpus, erit procul dubio 3 ignis aut aer aut aqua aut terra, et Sisuerit unum e his quatuor elementis absolute, id est absque alias fortitudine vel aliqua propria specie, ' qua Separatur ab eo, quod participatur ei in genere Suo, omne, quod fuerit in genere Suo, Crit anima Si C, quia probatur, quod si fuerit anima ignis, erit omnis ignis anima, et si uerit aer, erit omni aer anima, et similiter de ceteris elementis. Et Si uerit ita, omne CorpuS, quod Continet elementum, erit animatum, Verbi gratia: Si uerit aer,
i Be animatay M omittit: est impossibile' A M. arx Si anima est corpus subtile, quod est verisimilius ponere, aut erit ad inspiratus vel erit ignis dissuSus per totum corpus, et Si hoc erit ponere, ipSam animam laabere hanc proprietatem, et similiter ipsum ignem habere aliquam Speciem, aut omnem ignem esSe animam, quod est inconveniens, quia Sic quodlibet mixtum inanimatum esset animatum, cum in eo sit ignis. Si ignis, qui est anima, habet aliam speciem quam alius ignis, anima erit illa
SpecieS, et Sic, cum Specie rerum non it corpuS, anima non erit OrPus.
omittit dubio β M aliqua ' M alia specie
153쪽
pulmonis Vel pulsus Vel utriusque inflatus erunt animata i): et si fuerit anima aqua, erit a plenum aqua animatum, et hujusmodi verba sunt turpia et inania. Et si uerit anima Corpus Compositum, erit tun Corpus animatum non corpus. Et quia jam patet, quod anima Sit substantia incorporea, nunc CXPOnemuS, quibUS
modis moVeat OrPUS. Dicamus ergo quod omne corpus, quod OVetur, aut O- Vetur Per motum Sui moVentis, quemadmodum mOVetur plaustrum motu boum, Vel moVetur, cum id, quod OVO COrPUS, non moveatur, quia quod movet aliquid, aut OVet et movetur, aut OVetet non movetur. Et hoc fit quatuor modis, quia aut erit per deSiderium ejus a quo OVetur, quemadmodum OUOtur amator adVerSU Cum, quem amat aut per Odium Sive per fugam aut terrorem, quemadmodum in movetur inimicus ab inimico suo; )aut per naturalem actum, quemadmodum OVetur lapis a Pondero, Cum Pondu per se ipsum sit immobile vel quia id, quod movet, est occasio 3 principalis Vel causa illius, quod moVetur, quemadmodum magisterium est causa motionis disciplinae
magiStri, Cum magiSterium non OVetur Per motum magiStri. Sic et anima movet Corpus et ipsa non moVetur Per motum HUS. Anima igitur est Causa motus animalium per Voluntatem et OPUS atque motionem, et ipsa omnino non moVetur aliquo modo motionis Corporalis, eo quod ipsa Sit incorporea. Videamus igiture hi quatuor modis, quo diXimus, quo modo motioni movet anima Corpus. )Dicamus ergo, quod anima moVet Corpus quarto modo X Secunda Specie motionis, hoc est movet corpus cum ipsa Sit immobilis, movet enim eo, quod ipsa sit occasio principalis, SiVeCauSa motionis ejus, quia homo operatur per eam, id eSt per ipSami A u. B pulmo vel pulsus vel uterque inflatus erunt animata mit
η B: sicut 3 B ad inimicum A actio β A mittit disciplinae', A setat hingu cum ipsa sit immobilis
154쪽
animam, et eligit per eam, et qui eligit, movetur, quia Peratur. Et quemadmodum magisterium movet et est causa motionis magistri, et illud magisterium non movetur per motum magiStri, i)ita anima movet Orpus Sed non movetur permotum ejus Anima ergo Si Causa motu animalium per Voluntatem et Opus et motionem,s et ipsa non movetur aliquo modo e modis motionis Corporis, eo quod sit in Corporea.
