장음표시 사용
581쪽
Io. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. .ssy
ribus distrahitur, Si maximae loco gratiae habendum, si ex primo quis a Chinensibus aliquid extorquere valeat. Narrant aliqui de nescio quo alio animali, quod eodem in Regno Chinae, ac nouo quoque Mexico inuematur, figura AE Heia altius longiusque paulo, quam sit acturus , telliculis oneratum adeo enormibus, ut suspensos minime gerere, Alii Misesed terram contingentes trahere cogatur, quique aequali cum toto reliquo coris mostriis' pol e sint podere, quibus oppressum,cum a Canibus agitatur & cuadere non po- Σης- test, ipsos haei dentibus illud mordicus detruncare & liberrime postea aufugere . Hos vero a Venatoribus colligi ac contundi testiculos, qui optimum ipsis h. i. Moschum praebeant. Hoc ego, cum nunquam viderim, nec quicquam propte- testiculi: rea de eo certi affirmatique aik rre postum. 24sci ' Alij non desunt, qui animal quoddam ex Ceruorum genere praedicant, ex ςR' 'quo folliculi illi moscho pleni auferantur , quod pro mera similiter fabula habeo . Atque sic denuo primam moschi, quam attuli historiam, confirmo, quip- Allipe quam oculi mei, quibus credere pollum, conspexerunt. Hucusque F. Gre- ex Cera Prius noller. te. 'Atque dum huic opusculo meo ita inuigilarem, nonnunquam me Visum V -- nil Rocnus Ezechiel Bauthschner . Hic decennium integrum in Hispania exe- v git, qui cx milite quem in Africa egit, Medicus essectus, Salamanticae Hispaniarum illis Athenis non contemnenda Galenicae doctrinae fundamenta iecit,& Arte, quam Marte clarere maluit. Hunc ego percontatus stam, quid de Moseho sibi apud Africanos & Lusitanos innotuisset, Qui cum ea mihi respondisset, quae cum F. Gregorij historia valde conueniunt, hic adscribere illa no
Animalcula illa, inquit, ex quibus Lusitani suum conficiunt moschum, ego ipse in certis Lusitaniae locis desertis, quae peragraui , non semel tantum vidi , quae paulo sunt maiora, quam illa, de quibus su pra F. Gregorius historiam suam pertexuit. Figura sua non Cani tamen sed Feli sunt persimilia. Habitant in locis saxosis plerumque ac silvosis,ubi oleastri praesertim & Quercus consitae vivunt, quae glandes ferunt dulciores castaneis nostris, quae ob id ab incolis magni aestimantur,diligenter colliguntur, ac vicinioribus amicis do- Animaliano mittuntur. His se animalia ea libenter sustentant, & ubi necessitas premit, talitati in i dem arboribus etiam se abscondunt; quibus laquei ac pessicae ex filo aeneo PII, P. Parantur,& cuniculorum modo illaqueata capiuntur. Horum sanguinem Ve. natores extrahunt, carnes separant & loco perflabili, ubi nec Sol, nec humiditas dominantur, resiccant.
Aues deinde capiunt quasdam , ab ipsis Aquilas vocatas, Aquilae tamen minime sunt, sed Accipitribus nostris firma similes quidem , mole vero duplo
maiores. Harum itidem carnes ac sanguinem reponunt siccantque,& ad Apri- Au umqualis mensem usque reseruant ε, quo tempore viret, Vigetque maxime herba ro & sim
quaedam, ab Incolis Piso di Grulla dicta, hanc quoque tunc demetunt. Est au- IMI Itein planta b c tam fragrantis moschati odoris, ut certo affirmare possim , me di longinquis e locis eandem crescentem olfecisse, euulsisse non raro, dc pro mea recreatione in itinere mecum detulisse; Ab hac planta odorifero plena humore
582쪽
sso ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
Noah; ρε determinatam quandam succi quantitatem exprimunt, & cum praedictis car-ue ii: ἱδ ' nibus ac sanguine commiscent, in marmoreo tundunt mortario , & reliquam, Vs memorauerat F. Gregorius, ad unguem adhibent operam. Tum in loco, in quo saepe urina euertitur, bene inuolutam pastam sepeliunt; vel utriculorum odor in aliquot horum in vase illo, His vocant Graeci, in quo sit auribus honor) hu-eoz: manorum tam siccorum, quam liquidorum colluuies recipitur excrementorum, suspenduntur, ad tres quatuorue dies detinentur. Exemptos inde & illa umbroso cubiculo bene siccatos externis mercatoribus divendunt . Locus
animalium horum natiuus est in Portugalliae Confinibus , imo magna pars in ipsa est Portugallia sita. Termini Lusitaniam attingentes vocantur Serra de Gaita. In ipsa autem Lusitania existens locus dicitur Serra de Stela. Atque haec est succincta molchi Lusitanici parandi narratio. Moselii quidem, opificium ipse ego non vidi; animalia tamen & plantam moschatam sepius vidi. Reliqua curiositatis gratia ab Incolis didici, quibus fidem denegare piaculum duxi . Haec Rocchus Ezechiel Bautichner Medicus. Apprime haec omnia cum F. Gregorij enarrationibus congruunt, quae si ve. ra sunt; non erat, quod tantopere Amatus Lusitanus a plerisque scriptoribus illis, qui ex libris, quam rerum v lv dc magistra experientia discere malunt, explOderetur Neque enim Arabum de Moscho scriptis tradita documenta eam, vim & energiam habent, ut nullum dubitandi locum relinquant, neque ea verisimilitudine mihi videntur, ut omnium subito animos capiant, & contrarium sentientes refellant.
