장음표시 사용
591쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 169
ra Balaenas tales inueniri, quae in utraque maxilla eiusmodi detes sertitae sint, id quod ut credam,dissiculter adducor.Nostra enim ia descripta in solo palato siue
superiore maxilla mirabile illum dentium ordine, figura & costructione 'monstrabat. Inferioris vero maxillae labrum osseum,nigrum,obrotundum, inaximae crassitiei,sertis illis respondebat, quibus murorum summitates coronari solent. Oculorum orbita maiori alicui umboni siue parmae, pupilla vero tornato εχ finistimo Ebeno globo similia cernebantur. Cutis mollitie & colore Anguil- c. blae pellem aemulabatur. Circa corporis medium duae siue alae, siue pinnae pal- ν; in iurimorum X. viralibet, prominebant; ubi corpori fixae haerebant, trium erat latitudo palmorum, quae finem versiis seinper decrescebat. Cauda bifurcata la- Calida. ta X. & longa VI. palmos; circa hanc caro mera neruosaque nec pinguis: superiora autem versus lardum potius quam caro apparebat, ex quo magna olei nu copia lucernarum usui seruiens eliquata fuit. Sub hoc tamen lardo vera ac rubicunda caro latebat. Oilium, propter horrendum putrefacti cadaueris farto. rem, non potuic tunc temporis examen institui. Tota illa dentium ferme compositio suis adhuc connexa ordinibus Romam delata, ac illustriiIimo & Reuerendissimo Principi Franci sicca Carriuali Barberino e set e
euius felicibus auspici js huic operi iam incumbimus) oblata, a Nobilissimo cita.
Equite Cassiano Puteano Lynceo cum admirandarum alijs thesauris rerum nata e 3 -'M'turalium,studiose conseruatur.
Similis,led ingentior bellua Anno MDCXX.circa Corsicam & ipsa iam mor- Alia simi- tua reperta fuit, longa pedes centum. Solum lardum,sive carnea pinguedo pen delinemo debat librarum centum & trigintaquinque millia. Pro extrahendo intellino 'recto nisii maximo de coniunctis viribus septemdecim viri fortes operam suam impendebant. Hoc eius erat capacitatis, ut insidentem caballo suo equitem facillime admitteret. Triginta duabus spina dorsi vertebris conitabat, ex quibus varia sedilia conficiebantur. Et eum haec iamina esset, utero faetum congii sum gerebat, pedes longum triginta, pondere mille ac quingentarum librarum. Ex huius mensura etiam praecedentis, quae paulo minor fuit, proportio si cui minus accurate eam descripsisse visi fuerimus, facile aethi mari poterit. Erit igitur haec vera Balaena, cum dentibus eiu simodi, quos nos plerunque Cotrouer- dentes osseos albosque alveolis suis infixis dicimus, careat, u Iera o Illi apud scriptabhiclis is credimus, & ex hac sola pretiosum illud odoramentum Ambra scilicet
extrahetur. Uerumenimuero hanc belluam minime antiquorum Balaenam elle, Uuq. Arecte quidem meo iudicio Rondeletius autumat. Aristoteles enim lib. I . de Hilh. an. cap. I. ab a animal gignunt, inquit, perfectum, aba ouum, aba vermem. Procreant animal homo equus, mitulus marinus, sedi reliqua qua pilis snteguntur, atque in genere aquatili,que cete appellamus,νι Delphini ly qua cartilaginea iocantur. Vuorum alteris fistulis daca efLbranchiae defunt ut Delphinis- Baianis. Habent Delphini mulam in
doso,Balinae infronte. Et Plin. lib. 9. cap. 6 .Ora Balene habent in frontibus,ideoquesumma aqua natantes in sublime nιmbos efflant. Huic autem iam a me descriptae beluae,
cum branchiae adsint de sillula desit, qua ratione esse Aristotelis & Plinij Balaenam asseuerabimus Confirmauit autem milii D. BernarAnus Radi Eques & Centumcellarum Vulgo Ciuita Vecch ial Architectus, fistulam in hoc Cataceo pisce
592쪽
s o ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARDI ANT. RECCHI.