Et quia jam exposuimus definitionem Platonis, qua definivit animam, et patefecimus omnium partium ejuS interpretationem, nunc tractemus' de definitionis expositione Aristotelis philosophi. Aristoteles philosophus definivit eam sic quod sit perfectio
Corporis agentis et Viventis potentialiter. In libro autem, quem secit de anima, talis est definitio Anima est persectio Corpori naturalis, instrumentalis, potentialiter Vitam habentis. Redeamus ad hoc, quod potentialiter diXit, quia de rebus quaedam Sunt potentialiter, et quaedam persecte. Cum pervenerit res ad effectum, tun persectionem designat, persectio enim rei Streceptio Suae Speciei e hac parte enim dicitur anima persectio. Corpus animalis animatum est potentialiter, et cum animatum fuerit per effectum, tunc dicitur perfectum, et ejus persectioeSi receptio Suae speciei, ut animatum sensibile et mobile voluntarium. Constat ergo e hoc, quod diXimus, quod anima sit sine β dubio species fi animalis, cum sit persectio animali ejuSdem, quia persectio rei est receptio suae speciei. Et quia Uere Probatur, quod anima sit species, et hanc Speciem VOCamu Persectionem, necessarium est nobis invenire modos persectionis et eligere, qui ex eis reseratur ad animam.
Dicamu ergo, quod persectio est duobus modis . est enimi momittit per motum magistri' M: mutatione B et desiderium et voluntatem' A transeamUSAE A dicitur sorte per effectum . A absque' species hie gleichbedeuten mi sorma. y A. a teri i. e. orma animalis' A duobus modis dicitur
155쪽
persectio prima et Secunda Prima namque perfectio in homine est sapientia atque magi Sterium Secunda vero perfectio in homine est studere et operari e his, quae novit e scientiis et magisteriis. Verbi gratia medicus dicitur perfectio prima propter scientiam medicinae cum Vero coeperit operari, tun dicitur perfectio secunda. Anima igitur est perfectio prima, quia Si dormit animal, i caret sensu dormitionis tempore, est ei tamen anima sensibilis et quia est perfectioni principium, et omni speCie et perfectio est alicujus rei, anima Persectio est atque SPOCio CorporiS. Odi autem corporum sunt duo, quia Sunt quaedam Corpora, in quibus Si Species naturalis, ut animalia et arbores, ignis quoque et aqua, et quicquid habet naturalem motum in semetipso; et Sunt quaedam, quibus acquiritur Species per magisterium, )ut ostium et scamnum ). Anima ergo est Specie corpori naturaliS, quia corpus non CS eX actibus magistralibus. Differt quoque species naturalis a Specie artificiali ), quia species naturali est SubStantia, Specie magisterii accidens est. Anima igitur est SubStantia, quia Specie corporis naturalis Modi Vero corporis naturali Sunt duo, quia quaedam Sunt simplicia, quaedam Vero compo Sita Simplicia, Ut igniS, aer, aqua, terra; OmPOSita, ut
animalia, arbores. Anima autem non est specie naturali corpori Simplicis, Sed compositi, quia quicquid habet animam, Stanimatum et Vivit, et quicquid vivit, est corruptibile et dissolubile et necessarius est ei cibus, quo possit recuperare, quod diS- Solutum est ab eo, et qui auxilietur ejus vegetationem, an ei nutrimentum. Cibus quoque indiget diversis instrumentiS, X
quibu quaedam sunt necessaria, ut deserant eum ad Corpus refi- Ciendum Cumque currere ac penetrare faciant, ' ut guttur et Venae in animalibus, cortex quoque et rami in arboribus; et quaedam
' A u. M hostium et Scampnum3 A magistrali β A schaltet in calore calore intraneo' 'o incrementum y A si interi instomachacio et astomachacio in Singula membra corporiS.