, Quid igitur in hac nobis controuersia statuendum Certitudine forsan omis' ni destituti in ambiguo hucusque versabimur Aut conuenire putemus, ut tot . clarissimis animalium Scriptoribus unicum tandem F. Gregorium nostrum, de Amatum Lusitanum opponamus e Atqui nec aduersariorum argumenta Hercu-x lea mihi penitus e ise videntur. Legat cui placet, Ald uandi cap. χo. de Quadra- ό pedibus Bisulcis. Reperiet miram eorum,de ortu moschi varietatem: quando
quidem horum aliqui umbilicum huius animalis moschum faciunt; aliqui vesicam circa eundem, alij in inguine abscessum: Matiger sanguinis collectionem sue apostema in ventre: alij folliculum certum esse in hoc animali constituunt, qui si semel excindatur, non producat amplius moschum : alij ut Alexander Tenedictus, si te quid euenire, quod in mulieribus menstrua patientibus opinatur . Et serme quot homines, tot sententiae. Non miror itaque Fucvio apud Midrauandum suspectum esse Arabum hoc decretum, quoniam in moschi descriptione plurimum variant. Hic itaque smoschisero animali-tumores tales es Ie autumat, quales in Castore & Leporabas
reperiri inquit, quos vulgus testes nominat, &ob ad Lepores omnes simul mares ac taminas esse credit, a quibus ipse odoratum illud pus emanare arbitratur . Sed & hunc non minus erronea duci opinione existimo. Cum enim mo- .schi animal capreolum aemulans, tam rarum ac peregrinum sit, ex quo illud: extrahi tam nobile odoramentum creditur,ut in hodiernum usque diem a quo- . quam vix recte desicriptum aut depictum videatur ineque enim aeque notum
est atque Zibethicum, familiare iam pene nobis effectum) unde quaeso tanta
583쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. s
odoratissimi huius siue puris, siue saniet, ex uno atque altero tumore, siue san- in Gloguinis coagulati quantitas eximatur, ut cunctis non modo Europa, e te &' ς Id. rica,ted Amoica etiam toti tussiciat Cum in solo Peruano Regno F. Uregorius moicbi eo- mihi certo amrmet plus moschi in cibis, potu, dulciarijs, vel tibus, alijs luo qai, delici js consumi, quam in Europa uniuersa. Neque enim in singulis ferme δk πφ' poculis potus sui moschum tantummodo soluunt & abliguriunt, sed in integris quoque vinorum dolijs compositionem ex charyophyllis, Cinamomo, intri dia Aurantiorum corticibus, cum plurimo moscho in sacculos congeliam suspen- 'dunt. Quam & ad Epithemata cordis confectionem in il illatitia florum Citri atque Aurantiorum aquis macerant, & in virium debilitate applicant, in- miciti: co- tingentes pexum, sed nondum in fila contortum , in hoc ipso liquore se- Φλά. tricum, & cordi admouentes . Cibus etiam sine hoc vix parari posse censetur, siue pulmenta fuerint, siue illinctus, intrita aut panis dulciarius, crustulata, liba, placentae aut artocrca coquantur. Addebat p.Gregorius ex c hina locisque vicinis ubi Moschus paratur, vitia vi. quotannis mille Arrobas, hoc est viginti quinque librarum millia vehi v dique, et I ac per varias orbis partes distrant, sed maiorem huius portionem in Noaam id mHispaniam ac Peruanum Regnum portari, ubi cum minoris argentum ae mmetur, k diraq- quam alijs in regionibus, plus ibi Mercatores propterea lucrantur. Tantam autem moschi copiam quomodo vix nomine etiam nota bellia nobis submini lirabit λFauent huic non coniecturae, sed veritati,nostri Unguentari j & Chirotheca' , Dis ..tij Romani, qui mihi certissimo attellatur, moschu sibi aliud nihil videri, quam in euicax sanguinem & carnes lusas, se enim dum ui aquis illum odoriferis soluunt , fila bd i ,
