장음표시 사용
21쪽
geli de Christo, acciperent ac complecterentur &rarissimus profecto semperquisque fuit: vi u fortasse aliquando essent;
equidem alijsimplicati, haud paucis certe gradibus infra Caroli fortunam constiterunt in eo etiam hallucinati interdum maxime qubd pietatem sibi non ex vera pietate finxerint: quodque utiliter in multis egisse videri poterant; deprehensa tandem Veritate, quae multos latuit, compertum est verae reli 'i
gionis maximo dispendio,& ab ipsis actum, a posteritate p- probatum esse. At Carolum Magnum, quod ad publicam or bis Christiani commoditatem , dilatandaeque de Christo Do juctrinae ardorem ac contentionem pertinet; omne tulisse pun- Vctum, omnesque numeros adimpleuisse censeo. Siquid caecu-
tit ille interdum etiam ac labitur ceu id negari nequeat equi it dem istius secti moribus in istam superstitionis laruam attra Mctum esse dixeris: a qua Mediatoris Christi Gratia assertum ii ita beratumque esse puto Laudo factum, quo Doctrinae Euange mlicae professionem Augustiorem reddidit dum delecta ex hi felistorijs ac striptoribus Euangelicis membra certa certis diebus cffli Dominicis accommodabat ut conformitas in Doctrinae usu ac illis professione Euangeli per orbem Christianum aduersus en illititium ac Haereticorum sannas calumniasque conspiceretur De Sicilreliquijs,ut Vocant,quas Vele Graecia vel aliunde transtulit ac ras comportauit, alio in loco a nobis copiose disputatum est. Post Ei Carolum Magnu successit Ludovicus qui etsi pietatis cogno teramentum adeptus est statim tamen suas calamitates Respubli iit: ca Christiana sentiit,auctis supexstitionibus di paul post orta Iti inter alios contentione de Regnorum ac dominationis usur tipatione quo nomine orbi Christiano labes multa multiimq; bit: detrimenti inuectum est. de quare frequentem Historiae meta tritionem faciunt Etsi autem hanc diu humanitatis ac beneuo 1tolentiae laudem, multi Galliarum Reges tanquam domestica possesi
22쪽
possessione retinuerint:& nota recens sit Francisci I summa Lberalitas cura ad promouenda literarum Martium humanitans studia: Nihilominus tamen&alios quosdam in reliquis etiam genti interdum Deus excitauit: qui legum,pietatis acclisciplinae assertores essent: quique salutem patriae ac subditorum intelligerent:&eo demum consilia sua conferrent destinarentq; omnia: V praeclara essent praemia virtutibus: & rerum optimarum usus tam esset cum iucunditate solidus quam vera cum utilitate existereta maximus & plane diuturnus in generis Reges erant praestates illi in Anglia Henrici Quintus,Sextus, Septimus: Octauus. Edouardi,Tertius, Quarias.&Sextus, qui recens sublatus uniuerso orbi iacturalia Adolorem maximum reliquit: quem tamen cum Sororis,Elizabethae minuat virtus felicitas equidem non tam ille ad Superos hinc citassisse quam heroico quodamo diuino fato haec salutem regno patrio attulisse omnino Videatur Certe cum Imperium illa ex dignitate administret equidem dubium non ess coelitiis excitatam esse:& Deo propitio omnino gubernare is autem qui Deum Vere colunt; tutorem se patrem Deus ab 1nitio emper declarauit Constat& Alphonso Arragonum&Sicilia regi honestam fuisse voluntatem ad promouendas literas quod non usu tantum atque exercitatione doctrinarum sed mi pensii maximi insigni erga studiosos bonarum .literarum profes res tum beneuolentia tum liberalitate ostendit a comprobauit. Mortuus est ante annos aliquot Poloniae Rex Sigismundus. Hui cum vir bonus,&princeps summus esset equidem ad sortitudinem, benignitatemque animi, liberalitatem nihil plane defuit; quod quis in tali Rege magnopere desiderare posse videretur. Res magnas: praeclaras obiit pro patria; motisque bellis victor semper pacem retulit: in hoc etiam omnino sortunatus quod nec frustra ab hostibus un-