156쪽
sunt necessaria refectioni Corporis, ut abjiciant ab eo quaecunque superflua sunt, ut sunt uti in animalibus, ori et exitus in arboribus. Multiplicantur quoque instrumenta in animalibus propter magnitudinem eorum perfectionis et multitudinem eorum operum ). Quia si est animal, inerunt ei membra Vitae, ut est Cor et Cerebrum, et quicquid jungitur eis, et Si est sensibile erunt ei nervi atque SensuS; Si vero fuerit Obile Voluntarie, erunt ei nervi et ala fari ', id est caro nervosa. Et si ita est, bene et decenter dictum est, quod anima sit prima persectio Corporis naturalis instrumentalis viventis potentialiter, et hae definitio est universalis et abundans j et sufficiens omni animae, quae fuerit in Corpore CorrUP-tibili et dissolubili universaliter. 3 Quae β autem Videtur Or- rumpere primam particulam ' et ejus loco ponere ii UiVentiSpotentialiter', non multum discordat ab alia, quia interpretatio utrarumque definitionum est una. Dicen enim ViUenti PO-tentialiter noluit per hoc intelligi, quod corpus ita esset in sui essentia hantequam esset anima, et post hoc recepisset animam
per hoc, quod potentiale eis fuit vivere, sed voluit intelligi per
hoc, quod diXit ivi Ventis potentialiter', quod esset ei instrumentum, Cui esset possibile uti actibus vitae. Idem ergo significat instrumentalis', quod Viventis potentialiter'. Hae est definitio Aristotelis, qua definivit animam, una cum XPOSitionei A, M. naarg: Quia posset aliquis dubitare, propter quid sunt Plura organa sormis distincta in animalibus quam in plantis, hanc dubitationem
A, GL arx Per hoc potest notari, quod si anima sit in coelo, non tamen necessarie et hanc desinitionem convenire, scilicet quod coelum sit Corpus inStrumentale, vel quod anima Sit prima persectio ejus, nec etiam quod vivat potentialiter, Sed actualiter. Potest etiam notari, quod anima intelligens Separata a corpore non habet definitionem hanc, cum non Sit actus
δ scit desinitio, steli obe die erSte de anges.' scit secundae definitionis, i. e. instrumentalis'. y M substantia
157쪽
Partem ij Et quia jam Yposuimus utrasque definitiones, Platonis
scilicet et Aristotelis, et patefecimus interpretatione Uni US- cujuSque parti earum, nunc loquamur de Virtutibus animae, et dicamus, quod primae virtutes animae, quae Sunt ei formae et genera, Sunt tres: prima Cilicet Vegetativa, SeCUndR, sensibilis, tertia rationalis, β et hae virtutes Vocantur ad Placitum Danimae. Dicitur enim anima vegetabilis et SenSibilis, bestialis et mobilis, quae movet scilicet voluntarie, et anima rationaliS, quae utitur ratione et cognitione et Cogitatione anima autem egetabilis, quae in aliis libris in vocatur seminaliS, Si Communi nobis cum arboribus et herbis et animalibus. Et est anima sensibilis, quae alibi vocatur vitalis, nobis et animalibus com muniS anima rationalis autem proprie inest homini. Opu Vero vegetabilis animae est nutrire et reficere hoc autem facit per
quatuor UirtuteS, quae OCantur naturales, quae Sunt attraCtiVA,
retentiVa digestiva et expulsiva. Et hoc opus invenitur in omni vegetabili, id est in arboribus herbis animalibus et hominibus. Et opera animae sensibilis, quae vitalis dicitur, Sunt ViSUS auditUS, guStUS, Olfactu et tactus, quinque scilicet corpori SenSUS et Phantasia et motus de loco in locum voluntarius. Et haec opera inVeniuntur in omni animato, id est animalibus et homine. Opera Vero animae rationalis sunt cogitatio et providentia, aestimatio et dubitatio ' atque memoria. Et haec opera propria Sunt hominibus inter cetera animalia.