la hiea, se nullam reperisse, cum diligenti tamen examine cadauer bestiae perlustrGἡ set , di designatum aere quoque emigasset Existimat igitur Rondeletius hoc suit fistu' nostrum Ccte, cum Balaena neutiquam sit, potius Aristotelis & Plini j Mulculum esse,que Graeci dicunt. Et Plinius quidem lib. t r. cap. 37. Mustiam
Videtur marinus, qvi Salaeuam antecidit, nullos habet dentes, sed pro ijs sitis intus os hsrtum, Nuscidus tinguam etιam ac palatum. Aristat. vero lib. 3. de Hilh. An. cap. 12. Mustulus ς' ' etiam piscis attollos in ore intus halet mice dentium,quibus omnino caret, suillis similes. Curtio , Recte haec omnia Rondeictio adllipulari videntur, Balaenam neganti &iu, hori Musculum esse amrmanti. Et tamen non leuem mihi scrupulum inijcit:
quod Aristoteles nempe & Plinius dicere velle videntur, ex palato animalis hospilos enasci, cum in nostra hac bellia ex corneis illis laminis, quae probe a pa- . lato separari postunt, originem sumant. Accedit Plini j authoritate credi debere , Musculum non magnum piscem, saltem non ex Balaenarum classe esse, Cum dicat lib. s. cap. vlcimo : At e contrario amicitia exempla sint praeter illa , de quorum diximus secietate Balaena in mustulus, quando praegrauι supercιsiorum pondere obrutis eius oculas insistantia magnitudinem Uda pranatans demonstrat, oeul rumque mice fungitur. Hunc Oppianus de Aulianus Ducem Baiana appellant, de Claudianus his versibus parui corporis facit:
Si ruis in rupes amis opse Adali
Allua, sulcandas qui praeinus edocet indas, Immensimque pecus parua moderamine caudae Temperat, re tanto coniungit Iardera monstro.
Et Oppianus lib. s.conceptis verbis paruum appellat, cum enim de immanibus illis & celaccis piscibus loqueretur, qui tarde mouentur , ductorem ipsis paruum hunc piscem attribuit :Pondere magnorum membrorum tarda feruntur, O lente aequoreo circumuoluuntur in a tu. Haeraitione comes cunctis ductorque viarum
Ualus Hiparuus visu,sed corpore longo, Et tenvi cauda, paulo simotus ab it
Ast quoniam idem Plinius lib. 3 1. cap. vltimo Musculum non inter paruos pisces sed belluas marinas, ut Physeteres, Patinas, Practes, Orcas & similes numerat , putat Rondeletius eundem lapsum fuisse, dum priore citato loco, pro B laenae duce Musculum assignauit. Scribit quidem Rondoletius, in huiusmodi edentulorum musculorum, siue ,1 q,..d. Balaenarum male creditatum, ventriculis non raro Ambram inuentam esse r. tu . sed hoc, ut ego Opinor, minime conuincit, ibidem hanc ex male digestorum piscium viscosa massa enatam fuisse, cum idem ipse assirmet in eorundem st machis nihil praeter aquani, spumam, mucum, Ac fetentem Algam sine udis piscibus, aut piscium frustis reperiri, ut vel hinc elarum euadat, eam mini carni uoram bestiam est e. In nos ra certe belua, quam ad nostrum hoc mare mediterraneum appulsam iam satis delinea uimus, nostri homines praeter male. olentia & naribus vix toleranda retrimenta,nihil quicquam offenderunt. Et Diqitigod by Coral
593쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. iri
Et hane quidem bestiam, & quae in ipsa continebantur pleraque, exacta disquisiuit diligentia ex famulis quidam Illustrissimi Principis C sit noliri ; Prineeps quem, cum ipsemet squod maluisset hic rerum Naturalium curiosiisimus Spe - sis. ζῶ ictator & Obseruator in ob negotiorum & longioris viae incommoda Aquaoartae
in urbe sua retentus, coram adesse non posset, eo ex Ciuitella Caesia Castro suo Miraria Maioribus C sia: Gentis in Tuscia qdificato, nec longe a S. seuera dis lito,ablegauerat. Qui cum exquisitam partium omnium proportionem mensus esset, dentes etiam aliquot secum abstulit, qui in Principis Musaeo hodieque inueniuntur.