23쪽
quam prouocatus sit vi Victorias insigni pietatis ac liberalita tis declaratione amplificauerit ac decorarit. Nec praetereunda hoc in loco est, Gostaui Regis Sueonum amplissima voluntas ad promoueda liberalium artium studia di patri regni aduersus quoscunque hostes asserendam&conseruandam dignitatem: cui rei cum vere destinatus esset: equidem tanta animi fortitudine utrumque prudentia sustinuit: ut merito profecto dubitare possis, maiorne dando ille fuerit; an liberalior imperando ad eb temperatura quadam inter se,&gubernandi ratio,& studiorum promouendorum amor in illo Rege consensiue existimantur. Multi eius viri munificentiam experti sunt: lcgnum ipsum pacis artibus excelluit cumque bellari rum dissicultates nosset haud temere quietemicrtuitandam censuit in hoc maxime etiam intentus, ut honos quosque ac cumprimis eruditos Ornaret praemijs;&scelerum authoribus, nec licentiam tribueret, nec securitatem impertiretur: de quibus quidem Regis maximi virxutibus a nobis alio in loco dictum est. Vt enim a d nostra veniamus; externa haec fortasse relinquenda sunt de quibus,quod praesentem quidem ad locum a tinet memoriae tantum causa,& veluti floribus quibusdam interspersis ista erant breuiter commemoranda. Itaque ne quid Haraldos, Suenones,Valdemaros,Canutos quorum Omnium honesta est&grata nominis in multis gentibus memoriar ne quid vetustiores,inquam,istos Danie Reges referam equidem posteriorum, ut Christiernorum, Iohannis, Fridricorumque fama est conspectior ob irtutis,fidei ac verae pietatis laude de quibus etsi parcius mihi nunc dicendum sit Christiani Tertij nomen tamen Nirtutu, quibus non domesticis tantum fuisssed: multis Europae gentib innotuit commemoratione breuiter complectar: ut hoc in loco tanti principis memoria,
24쪽
ceu publicum virtutis pietatisq; ac humanitatis eius testimoniuna, cum grata posteritatis ccordatione atqtie imitandi det decio conspiciatur. Huic enim Regi nihil ad ossicia nihil ad virtutis cultum; denique nihil ad omnem animi beneuolen-riam ac pietatis curam deerat. Et cum pacem quacunq ratione constitutam omnib' ex bello victorijs anteposuisset; equidem ita pacis artes coluit: ut: charus omnibus externis; suis ubditis cum primis admirandus complectendusq; esse videretur. Erat in eo summa ad gerendum imperium industria cociliandisque beneuolentia ac morum suauitate hominibus a natura ipsa factus putabatur. Supra enim formae venustatem qua, Vticiunt multi; recens enim est mortuus; mirum in modum excellebat, inerat ei haec, de qua nunc loquor, tacita naturae vis ad contrahendas ex virtute familiaritates adedit cum illum&sui suspicere 4 externi amare ac reuereri sitiat visi equide Clientela amnitatibus ac foederum relligione praecipuam inter Christianos principes Nobilitatem, egregia certe meritorum ac fidei constantia deuinctam retinuerit: semperque&sibi,&suis retinendam esse existimarit.Exemplo autem intra parietes domesticos tali mehercle pr lucebat ut summo rectissimoque ac plane Christiano morum usu omnibus hominum statibus, omnibusque Ordinibus eum commendari posse putem. Sinihil fortasse ossiciebat valetudini; equidem primis diei horis, ipso statim mane,delecto blitus est surgere expeditaque, quς circa vestimentorum ac corpori ornandi curam erat, consuetudine cum habitu ille simplici tantum,in nihil propemodum luxuriante teretur ad preces sese contulit in quibus ardenter, magnisque Veris gemitibus coram Deo versatus est. Ab illis digressus imperabat necessaria familiae, protinusique accessit ad legendum:&si nihil negociorum aliorum magnitudine impediebatur, magnam plerunque absumpsit tem-
