장음표시 사용
571쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. . Lupi similem, nisi quod pilo sit horridiore, & grandiore, maculis quoque
nigris distinguatur. Et squod maxime hic notandum censeo) caput Hyaenae dorsi spinae contiguum sine ullis vertebris esse, ut cum respicere vel ir, tota se vertere necesse habeat. Ex quo discere libet verissimum esse. , quod iam bis , teriae sisperius monui, fieri non posse, ut quod animal collum habet, non iti- .. is dem in eo vertebras sit nactum, quod de Lupo 6c Leone & Maena a veterIbus fuit falso proditum ijsdem illa carere. Ait enim Susimus si ullum huic anima- quid ten ii minime esse, & caput dorsi vertebris immediate adhaerescere. Pro dentibus Η 'g' ctiam os continuum habere, creditum esse. Quae quidem omnia sype ex ali rum relatione scribuntur, cum in ipsa Anatome longe quid diuersum siubinde , deprehendatur. Fidem tamen viro Nobili doctissimoque derogare minime voluerim, cum duas ipse Hyaenas Constantinopoli viderit. In amatorijs,uilare,
Hantinopoli, mihi tamen mendere grauabamur, quod se Sullanae , hoc e se Principis uxori, eas reseruare dicerent, quippe quas philtris in magicis artibus animum ma- id ζ β rati retinere, recepta in mulgus, mi ἀ κι, Ῥιmo est. Faestur mero Bellonius quι πι
nam putat, quem Catium siue Felem Zibratam Nocant. Haec Bus bequius. Ex re centioribus etiam Ioannes Leo in A sticae suae Nona descriptione, hoc ait ab iisDista Arabibus Diabu, ab Africanis vero Iete Wppesuri, esse forma Lupi, habere pe- elisut his des humanis similes, humanis maxim Adaueribus delectari, quae ex sepultu- ris auferat. Animal esse minime astutum, vi cum cantu ac Ty mpani sono ma- tur. xime recreetur, fieri, ut interea venator s adeo ad Musicam attento, fune pedes ambos innodent, atque ita e speluncis luis extrahant, occidantque . Redeamus igitur eo, unde digresti sussuis , & dicamus Ioannem Ruellium do Ioanne, materia medica, plantis praecipue, plurimum meritum, Lib. I. de Natura , 4hiesilla stirpium cap. 1 . Cum de Mosco locutus suisset , de Zibetho haec subiungere : Simile m iam eruitur e genitalibus locis ferae animantis , quod Zibutum m s.
recentiores Gracι nomιnant, peregrino sermone. Ea autem Feb, que ueritas ad cis-rum ruinis oberrat, non avi tis ι . cuius natura sordes manat odoratisma, qua silet praecipue 'Vari, cum pars ea hac sicareat me, tum masi mitreo, vel also reti sina Graeci hoc animatis genus, ex Po odoratum id recrementum elicitur, raperem a pellant . Haec ex Rsellio in suos dem commentarios ijsdem serὸ Nerbis Matthiolus transtulit, nisi quod Catos hos ex JWia llatos saepe Venetijs viderit. Ruellius quoque addere debuisset, qui essent illi recentiores Graeci, qui primi Ti. thicae huius bestiae meminerint , apud quos nihil tale in nio. Sed longe ante Ruellium , circa annum nempe Christi 14 8. Alexander Se - Α1.,,hd, nedictus egregium suo aevo Medicorum decus, Lib.de eurandis singillatim morbis haec de Zibetho reliquit Esse animal nempe haud veteribus cognitum, in Felium genere haberi , lingua tamen haudquaquam asipera , id quod mihi si, lud ex Alium genere eximit, pilo duro esse, atque odorato: harbam habere
atque oculos noctu lucentes. Sunt autem re haec eius concepta verba: Odor et u mentum ex eo colligitur, o ne intra genitale or aluum , mar utra genitale meme thieum inibrum interies, auruulario melati instrumento ossea. Esi autem excremenntius quidam-4ς
lentor, primo butyri calore , Pr moas Exidus reddi ine, singulis diebus drachma pondere a Carnibus
572쪽
1 so ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. RECCHt
Carnibus duntaxat mescitur Orudis, influis muresflectatur. Vix mansuescit Mas . F ri odoris atque ingrαι ea is bquor eo piar praesertim, eum propius iusto naribuasubiicitur. Quid αγ- Nec Cardanus hic nobis, & strenuus eiusdem Antagonista Scaliger indicti Mitistes' abibunt: Et Cardanus quidem lib. 1 o. Subtilitati ait: Zibethicum animal ab μ' -δης , Hispania mitti, dentibus armatum ac ferum esse, nunquam mitescere, pilo siι- ut m Taxo animali. In huius tam masculi quam Lemellae genitalibus fol-Zibetho. liculum genitum esse, ex quo semen argenteo cochleari excipiatur, adeo Od ris fragrantis, ut vel grana tria pondus librarum plurium cuiusque arboris vim cant . Scaliger vero Exercit. 2 tr. Liquorem hunc odoratum Smigma facie,minime semen, sed strigmentum esse, nec ex loculis genitalibus exactum docet. Nec verum,quod nunquam mitescat, & quod patriam habeat Hispaniam, cum India potius sit; sed nescio an Cardanus voluerit hoc in Hispania nasci, cum dicat Hispaniam illud notas transmittere siue Lusitaniam in quod verum est. si 4hi d. Verum propius hic accedendum, & non tam ipsium animal, sed pars illa cor-
ςimi poris certa, ex qua tam fragrantis excrementum odoris elicitur, indaganda. ρ,eti Zi- M auhius , Gignitur, inquit, in exteriore tentieulorum triculo euiusdam animatis histi G -wteribus aedificiorum ruinis oberrat, non absimilis. ELI autem altilium tam Mi thlbi; quamsudor inter iuste animalis unim s conrescens, calida humidaque Facultans.