Non defuerunt tamen nostra quoque memoria aliae Balamarum species,dentibus non coria is aut corneis , sed veris ac osse is praeditae, quarum una oriturae loco non multum ab antiquit limo Neptuni maritimo Oppido distante, in mmoin maris littus proiecta occubuit. Hoc cum littus eodem tempore animi & ob seruandarum simul quarundam maritimarum gratia raritatum, forte fortuna
idem Princeps Caesius legeret, vertebram ex cauda, & dentem ex eadem Ba- obsiti 1:uis
laena nachiis est, non absimilem plane illis , quibus Hepopotamos hic Roma in- Se structos vidimus. Et pauculos ante annos demum, similis cetaceus & dentatus quoque pi- Alia huius- scis, sed paruus & , ut apparebat, iunior prorsus Maccare iαm Arcem mari Σκάia contiguam, Illustrissimi D. Hieronymi Matthaei Marchionis Ioui, propriam, unctis iam & maris aettu confectus appulit. Hic etiam Marchio; qui non tam nobi- Pinu . litate & diuitiarum , quibus affluit, quam bonarum literarum , Mathumatica iἡ Λήν. rum praecipue scienti.irum laude clarescere discupit, & ob id Principi Caeso anM- mus Mucillimus,mihi beneuolentis limus Cottam huius piscis Principi tra inrisit, que cia eruolauit. Tarioribus plurimis Naturae artisque donis, atq. inter alia cu Vasculo quoda ex
ipsius mei Cetacei piscis Vertebrae cuius da interiori spOgiosa & medullς cotigua ta iijἡ
parte faberrime elaborato in Mulaeo suo ab eodem illus se. Principe alteruatur . ' Castarneia in Orientali Historia sita friuolam adhuc magis opinionem fo- auium sietis uet. excrementum hoc Ambarinum in Balaenis repertum stercora esse autum ''μ' quarundam, quae in Arci pelago illo interiori odoriferis vescantur herbis,in rupes & scopulos insularum earundem sua retrimenta deponant, quae mari innatantia a Balaenis devorentur & necdum concocta vomitu pollea re ijciantur . Garetias ab Horto vero loco iam supra dicto, Terram quandam esse putat : Rri, o iii
Ceterum hae mea eri opimo, inquit, veluti pro regionum natura terra interdum rubras, mi bolus Armenus, interdum eandida me Creta, nonnunquam nigricans: sic
risimile eri aut infulas, avi terrassimilis eum Ambaro forma inueniri, quod terra sit aut iis .es , fungosa, aut alterius generis. Euod merum esse te natur magna eius, qua reperitur, quanis titas. Siquidem inuenta sent interdum fragmenta bumana magnιωδnιs, Interdum no do repwnaginta palmorum longitudinis,duodeuiginti mero latitudinis. Afirmant nonnulli se integram ex Ambaino ιnsuum 'tadisse,quam cum possea requirerent, nunqωam comparuisse.
Verum de insulis eiusmodi Ambarinis F. Gretreius nihil sibi unquam visum nec auditum fuisse sancte mihi a stirmauit. Posse ingentia Ambrae pondera interdum mari innatare non absurdum putamus, quae hyperbolice intulae dici queunt. Nam dc illi,qui iam descriptam vulgo Balaenam seu potius Musculum ppel- Dissiliam by Corale
594쪽
idio ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI ANT. RECCHI.
hie ai- se nullam reperisse, cum diligenti tamen examine cadauer bestiae perlustraLMR 'φ set, 3c designatum aere quoque evulgasset Exii limat igitur Rondeletius hoc late inu- nostrum Ccte, cum Balaena neutiquam sit, potius Aris fotelis & Plini j Muic tum esse,que Graeci dicunt. Et Plinius quidem lib. i r . cap. 3 7. Mustulus
Videtur marinus , qui Palaenam antecedit, nullos habet dentes , sed o ijs setis intus os binum,
iis: in lingua m etiam ac palatum. Aristot. vero lib. 3 . de Hili. An. cap. 1 2. Mustulus μ' ' etiam piscis astellos in ore intus habet mce dentium,quibus omnino earet, fuissis similes. Cur non . Recte haec omnia Rondeletio adstipulari videntur, Balaenam neganti Mi., dg Musculum esse assirmanti. Et tamen non leuem mihi scrupulum inijcit: Mic quod Aristoteles nempe & Plinius dicere velle videntur,ex palato animalis hospilos enasci, cum in nolira hac bestia ex corneis illis laminis, quae probe a palato separari possunt, originem lumant. Accedit Plinij authoritate credi de-' bere, Musculum non magnum piscem, saltem non ex Batanarum classe esse,' cum dicat lib. s. cap. vltimo : At e contrario amicitie exempla sunt 'ter illa , de quorum diximus societate Saliana in mustulus, quando pragram siverciliorum
pondere obrutis eius oculis infestantia magnitudinem vada praenatans demonIIrat, ocul
rumque mice fingitur. Hunc Oppianus & Habanus Ducem Baiana appellant, &Claudianus his versibus parui corporis facit:
Si ruit in rupes amisso psce sodali
Pellua, sulcandas quι praevius edocet mdas, Immensiumque pecus paruae moderamine cauda Temperat, δ' tanta comungit Ioedera monstro.
