장음표시 사용
611쪽
ERRIBILEM Animalis huius Icon,& seri quidem
Tauri alicuius speciem repraesentare videtur: licet in aut grapho nec Latinum nec Mexicanum nomen compareat :Totum corpus futui siue rufi illius, quem Itali Liamin discunt,est coloris, exceptis cornibus quae albescunt, & inc spide nigricant. Vngulae cinerei sunt eum nigricante mixisti coloris. Villis densis longis & in cirros magnos consio batis tota bestia horret, propendente longa e collo ex ij idem cirris ad tibias implicata iuba. Tibiae quae humiles sunt, siue quatuor crura in posteriore sui parte, & ipsa villis eiusmodi vestita; in anteriore glabra apparent. Tota capitis anterior pars glabra est, praeterquam in4ntercilijs, ubi pilosia quaedam congeries prominet. Oculi non multum truces, sed vividi potius & alacris aspectus. Aures magnas valde non erectas, sed ad latera protensas ac pilosas gerit.Maxiulae longis admodum pilis collum versius vergentibus, vestiuntur. In ventre inseriore,qui pilis omnino denudatus est, prope genitale, quod masculinum est, alia quid ,quod notarum aut tintinnabulorum aliquot formam resert,coxae internaetinistrat alligatum conspicitur. Caudam longis Iimam, eamque oblongis adeo densam pilis obtinet, ut Equinam potius, quam Bouinam dicere queas. Tamae
612쪽
ALIA: IMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
Ρ R iv i m cum animo meo, in his quae sequuntur,conscribendis Anima.
2- i h lium historijs breviloquum me fore constitueram : quod in antecedentithoe quam tibus prolixior iusto non nemini visius fuissem. Ast ubi eorum qui ante me Aniri res malium naturas explicarunt, Iuniorum dico scriptorum ,& inter hos Vi μι-ῖ Aldrouandι Polyhiltoris illius ingentia volumina impexi, infans prae istis plane ego mihi visus fui. Ea enim, quae de solo Bubulo hic pecore habet,de quo ἐκ nobis modo aliquid dicendum incumbit,si separatim edidisset, iustae molis librum conficere poterant. Quid igitur restat inter clamores soli ne mihi silendum an mei quoque Bouis mugitibus aer verberandus Verum ego hic Romanorum doctissimum Varronem & re ipsa si potero, sin minus, verbis saltem, quae sequentia sunt, imitabor: duare dicam de bubulo pecore, quam acceperissientiam,
visi quis quid gnorat, discat, si quis scit, m& nune labar, obseruet. Hiciata Et quid ni hoc faciam ξ An non praegnantissimae mihi quoque pret ceteris rei huius causae suppetunt. Scribo hqc im Italia, cui Sos, quod ipsi nomen prςbue-
rit, maxima certe ςstimatione ut sit, omnino par est: quod idem Varro de Remiis . rustica docet. Nam Pos in pecuaria, in maxima debet esse authiaritate, inquit , raser tabes ' sim in Italia,quae a bubus nomen habere sit ammata. Gracia enim antiqua, miscribis Timaus, uros vocabat I . a quorum multitudine si r pulchrituatne in faetu mirulorum, Italiam dia iant. Alij ra erunt, quod e 5icilia Hereulis persecutus siu eo nobilem Taurum, qui diceretur Italus. Quam ob rem,cum idem Varro dixisset Gaia eos
boves ad opus, Oguincas ad iugum adhiberi ; voluit Dalicos his amplitudine , pr stare, & ob id ad viaimas farciri, atque ad Deorum seruari supplicia. βῶmedubio, Inquit, ad tra iamn a Propter dgnitatem ambiussinis re coloris sunt trin
e . . altera causa est, quod h ROMAE scribam; i,ut 'bs-Mum clueret, R- orbis tum cogniti ferme uniuersi Dominatrix maderet, una Vacca, ut stoliri illa sibi Gentilitas persuadebat,in Aventino monte Diana olim immolata essecit. e Gen. Libet ipsium Romanum Patritium Valerium maximam, patria & elegantissimiis. IV I sia lingua hac de re orantem audire . deruia Tullio regnante, inquit, cuidam ρο--ia, , si trifamilia νο vro Sabino nacipua magnitudinis in eximia forma maeca nata est, quam l. dee. Oraculorum certis 3 authores in Le a Oijs immortalibus editam restanderunt, mi quisquis eam 4Atheniensi Diana immolasset, eius patria totius ter aram orbxs imperium o cineret. De vis eo iam nus, bovem eiam sium festinatione Romam actam, maetandam in Auentino ante aram Dianae confiitust, Saerificio Sabinis regimin hamam generis da rarus : de qua re Anti tes templi remor factus, religionem bovili intulit, ne prius Ucti mam eaAret, quam proxima si aqua abluisset, estque alueum T beras petente, evaccam Ue immolauit, in Orbem nosiram tot civitatum,De gentium Damnam ρio lacri j μν-ta redissit. Haec eadem a mutanti in Euasitombus Centuriatis Ramaris memoriae prodita fuerunt. Cum enim quaesiuisset,cur in ceteris Diana templis Ceruo-uorum cornua, Boum vero in Aventino figerentur id ob iam dictum ibidem peractum vaccae sacrificium, quod Romae in reliquas orbis gentes, Italiam ' priecia
613쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 189
praecipue totam imperium spondebat , contigisse assirmauit. Accedit huc maximum , quo ad uberiorem de scribendi materiam in Tertiam
stigor,momentum .Quod eodem nempe Varrone authore, ex Boue ρutrefacti na.