menta saepius reperire, ac veluti neruosa & carnosa quaedam corpuscula, pelli ' culas quoque,quae ubi diutius aqua fuerint maceratae, etiam in tumorem aliarum instar membranarum attolluntur. Nec mirum adeo videri debet, carnes ac lan Pinem moschum olere, cum alui retrimenta etiam quorundam animalium, illius praecipue quod Martes siue Mariorellus dicitur, moschum odore tae Emeia plane aemuletur, id quod lapillime in Gcrmania expertus fui, ubi animal hoc ἡό ίά.e non cicuratum quidem , sed sua sponte per domorum tecta, gallinarum Qua suffurans sorbensque vagabatur. Ne autem F. Gregoraum, omni quis destitutum scriptorum authoritate exi- A viri ss imet, laudare hic possum Odoardum Parbosam Lusitanum, qui in Gummario suo Regnorum ae populorum Orientalium, , verba faciens de Regno Gracam inter Bengalam & πιριι posito,his vicinos ait montes Cape langam dictos, cuius habi- fi: matur. latores inquit, ferre Rubinos & Moschum ad magnam ciuitare ri Gua ex qua in Petu S: hinc in Bengalam & Narsingam & Pacem per Malacam transportantur. Moschus, addit ipse, ex animali simili Capra eo citur. Animesi ι haec excortiantur Odoardi in caro eum sanguine contusa in mesistas siue miriculos ex eadem ρ. sie co Vecti s aptatur, quos nos motamus Paris . Et bae est meritas mosibi ,-non est apossema si uti com , t e Imianiter fertur, i ' qui bene examinat moschi massam , in ιlia opa contusa reperat. Haec rio.
suffagari F. Gregorio & Mmato plurimum possunt, utcunque dicat Barbosa, Caprarum forma animalia illa,& non Catulorum aut Felium figura reperiri.
584쪽
, ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARDI ANT. RECCHI:
Ueruntamen hunc quoque ex auditu potius hausisse, quam oculis perlustra se plane mihi persuadeo, cum hic ipse alio in libro eodem hoc primo Nauigationum volumine collectoris Eamus ij , de ijsdem agens locis Araeam,& Pegu , contraria quodammodo dictis suis asserat proprijs . Quae singula pene verba in suas aduersius Cardanum Exercitationes Scaliger transtulit , Exercit. nempe 2 r. non facta Barbos tamen mentione, cum eo tempore liber hic nondum imprestus quidem, per doctorum tἡmen hominum manus iret.
Huiusmodi historias Indicas cum plures praelo nondum commissas Scaliger postideret, & in suos subinde Commentarios aliquid rari novique,quod Cardanum latuisset, insereret, magnam sibi nominis inde celebritatem conciliauit. Ait autem uterque, Animal moschi in Regno Pegu simile esse Gaesia, album , dentibus Elephanti sed paruis, s ib ventre & pectore ei apostema nasti, quod ubi sectum fuerit, hirudines pro reliquo extrahendo sanguine, animali admoueri, has postea siccari, contundi, prioris sanguinis per apostematis se. ctionem extillati,& viribus emcacissimi pauxillo, hos pulveres vigorari,&adulteratum ita moschum praeparari. Haec inquam, Omnia quanto auritis minus, quam oculatis fidendum sit testibus, indicium non leue facere possunt. Vt verum sit,quod supra etiam cx Scaligero monui, seribendi periculum saepenumero ex aliorum pendere mendacijs. νSed lepidum mehercle est, non deesse, qui iam causas repererint quoque, cur Natura tumores illos Moschum cotinentes in Capreolo vel Capra fabricauerit, Nisis vi videre licet in Calceolarij Iunioris musaeo impresta, has nempe quod animales, sues hoc piruo Liene praeditum, in huius subsidium eiusmodi tumores nactum fue Iedd ridi. Iit, ut per eosdem humor ille iaculentus expelli posset. Cum tamen, qui eo modo philosophantur,nec animal viderunt,aut si viderunt, an illud verum m schum fundat,anatome certe an magnum, an paruum habeat Lienem, experti
nunquam fuerint. Scilicet adeo in procliui est Rationalibus dictis Medicis, ad quodlibet propositu problema sepenumero etia data opera fictum,rationibus respondere, atque imber qua do pluit sed rationibus profecto plerum quer plum hi his h. beis & clumbibus. Adstipulantur & F. Gregorio haec in Gesnerianis descriptionibus Roderici Lusitam verba e Mosibi mero compositio ex multis potius, quam natura- ά. . .: bs res est, cui basi animalii cuiusdam ω Phiae est, Cuniculo similis, savaiseri, qui ex India praecipue Pegu prouincia ad nos,ranquam pretiosissimus odor assertiar. Nec re- dmem centissimi destini nobis fauentes authores. Midrouandus dicto loco,cum Denominata moschi recenset, & circa finem haec verba adiungit: Regnum praeterea china animalia generat magnitudine Canum, qua moschum producunt. Incolas aiunt,ea occidere atquesepelire, νυὰ putrefactorum carnem sanguinemque 3n puluerem redigant. Aiuntque γ' alia in India generara animalia mosibi plane odore, quibusque hic adul
Et demum quid clarius his Petri Iarrici Iesultae verbis λ qui e postremis unus est, qui res Indicas descripsit Lib. 2. cap. 17. Thesauri sui Rer. Indie. Est in