Et Oppianus lib. s.conceptis verbis paruum appellat, cum enim de immanibus illis & celaccis piscibus loqueretur, qui tarde mouentur , ductorem ipsis paruum hunc piscem attribuit:
Pondere magnorum membro um tarda feruntur Et lente aequereo circumuoluuntur in antia. Hae ratione comes cunctis ductorque viarum
ustulus eEparuus visu, sed corpore longo, Et tenui cauda, paulo fimotus ab illo
Ast quoniam idem Plinius lib. 31. cap. vltimo Musculum non inter paruos pisces sed belluas marinas, ut musteteres, Patinas, Practes, Orcas Ac similes numerat , putat Rondeletius eundem lapsum fuisse, dum priore citato loco, pro B tanae duce Musculum assignauit. i. hul mo Scribit quidem Roηdeletius, in huiusmodi edentulorum musculorum, siue .s ista. I. Balaenarum male creditatum , ventriculis non raro Ambram inuentam esse: sed hoc, ut ego opinor, minime conuincit, ibidem hanc ex male digestorum piscium viscosa masa enatam fuisse, cum idem ipse assirmet in eorundem si machis nihil praeter aquam, spumam, mucum, & faetentem Algam sine ullis piscibus, aut piscium fruitis reperiri, ut vel hinc clarum euadat, eam minime carni uoram bestiam esse. In nostra certe belua, quam ad nostrum hoc mare me di terraneum appulsam iam fatis delineauimus, nostri homines praeter male olentia & naribus vix toleranda retrimenta,nihil quicquam offenderunt.
595쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. iri
Et hanc quidem bestiam, & quae in ipsa continebantur pleraque, exacta , disquisiuit diligentia ex famulis quidam Illustris limi Prinei', Casii noliri ;
quem, cum ipsemet quod maluisset hic rerum Naturalium curiosiisimus Spectator & Obseruator) ob negotiorum & longioris viae incommoda Aquaoartae in urbe sua retentus, coram adesse non posset, eo ex Ciuilesia Casia Caltro suo a Maioribus C siae Gentis in Tuscia ςdincato, nec longe a S. seuera dissito, ablegauerat. Qui cum exquisitam partium omnium proportionem mensus esset, dentes etiam aliquot secum abstulit, qui in Principis Mus eo hodieque inueniuntur.
Non defuerunt tamen nostra quoque memoria at iae Balaenarum species,dentibus non coriaceis aut corneis , sed veris ac osse is praeditae , quarum Vna oriura loco non multum ab antiquissimo Neptuni maritimo oppido dillante, immaris littus proiecta occubuit. Hoc cum littus eodem tempore animi & ob. seruandarum simul quarundam maritimarum gratia raritatum, forte fortuna idem Princeps Caesius legeret, vertebram ex cauda , & dentem ex eadem Ba laena tractus est, non absinulem plane illis, quibus Hinopolamos hic Roma instructos vidimu S. Et pauculos ante annos demum, similis cetaceus & dentatus quoque piscis, sed paruus S , ut apparebat, iunior prorsias Maccarest iam Arcem mari contiguam, Illustrissimi D. Hieronymi Matthaei Marchionis Ioui, propriam, undis iam & maris aestu confectus appulit. Hic etiam Marchio 1, qui non tam nobilitate & diuitiarum, quibus affluit, quam bonarum literarum , Mathematica
rum praecipue sesentiarum laude clarescere discupit, & ob id Princi asto amici 1limus,mihi beneuolentissimus Costam huius piscis Principi trainrisit, quς cu
rarioribus plurimis Naturae artisque donis, atq.inter alia cu Vasculo quoda ex ipsiusmet Cetacei piscis Vertebrae cuius da interiori spogiosa & medullet cotigua parte faberrime elaborato, in Musaeo suo ab eodem Ilia Diff. Principe alteruatur . Caytarne da in Orientali Historia sita friuolam adhuc magis opinionem fouet ζexcrementum hoc Ambarinum in Balaenis repertum Ilercora esse auium quarundam, quae in Arcipelago illo interiori odoriferis vescantur herbis,in rupes & scopulos Insularum earundem sua retrimenta deponant, quae mari innatantia a Balaenis devorentur & necdum concocta vomitu pollea re ij ciantur . Garzias ab Horto vero loco iam supra dicto, Terram quandam esse putat:
Ceterum haec mea est o mo, inquit, veluti pro regionum natura terra interdum rubras, Vn bolus Armenus, interdum eandida me Creta, nonnunquam nigricans: Ac συμνυ miti est aut insetis, avit terras similis cum Minobaro forma inu niri, quod terra sit aut fungosa,aut alterius generis. Euod merum esse te Hatur magna eius, qua reperitur,quanis tuas . squidem iuuenta sent interdum fragmenta humana magnamiums, interdum nonaginta palmorum longitudinis,duodeuiginti mero latitudinis. Alfirmant nonnulli se integram ex Ambaro insulam midis,quam cum postea requirerent, nunquam comparuisse.