opinio, si vera fiant, ex solo masculo hic liquor odoratus colligetur, loli en in mae rela' mares testiculos extra pendulos, foeminae intra reconditos habent, tam in bru- tis omnibus, quae mihi videre contigit ; quam in humana specie. Colligitur enim Zibethum in parte exteriore &, ex Matthioli scripto, in Vtriculis testiculorum. Veruntamen in laminis aeque atque maribus 1 accum illum reperiri, non est ut quis dubitet. An igitur ex genitalibus loculis eruitur, ut Cardanus habet,& est lemen potius, quam quidquam aliud Atqui hoc Scaliger improbat. fis . Hanc litem ut spero facile D.Fabius Columna Lynceus sedulus maxime rerumlumna ii, naturalium perscrutator diremerit, qui non modo in Iuris scientia plurimum iis . pollet, sed in Mathesi, Optica praecipue, ac Plantarum Animaliumque cognitione,Neapoli nunc ab omnibus,ceu oraculum consulitur. Hic, ubi me operam quandam Mexicanorum explicationi Animalium dare resciuit ; ultro, ut Inst tuti nostri Lyncei sere consuetudo, iuuandi me occasionem arripuit, & quae in Zibethico animali ipse oculis usurpaverat, ea omnia hoc verborum tenore
Aia , Quamprimum Vir clarissime, & communium studiorum Collega , ab
strii, d. Ei Illustrissimo & Excellent istimo nostro Principe Casio certior fui factus, te ope bibis, et ri huic egregio insudare, & symbolam quoque tuam Mexicano isti libro conia ferre , gauisus non parum fui, opella mea licet exigua, tam commoda oblata occasione,te iuuari posse. Et cum in Zibethico iam commentando te animali occupatum intellexissem, accessi statim hic Neapoli D. Semardinum de corduba , virum , ut antiqua Nobilitare clarum , ita Musis amoenioribus, MNaturalium studijs rerum addictissunum , qui ob id plurimas tam bestias exoticas , quam res Indicas alias adseruat. Hic licet lecto assixus , ac podagrae molestajs distentus haereret, ea tamen, quae viri est erga omnes beni, initas
573쪽
31 Ignitas animi alacritate & promptitudine subito famulis iussit,ut tam masculum
quam scemellam Libethicam, vitia animalia asserrent, & me inspiciente illum odoriferum lentorem detergerent, ut ego nimirum rem totam oculis aspicerem& ipsam ad te veritatem perscriberem. Primo itaque allatus fuit masculus: qui,quaprimum in cubiculo, in quo era- Misentirimus, rios caniculos,Cercopithecum, praegradem & ruberrimu psittacu, aliaq. ' 'animalia conspexit,fremere quam maxime, & setas pelli dorsi spint infixas eleuare carpit,quae minime erectae quide apparent,praeterqua in cauda, nisi animal iracundia percitum illas commoueat sustollatque, quae cauda versus magis magisque ubertate ac logitudine crescui,& in quiete etia manifeste apparent elatet. Assirmabat mihi aiuersorum hςc animalia moru extitere,quod aliqua nem- Masu eaepe cicurarentur,alia minime; haec videlicet,quae non iuuencula, sed grandiore, ei,si iam aetate caperentur domiq. custodirentur. Et firmina quidem, quam humeris imposita ac masuetissima famulus inserebat,iunior omnino ipsi donata fuerat. Color varius est,plerunq. tamen cinereus subnigri cantibus distinctus virgis, Color mi. quamuis in scemina albidior erat ad flauum tendens, & pluribus maioribus ni '' niusculis Cati Pardi maculis notatus. Effigies ad Canum quam Felium, aut po- Figura . tius Vulpium figuram accedit; quod rostrum non harum ritu obtusium, sed illorum forma oblongum habeat. Aures ipsi sunt paruae ac rotundiusculae, pilus qualis in Melae siue Taxe, sed nec mollis, nec asper admodum. Corpus porcinum ει ferme apparet,& a dorso ad imum ventrem palmaris diameter est, pedes potius pedes. parui quam magni,breues quam alti,& a Cane altitudine sit perantur. Corporis proportio totius quasi Mustelae,quae Martes dicitur,resipondet Et cum cruribus valde sit breuibus,nec unguibus multum valeat,argumentari licet nec velocem ad inodum,nec rapacem multum bestiam esse,quamuis morsu facile irruat. Cum odoriferum liquorem illum ex masculo detrahere pararent,ex famulis M,ὸ., bivnus lorum seu catenulam,qua ligabatur, trahebat. steriores alius pedes tenebat.Tertius testiculos siue utriculos potius reuoluebat, qui medij inter anu ac Pudendum prominent, in in mare quam in foemina. In mare tamen duplo grandiores apparent. Hi utriculi interna sui parte,ubi pili curti