sit dulcissimas Apes mellis matres,a quo eas Graeci μ - appellarit, didicerim . Unde Ape u& indubitata nos spe lactamur, Rempub. CErillianam bonis auibus, imo feli cibus Apibus,gubernatum nunc iri sub VRBANO VIII. PONT. OPT. MAX. Eta. Urbis-Orbis Arbitro, ac militantis in terris Ecclesiae CHRISTI Prasiri, quem nobis Pariorem, qui Ponsio suo Mel praebiturus esset Euangelicum, Gentilit ijs ipsius Armis tres Apes i nsidentes iam dudum augurabantur . i ςςmvr Et quarto demum loco : proxima, quam animo concipio & voveo, de Illua Qyma ciuistrissimo Principe meo Francisco Barberino Cardinale, reditus in URBEM, Listula, ' quae mihi currenti etiam calcar addit,ut obsequentem ipsi voluntatem demon. si rem in enodanda Vitub Bicipitis Analome, cuius benignissime nrahi prouin vitulu, biciam ante sesqui annum delegauerat. Cum idem Vitulus primo ab URBE lapide in Villa quadam Illustriss. D. Marcelli Sacchetsi Apostolicae Camerae Quaestoris, VRbE M- mense Aprili anni M. DC. XXIV. natus, ac veluti insolens quoddam Naturae molimen, ipsi ivt haberet quod miraretur in Principi Cardinali, a Villae Domino oblatus fuisset . Liceat mihi cum Goropio meo A. Hermathenae lib. serijs nunc ludere iocis ,& ridentem dicere verum: Vitulum nimirum,a Vita dictum, &non diminuentium more formatam ideo hanc dictionem fuisse, quod minus mini; g fvitae hoc animal ; sed quod gratiorem &delicatiorem illam, minoribus nempe
omnibus animalibus communem habeat. ut dum corculum, ocellos, basiolum, α similia longe,quam sint voces primitiuae,gratiora nominamus. Vnde & μι tulor exultantis,gellientis ac tripudiantis vox,ut ab os osculum & osculor demiantur. Ustula etiam pro Laetitiae Deo, quam alij non bene mi oriam Interpretantur, iam olim sumebatur. Tunc enim nobis iucunda peragitur vita, dum gaudijs v fui, indulgemus. Si quis tamen etiam pro Viciora Vitulam habeat,ego minime moror, qui utramque, & Latinam & motoriam Illustriis.Cardinali huic nostro exopto: quibus ambabus se ut Pax quoque iungat, ipsum bonum simul DEVM veneror; Ris illa Italiae nunc tam ardentibus votis, imo Europae uniuersae desiderata, quam ipse inter duo illa praecipua Regnoru potentissimoru, in hoc Orbe Christiano apita stabilire omni conamine tentat. Vt eo modo Laetitia populorum,paae Principum Christianorum, & Victoria sanctorum Pontificis nostri dcs- ii s. l. deriorum, tres illae .ses lim Barberina immortalitati consecrandae, quae ex Vtia votum detulo natae, originis suae memores, gaudeant, hetentur, & quam diutissime ac berinis A
felicissime vitulentur . . . bu
Est tanta profecto Apis ac Bouis intrinseca quaeda & cognata sympathia ,atq Asicin te societas, ut no modo in rebus eluceat ipsis,& ex me te Plinii lib. 2 I. cap. t . adcolibus et iasimum bubulu prodeste cosset,ut illo suffri alvearia sqpe eo ueniat,quod zbus ia. innascetes belliolas necet, Araneos,Papiliones, Teredines, plas vero Apes mire cxcitet: sed in voces illa quoq.conuenietia trasierit. Quod . is nempe Bos Ille apud th - bis, raptios vocetur, que illi cu multis alijs absurdis deridiculis maxime rebus, quas 'supra in Canis historia insinuaui, uminis vice colebat,& vafris Cacodaemonis artibus delusi, auguria ab hoc ipso & responsa capiebat, dum e manibus consu-D d d lentium
614쪽
descripsi. Cur Tam rus potiusquam hos nobis vo-getur. Taurospr Boue &Eos pro vaeea ali quando ac cipiuntur
, ,- ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI AN T. RECCHI.