Verum de insulis eius odi Ambarinis F. Grego rius nihil sibi unquam visum nec auditum fuisse sancte mihi amrmauit. Posse ingentia Ambrae pondera interdum mari innatare non absurdum putamus, quae hyperbolice infulae dici
esse Terrae speciem . Ingentes Ambri mo
596쪽
1ν, ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
appellatum ante sesqui annum ex Turri maris, ubi aduersas pyratas excubiae aguntur e longinquo consipexerunt, insulam primo rati este fuerunt. Et cum, ut .it' es, experientia clarum est, Ambra quasi integra iit pinguedo quaedam, iam autem
cit pingste nec auium faeces, nec Balaenarum stercora aut viscosus earum in ventriculis humor adipiosa sint, nec ulla unquam insula quae plantas & animalia alere queat, pinguedo ferme mera, qualis Ambra quae oleo & non aqua ut terrae solent, soluitur, fuerit; consequens erit ut in nulla horum classe Ambrae locum daro
N e.1,is, Multo nostrae sententiae vicinius accedit Nicolaus Monardes de medicam. Μφημdς nmi orbis.Cap. . Varia HI crua Ambara originem, inquit, opinio: sed meri simum strχ i mε- est, Tituminis genus esse ex fontibus in alto mari manans, quod aeri expositum illico den- satur, it solant Hraque quae sub marinis aquis tenella mollia seunt, in aqua exempta durantur et/t corallium/succinum . Et paulo inferius: Verum eri meo tempore Baianam circa canarias , quas Insulas Fortunatas putant, eaptam in qua inuenta sunt
plus quam quatuor Ambari arraua sponderis apud Hispanos genus, quod viginti quinque libras pendet) siue centenae librae: pontia tamen ι altas Palaenas eum his Catulis interfecerunt, sed nihil Ambari in eis intientum es.,i, is Α Matthiolus titubat, & quid certi determinet, ignorare se ingenue his ve
tu, de Am bis falctur. Ceterum ex amedietis quae sit EAmbari hιctoria πι merior accipienda , non finii uinis equidem ausim decernere, quod nihil adhuc certi atque explorata habeam. Adfert tamen
- Simeonis Sob SI S rapionis quamuis hunc non nominet j opinionem & ipsissi- vma fere verba, quorum ille Ambra non minus ac sulphuris S Bituminis fontes in terra statuit: hic ipsam in maris alueo non secus atque in terra fungos oriri Quae no- ex illimat. Nos postremae huic sententiae libentius, quam ulli alteri subscribi eniti. mus. Non ob id tamen in plantarum, sed mineralium potius genere Ambram
Posse autem mineralia non in Fungi tantum forma siue in rudimenti illius Au um alia modo, in quo Natura Veluti stirpes fabricare addiscit, sed perfectioris etiam, resties , alicuius plante figurae terra germinare, vari j varia documenta aut hores adse-stδ ec runt, quae summatim collegit Fortunius tacitus acerrimus Peripateticae sectae propugnator Lib. 4.cap. 7 a. de Spontan. vivent. Ortu, ubi ex Petro Mar re inixi h uiosi noul Orbis Hispaniola Insiuia Aurum e terra surgere,& vitis modo circa arbores serpere . Ex Fulgosio apud Firmium Pannoniae urbem, interdum in vitibus Capreolos inesse repertos vere aureos, ex ijs auream cusam monetam fuisse. Ex Ara tot le de Admirandis, Aurum defossum, aut in terram prolectum excreuisse, , s comminutum & seminatum,ubi aquae illud irrigarunt, aucta extitisse, adducit. An mine- Poterat Igitur vitalem quis in metallicis sibi spiritum facile imaginari, Mi hiis P a plantarum anima vegetante non longe seponere. Seminari enim, crescere, germinare non posse videntur, nisi quae ex vegetantium stant genere. Ueruncamen L icetus huic illico siuisfacit dubio , ut plerisque facillimum eth Aristoteli - ἡψ,ha, Cis ad quodlibet propositum problema , & ad eius contradictorium si placet,ia.., e quintiJe, ra ionibus resipondere . Ait igitur supponendo ea omnia vera e , quae de auri aerisque vegetatione allata fuerunt, vel primo dici posse non verε
597쪽
Capreolos sed aequivoce fuisse; vel eodem modo creuisse, ut cornua in ceruis, in quibus vita nulla sit, imo veros etiam in vitibus Capreolos se hahere ut ungues& cornua, hoc es , sine vita; vel vites per radices suas e terra attraxisse humorem metallicum , in quo humore fuerit auri prius geniti aliqua portiuncula, metalla autem a praedominio esse a quea & generationis eorum materiam humorem esse fluidum , adeoque facile obsequentem. Uel demum hoc fieri posse ex natali mollicie , ab angustia loci, materiam vi pulsam e terrae finibus contorquente. Si aurum vitis in morem arboribus adhaereat, hoc illi accidere ob lentorem, ac molliciem facultatemque rigendi extra natale solum . auod si mero, inquit, aurum defossum alicubi, posse renasci conci damus ; dicimus id renatum fuisse , non quia vetus aurum, plantarum more, nouum metallum sibi consimile erminauerit: sed quia metus illud aurum materiam siti propinquam, ad quam aura naturam dispositionis quomodocunque, C r undecunque adeptam in nouum aurum commutauerit,ea ra ione prosus, qua ignis igna in ignem nouum conuertere consueuit, in aqua metus acrem in aquam nouam phsice transmutare solet. rent. Cum enim in minerarum puteis ac metallorum venis, seminium quoddam latitare certa sciant experientia, per quod metalla certis determinatisque locis maturantur, tacundantur, se initaurant ac propagant, adeoque suo quodam modo crescere & germinare dici valeant, id omne operis sine vegetatione aliqua non posse accidere videtur. Sed haec alterius loci fusius explicare fuerit'.