haerent,capacem satis cauitatem obtinent,in quam ingressus patet exiguus & cartilagineus. In hac ca- bushic lacuitate scaturiginem sua liquor ille Zibethicus,c6sistentis pro sus melleae,sumit. dei e L. Hic extrahitur immisso auriscalpij maioris simili instrumeto,quod per cauitate quaquauersium saepiuscule reuoluitur. Hoc ubi in uno atque altero folliculo seu utriculo duo enim in quolibet animali Zibethico prostant praestitisset,& liquorem illum extraxisset, gompio utriusq.pilos abstergebat. Ac ubi sexies forsan cochleari illo paruo utrumq.utriculum emundasset, tantum ferme Zibet hi collegit,quantum auellanae nucis cortici implendo satis esset. Addebat idem D.de Corduba, aestate liquidiorem, quam hieme siiccum colligi, ita ut in caloribus il- νiu, lis, singulis binis diebus semiuncia corraderetur: hiberno vero tempore vix se- mel in septimana succum illum, nec tantam eius quantitatem acquiri. Ex foemina postea minus Zibethi educebat, quae nullatenus repugnabat, cicur scilicet ζ, facta,cum mas tame delibus se defendere pararet,iremen .voce obtusa aliquoties morsum in famulum vel in aera iaciens, Data sonitum exprimebat eo mo
574쪽
o 11 ALIA ANIMALIA NOUAE HISP. NARD.7ANTI RECCHI.
do,quo homo viscosam pituitam exscreatu difficili e gutture & vi expellere δε- odie, p-- let Dentes horum animalium ad Canum omnino dentes forma accedat,& pr ' 'n' priὰ illi Canini dicti duo,tam supra quam infra satis manifeste exseruntur.Ca Fςi i nibus, pulmentis, varijsq. horarijs fructibus vescuntur. Et haec ambo quide siua via. . sim lit ex diaria, ut ipsi famuli Domus, carnes nimiru & obsonia, accipiebat. In Hispania piscibus vesci illa asserebant: inde maiore succi prouentu fieri.Haec a tem,quippe illi haud assueta cibo,a piscibus abhorrebant. Mati Moli figura, siue animalis huius Ico in Ed i. gris An. et 1 8 1 .melior est,quam Gessi lana In hoc tame erratu eit, quod pedes nimis explicati pinguiur & rostru nimis acutu. Fc,
Meminia, mina corpuS caputq.crassiora habet qua in mas tempora quoque latiora obtinet.
mibes. Sub dictis utriculis, folliculis, siue testiculis nam alij testicilli haud apparet
maris Genitale situ est,qui illud retro emittit, nec superuenit in coitu taminam,2 , i ili cum huic inequitare non valeat,quod vere rum nempe suum antrorsum sub ' μ' ' Ventre ex porrigere no possit. Foemina fissuram sine vulva suam sib dictis tolli. culis collocatam habet, quibus immediate adhaerescit, ita ut coeant haec anum alia posterioribus initis,'Pombicum more . . :i, Nili suo & st lito tempore liquor hic evacuetur,cauearum,quibus inclusa deditur hic tinentur, lignis sese affricant,& illis odoriferum hunc succum illinunt,qui se ci- ikF' ' te evanescere de deperdi solet. Dubiaqqae Haec D. Fabius Coluna: cui ob exacta ac fidele plane animalis huius descripti miratuur. nem non paru etia polleritas debebit. Sed no omni nos scrupulo ideo liberati sumus. Quus ensin illa sibi verba volunt,cu ait ex flticulis illis, triculis siue testiculis Zibethu exim ιὶHabebui ne igitur stminet quoq. extra prominetes Didymos,Vt aliquis forte Inde coijceret, quod prius nos audacter negabamus. Ex taminis enimno minus atq. ex maribus odoramentum hoc corraditur. Sic ego aliquantisper tui . . In hoc ha: sit aut dubio,& interea donec a D. Coluna nostro re accuratius per alium
Nuntiu intelligere)F.Gregoriu adij utpote qui saepe lapius huiuimodi animalia
viderit & obseruauerit. Hic igitur mares solos foras eductos de coipicuos testes, intus conclusos iaminas gestare & ipsemecum sensit. Decipi autem omnes assise taminino mabat,qui prominentias illas in foemina ambas intra vulva & anum sitas,test, ,εhis' culos esse sibi persuaderet. Hos enim tumores,solos esse illos selliculos & utricu- est , ius a Natura eo loci fabricatos, in quibus Zibethu paulatim colligitur, & indς evacuatur. Et cum duo sint ut graphice hos Doctiss. Columna nother descripsiti imponere facile possent etia valde gnaris, & Naturae studiorum non inexpercis, ut testiculos esse ad crededum adducerentur. Qua ratione tamen e testiculIS,qus sunt compacta corpuscula, nec cauitate ulla praedita,strigmentum siue sudorem Vis; istia illum,ut vocant, quisquam elicietZEt quonia ijdem utriculi in eade regione, ubi maris testiculi haerent, positi videtur,illos'. veluti inuestiunt & cooperiunt, hinc mihi, qua fieri posset, ut crederer aliqui testes esse. Ac propterea Coluna scriplit, utriculos' δ' k- siue marsupiola haec, in quibus succus hic latet, in maribus duplo esse ma Pra, qua in fic minis, quod ,ut ego coijcio,praeter haec vascula,ecia ipsi adsint testinuit, qui molem augent. Et hoc est, nisi fallor, quod Alexadri Benedicti superius la datis verbis diximus, Odoramentum hoe colligi in faemina intra genitale y aluum,mmare ro antra genitale membrum in te . Non autem ex testibus,sed prope hos . Alteri
575쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. m
Alteri , nec minori fere dubio satisfaciendum hic restat. Ex F . GruονθῶT,Iiuar descriptione scilicet , Zibethicum si cum non tam ex his utriculis Aliud du-sici , quam sub alis & inguinibus bestiae huius colligi assertum fuit . cuius rei fV .
nominati Scriptores nequaquam meminerunt . Non est leuis plane momenti haec obiectio. Attamen audiendus imprimis ipse F. Gregorius , qui culis repe' saepius haec, quae de modo colligendi Zibethi scripsi, suis oculis usurpauit. Veridicum etiam adducere testem possum, Ioannem Leonem in nona Africa suae parte , qui his verbis F. Gregorio probe patrocinatur: Zibethi Feles natura siruarica Iunt, atque in aembiopia siluis repersuntur. Mercatores Catulos satiem ne ADtea. eomparant: quos lacu furfure ac earne nutrientes in eaueis alunt: excrementam et 'νο bis reiel ter singulis diebus excipiunt, quod quidem animalculi sudor est : nam mimgula crebris ictibus percussum frequenter per caueam agitatur, donee erumpat pudor , quem sitib coxis, brachys, collo in cauda excipiunt : quod quidem excrementum musto
Zib ibum dicitur. Non est mirum, inquam , si Zibethicae Feles, quae tamen male sic appellantur , in AEthiopia caveis inclusiae, verberibus agitatae, in dictis locis sub alis nempe, inguinibus &c. sudorem hunc odoriferum exprimant, cum id ipsum insiluis magis, ubi sua sponte & libertate donatae hinc inde discursitant, fa- e.
cere soleant. Et cum sit nemo, qui molesto eas excremento illo & dubio pro- eene se arent, acrimonia praedito, ob idque partes, quibus insidet, vellicante ac titillante , liberet ; vicinis se arborum ramis truncisque applicent astricentque , ' hδ', necesse prorsus habeant. Nam & ex bis ζolumna relatione Dercepimus,hic in Italia hiberno tempore parum, plurimum vero aestiuo Zibetni colligi, quod argumento nobis sit, necessario natiuis ac calidissimis haec animalia regionibus, ita uberrimo hoc liquore excrementitio, locisque corporis varijs abundare. maiiu sp Iam, in quanam Animalium specie sit reponenda haec bestia, disquirendum. 2 ilia: Felem & catumZibethicum plerique appellat.Pellis etiam,tum sito hirtiore pilo, tum maculis nigricatibus ad Pantherarum,no Americanarum quidem pulcher- potiu, qua rimarum, sed Africanarum pellem accedit: Pantheram autem ad Feles pertinere, prius docui. Uerum dentium figura ac numerus plane reclamat, qui Vulpium , Canum ac Luporum potius est. Hoc me docuit Franciscus Leo Illustrissimi ac Reuerendissimi Odoardi Cardinatis Farn j a Cura supellectilis rarioris , apud quem & pellem integram huius animalis vidi. Solebat uiua an autem ipse Cardinalis , prout est inter caeteras Heroici animi dotes rerum Naturalium studiosissimus , marem & taminam Tibethicam domi suae te- re α --nere : ubi bis terue foemina peperit , & tres ac quatuor adeo Catulos ali- latio suo quantisper lacte suo aluit: breuis tamen vitae sebolem ac caducae . Solebant' 'item haec animalia cibari modo carnibus, modo ouis: quorum quadraginta singulis diebus utrique simul praebebantur . Pellis, quae taminae detractasia pererat, palmos longa erat quatuor, maculis distincta pluribus nigris, cui cauda adiungebatur & ipsa palmari ferme longitudine. Totius pilus corporis horridior multo erat,quam in Cato Pardo: & tam colore quam duritie sua Luporum, aut Melis pilos aemulabatur. In dorsi spina quoque,manifestissima illa adhuc se- ii detractatarum surrectio quae tamen longe manifestior est in vivente & iracundia per-Α a a cito
576쪽
11 ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI ANT. RECCHI.