China inquit, aut non 'ocul inde animal, quod mychi materiam suppeditat, quod ad ramenti genus meteribus tam Graecis, quam Latinis incognitum fuit, nares tamen fluam
iutundisime afflat: θ Iane Chinense mosinum ceteris praefertur. Animales Vat s m gnitudine
585쪽
bi λδ O. FABRr LYNCEI EXPOSITIONE. 163
gmtussine, siluas ineolere solitum: boe asiduis mirgarum Iustiumque merberibus me eant, Ut meo sanquis deundatur corpore. Cadauer putridum in iam aridum fusi tim, non detracta pelle ascindunt, saccula seque inde parant, quos Lusitani Papos nuncupant . mutiua mero e νentriculo animalis euiusidam feri , quod Fele paulo grandius, educi moscum credit, nec in Chiua esumsed in regione proxima reperiri. Cibet tam haud dubie intelligiti vel si idem omnino animal eum eo quod descripsimus, credendum nobilius ac yretiosius mosium ventriculo aluoque educi, mique maior illius sit copia, merberiabus inum, quo ad cetera membra di nΛιur odor, enecari binenses tamen Lusitanis sum , quamuis alio eductum loco, diuendor.
Is, qui extremam porro manum Chine sis Regni descriptioni addidit,est Ni-eolaus Trigautius amicus meus, qui duos integros in illo Regno dimoratus annos , Romam postea veniens, non semel me tantum inuisit, & Ordinis sui So- cietatas Iesii sacerdotes ad idem nunc Regnii plures reduxit. Hic libro,cui Cis Kιana Expeditionis apud Sinai titulus,capite illo, quo describit res naturales,quarum ferax est Sinensis ager , inter reliqua haec habet: Medicas herbas alit, quas
alia regiones nou nisiimportatas norunt, maxime Rhabarbarum in Musitam , qua aboeeaseu Saracens Asia uniuersae, is exinde Europa inserunt incredibili commereii lucro: exm bis mitissimo pretis dimabantur. Nam Rhabarbari libram obolis decem emptam, Sosis sipunicique aureis in Europa diuendes. Hoc ipsum mihi F. Gregorius confirmabat, moschi ibi unciam quarta parte aurei venire , quae hic Romae sedecim Philippicis, siue Scutatis venum datur. Verum hoc non satis capio,quod Trigautius Muschum inter medicatas herbas reponit, nec ex animali desumptum meminit, quod ipsum fugisse tamen vix credi potest. Neque enim per Mustum, tomentum illud arboreum, quod veteres non ignorarunt, intellexisse putare illum quis possit, quod a Sinis ad nos deferri nenio unquam commemorauit. His itaque verbis quid dilucidius dici potuit 3 Licet enim praedicti nobis assentientes authores exactam moschi consectionem, qualem ex F. Gregorio habemus, nobis non dederint,in id omnes tamen inclinant,no C preoli, sed aut Canis, aut Febis, aut Vulpecula esside moschiserum animal esse. Ne tamen tot Arabibus & pota foe- Latinis iunioribus pertinacius obsistere velle videar, non absilirdum duxerim, et e di posse & hoc odoramentum ex Dorcade, siue Capreolo etiam aliquo colligi. Ueruntamen, cum omnes, qui de simili animali monimentis aliquid suis consi. scnum p gnarunt, ex aliorum potius relatione, quam propria nixi experientia re visamoschi ex apostemate illo extractione scripserint: ego sane reprehendi minime is
debeo, si illi magis fidem adhibeam, qui moschi ipsemet fabricam pluries vidit, & clarorum authoritate scriptorum testimoni js defendere se potest, qua rui ex varijs quidem libris, sed omnibus unum tantum authorem sequentibus, iscere maluit. Neque enim absurdum esse sibi quis persuadeat, iucundissimum lmoschi odorem tam herbis quam animalibus,& fors etiam mineralibus com- riu relinmunicari potuisse . Plantae notissimae sit ni inter plures Geramum mobatum & 'Lua musiciata, &flores bulbi illius, qui Vomitorius Dioscoridis aliquibus esse cre 'ξ 'ditur & Di radi, Mustari s r Mosebra Greco ob id Italis dicti. Inter fructus nume arare lices P a m Matri ais mostharota dicta, uas quoque momatellas, quamuis a sapore potius,quam odore hoc nominis acquisiverint. Ex animalibus Po
586쪽
16 ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI AN T. RECCHI