non nisi per medium transire est solita. Vt enim inter Angelum & brutum animal Homo est medius, ita inter hunc it abiectissimam belliam Simia interia te.
naturam spongia, Lorιca, Viaua de Mentula cuncta marina dia informia prorsus terum per animalia, praeter obscurum constrictionis & dilatationis motum habeant, non '' video. Huc referri possunt plantae, quae vere plantarum facie terrae infixae immobiles manent, nisi quod homine accedente ipsasque contrectare tentante, ramos contrahant, quarum una apud Malabaros, altera in Pudefetania esse a mirabiles Recentioribus memorat quae ob id i recunda arboris nomen meruit: His tertia accedit mirabilior in Insula prope Cimbubon, cuius folia in terram lapsa hu- pr 4 mi repunt, &sub tangente manu diffugiunt. Quibus si placet Agnum adde Sythicum, animalis forma, plantali carne, terrae haerentem M herbas vicinas veri animalis instar depascentem, quem etiam Scaliger describit. Iam Tubera terrae cum nec radices nec folia nec flores ramosue habeanr, quis in plantarum classe facile re potuerit vegetante tamen anima praedita esse, quis dubitabit Non igitur adeo absonum fuerit Ambram inter mineralia & plantalia mediam
collocare: quod si substantiam spectes, bitumen sit; si pullulandi e tellure mo
rem, plantas imitetur. Hanc inter Plantas & mineralia mediam Natura primus inuenit & detexit Illustrissimus & Excellentius. Franceps casias nos errAtqui hoc mihi modo dubium obscurum per obscurius solui videtur. Meia An ralida tallicarum gnari rerum philosophi & artifices, haec non sicco ita pede transi- f sp in . iacere videtur. Inter perfecta bruta & plauta perfectis limas se interponunt Zoophyta, Plantam malia philosophis appellita . Certe quid sit pra plantarum
598쪽
1ν ALIA ANIMALIA NOVA HIS P. NARDI AN T. RECCHI
de qua ex professo in suis libris de Metalioρ tu inde a se cognominatis agit, quorum specimen & species diuetias anno praeterito ad Illustrisis. Principem Franc. Card. Barberinum, A qua sparta Romam tran11msit. His ita liabilitis, quid ad Scaligeri opinionem, qui fungum esse Ambram voluit, dicendum sit,iam liquet: non esse plantam nimirum veram, quales reliqui sunt fungi terret res, horum enim nullus pinguedine tanta,qua Ata in Ambra eli, pollet Dici tame fungus potest,tum quia fungi facie germinat, cum quia
inter stirpem & terrae excremetum minerale fortassis intermediat .Quod autem - ἡ fuiwus hic Immensus, si quando maris turbulenta ui ruit tempeltas, & ut Se-
ε.ω euri ad mada see quam citati imo cursu conferant, inde in apud illos Machere seu telocesimi etiςi cursoresue Vpellantur, in quod erviciatum eri Ambarum, congerant. De hoc inquit F. Gregorius,a neutris quicquam Indis compertum haberi. Quin falsum ess , si ventorum etiam turbine adco mare intum cicat, ut cadum territ misceri videatur, aquam in fundo maris ullo modo conturbari, multo minus quae ipsi inhaerent terrae, Ambrae inquam & ingentia saxorum volumina e mari extu
z-T' bari. Placidissimam enim in fundo stationem Urinatores, siue illi qui marga-VR qμ-ς μ ritarum piscationi operam dant,tunc experiuntur, cum maris super scies etiam inquietissima furit. Et cui in Nam illa, admirabili Corneli Trebelj Hollandi ingenio excogitata, de Loisdim in Anglia , ubi hodieque visitur, fabricata sub mari nauigarunt,fan-.44 istis mihi iurarunt, iurentibus aequore ventis, nullam in imo maris moleg tio, stiam percipi. Recipit autem haec nauis viginti quatuor homines, quorum octo remos agunt, reliqui suis in cubiculis persistunt, qui viginti quatuor horarum spatio aere alio nullo indigent, soloque illo in naui concluto contenti vivunt, quibus exactis, superficiein maris petunt &reserato nauis operculo ac paulisper aperto nouum aerem hauriunt , quo postea clauso operculo