lentium ille cibos capiebat. Germans Caesa s manum aversatus eLI, inquit Plinius, baud multo post ex imm . Non ea dementia Romani erant, ut Aegyptiorum more Bauem adorarent, tanti ipsum tamen iaciebant, prioribus illis temporibus, in ipsa URBIS adolescentia, ut Plinio teste fuerit inter exempla damnatus, qui occiderat Bouem, a rusique in exilium tanquam colono fluo interempto. Est enim,ut Aramules ait r. Politi Φ.cap. I .Bos pro seruo pauperibus. Et Varro iam supra laudato loco. Hie foetus hominum in rustico orire eLI, inquit, or Cereris mim'r. Ab hoc antiqui ita manus abstiner i moluerunt, mi capite sanxerint,siquis occidisset . Neque hoc absque iustissima, ut ego iudico, rasione factum: cum Populo Romano & honores,& diuitiae, di vectigalia a cultis per boves bene agris tunc teporis solummodo prouenirent. Navi Cato refert. quem virum bonum colonum dixissent, amplissime laudasse existimabant. Et locupletes dicebant Lei, hoc est agri plenos: veluti a meo re pecuniam appellabant, quam in aere primus Servius Neouium, boumque emgie signauit. An exiguo sibi Boues quoque honori ducere poterant,quod ab ipsis Imper toribus, hoc est Triumphalibus exercituum Romanorum Ducibus acti, laurea. to terram vomere proscinderent inrauri inquit Plinius, quamis sitia iugera in Vmticano, quae prata Muintia appellantur, Cinc3nnato miator auulit Dictaturam,qqui dem ut traditur, nudo plenoque pulueris etiamnum ore. Romanis ita ex agris Caepissime per viatores suos, siue nuntios Senatum Ducesque arcessere mos erat. De Animali hoc in autographo nec Latinum,nec Mexicanum nomen exstata nostra igitur coniectura hic mera utemur, adiuti tamen non integra quidem ein praecedentibus factum est, F. Gregorii de Suiuar descriptione, ted aliqua saltem, & conformi ex libris Nauigationum Americanarum desumpta, quae nostrae opinioni faueat, attestatione. Taurum autem nobis potius, quam B sem appellare libuit. Tametsi enim Sos communi quadam notione omne bubulum genus adultius maxime,designet: qui tamen accuratius loqui voluerunt, inter Latinos Authores Vasta praecipue, hoc inter Bouem Taurumque discriminis posuerunt:qubd Bouem voluerint dici,qui castratus est;vt ideo aptior aratro
fieret, aut Opimius saginaretur.Taurum vero, qui procreationi reseruaretur, dux& maritus vaccarum. Quam etiam differentiam Columella de re rustica cap. a G. agnouisse videri potest,dum ait: Neque enim alio disiat bonus Taurus a Castrato, nisi quia Tauro torua saties HI, vegetior an ectus, euiora cornua torosior ceruix, clor ita πα- ,πt sit maxima portis eorporis, vWre polosubgrictiore,qua magis rectus,c ad meudas seminas habilis e LQuae verba aptissime Tauro nostro congruere mihi videntur. Quamuis non sim nescius, etiam Boves grandes aratro commodos a Virgilio Tauros vocari I. Georgicorum,cum ait:
Pingue flum primis extemplo a moenibus anni,
Et Boves pro Vatris ab eodem acceptos esse, me mouent sequentes 3.Geo . Ver scuti,in quibus docet quae Vaccae fini eligendae pro Iuvencis ad aratra gignenodis : Seu quis metiit, inquit, Fortes ad aratra iuuentos, Corpora Diqitigod by Corale
615쪽
IO. FABRI LYNCEI EXPOSITIONE. 191
Corpora praecipue matrum legat, optima torva Forma bovis, eus turpe caput, eis plurima ceruias . Et crurum tenus a mento palearia pendent.... Tam longa nulgo lateri modus, omnia magna, Pes ratam, sist camuris hirtae sub cornitas aures..ii Nee mihi displiceat maculis insignis, in albo . . , A ut iuga detrectam ιnterdumque a*cra cornu . i. E acrem Tauro propior, quaeque ardua tota