cito animali Iconspicitur. Eiusmodi animal viuum, sed Farnesiano hoc multo minus, in eeteris simillimum ante annos hos viginti in circo Agonali hic mihi quoque vis iam, ex quo subinde Zibethum eximebatur. Cum Matthiolus in Dioscoride costimentando arrepta leui Musici arborei occasione, ad Muscum siue Moschum odoratissimas illas deliciarum potius illece- eas, bras, quam medicamentum se conrat explicandum, atque ab hoc ad Zibethum g bEuinti & Ambarum transeat: non mihi a quoquam vitio verti debere existimo, si post M. Κzit Zibethicum animal, admoschiserum etiam descendam, ac de Ambaro demam inepto de- aliquid dicam . Idque eo facio libentius & audacter magis, quod videam A liquis Moschum incognitum, Graecis inquam,illis proceribus nostris: ab Arabi- , , α' , 'bus dubie tractatum t a Iunioribus litibus implicitum ac controuersum adeo rhz, redditum, Ut quid de hoc aequus Lector censere debeat,cum ignaris illis penitus ignoret. Nitar autem hac ego in re, more meo selito, fauore dc authoritate F.Gregorij de Soliuar amici mei, oculatis cuius experimentis in Moschi confectione fidem derogare, nefas duxerim. Mos Inter antiquiores, qui de Moscho dilucidius scripsierit, reperio neminem prae .Lην Μ ter Serapionem, non illum inquam, Empiricorum patrem, de quo Cornelius Celsus in proaemio suo : Serapion , inquit , primus omnium nιhil hane ration lem disciplinam pertinere ad medicinam prosimus, in e u experimentis eam Pomsuit. Uerum illum, qui ex Dioscoride, Galeno, Paulo rigineta & Arabibus plerisque, & ipsemet Mauritanae scholae non ignobilis scriptor, septem de simplicibus medicamentis libros congessit. Inutilem prorsus laborem sum-D α ρν s. psero, si quae ipse lib. 3. cap. 4 r. longa fatis serie de moscho pertexit ν conceis
is, .hI pia nunc Verba referam . Summa igitur rerum Capita innuere libet. Ga eslus itaque vocat animalia illa ex Caprearum genere, quae moschum pretiosissimum odoris genus ex umbilici vomica quotannis expromant, in Conterminis Tum basci ac Senitarum plagis. Gazellas hasce alijs Capreis omnino facit similes, dentibus caninis ibi ummodo , quod palmi nimirum longitudine everrium modo emineant, exceptis. Vomicae folliculum, in quo nempe haec sentes reconditur, a Venatoribus sagittis aut missilibus decuti malunt hic legere aliqui ipsas potius Gazellas missilibus decuti aut Capreas laqueis capi , sitisendi solliculos , ut teter ille fetor, qui saniel inest, primum in aere exhalet , & suauis moschi odor puri illi concilietur : nam.& arborum fructus acerbos & maleolentes maturitate dulces & suaveolentes reddi . Alio aecidere modo posse insinuat, ut vomica sua sponte in animali maturescat, lancinante illud humore noxio deinde titillatum, cotibus ac saxis se affricare, vomicam aperire, maturum humorem puris instar, tria illa estundere: vleus dein cicatriee obduci, denuo sanguinis impetum eo ruere, notium apostema fieri , rumpi , resarciri, & sic moschum nullo artificio
colligi . Ab indigenis essulum hac ratione moschum accipi, & in utriculis
earundem captarum ferarum asseruari . t
Qus Rucl- Ioannes 3 uellius lib. 1 .cap. 1 . de Nat. stirp. de Moschct plurima habet,& hortabiai, quada ex a fetio descripta laudat, quae apud hunc tamen authorem non compae-
577쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE .
umbilico cuiusdam animalis gignatur Capreae similis, unico cornu armati ;cum bicorne tamen hoc fecerit Serapio aliarum more Caprearum. Et quod huic bestiae umbilicus intumescat eo tempore, quo in Venerem ruit, quo faeculento te liberet sanguine ac sanie, in terram crebro se voluendo, quae purulenta materies iucundum cum tempore odorem acquirat. Matthiolus praeter
ipsissima Serapionis & Simeonis Sethi ex Ruellio descripta verba nihil aliud
Vlysses Aldrouandus copiosiis magis est lib. 1. de Quadrupedibus Bisulcis
cap. s. & xo. qui videri poterit, ne & nos, quod in alijs reprehendimus , tran- mrota, scribere pleraque videamur . Tamen non dedecet, ubi dediscendum nobis est, '' 'veterum recentiorumque errores, totidem Ipsorum verbis recensere, & medelam si fieri potest,adferre. Et ut semel dicam, totus est in hoc, ut animal id quod moschum praebet, ex Caprearum specie esse constituat. Hoc ex Carda quoque & Sca ero deducit, quorum is Mediolani hoc animal mortuum Ca- Cirtanas. preolo simile se vidisse scriptis reliquit : hic vero Exercit. aduersas Cardanum Sesiget. xi. simile Gazelae animal moschum gignens depingit in Regno Pegu, cuius inferiore mandibula aeque dentes utrinque singulI exerantur. Sub eius Ventre sanguinis collectionem in tumorem, apostema vocatum, fieri. Nolo hic addere, quae de collectione huius sanguinis ac saniet,ut sibi persuadet, odoriferi enarrat. Et Exercit. Σο3. parti c. 3. sibi hoc animal Capreoli iacie Me navisum esse, ea plane forma, qua Arabes, Serapio & Avicenna describunt, affirmat. Ibidem tamen a suis didicisse amnibus, qui in Syria fuerant, memorat Gazelam penitus esse figura Caprae, non autem Capreoli. Cum hi earum in Syria multos greges viderint. Vbi mides, inquit, Cardane bendipericulum, quando fides nostra ex aborum se numero pendeat mendacijs. Brasiuolus quoque testatur fuisse, qui Ferrariae Duc, Misense Gaa Iam vendere voluerint, moschum in ventre gerentem. Verum de dentibus aliqua apud varios authores se osteri controuersia,quam hic enodare inconueniens tit' esse iudico, cum de ipso animali nondum quid certi constet. Poterit & Senonius Iegi lib. a. obseruat.cap. 1 r. Ne memorem hic Albertum Magnum, Isidorum, Al xandrinum Tenedictum & alios non paucos, qui Serapioni l ubicribunt. Recentii
simum quoque adiungam testem Franciscum Calceolarium Iuniorem Veronensem,qui a Patre, quam opimam rerum naturalium crevit hereditatem, non am- ola pliorem modo reddidit, sed ante annu demum elegantibus tam Iconibus, quam nioe .
Latinis descriptionibus publici iuris fecit. Hic itaque primus solus' quod equidem scia, moschiseri illius animalis imagine in qs incitam nobis delineauit libro illo, quem Musici Calceolariam Titulo insignivit. Hoc animal anno MDCXXI.
Venetias aduectum, indeque Veronam transiuectum, it em es exprimi posset, nunc unicum in tota Italia,sed mortuum ut puto, existat. Hoc Capreoli figuram in omnes staturamque satis aemulatur , duobus praeditum corniculis erectis, nec ramosiS, cripseolis
Vt apparet, dentibus etiam duobus Caninis superioris maxillet oblongis, &infra maxillam inferiorem recurve inflexis. Ceterum qui pili,quisue horum co- πι -- lor , ibi non explicatur. Disputat eo loci calcaolarius aduersus Catilanum primarium monstpeliensium A a a x Phar- Di iliam by Corale
578쪽
11s ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARDI AN T. RECCHI.
is, tesse Pharmacoporum, quod hic Maligeram increpet 'dicentem Moschi animal Ca. se . A preolum esse,cum Capra sit potius,ut Pellonium testem laudat. Hic Calceolarius telanum. minime Scaligerum erroris damnari, sed Catelauum negligentiae insimulari debuisse potius censet,qui vel oscitanter vel non omnia illa, quae Scaliger de Gazela habet,legerit: cum diserte Capram esse profiteatur id animal, quandoquidem dicat hoc a litis amnibus, qui in Syria fuerant, inaudijsse . Verum cum ego hunc Scaligeri locum probe examinassem; in ea ipsum potius sententia haesisse com- tra Cal peri, Capreolum esse, non Capram ; licet hoc ipsi amnes persuadere conati deciditur. Iuerint. Subiungit enim, saepe scripta nostra eorum fide, qui historias singu- . lares nobis enarrant , suffulta de mendacijs periclitari : cum paulo scilicet , antea dixisset se animal hoc Capreoli facie vidisse, & reuera Capreolum esse . Et cum ipse etiam Calceolarius Moschi feram illam bestiam suam, , Capreoli essigie nobis depingat , 5 cum Vna esse debeat veritas , quam,