sub aquam denuo tam profunde merguntur, quam nauis Rectori ad Orgias etiam si vellet quinquaginta, visum fuerit. Et quod mireris magis, ibi quoque magnetico indice cursum dirigunt, ubi locorum sint norunt, remisque facillime nauem agitant. Quodque fidem ferme omnem subleuat, est, quod eo loci ubi remigantes morantur,nauis absque fundo est, ut aqua ipsi continuo aspiciant, ab ea vero minime sibi timeant: cum in scamnis suis paulo altius sedentes pedibus haud quaquam ipsam contingant. Sed non libet nunc omnia persequi, quae ab ipso Artificis Genero mihi non ita dudum relata fuerunt. Ambiano Nec vero simiis mihi videtur A telam maiorem, aut alias etiam minores pikenεnu sed sces deuorata Ambri. ab ingesto veluti veneno interire. Praeterquam enim , λω Σ quod cxperientia hoc minime constat, ratio etiam reclamat, cum Ambra non aliorum instar Bituminum nauseoso & acri chalchantino spiritu ac sale, sed ex silauiore quadam minera It tamen, pinguedine componatur, quae non dicam in piscibus Pamphagis illis Neptuni piaudibus, sed nec hominibus exitio esse comperitur. Pinguia autem terrestribus quibusdam particulis mixta, ab animalibus & appeti valde, & eadem nutrire multum , in carne maxime porcina& caseo
599쪽
L IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. s s
& caseo pinguiore Rullici experiuntur. Nec absurdum est, mera etiam mineralia nostrae licet minus congrua Naturae, a piscibus tamen deuorata digeri posse, cum viderim saepius in menteratorum ventriculis piscium maiorum, minores pisces modo integros adhuc, modo semiliquidos contabui sie, & conchylio- Piso, norum tellae in humorem quoque chylosam abeunt, non ut vulgus Medicorum ii ac Philosophorum credit a magno sto inachi ipsorum calore, noller enim longe ς' ἐ*ψης , potentior nunquam hoc emceret, sed ab alio principio,a quo videmus & unio--eMones & corallia durissima in limo num succo & aceto, frigidis ab ipsis creditis humoribus, facile liquescere: Quis enim intensus sit in ventribus piscium gelidis in undis semper degentium calor cum multis ego vicibus in Tellu- midinil dinum tam aquaticarum quam terre lirium etiam viventium sanguine, Ac cor- uostu: Ide palpitate extracto, nullum non dicam calorem,sed ne teporem quidem quin merum frigus ipso Iulio Mens. , & Syrio ardente senserim, quod & in piscium ο mihi sanguine, in quo praecipuus animalis calor situs est, uiuuenit. Sed haec altiori & quam haec tempora non capiunt, speculationi reseruantur. Neque noc silere debeo: Monari en in Ambra saepe Aulum rostra, ac conchy- Aulum dilia,&ostrearum testas reperiti striptum reliquisse. Ueruntamen Clusius haec si in Aznon Aulum sed Sepiarum rotis ita, aliorum ex mente esse annotauit. Non est tui, omnino de nihilo haec dubitatio. Vidi enim hic Romae non raro, ubi sepiae quam plurimae venduntur, earum rostella Avium adeo rostris similia, ut incauto facile auium illa suisse imponere potuissent. Et Clusio quidem ego libens agentior,saepius hoc accidere posse. Attame nec hoc dissimilare volo,me veru &genuinum Auiculae rostellum obl5gum, ansustum,&acutum, integrumque in ' ι magna satis Ambrae odoriferae optimae massa, qua iam saepe laudatus Eques noster Potianus Lynceus ivt pretiosorum huiusmodi medicamentorum, qua n, 2, turalium, qua arte paratorum inllructilIimam habet supellectilem) Uenetji nus pretio. transportari huc curauerat, vidisse ac manibus tractasse. Solent autem, quae ex dulamenta S ijs sumuntur non oblonga & tenuia ac compressa, sed crassa, breuia, ac lata 'valde esse, qualia vel in Asse Orbe Nilotico meo, vel in Auicula coemtrhraucte, scob id ab Italis Frisone & grassiareo vocata, inueniuntur: ut affabre hanc cum plurimis alijs in suo Auiaris aeri incisis δρ euulgatis Ioannes Petrus Osina I. V. Doch.