Ee gradiens ima merrit mestigia cauda. In quibus postremis verbis Tauri significatum proprie pro Vareae marito semit, . cuius faciei aliquatenus Vaccae αν. ... simile esse debet. Cum autem Varro loco iam supra dicto quatuor in bubulo genere gradus falciat aetatis; Vitulorum,Iuuencorum, Boum nouellorum & vetulorum: in tertio ac quarto Taurum ac Vaccam reponit.G camare non oportet, ait, ante Amatum,
quod difficulter aliter feceris, se recipiunt. Evi autem pinea eamantur, dari in inuti os fiunt. Vae Herilis eis Uaeca, Taura appeuatur. qua praegnans, Harda ab ea in Fariis dies Hordicata appellantur . . . TVideor in prauenci hac nostra icone tale mihi Taurum,uiua veluti sub imargire reptiesentari, qualem vitae suae prodigus Thessalorum aliquis e gente olim in pugna exoptabat vel nuc audacissimus Iberus quispia in ludis Taurorum,etiamnum apud Hispanos usitatis expeteret, de quale inter alios his Plinius Nerbis depingit:Tauris in spectu generositas toruastote, auribus fetosis,cornibus in procinctu dimicationem Poscentibus. Sed tota commorιο prioribus in pedibus stat, ira glistente alternas replicans s Ven*.3n altum arenam ρον setius animalium eo inmuti ardesiens. Thilsati-νum tentis inuentum es equo iuxta quadrupedante corna intorta cerinte Tauros necare:
primus id Jectaculum edidit ROMAE. Caesar Dierator. . Et spectacula quidem ferarum, quae inter se committerentur matutinis ho-t his Populo Romano exhibita fuisse, ex Senecae Epist. LXX. veluti crudeles hominum pugnas meridianis agitatas fuisse, ex eius de Epith. VII. discimustalla ad voluptatem, hae ad omnem tollendam humanitatem praeparatae. De his ille ultimo hoc loco. Casu in meridianum spectaciaum incidi, inquit, is in expectan νγ' salis , in aliquid laxamenti, quo hominum oculi ab humano cruore aequusicant.Contra est quιdquid ante pugnatum est,misericordia fuit. Nue omissis nugis mera homicidia sunt:suhil habent quo tegantur, ad ictum lesis eorporibus expositi, non uam fruina manum mittunt.De priorioribus vero in fine lib. 3. de Ira, haec quae iram cuiusuis indomiti animi compescere valeant rectissime,dicta leguntur. uid seruotquid Domina'quid Regi quid clienti tuo is eris sustine paulum, menis ecte mors,quae nos pares faciat. Rrdere ρ-
lemus inter matutina harena spectacula, viri in V pugnam inter fle colligator P. quos, cum aber alterum Vexarat, Sias eofector exstinat. dam facimus. Aliquem nobisium astiga tum lace fimus: cum νιcto victoris finis aeque maturus immineat. Scio quid hic Iurius Aesius ieculi nostri eruditor u Lumen ,coniecturae moueat, pro Sus, suas legendo:
ut mihi sinis magis arridet, quod sinis nepe eostir siue mors animalia hςc no minus post duit urna pugna exspectet, ac victo victoxi q. homini finis sque maturus,,quem mors excipi c,unmineat:vt ibi quasi seipsum Seneca explicat. De pugna &D d d x natura
Roma omspetiaeula a seris &hominibus exhibita, seMeae lo.
616쪽
is, i ALIA ANIMALIA NOVAE HIS P. NARD. ANT. RECCHI.
natura Taurorum plura habes in AEliani lib. . cap. 37. ex Gillii accessione. Nunc examinandum an rem Taurum hoc animal & quidem Mexican An ad Εἰ- appellauerimus. Poterat non nemini videri ad BVontes potius ablegandum esse, de quibus Solinus cap. 11. In orem Se entrionali plaga Sisintes frequentismi siunt, u - - inquit, qui boves feras similes sit , euga iubis horrida . Ultra Tauros 'multate mi- gentes capti asuescere manu nequeunt. Horridus de villosius nostrae bestiae habitus,& iuba cirrosa nonnihil persuadent. Sed reclamat Gillius in AEliani praediisto libro, ubi ad Ceruorum potius similitudinem accedere illos scribit, & cuius a media fronte inter aures unum cornu in excelsitatem magis dirigatur, qua ea ; quae nobis nota sunt cornua.