Scaliger profitetur cum Arabibus , quibus illa bestia nota est , erit ex mente Scaligeri Capreolus potius , quam Capra ; quicquid amnes irsus cum docere demum voluerint , quorum dictis videlicet minus credere , quam oculis suis debuit . Vide mi lector, quantum ego nunc pro hoc animali depugnem , ut ex Capreolorum genere illud esse demonstrem, , ut vel in tui gratiam bonam eorum partem , quae ad me perscribit Ioannes Terrentius meus , ex meditullio Regni Chinensis , ubi modo commoratur hic referre & tibi minime inuidere velim , cum inter alia naturalia auditu iucunda ac rariora de Moschisero ammati mentionem quoque inij-ciat. Sunt autem haec eius ipsissima verba. Excellentissime D. Faber. Pax Christi. ibia , ita Heri 2 ι . Aprilis anni i 6 Q. accepi primam ab E. U. epistolam bene longam, ,. ,ἀ .., s optam anno 162 O. Mense Ianuario , quae me non parum exhilarauit, ex china tam quod praegnans esset multis optimis nouis, quam etiam quod diu deside. quid. ν . rata fuerit. Integrum biennium haesit in itinere, quoὸ hisce temporibus tam
turbulentis mirum videri minime debet. Vnus enim annus abit antequam tur . ' Goam deferatur, alter annus antequam Amacaum, & ad interiora Regni ad nos perferatur, & dissicultas Amarao ad me non minor, quam Roma Goam,
ob dissicultates itinerum , ac magnam distantiam . Nunc ad epistolam paucis tantum respondeo, fors in pluribus alia vice responsis rus. Accepi heri literas ex manilia, Maluca, Goa de varijs rebus , quas mihi curaui deferri. Amicus meus Moeanha Italus , qui Goa moratur, scripsit in Arabia,
ad quendam Regulum, qui illi transini sit tres arbores Thuris, illarum diue' succreverunt Goae. Ramus mihi mittitur, quem nondum accepi. Afirrha
scribit ex AEthiopia haberi , nec in Arabia inueniri. Ex Aragor expecto G. Lium verum , & Asam fetidam . Miserunt nuper mihi Acorum verum pro Cocto , legentes in mea epistola Pacho , ita Magores vocant Acorum pro Pucho , ita vocatur Cossus . Ammal illud pigerrιmum Malaris
inuenitur , picturam expecto. Sandali albi & citrini flores & fructum habui ex Insula Solor. Lignum Aloes expecto ex Γocbinchina . Rha -- scitur in meo horto , sed nondum floruit , putabam in Ilio Tetam esse
579쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 11
cumptu folia iam alias misi, fructum & sorem expecto anno sequenti. Ze-djaria , Zurumbet inueniuntur in India , sunt similes Gingiberi. Flos Gingiberis
nondum comparuit, Vix inuenitur, puto esse congenerem Acoro vero. Cubebe in laua tantum crescit, nondum Vidi . Senesin expecto ex Borneo. Galanea nascitur copiose in Maca'Sc in India, folia similia ut & tota plantae magnitudo C - κου ονο , sed flos fere similis Digitali, remanec fructus rotundus, ruber,magnituis dine Muscata, intus trifariam diuisus, ut in Asphodelis, semen sapore Cardamomi. Iconem unam habeo, nec est qui depingat iam, mihi enim non vacat cum vix habeam tempus scribendi hanc epistolam. Anima in quo nascitur Mosechus, est ex ceruorum genere, vel capreolorum, sed in remotissimis locis. Vidi picturam in libris impressam, est similis Dorcadi, sed sine cornibus. Fabam A Vtiam quotidie edimus aestiuo tempore, est congener Nymphaeae, cui sos omnino similis, fructus autem plane Fabam refert,& optime quadrat descriptio Theophram, forte iam accepit delineationem in alia mea epistola. Est quoddam genus febrium hic, plane nobis inauditum, valde lentum, in quo moriuntur, qui aliquid edunt, dant illis pauxillum aquae, in qua orizae quid decoctum est, est instar, Aquar hordei, siastentant per octo, imo quatuordecim dies, nec quicquar . aliud gustant, & sic evadunt. Sit E. U. paucis his contenta, donee mini plura nascantur.Ex filia tim prope magnam urbem Suisben. xx. Aprilis Anno 1621.
Hanc unicam epistolam iam scribo in Europam. Arabibus tamen, & horum omnibus asseclis intrepide unus ex iunioribus Amsu, L. Medicis opponit se Amatus Lusitanus, quem virum bonum nescio qua ratione fabularum conditorem plures indigitent, . Hic itaque, ut Ust ses Alis Mandas ex Fuevis ipfiam adducit , Moschise m animal Capreoli minime , bra. sed Leporis forma facit, quod vivum adhuc virgis caestim necetur , & exenteratum contundatur , caro optime pista in globos redigatur , pelle occisi animalis obuoluatur , & vesicarum illa soνma nos utriculos appellamus) ad nos feratur. Idem Aldrouandus ainbertum Magnum quoque & Isidorum carnem totius animalis , praeter apostema, quod odoriferum magis & praestantius carne creditur, odore optimo praeditam concedere assirmat.