orum speciem vidi Moschum apprime referentem. Sunt N. Cercopitheci, &μ pentes quidam , & Muris quoadam genus, cuiusinodi sibI a Ludovico Gozadmo donatum scribit Aldrouandus , Moschi odorem stagrantia . Qui idem , D. Hieronγmum , dum moscum peregrina muris pelticulam esse dicit, huius odorati muris pellem intellexisse arbitratur : utcunque alij interpretentur . potuisse S. Hieronymum intelligere potius solliculum illius animalis mo- schiseri, ex cuius pelle adhuc pilosa utriculi sunt & moscho im plentur, qui muris pellem quodammodo imitari videntur, unde forsan Moschi, heu Mαμι Etymon a I Iure ncmpe derivatur. Sed de huius Elymologia plura leges apud
7hςWnd a Deessem hic partibus meis, nisi,quod cum animi delectatione mihi auscul- Elephlio- tanti idem F. Gregorius narrauit, recensere pergerem . Ab Elephantis nempe Minsur m Indiis Orientalibus silauissimum moschi odorem exhalare, quem cum Vo.'iς ς luptate quis percipiat, si cubicula eorum,ubi in umbra detinentur, ingredia. tur . Quotiescunque autem operis adhibiti in sole versari coguntur, sudor ipsis crumpit tam suaveolentas molchati odoris, melleaeque conus feruiae, ut a longe muscas omnes ad se depraedandum alliciat, quae turmatim confluentes, miserum male animal diuexant. Cum enim nec cauda breuiore, nec proboscide
se satis defcndere queat,extendit quam potest maxime & explanat pellem suam rarisIimis & longe a se di ilitis pilis euasitam, adeoque glabram plane, ac molestissimis muscarum si ictibus expositam : ac ubi ingentem bes Iam muscarum Myriades obsident & moschatum melleumque depastuntur sudorem , Elephas momento temporis totam corrugat pellem , &in rugis plicisque illis ebrias veluti bestiolas ex inopinato comprimit, occidit, sicq.earum sese molestia liberat.Si quis autem sudorem illum cochyliorum testis,quod Indis facere consuetum est, detergat, & in vascula corriuet, moschi odori minime cedentem, a. ii uςOlςntem naribus succum luctatur. Flurimata Ha ,si Aristoteles nouis et, cui Elephanti ignoti nequaquam fuerunt, non , - . . quaesiuisset Sech. a s. problemate . Cur ammatium nusium I ηiter oleat, excepta . . t Pamsen 'Iam lenim plura odorem optimum fundentia, non bellijs tantum alijs,mam ipi, quod in Panthera ipse fieri putauit, sed hominibus etiam gratissimum spirantia animalia descripsimus, Et quod mirum quidem est in sudore & fecibus earum illum reperiri, quae tamen ceu excrementa & cruditatis aliquid partici-u.hhh.. p i ria se mente Aristotelis eodem loco, sortere potius omnia deberent. Sed L. Lia nunc non libet eX Aristotelis, in Problematibus, placitis odorum essentiam cau- eho . sesque rimari & examinare, quod alio commodiore fiet loco. Nunc igitur imposito, a abae & μψcho, fine ad Ambram odoratam griseam N Ambracam . plurimis dictam, me accingo. ki Muixorum Dii qui sit io Ambrae,clarissisimoru Naturae Professoru,Medicoruseu Mota. ac Hilioriographorum ingenia hactenus torsit.Quare, e actum Uam, plera . horum cotrouersias prcteribo. vel sumina saltem reru capita delibabo. viri tamequod F. Gregorio de Boliuar de mihi probabilius videtur, proposuero prius: cu re Iu & sui & obliqui regula recte dicatur Hic igitur meis induca us precibus hic sua patrio, ut sblitus est, sermone de Ambra gris ea seu odorata, non de Succina in-
587쪽
IO. FABR I LYNCEI EXPOSITIONE. 161
quam, antiquorum Elemo sentoatiam mihi scriptis consignauit. Et de Ambra inquit ille, non desunt qui diuersimode opinantur, Alie ς o. eis, iuui semen esse statuunt Balarnar, qui falluntur. Alii quid vomitu reie--αctum, qui & ipli errant; cum non doceanζ, qua ratione, aut quibus Ex- Ambra
pleta ei bis eum bestia patiatur . Quod aeque illis usuuenit , qui exere 'in' - - menta es le alui credunt. Et licet aliquando quod dicunt , verum et Ie 3 Eeram qni contingat , tam exigui tamen Ambra illa excrcinentura cst momenti , Io I tabui decem huius librae , valore M viribus ab unica vera: Ambrae unciata, cro Vinia
Hoc igitur certissimum est, Ambram non esse aliud quam Bitumen de Ambia Est quoddam veluti terrae excrementum, quod ab eiusdem visceribus in maris abysso vi mineralibus innata, expellitur. Experientia cnim constat, immen. sam huius quantitatem ibidem generatam & expulsam non tam terrae ipsi, Quam scopulorum & cautium radicibus spongi formi quidem , sed molli admodum subitantia adhaerescere . Huius autem substantiae mixtura talis in mia, est, ut cuncti omnimodo pisces magis illam , quam ullum alium cibum,