Ut quia auxiliante Deo jam exposuimus, quid sit spirituSet quid anima, nunc loquamur de differentia, quae inter eo CSt,
ii A mittit et patefecimu etc.' A schaltet in SPeCieS- B schali et in quae ratitur ratione, cogitatione et Cognitione M A M. maet id est in suo esse substantiali et ultimo
158쪽
dicamusque, quod prima disserentia inter eos est, quod
Spiritus Si corporeus, anima ero incorporea' est, et spiritus comprehenditur a corpore, anima ero a Corpore Comprehendi non potest y et SpirituS, Cum SeParatur a Corpore, erit, Pera Vero animae Pereunt a Corpore, Sed PS non perit in SemetipSa. Anima quoque OVet Orphi et Praestat ei Sensum atque vitam mediante spiritu, et Spiritu operatur lio absque alio mediatore. Anima movet corpus et praestat et Vitam, quia prima causa hujus rei est, et operatur in eo. Spiritu enim est Vitae et Sensu atque motu CetCrarumque actionum CauSa Propinquior, Danima Vero jlongior, quare Si magna CauSa. Cum enim humanum CorpuSSit Compositum e partibus diversis, quae Sunt Corpora dura ut OSSA, et tenera ut nerVi et Venae et his similia, X partibus quoque
humidiS, quae Sunt humor es et sanguis et Regma et utraque Cholera, β)et e Spiritu, qui est in ventriculis cordis et in cerebro, in pulSuquoque et in nervis: Omnis Spiritus, qui fuerit in his β partibus subtilior et melior et Clarior et fortior erit ad recipiendum actus animae ceteris partibus y Corporis, et aptior Secundum quantitatem subtilitatis et claritatis recipiet de actibus animae. Et propter hoc dixerunt philosophi, quod Virtute Sequuntur Om-PleXione Corporis. Cuju ergo corporis ' compleXio fuerit inperfectione aequalitatis, ' ei erit Spiritus in perfectione aequalitatis, et erit actus animae in eo in perfectione aequalitatis. C VS Vero compleXio membrorum, in quibus Sunt Spiritus, in propria temperatione uerit minus persecta, ei imperfectu etiam inerit spiritus in hoc, quod debetur ei e Subtilitate, et impersectiore erunt actus animae hac de causa. Et ideo fiunt virtute s
159쪽
animae imprimis imperfectiores et debiliores in mulieribus, et similiter fit in gentibus, in quarum compleXione Vincit calor et frigus propter propinquitatem earum ad solem vel earum longitudinem ab eo, ut sunt Aethiopes et solant i et eorum consimiles. Et propter hoc similiter fiunt actus animae in Spiritum diversi, quia fiunt per Spiritum, qui est in Corde Vita, anhelitu et pulSUS, O quod ipse Spiritu prae Ceteris spiritibus fit aeri propinquior et minus subtilior. Postea per Spiritum, qui est in Ventriculi anterioris partis erebri fiunt Sensus et PhantaSia, Propter quod acquisivit de augmentatione subtilitatis Supra Spiritum, qui Stin corde. Deinde per Spiritum, qui est in Ventriculi Sequentibus, fit cogitatio et providentia, propter quod accepit de Subtilitate supra alium spiritum δ), et propter o necessaria est ei abundantia subtilitatis, cum vult recordari alicujus rei antiquae et quum tempuSciam elongatum est. Et haec tibi de differentia spiritus et animae sulficiant. Auserat a te Deus omnem tristitiam et expellat a te quicquid fuerit timendum et det tibi sortunam in isto saeculo et in suturo
A M. interie continue Sunt Sub Sole. y A, GL interlo qui S in anteriori cerebro δ So jud stat de Nach lgenden rix sed i Si t. A mim et haec Sufficiant cum hoc de quo interrogasti et hoc tibi sufficiat. 3 6 Amen.
160쪽
Seite: 43, Z. 8 v. o. stati Disserentiarum lese man: Disserentium Seite: I, v. o. Stati embryo eo quod lese man eo quod embryo