egregius,sub faustis Puteani noliri auspicijs delineari curauit, luculento ad omnes addito commentario, qui si ita perrexerit, herbam ipsi, ulla absque controuersia, ornithologi alij omnes & Aldrouandus porrigent. Atque baec de s piaru & Aulum rostellis adducta sint,ut magis F.Gregorii sententiam co firment, qui non tam maris bestias,quam caeli volucres Ambrae esui maxime italare testatum voluit. Quρd si tamen ullam ex Ambra pastu Balaenam unquam inter ijsse contigit, id copiae potius ingestae, quam deleteriae pretiosi huius odoraia menti facultati tribuendum arbitror. Nam & mim ac panis, quorum hic corpus, illud A nimae vinculum spintus maxime refocillat, nimia quantitas vene
Atque hucusque eandide Lector , tabuia mosui & Ambra disquisitio, cui in langiusculum forsan , quam voluisses , teque meque tenuit. Sed cumenta illa Axit horum varinta , qui ut L mluia ait: Saepiunt
600쪽
3 6 ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. ECCHI.
Sapiunt abeno ex ore, petuntque I es ex auditu 'ottus, quam siensebas Vsis . o .
Hactenus noscaxa caligine mersos omnes traheret, puto aliquam saltem per me, disputatione hae lucem controuersiis illis allatam fuisse: nempe Sic inumquodque paulatim protrahit aetas
In merium , ratι que ιn luminis eruit auras.
Cum itaque tam Moschi quam Tibet hi exoticorum Animalium, dilucidam,
ut spero, historiam dederimus; contraria vero iuxta se posita magis elucescant, poteram his admirabile animalculum quoddam adiungere, in quo Natura om-G ἡ Σήnem mundi corri uando veluti istorem commiscere voluisse videtur Anna Toaaviniat i Feruanis dictum, a F. Gregoirio graphice mihi descriytum. Veruntatnen cum 'U' ',Pdardus Ant. Ruthus noster in hoc ipso opere suo, similis propemodum m ininerit Mexicanis Tequvati, nobis nomine Via cuia,pιa Mai Uum torrefactum aemulatur colore, vocatum,eb vel lectorem nunc remittimus , , vel ubi otium nobis supererit, in codem commentando capite , aliquid de noliro addemus.
am ut Nobilibus his Me Augustano Quorum hoc
:S p bo voce ac calamo, probari odorati l Iimam, leuem , sordibus carentem, Gri- ., sei coloris, venis modo cinereis , modo albicantibus & notulis quibusdam rufis, croceum colorem imitantibus distinctam, ac pinguem ita,ut 1i acu cande se. uperladiatur,olaginii aliquid lucri res ad .RMnanum Collegium griseam ac ni jmir. gram tantum agnostat:hanc vero reiJcit,ae unguentarijs ac Chirotnecarijs relinquit. Alt neque hi sigilleam nancisci pollunt, nigram emunt iragrantia agrisca longe victam. Au Hianum tamen etiam albam nouit & rei jcit,quae de ipsae nolim Chirothecaris L noeli ignota, sed ob odoris debilitatem oris ea ignobiliorem repudiant. Scio a. plerisque hane Struthiocamin inram candore aemulan-.tem, ceu quae imposturam sapiat preprobari r volunt autem aliqui hane gypso admitto talem concinnari, quod vix crediderim, ponderosior enim , quam est,
inueniretur . a , O , hu/ritis ui . Lurioicus cohri .. Exarcitatissimus &2 rerum naturalium maxime gnarus
disiiri. Pharmacopinus, qui e regione Panthei Agrippae ad insignia S. Gιouit, instructis in Aia. simam νδ secti , qu intectis pharmacis tabernam habet, de Threiae a praeser-phaimaco. tim ac MFibradati confectione caeterisimilla palmani praeripit, sibi non semel P ' tantum contigisse ammtauit,qubd gyi xula optim 2Ambra, ubi senio consectaclisei Am tasset, albescentem colorem, id quod rennini m -- , octo annorum quam 2, in' domi detinui, vQuemdyic insuisses, evanidi procitu Arue odoris. Hoc mul-
.i.- ' toties la in carino Virrioli experii fuimus, ubi do tius Tini exponeretur alia dinem plane contraheret , Attamenec albam. I t centior apparesi mueni i. ri certus sum , sicut- α nigram reccmenri quod quidemi in plantis de Irunerali- ε,4-mi bus non eli ab earum natura absonum, ne de animalibus quicquam dicam,
, ..At etiamsi esse partes privssis homineneae essent, posset tamen in es Ru ibus pam,. A. b. ticuli lGrς diti r δ Quid Ig:tur mirum, si in massa ingentila deo , quanta
io isti hingorum m ore e terra, caut IbM , rupthicis, ac scopulls maris emersit Ambra, , colori, hius . Line Elecrione Ambra & quid aliud dica faciamue,qu: electione. di coetum Collegiis, Romano inquam mco,si ibscribam dQuoniam de in Germania, illud in Italia ceteris facile praecellit. In ho