escamue appetant. t 'Ast quoniam haec ut diximus, in mari imo stabulantur , quo omnibus indi L A maris serenter piscibus, propter frigidixatem N profunditatem penetrare haud est non otii, ,eoncessum ; hinc fit , ut mon nisi Balaenae eo pertingant. Quemadmo dum enim inter gressilia ac reptilia , alia arbores altissimas & montium , culmina conscendunt , alia in superficie terrae gradiendo corio eius adhaerent. et cursus aliqua iunt Velocissimi, & alia tardius incedunt: &jntervolatilia vix humo se aliqua.tollunt ό ut Hirundines e alia etiam ad si premam aeris regionem contendunt ut 4Aquila , de alia media volant via :ita in mari prorsus euenire parandum est, ut piscium aliqui in suprema dominentur huius regione alij mediam sulcent , de Balaena: demunta infimam attingere valeant . Est autem inter immania Cm species quaedarα, - deice utiquae corporis mole reliqua ut omnia seperat, ita in profundistima pelagi descendit, ibique hac bituminosa viscosaque materia, liue Ambra vescitur . Esse autem pinguem Ambrae aliorum instar bituminum substantiam, vel hinc Ambmpla.disces, quod nec aqua nec aceto , sia1. oleo dissoluitur, cum simile simili gau t
- Cum ingens igitur haec belua ad imum se maris sindum detrusit, tanta in Ambram gulae auiditate inuesac., ut cum maximam eiuς parvem vorare tentet, partim rostro, partim cauda se hinc inde molitando , & fors etiam toto se corpore cautibus , quibus Ambra ad nascitur incumbendo , he a azmari interea dum appetiti a tuo satisfactis , sursum pellatur ; Immensur
euis molem separet ac distrahae, quae ad centena aliquando librarum millia pistrivm astendit. Haec ubi iam suae latisfecit voracitati, superiora petit, & non raro ubi maiori quam seue possit , se oner uerit. copia , eius partem reuordit, qdae si Balam vomica confestim haberi posseti, satis adhuc praestans Ambra foret . Alui autem ex- Σ , -- elemenda nauci sunt & δmbram parum redolentia , partem.
mP ectissima . vero lAmbra Illa, eth , quam Balama non deglutivid, sed
588쪽
sco ALIA ANIMALIA NOVAE HIs P. NARDI ANT. RECCHI.
o, iri, quae sua sponte ad maris superscic eructauit, id quod ipsi haud dissiculter eue, Amr qui nire potest, cum natura sua pinguis ac leuis existat. Vbi itaque ad iiipremam illam maris regionem emersit, eiusdem incolis piscibus praeda fit optatissima. In hanc enim maxima illi copia se accingentes irruunt, mallam discerpsit, & qu, ,s ἡ- libet ex tam opiparo sibi cibo particulam abripit, eam tam diu agitant, donec
ι. -- ad mari S littus adiuuante ipso undarum reciprocantium motui propelladi. Fie stibus eo. ri tamen non raro solet, ut procellarum aritu & ventorum propulsu maxima ' ' etiam frusta antequam piscibus esca fiant, extra mare pro ij ciantur . Vbi a tem iam littori vicina aliqua massa reperitur, ibi minorum gentium plices turmatim congregantur , & quantum volunt possuntque , exsaturantur . Quod ubi in sicco iam collocata Ambra demum firmatur, nec adhuc a prae-Nee a C - datoribus tamen Cancris auibusque tuta remanet, quae tam diu huic insistunt, hus :utata, vorantque , quamdiu a sole non penitus exiccatur. Et nisi his subiaceret periculis , iam maior huius copia inueniretur , viliorique pretio diuende
, Γ : ' Solent Vero Cancri illi magis Ambra portioni inhaerere, quaeri ea dicitur. st iseipi, Est autem haec nihil aliud , quam partes Ambrae magis fibrosae. Videturr ς' enim haec per neruos seu venas ac quodammodo radices suas scopulis ac ipsi sub mari terrae adhaerescere , per quos neruulos seu densiores particulas Ambra sirum ex terra originem & incrementum adipiscitur . Et hanc ob causam grisua Ambra densior , grauior adeoque emacior etiam existi