25쪽
poris antemeridiani partem sacris Biblijs ordine atque assiduὶ
perlegendis. Ita occupatum interturbare audebat nemo. Finiqia lectione quam voce clara expeditaq; semper absoluebat, fas erat singulis accedere: quaeque cuiusque ostici erant, diligenter exequi. Ipse progressus extra curiam, paululum ante prandium vacabat ambulationi; causasque miserorum cognoscebat: cuinq; supplices libellos diligenter etiam colligeret 'qui dem 'enigne respondendo postea iuste prouidendo,multorum expectationibus mature satisfaciebat. Salus igitur haeci cuiqvpi ima visa est, si ipsum adiisset principem quod illo nullus esset ad iuuandum miseros propensior;&eorum querelas memoria arctissima cultodiret ut qui vchemente admodum desiderio expeteret afflictis,& quamcunq; necessitatem tolerantibus tempestiue profecto ac magno consolationis bono Opitulari Post prandium eadem pene sunt repetita studia: nisi quod tum quidem temporis interprete aliquem scripturarum euoluere sit solitus. A quibus exercitijs ad interiores nonnunquam recreationes diuertebat quo praeter familiare unum aut certe alteru, neminem quide induci secum passus est. Vel enim ipse aliquid interdum operis mechanici tractare gestijt vel dirigendis aequandisque Bombardis quas ille affabre politeque concinnatas paratasq; e vestris artificibus habebat plurimas, delectabatur: Vel alijs astabat ipse spectator operantibus: ij quide ante omnes maxime qui vel Chimia distillationibusq; impura puris tolIerent vel auro fabricando praecipua industriam Ostendere omnino potuerut Iohanni vero Sibenio aurifabro, . qui Automatis parandis summus erat artifex, & frequens aderat: actionum formas suo consilio ac diligetia interdum au xit,interdum emendauit. Testatur hanc industriam venustum
illud cumprimis admirandum Horologium: quod ipse fieri concinnarique: ornari iussit impensis plane maximis: cui ne hoclios
26쪽
hoc quidem aequandum esse statuas, quod a Persarum rege Carolo Magno Imperatori donatum missumq; esse referunt. Ο-luptas autem huic Regi erat pene maxima in Bibliothecam, quam habebat instructissimam, frequenter ventitare: ibiq; assidere, ambulareque&aliquandiu commorari. Ulibrorum numero, esterre secum ipse interdum aliquem est solitus interdum chartas tabulasque Geographicas manu sua pertulit in Cameram. Hisce enim exercebatur; quidem aestiuis tempo- p ribus 1 coena maxime quod huiusmodi locorum limitumque ii ora deici iptionibus mirifice oblectaretur Stomachatus interdum etiam; qubdadolescens minus spacij,terrarumq; ac nationumi cognoscendo perlustrauisset. Haec studia admirabatur non tanqtum naturae ingenij que praeclara indole . sed cum doctrinas ex dii animo haberet charasaeasque non magni tantum seddi maximi omninb faceret: equidem eruditos omnes non tantum ho- nesta voluntate complexus est verumetiam ipse sibi in aula praestantes voluit atque egregie doctos adesse plurimos: quo- rum Vel consilio, vel colloquijs eruditis ac modesta suauique consuetudine delectatus optimam sane vitae partem huiusmodi quidem voluptatibus transmittendam sibi esse existimauit Etsi autem haud tenui eos numero censeri posse statuas, qui consilijs ac doctrina clari, ceu ad manus semper adfuere Christiano tamen post admirandum illum atque incomparabilem Heroa,Virtutisq; omnis antistitem 'atronum Iohannem Frysium, Cancellarium Parastaten post Petrum Oxede Gynestit; Corficium Vlfeldium viros Consiliarios&Sapientes: praecipuos habebat secum, Paulum Nouiomagum,& Henricum a Bruchotan Buschoducensem, Concionatoresin Theologosci Bernhardum Vichboldum roningen tem dureconsultum:& Antonium ab Hanisch Misiensem, virum: virtutibus omnino caeteris praestante, Manimi constan- -