Verum enimuero hae e Gillium non fatis considerate de Bisonte pronuntiasse, quaemec stra lib. ivisas huius facta mentione transcripserat, & bene monuit Aldmuandas & ante ipsum Germanus Zoographus, qui Caesarem non Bisontem sed Rui istrum potius descripsisse eo loci affirmauita Esse tamen villosum animal oc Seneca in Hippolyto scripsit. ii, , , A dant varia pectora Tigras, Tibi millosi terga Bisontes,
Lar quefieri cornibus Uri. Putauit etiam Aldrauandus i calphurnis AEglog. . certissimo Bitontem his versibus designari, quamuis nominis Bisbntis nullam ibi mentionem faciat:
Vidimus re Tauros, quibus πιιν ceruice baa H : Deformis scapulas tortis eminet, aut 'asas birraia Iactantur per ealla iuba, quιbus an ra mento .
Barba tacet, tremuli sique rigent 'learia strix. Tamen quale na hodie, & ubi terrarum id animal sit, no facile demonstratur, &- id eo mirum magis ,quod Romanis olim in spectaculis indomitu & ferox ut v .- ά. . qV-m fu i , ab Orbis domitrice Pene uniuersi, Roma inqua, tamen productu, shi auisti. & Equi instar ad curru adhibitu fiterit. Martiatis id docet lib. i. Epig. quos ver- ' sculos animalia varia coprehendentes hic referre elegantia & necessitas suadet.bi: 46αι Rcta quod tria debeata recto
Pardus sumnet , improbaeque Tigres ' - Is IIndulgent patientiam flagello, p.L M. v. Mordent aurea quod lupata Cerri. di
uodstanis Lybici rimantur 'si, . di Ex quantum Calγdon tubist seretur , .dit uii . .. Iniurraret Purpureis a re Capi isu, Turpes e da quod tra ut Bibonus, Et molles dare iussis quod Charras, Nigra belua nil n at mari Iro. ms Lyectacula non puter Deorum e
Et quamuis ham noli rς belliς imago aliquam cum Bisonte similitudinem,si si α b una dorsi & iubam colli aspicies, nabeat;discrepat tame in alijs, quod in nostra
hae nolita nempe tota Corporia pellis Undrque sit villosissima & cornua fatis exigua , quae a Laurentio Surio Carthusiano, cuius authoritate Aldrauandus laudat, ta deducta
Dubium mill etiam seros Bi sontes dommuit.
617쪽
& porrecta describuntur,ut in ijs tres bene corpuleti homines insidere queant. Nec facile rium esse mihi persuadere possum. De Uris autem duo apud μι-nism sapud Aristotelem nihil in exstant loca lib. 8. cap. 16. Paucissima Scythia ΑΠ'i ' gignis i animali nempe inopia fruticum, pavea contermina illi Germam: insignia zzur.'
tamen Boum ferorum genera, iubatos Bisontes, excellenti questri in velocitate Uros , quibus imperitum mustus Bubalosum nomen imponit, cum id gignat Africa , vituli patius Ceruiue quadam Amilitudine. Et lib. 2 8. cap. i ci. Nec Vros aut Bisontes habuerunt Graeci in experimentis, quamquam Bouefero resertis Iniuae siluis, partione tamen eadem effaciora omnia ex his credi par eH. Ex Caesaris commentarijs discimus Vros esse 2 iquidem Boum smilitudine, verum Elephantis paulo minores. Et cornuunia eorundem amplitudinem figuram ac speciem, longe a nostrorum boum cornibus disterre . Solinus ait haec ob capacitatem dempta inter regias mensas potuum gerula fieri. Neminit & Virgilius i. Georg. eorundem his verbis. Cui super indiguas hiemes , flemque Potentem Siluesires Uri sidue capreaeque squaces tit Iliadum i e . Et 3. Georg. de pestilentia boum Tempore non alio dicunt regionibus illis , Eua sitas ad sucra boues lunonis Vris Imparitas tactos alta ad donaria curam. Dubitatur an veros hoc ultimo loco Vras Virgilius, an magnos quos ibet Boues accipere voluerit. Certum est φοι non habere illum, quem In nostro conspi-bia pleα- .cimus Tauro gibbum, & incertam vatae huius animalis, tam apud recentis 3 'Tes nostros, quam veteres Scriptores historiam & delineationem esse, quod nisi ad necessaria magis pergerem, & discordantibus eorundem verbis hic liquiado demonstrare possem, sed alteri loco fieseruo. Nunc an Bubabs potius accenseri de at,& ipsium no inutiliter plane exami-- .nandum.Cornua aliquam cum Bubalorum cornibus conuenientiam habere ain η Paret . Et cum peregrini animalis iconem hanc ostenderem cuidam Reli-iso viro Familiae S. Francisci Hispano quidem natione, verum qui annos triginta integxos in Peruano Regno vixerat,& maximam quidem partem in Ciuitate illa amplissima auito sub Aequinoctiali linea sita lanior longe & minori cum calo- In Quitoris molestia, ut mihi affrmabat, quam nunc Romae transegerat, interrogarem P nrictu linquo ipse hoc terrificum animal nomine insigniret 8 Hoc sol una resiponsi accepi, :: -