; p. Atque haec vera & realis Ambra est, qualem ego vidi in oris & littoribus E . Trasidia & Mosam gua. In Oriente quoque in littore Metolae. Et praeter hanc relationem reliquae omnes sunt absque fundamento, ob id dubiae, & nihil causarum asserunt, cur ijs cxqdatur. Quod si tamen nonnemo meis velit fidem verbis denegare , sua ipsimet libera maneat phantasia & opinandi potestas, hunc enim ego certum securumque redditum. velim, a nemine mortalium ob id , vllam haereseos suspicionem ipsi impingido .ir debere. Atque haec Volui ex F. Gregorij mente ac praescriptio statim meis praelit . bare Lectoribus , ne in hoc Ambrae pelago controuersiarum undis pleaι simo , dubitabundi diutius fluctuarent , sed certum in prospectu portui haberent , ad quem vela dirigerent . Reperio autem a diuersis scriptoribus , Ambram tam Plantarum, quam Animalium ac Mineralium in classe collocari , ex his enim tribus omnem Galentis & ceteri Medicorum sint ij materiam medicam derivant. sisse F Plantis Ambram Scaliger accenset Exercit. Io . cap. Vel pari icula ro. ,uis talia his. Verbis: Facitius inclinat animas Ambram esse humi speciem . Cortica si i- quid suis. dem obductam massaim et dimus, nee siue squammularum mestigiis G in et ' metuis . Intus globularum cob Ambus potius accedit ad Tuberum naturam q. rundam, qua papillatim conerem sunt. Si quid ad Wrsuasionem facerentia, alaiahue adducendum. In Rutenis fungillos nasis perpusiuos , malis odorator, ad Pr nos etiam odoratiores, quos Mossirones iocans . Verum haec, quae vkimo assert -- co de odore argumenta, parum persuadent. Iam enim supra Moschi odorem
589쪽
quoque tam in Plantis & Mineralibus, quam Animalibus reperiri probauimus. Sponhi formis substantia etiam, cum e viventis cranio & cerebro laeso hominis, ut planta ex terra crescit. Quin e metallicis tam Naturae sponte, quam artis industria elaboratur. Vidi argentum vivum ad hanc substantiae formam arte adductum, de exiguo labore in Mercurium currentem reductum . Furius Scaligera Dente Agmentum erit, inquit, Libamus in suo de Ambra tra- Scali retia statu. Videtur autem ipsi haec opinio duplici de causa explodenda: tum quia vi. dendum esse iubet, an si ib mari fungi planta nasci possit tum quia in latam molem,quanta reperta fertur trecentarum si brarum, mo Insule magnitudine, non videatur possibile excrescere fungum posse. Ueruntamen priori Libauij obic- REGMἡε mont facile satis fit, cum videamus non paucas in fundo maris imperfectas, R L e aliasque perfectas plantas vivere . Imperfectarum a se in mari obseruata- tigero . rum, in filo de Ireperfiems plantis Lib. mentionem faciet Princeps Caesius noster. De persectis haec habet Pgasetta ex Odoardi Lopet nauigatione ad Congia nos instituta: In parte Insulae Loanda continenti Opposita, nasciantur in locis humilioribus Ius aqua arbores posi defluxum maris cons cua, qaarum radicibus magnae adisbaerent orireae, earne pugnum humanum aqua me, suo re tucundo. De mole ingenti hu- M, , Qiusmodi iungi respondendum foret, maris vastitatem non dedecere vallisiimam plantam imperfectam, de fungosam praesertim, quae minerale terrae excre- ita mentum videatur, informe veluti de telluris inutile pondus; si organorum &s artium dillinctionem saltem intueri velis. Considerare quoque poterat, nul- ιμ aes. Lum unquam terrestre animal marinas belluas mole attingere, cum Plinius memoret Sinnas quaternum iu serum, dc Pristes ducenum cubitorum. Idem Alexandri Magni classium Praefectos retulisse scribit, hi,iusmodi bestiarum os is quadragenum cubitorum longitudinis reperta fuisse. Quare minus mirum, sic iam marinus,quam terrestris fungus maior existat.' Andreas Baccitis,quem inter salticos iure ac merito scriptores collocare pos Andrea
sumus, quo ego primo ut Romam veni let quiennio, magritro usus, secundo vix Medieu,
elapso Cathedram ipsius in rerum naturalium professione adeptus sum, in opere iasuo de Thermis cele Serrimo, lib. r. credidisse visus fuit Ambram esse Animalis δ' r