27쪽
ria ita gratum, ut cum cognitione literarum antecelleret, equindem ob exploratam hanc fidei morumque rectitudinem, Sigil-Ii quod Secretum vocant, custodiam illi committcndam esse, Rex ipse arbitratus est. Horum igitur quod viri boni,&praeclare eruditi omnes essent consuetudinem ac familiaritates, aulicis multorum ineptijs anteposuit: eosque sibi velut coniunctissimos a latere non discedere, nusquam pene abesse passus est .Eorum vero studijs cum is ad cognoscendam Doctrinarunt liberalium praestantiam incitaretur mirum profect est,quan to ardor quantaque animi promptitudine bonas interea literas complexussit: idque huiusmodi omninb argumento maxime,quod Prose res ipsos summa sit humanitate prosecutus, huiusmodi illos honoribus affecerit qui non praesentem tantum aliquam testari beneuolentiam potuerint: sed liberali eorum sustentationi plurimum attulerint praesidij dum alijs Canonicatus,alijs Decimas,quibusdamVicariatus,ex alijs Ecclesiarum collegijs adijceret: unde facta stipendiorum liberalior accessio, eximiam profect alacritatem intulit docentihus quorum diligenti avi Scholae dignitas, & nomen Disciplinis comparatum est; quae tum quidem apud nos: depurgatae sordibus, manifesta utilitatis ratione proponi atque cxplicari ceptae sunt.Ventitabat in Scholam subinde non stipatus multis; ingressusque operam dedit publice docentibus Eo nomine & reuerentiam auxit in discipulis di authoritatem doctoribus conciliavit.Inuitatos interdum pro se res, siueque mense etiam admoto non excepit tantum tractauit liberaliter . sed&de Schola statu rebusq; necessarijs diligenter sciscitatus est Hac regis bonitate iudicioq; consultum est honoribus docentium in Academia,aduersus calumnias eorum qui persequuntur literas quorumq; in multis principum aviis copiosus subinde numerus est: prouentur ingularis. Cum
28쪽
Cum certamen aliquando esset Collegio Lunde Paduersus doctrinae tum apud nos repurgatae formam serius enim eius Ecclesiccanonici mutatione rituum& superstitionis abolitionem suffragijs ac consensu suo approbauerunt: Ea ver,derectiturii memet publice Colloquium in Academia Hamiensi: cuin Sententiarum collationem Lundenses minime detrecta vitient: quod iris doctrina praecipuis,&authoritate maximis in hunc etiam diem Collegium Lundense antecellat ingrestis Scholam est rex Christianus die constituto quodq; mi rum fortasse est , cum ingens frigus esset, de crure altero, Vt scimus, laboraret; inter primos tamen adfuit; asseditque me- dij in gradibus me pompa atque ostentatione: quo loco&iusta aut horitate,&exhortatione placida totum colloquijactum ad optimum salutarem Ecclesiae finem perduxit ac gubernauit. Haec res magnam ipsi cum pietatis laudem; tum studi conattisque propagandi Euangeli de Christo,veram profecto mi lidam existimationem attulit. Huiusmodi autem colloquio id perfectum est, Palladij Machabaeiq; & Sinningi stu-
dij atq; indristria praecipua: visententia Lundenses cederent: sicque Ecclesijs nostris iunxerint, assensum subscriptionibus maeniique sua haud inuiti confirmarint. Sed orationem hisce quidem de rebus non faciam hoc in loco prolixiorem. Tota enim Regis huius vita pulcerrimis ac suauissimis morum exemplis; ceu fonte quodam ad omnem Clemcnthe, fortitudinis ac bonitatis admirationem uberrimo ditissimoque redundabat: ita, ut si in omnes actiones priuatae vitae ac conuersutonis huius intueri libeat equidemin fancti ilima vitae instituta, Magendi iucundi Timas omninbratione comperie ac fateare. Conflictabatur subinde morbis ijsq; maximis prosecto, interdum criam longissimis a quibus