Bubaldi sibi videri. Cu enim simile animal in Peruam Regno nunquam conlperisce, neque ad Mexi nos unquam,ciuemadmodum F. Gregorius fecerat, penetrasset, B abs quam maxime assimilari existimauir. Ait neque in moama, ne- , que in Orbe Nouo toto vitae suae curriculo,septuagenario iam paulo minor,Buba- TR ' los prius viderat, quam in nuperrimo itinere URBI vicino, quod ipse ex Centum cessis Gutta 'cchia .vocant Itali) Romam eundo conficiebat. His enim in lo- cis, in intibus celebre illa d S. Sρινιιus Romanum P focomium non pauca oppi-
ciuia possidet, Equorum ac Bubalorum ad amplificandam eorundem procrea- raha pis. tioncm , cautona aliquoti Vagantur & sustentantur eam quidem sola ob cau-- fura , Ut mmω huic. vere piae , *lurimumque Charitatis operibus intentae
618쪽
millia fgrorum uno anno su ruat. Cur non
Quid Euhalis veterusterit, for san adhuc nescitur . inelus noser novi viis detur ex pressa ahantiquis desciiptus
19ι ALIA ANIMALIA NOVAE HISP. NARDI AN T. RECCHI.
uberius inde vectigal proueniat, ad tot millia . aegrorum , puerorumque proiectulorum alenda Memini enim, nos toto Anni Secularis M. DC. curriculo, quo ibi man si, ultra duodecim millia aegrotorum sulcepisse, & necessaria alimem torum ac medicamentorum ope cunctis succurrisse. Veruntamen F. Gregorio maiorem ego fidem habeo renuenti. qui certissume, neque in Peruano neque Memeano Regnis Bubalos ullos reperiri mihi asseruit. Et licet cornua in hac nostra bestia non teretia omnino, sed latiora & precsa aliquantulum ut in Tubalis, se habere videantur, reliqua tamen eo oris, capitis maxime proportio Bouem perbellὸ refert. Est & hic Taurus noster vili sillimus: Bubalorum pellis ferme depilis & ει bantorum instar glabra, aut raris certe pilis conferta. Et quandoquidem Romanus ager prae ceteris Italiae locis hoc animali serti, lis & nobilis eth, ex quo non minora sersan commoda, quam ex ipsis Bobus incolae capiunt, & de his locus ac tempus me aliquid dicere adhortantur. Inter Europae Nationes Italis praesertim,nec his omnibus tamen notum est animal illud, quod hodie quidem Subalum, sed nescio qua aut horitate ducti omnes appellamus. Subselum Itali vocant, & vulgari voce BGala tam marem quam faeminam comprehendentes. An ab Italico Elymo Latinum, an ab hoc illud descendat, aeque ignotum. Et si a Latinis etiam Ualalus,& a Graecis .ea- efferatur, aliud tamen de longe diuersiam a P elo animal designari volunt, qui ante me animalium historias nostri aeui scripserunt. Ego quidem superius m nui a Plinio imperitum Uulgus carpi, quod B alorum nomine de Uros Σιβntes ferorum illa boum genera vocet,cum Afrisa Uituli vel cimi facie,Plinio teste, Tubalos gignat. Hanc ipsam 'Eubali dictionem apud Arasistebs interpretes tam Iul. CVMaligerum, quam Gatrum inuenio 3. de Hist. Anim. cap. 16. vi Maligertextum secat,cuius haec ibi verba leguntur: In plurimoria animalium ingunt sanguiane, fibrae nimirum in cerui, Damae, Tubali, aliorumque quorundam non isse ut . Vbi in Graeco non Hοῦ-, sed μή, tis Bubuli voci respondet. Subaris igiatur potius, quam Tubalus dicendum foret. Et eo miror magis, Maligeram in v sione hac Tubalum pro Bubab aut Bubab describere voluisse, cum disserentiam
hanc tamen minime ignorauerit. Exercit. 1 os . enim,tacite Plinium reprehen
dit , quod usus voce Bubalus pro Subalis fuerit: ait enim ibi Maliger, quod Plinius legisset aliquando Baalm esse Africae peculiarem, quando scripterat Vul
gus Tubalorum voce Vros, ac Bisontes efferre.