Sed quoniam plurimum nactenus fidei F. Gregorio nostro tribuimus , qui Orientis & Occidentis Solis regna perlustrauit , & lineam AEquin
etialem septies incolumis nauigando transiuit , rerumque naturalium curiosus non minus indagator, quam indefessus verbi DEI buccinator fuit raequum proclus existimavi, si & nuius de Moscho veram sententiam , ut quae nostram facile dirimere litem possit, huc adducerem, quam Hispanico ipse idiomate hunc in sensum mihi communicauit. Ut illas, inquit,iam diuersorum, qui de Moscho Hispani vocant Almi'u F. Grego- .
scripserunt, opiniones omnes recensere supersedeam , haec certe conficiendi e, mozhi Noschi verisiima est Historia, quam oculis meis ut vidi, ita saepe experien- η R 'P 'tia confirmata fuit.
Quod in certis nimirum Regni Chinensis Prouincijs, quales sunt Xanticu N r. . , ω, Quin F, aliaeque, animalcula quaedam reperiantur, quae in siluestribus locis, ubi Cuniculorum modo terram sufiodiunt,generantur. Magnitudine & forma
580쪽
11s ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI ANT. RECCHI.
a mediocrem Canem ex paruorum illo genere aequant. Colore sunt pardo, ut Hispani dicunt, siue ex obscuro rubro, ac cinereo mixto, aliqua tamen albis nigrisque maculis signantur: pilos raros, dis Ilios ac duriusculos habent. Pedes ipsi sunt largi, unguibus canis instar armati, sed longioribus acutioribusque, quibus facile sibi speluncas in terra fabricant. Rostrum oblongum,
Caninum,dentibus probe munitum. Aures habent curtas & rotundiusculas, oculos paruos & minime alacres, similes illis, qui morti vicini sunt. Non qui . dem multum agilia,sed vafra admodum sunt, ubi abscondendi sub terra neces- Modes e, stas illa urget His artibus autem ab illis, qui moschi mercaturam exercent,haec P, di i animalia capiuntur: circumdant loca, in quibus di Horari eadem norunt, vel igne, vel retabus ac canibus, atque in subterranea loca profugere compellunt, quae pollea subfodiendo,uel alia indultria extrahunt,in tanto laepius numero,ut Miau,ν,- ad trecenta etiam capiantur. Haec stibito iugulant, sanguinem, qui in ipsis maiias ' i . xime abundat, in Vale aliquo mundo rutinam vocantὶ colligentes. Tanaseris, ta autem,quod mirum est, languinis copia in quovis horum animalculo inuenitur,ut saepenumero, quando extractus fuit ac concreuit, videatur totius reliqui corporis molem superare. Posthaec pelles ipsis abstrahunt, exenterant , & ab omni illuvie intestina emundant. Quamuis aliqui, ut maiorem moschi quantitatem nanciscantur, impura cum puris relinquant. Qui vero priore modo procedunt, cum sanguine meliorem & teneriorem armorum ac coxarum musculosam carnem, cor
ac hepar simul in lapideo mortario unam in massam contundunt, ex qua folli' culos, siue ex pelle horum, siue aliorum animalium paratos inserciunt,loco vinbros, sus endunt, siccantque. Et ubi iam semiaridi fuerint,sub terra defodiunt, ibi nempe, ubi quotidie urina proucitur. Post tres inde quatuorue dies refodiunt , omninoque in umbra exiccari permittunt. Et hic est praestantissimus moschus, qui pro Rege ac Principibus saltem conficitur. M.ἡui 45 Sed ille, qui communiter circumfertur moschus, crassiore Minerua elabor,:. tur . Contunditur enim totum simul animal cum omnibus sius partibus, ossistem mo- bus,intestinis, & pellis quoque portione, donec ad masiam tenerrimam redi- '' gatur, ex qua utriculi illi ex eiusdem animalis pelle confecti implentur, &intestini aliqua parte obuoluuntur, paulisper siccantur, loco ubi urina effunditair, sub terra perpaucos dies reconduntur, &denuo in umbra suspensi exic
oa, i, in Et sic quoque , si quis vesiculas illas moschi plenas,quae ob temporis diutum' ἡ i. nitatem odorem perdidis Ie videntur, haberet, has linteolo prius obuolutas eo ς-py WV loco sepeliat, quo ab hominibus urina reddi solet, post quatuor aut quinque dies refodiat, vento, non Soli exponat,redibit pristina odoris praestantia. Atque Disseren- haec veridica confectionis moschi est Hilloria, cum aliae omnes fabulosae mihi ει -- ω videantur. Velim dc hoc sciri,maximam inter primum ac secundum moschum π ά- . esse differentiam, cum tanta prioris ex sanguine ac carnibus cum Corde & -- pate confecti sit odoris praestantia atque Dagrantia, ut unica drachma plus viarium habeat, quam Vncia tota alterius. Quare prior ille Regni Chinensis Proceribus tantum cedit; posterior extra regnum per Varias regi es a mercat ribus