excrementum. Non dissimile autem vera sit inquit, relaeum ab Indis audiui a vi- quid cemia PrinciperAmbar scis quoddam esse excrementum,ut Zibethum Catti Indici, in Moschus sis Camrium, qui quarundam adnascenuum herbarum pabulo satur, girat aliquando abscessum in ventre intimo. auo dirupto tria habentur Ambaris genera. Aut liquor emanans supernatas aquis,idque optimum: aut apisce ponte euomitur, quos Pilius, nee satis digestum: auι pse mortuo ae eiecto ad bitus inuenitur promistuum partim candidum partim nigrum. Huic opinioni valde illa quadrant, quς Caraias Clusirus in Annotationibus suis ad Ambari caput Ga a ab Horto, adfertrintellexisse nimirum se a Seruatis Maret Burgundo, qui Ambari, Moschi de Gemmarum cognoscendarum causa pluri- mas peragrauerat regiones, Ambarum nihil esse aliud, quam recrementa in verae Ammali sit Balaenae ventriculo collecta.Plurimos autem in hoc decipi, quod pro mera Tya- 'ri' sena arcas. moereres Sc similes Cetaceos magnis dentibus prςditos pisces habeat, cum vera balaena dentibus careat, pisces integros voret, inde viscosa in stoma-
590쪽
uecs ALIA ANIMALIA NOUAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
- , cho & indigesta massa congeratur, in qua sepius deuoratorum ros Iella lycily-
dicatu ηδ' porum inueniantur. Non mirum itaque, cum in magnorum Cete ventribus
'' ς Ambram nullam repererint, si hanc ideo opinionem, Ambar animale quid esse,
reprobauerint, quandoquidem veras nunquam Balmas secuerint. Opportunissimum nunc accidit, ut de hac vera putata dentium experte Patina,vel in Romanorum nostrorum gratiam ea hic scribam , quorum partem ipsi mecum viderunt, partem ex fide dignorum auditione ego accepi, cum ea praecipue ad hanc nos ram aliquid facere controuersiam, de lectorem ipsum non
v. ωνω,. Circa Februar ij mensem elapsi sexcentesimi vigesimi quarti supra milles1- mum anni , eiusmodi Balaena non procul a Castro o. Seuera maritimo tronta
forsan ab VRBE milliaribus distante, inter duos scopulos sed iam existincta arpulit . Erat haec bellua longa palmos LXXXXI, crassia L. Os longum XVI. latum X. in quo aperto & trabibus sussulto, commodum equo insidens homo spatium habere poterat. Lingua longa XX. palmos, quae ex neruosis crallissi. misque fibris carne rubra intertextis componebatur . Mirabilis Dentes hic nulli, sed horum loco videre erat corneas laminas nigriusculas,' '''' splendentes & oblongas, veluti si tot retortorum gladiorum, quos Acinace appellare solemus,vaginae coriaceae essent, eo ordine possitas,ut lillule illae stan-neae in Musicis disponi organis solent. Harum breuissima quarum duas ex recentibus gingiuis si moto gingiuae dici merentur, abscidi,domique conseruo)- . semipalmari logitudine erat,c teris paulatim accrescentibus, ut longissima sex palmos etia stipeTarct, sed crassitie vix digiti minoris ungue attingeret, latitudine vero ad quatuor vix vigitos ascenderet. Hae omnes subtiliore & tenuiore sui parte secundum totam caru longitudinem pilos etiam semipalmari longitudine adeo hirtos promittebant, ut meras porcinas setas esse iurasses. Quae tamen, ut probe ego examinavi, aliud nihil erant, quam mera fila siue productae fibrae ipsissimam illam materiam corneam s si tamen corneam appellare licetὶ coniti- tuentes. Vbi enim alimentitio glutine hae copingebantur, ibi cornea siue coriacea illa sit bstatia resultabat,& ubi haec finiebat, pili i)dem soli logius excurrebat. Cur dem Et quoniam Natura non voluit,vi haec tam mirabilis dentili forma ac semes, i po . inflar aliorum ostea tota ac duriti ima esset, quippe cum dentes hi sub palato flu-.ἔbdinis stuarent, nec alveolis ut abj comprelisiaderentur, adeo debuerunt luperiore qua palatum cotingunt parte,molliores ac veluti pilosi esse; inferiore dura,cornea,cottacea ac quod amodo ossea,viciique appellare libeat, substatia praediti,ut alimentum, quod devorat bestia, aliquam ibi saltem resistentiam reperiat. Sunt enim hi detes diuerso plane modo situque,quam in alijs contingit, ordina I per oblongum videlicet palati fornicem porrecti, de minime ex imo iurium erecti. Rondele- Aduertendum hic tamen moneo Doctissimum Rendeletium lib. 16 cap. ii de
iis, Vil hi Piscibus, vel hallucinatum fuisse, dum Balaenas huiusmodi describit inquiens:
tistis, iis . Dentes m ea uulsi ,sed horum loco in Wraque maxilla ereneae hunHamina nigra , sensimi,hi. ' ἰεδ μtisi simile , desinentes: ua anteriore posteriore sue interiore oris parte bre-
se . incres sunt, In messia longiores: ab interroribus linetia intus continetur σοῦ eoercetiar, inde
edulia, vel abscisa ita dιDuditur, H in eandem locum recipi postea non possis, Vel reue