tamen eluctatus est partim naturet beneficio,partim ope edicorum
29쪽
corum qui apud hunc Regem summo semper loco labiti
sunt,&authoritate valuerunt. Inter eos tamen peritia ac medendi felicitate clarissimos noui Iohannem Pomerium, Anglum:Iacobum Bordingum, cornelium Anisfortium, Doctores Paschatium vero, Iacobum Hasenbarthium, & Robertum Getishemium Chirurgos qui viri crant boni,vi artificio praestabant excellente; aulamque secuti magno certe con silio magnisque deliberationibus hanc curam circa sanitatem Regis persecerunt donec circumacta mali istius ultima fatalique periodo, sanctam profectoin gloriosam inter suos vitam Coldi 1 Christianus finijt qui Ottoniam postea translatus est 1bique amplissimae Nobilitatis humeris elatus vi a me laudatus oratione publica Latina; astante Friderico filio, designato Rege praesentibusque Hottaatiae Ducibus,fratribus Atque
Inclyto ipso regni Senatu iam tum pullato, communemur patria atque Amplissimi ordinis dolorem luctumque testante,in Canutina Ottoniensitum aede sarcophago includitur: quo loci Regiam, quae alibi futura aliquando est, sepulturam expectat ac praestolatur. VHanc narrationem de Optimo atque Humanissimo Rege extare hoc in loco volui:quam tibi,Inc yte Senatus, propterea placere posse cogito; quod ipse V rtutes colas ac mamifacias: in magnis illa Regibus Principibusque claras verasque conspicuas existere cumprimis N admirandu certe vi nunquam non optandum esse putes. Sed hac de re orationem nori
Proximus enim ab illo stincto&vere Christiano Rege, ad vestram Noribergensium re3 npublicam respectus est. In eam enim quoties intueor; Veisque Ciuitatis formam ad huius temporis mores,licentiaΠ.iciue ac uniuertaem pene omnis pudoris reuerentiael ac solarietatis profligationem confero: etsi perso
30쪽
persectam illam, quae in Ideaticis philosophorum disputatimnibus tantopere extollitur ac commendatur; Virtutum omnium atque humanitatis formam, in nulla prorsus gente reperiri posse duxerim tameficut in his mundi ac confracti pene theatri ruinis , esse possit humanitatis, fidei ac virtutu captus 'quidem ita censeo, in nulla propemodum societate hominumaiorem existere ad virtutes occasione, quam in Republica Nori-bergensium qui qua ratione quantisque studij pietatem promouent uniuerso orbi Christiano, 'el fama cognitum, vel usu ipso exploratum esse potest. Utq; huius rei non alios nunc producam testes: Ipsa legum reuerentia, ac disciplinae religiosa obseruatio cum summa Christianaque animorum promptitudine atqtie astectione ad retinendam propagandamque Euangeli j doctrinam de Christo; hanc iudici nostri sententiam au-xcri ac confirmarit. Etsi enim Rempublicam vestram mihi hactenus non videre contigit quod alijs atque alijs impeditus pcrficere nequiverim profectionem; qtine animo meo erat aliquando egregie constituta tamen cum eximi certe multi ac praestantes viri formam ordinemque mores vestrae mihi Reipublicae depinxerint: equidem in eam sum sententia adductus: ut vestrae urbis statum multis profecto, ijs omnino ornatissimis Europae Ciuitatibus anteponendum duxerim' suisq; audibus ac vera ob virtutem commendatione merito extollem dum Non qtib dea quae in alijssunt, Omnia culpanda esse putem.Etenim ita sentire illis profectb,insulsique atq; inexperti demum ingeni elset id indicium: quodue in singulis gentibus: alijs in Ciuitatibus praeclara sint tenuste referenda plurima quorum&ratio apprime elegans est:&vsus ipse dignitatem habet cum vera humanitate consentietemue copulatam: sed quod Noribergensium Reipublicae id donatum fato: optimarum actionum usurpatione ita confirmatum sit ut quae