Quid autem proprie sit Bubalis, nolo modo anxius inquirere reum in vel ribus , Aristotele, Plinis, Oppiano explicandis Iuniores nostri haudquaquam conueniant. Aliam tibi fingit Maliger, aliam delumus, aliam Horatius Fomana apud Aldrauandum, alij aliam: ut ferme quot capita, tot sententiae sint. In hoc tamen probe omnes concordant, vulgarem nostrum Bubaiam, Busaltim aut Nupselum , expressis nusquam verbis ab antiquis descriptum fuisse, nisi quis sub his inri- Τοressi cap. r. lib. 2. de His . anim. designatum putet , quando scribit: -pud
Atharasas etiam Boves siluestres sunt, quι disserunt ab muams, quantum inter Suestrianos.siluestres interest. Sunt colore atro, coryore robiam, rim lenirer adumo , eornua gerum resupiniatoria. Quae non male in Susatis nostras signa elucent. Cornua
619쪽
nua enim ita resupinata ac retro reflexa gerunt ut, cium tantum illis non possint nivi in hominem, cui infesti sunt, impetum facere, quantum Boues eorunde in cusipidibus, qui etiam abdomen alicui lacerare ac intestina extrahere valent Muu .
id quod hic misero cuidam lanioni ante hos duos menses contigit non se ultra tamen illa sibi a natura concessa norunt, sed & illis depugnant, tundunt, Contundu ut , ac iteratis calcium presilonibus etiam quem stib pedibus hominem habent , conculcant donec trucident. An autem Manistis hoc veris
Isti esse atrox Tubalus atque Tison. Intellexerit vulgarem nostrum, illis etiam Romanorum temporibus hic se quem insilui. rem, quod non improbabile est:an Vrum potius Boum maximum siluestrium, ut alij credunr, nolo iam importunius disputare. Ferocitate mehercle nec Vrit, nec Bisontibus, nec feris vllis quicquam bestijs concedunt, ubi ad intuitum ra-brarum Anefortuna vestium exasperantur.t Tum enim tanta furoris rabie a Bubali diripiuntur, ut eorum incursum aliquando vix purpurati etiam Principes decli- ,α, nari potuerint. Quamuis Gillius ex Oppiano idem tactitare 'Boses scribat, cum, ait: aut ad Boves aecedunt, rubram messem ideirco non ferunt: neque item stlendidam ramin. qui ad Elephantos appropinquant, quod certe eiusmodi colore confiet eas timas esserari: Seneca quoque lib. 3. de Ira hoc nouerat. Euod accidere miris in animatibus mis- stare io. iis, inquit, id/m in homine deprehendes .friuolis turbamurini nibus. Taurum color rubicundas excitat, ad imbra pis exurgit, Ursis, Donesque mappa proritat. Omnia quae natura sua ac rabida saera, tonHeman ν ad ma . De hoc eleganter in Metamorpb. Ouiiuus: madsecas exarsit, circo quam Taurus aperto,
cum Fua ιerribili petis amitamina cornu, mbri Obu- Puniceas evectes, elissaque vulnera statis.
Obijciebantur enim in circo ad irritandos Boues vestes rubrae faeno sussultae hominum forma, Fanti homines & Pila appellat quod ceu Pilis Boues illis luderent di cornibus impositas in aerem prolucerent. Hinc Martialis r. xv Iactat, ut ιmpositas iurus in Misa pilas.
stus hic orsitas legit, & meo iudicio conuenientius. Et ut ferocissimi sint xtilis ad etiam B Uab, ductorum tamen atque magistrorum suorum imperio facile audientes se traebent, iaminae praelertim 1, quibus nomina sua imponunt propria. ς Vbi enim a Curatoribus sitis nomine quaevis sibi indito ad mulctra vocatur, haec dicto obediens, ex numeroso etiam grege discedens, accurrit illico, & stamungi permittit. Ex quo lacte, pilae lusoriae aut ouali forma moleque, caseo- Casm 3 Ii concinnantur sapidissimi Prauatina vocant Itali in nec alio loco quam Roma frequentiores. His miram lactis copiam, si a nutricibus esitentur, generari seminae nostrae experientia, ut asserunt edoctae, sibi persuadent. Portandis in curru ingentibus oneribus, bigis quadrigisque facile, & naui- ne,, is Bus quoque trahendis,difficilius aratro tamen aptantur . Vidi & Equi instar s, tum traxisse currum, & equitatum fuisse. Ut autem facilius cicurentur, ferrei vitulorum aetate, annuli naribus inseruntur cum funieulis, quibus a ductori- cessu M. bus sicis trahuntur di resuntur. Saturnaliorum quoque diebus,ut ludicra Populo ς
620쪽
isAO ALIA ANIMALIA NOUAE HISP. NARD. ANT. RECCHI.
recreatio exhibeatur, post Equos, Equasque& Asinos, ipsi quoque Busali cursu pro praemio decertant non liberi tamen,sed funibus ab Equitibus tracti
Alerinder De Bustina carne hoc habeo quod addam ex Alexandro T. Petronio de Victanismanus Romanor. quem fama hodieque ceu υἀις huius Hippocratem commendat aliquem, haec sunt eius lib. 3. verba: Bubati Caro misu pulchra, albida, tactu tenta ἐν β erasa, aegrὸ concoquitur. Recens come Lia , praeter id quod ingrata ess, alui fluorem -- ω ,, ηψ uet. mιnus , magιs sapit '. Iudaeoriam cibus est: lumbaris eius musturus , heia par, lingua, in mamma in raminis adhuc lactantibus mirifice comm Mantur. Neque
suum apud Hebraeos , sd aflud Romanos. Notiles plerosique in pretio esse e dentur. Exces,uum cornibus B alorum, quae in alias etiam longinquas regiones distrahitur, mirum est, quam varia politissimaque Roma supellex praepintur, Annuli, Globuli nec N- νιν, Crucer, canulae variae, Pectines, Auriscalpia, cultrorum Manubria Se similia , quae nitore & valore finissimum Ebenum superant, ut etiam his solis elaborandis M,t risi, sui opifices & tabernae hic instructillimae inueniantur . Qui flatuoso illo Damo-iduisti conuulsiuis motibus detinentur,annulorum eorundem sellatu se ingens b ii neficium percipere assirmant. Vidi principem virum eiusmodi molet his symptomatibus etiam nocturno rempore tentatum, qui hoc solo se remedio liber ri mihi fatebatur, quando in ipsa Spasmi accessione & paroxysmo, integrum B ulmum cornu exactissime politum, quod sub ceruicali continuo eum in Gnem seruabat, manu starim amplexatus fuisset. . irim ; . Iure igitur ac merito Taura Mexicani nomine hanc bestiam condecorabimus. Tametsi vero Petras Gilaus in Husam ex aliorum mente Boues ad se dianum renda onera haud adoneos ait , cuius haec sunt verba : βψd inquit fieres de diu, hine bobtis loquar P quem isa terga. declarant, non ese ad Onus suscipiendum figurata :
cerviees autem nata ad iugum , tam mires humerorism e ' latstiaanes ad aratra
extrahenda. Is ipse tamen paulo ante de Bdus Se hicis haec habet: Semhici, ὸ ς z ιν quorum dorso PMem ρroceris 3 iniex omni parte albi perparuis car onera sint Albus sunt in minime acutis et similiterque it Cameli eminentι dors existunt, ς cum duclla imponuntur , perinde mi Camili genussctunt , rus minque s cepto onere surgunt , quia ipsum hominum , qui iis ad grauissimorum one-ι rum me tiones utuntur, disciplina sacere solent. Haec eadem cum in Geluerianis Audrouandus historijs legisset, quaerit ex quo Auibore descripta haec fuerint, quis Avianum a Petro Gillio latinum factum vidisset, ut videre potuerat, sciuisset. Nec dissicultatem negotio facit, quod ,ut ipse inqui , Pomponius Sabinus in
Comment. Virgilij ad Georgica de Scythicis bobus loquens,nullam gibbi faciamentionem. Nam & ipse fatetur Aristotelem 6.Histor. 2 8. scribere: Boues ri os more Camelorum no offerarescapuliarum , Cum AElianus absque gibberis me
tione eos ipsos describat. Ulterius hoc indagandum : an, quam gibbosi Bouis Alduuandus proponit
Aldtollati. Iconem , ad nostram iit reserenda ' In Madagascar, ait, infula, tantam boum esse L, Tiu ui copiam tradunt nauiganonum in noMam orbem Authores , νt bouem cochleari, aut alia '' piis.' re miliori eommurarent. Gabbam ha entIn dorso ex mera puraque pinguedine. Iconem. adacta ex marto nautico Batauorum in Indiam Orientalem . Atqui nostrum quicum' illo bouem conseret, reperiet praner solum gibbum, similitudinis nihil appam