장음표시 사용
11쪽
fuerit motus ad quantitatem. quare dc si non sit motus in his, quae sunt ad aliquid, tamen petquendam motum ad diuinas habitudines fit mutatio. quare ob hoc nihil uetuerit Sc mutati nem in magnum, de paruum,quae secundum habitudinem inter se sunt opposita, per motum fieri r si concedatur illud etiam, ea, quae ut ad aliquid Opponuntur, contraria dici, dc esse, demutationes in haec contrarias An non dicuntur ab ipso, quae sunt ad aliquid contrariar neqυ enim exuperantia,&desectus ab Aristotele contraria dicuntur, quatenus sunt ad aliquid, ut clarum est ex hoc, quod ipsa ad se mutuo dicuntur: nam exuberantia est desectus exuberam tia, & desectus exuberantiae desectus: contraria autem ese non secundum hanc habitudinem sed quatenus, illud quidem plus est commensurato: id enim quod magis, huiusmodi est, hoc uero minus commensurato: tale enim est quod deficit. non enim ea, quae quouis modo eracedunt, deficiunt ue contraria dicit: sed quae ad ipsum commensuratum ita se habent, ad quod habitudinem, quae est in ad aliquid neutrum ipsorum amplius seruat. album etiam 8c nigrum, qua quidem uicissim dicuntur, sunt ad aliquid, 6c non contraria: qua uero album quidem est talis color, nigrum uero Iesu, contraria sunt, dc non ad aliquid: contraria enim quatenus quidem ostendunt naturas quasdam maxime inter se disserentes non sunt ad aliquid, quatenus
uero sic appellantur, sunt ad aliquid.
Ad id, quod non sit forma in materia, ut in I: biecto. Caput octausim.
D ID, quod non sit forma in materia, ut in subiecto, neq; anima in corpore dicebatur, quod ut materia sit actu forma est causa: ipsa enim sine forma subsistere non potest: quod autem est in subiecto est in aliquo, quod est actu, quod mytest etiam sine eo esse, quod est in eo subiecto. Cui illud aduersabatur, quod Mcorpora ad subsistendum iuuantur ab accidentibus: siquidem omne corpus nocesse est cum aliqua ex figura, dc colore, cum tamen concedatur haec in subiecto esse corpore. non igitur satis est, ut non si in subiecto aliquo, consare ipsi subiccto ad subsistendum: aut syquidem aliquid simpliciter alicui conseri ad subsistendum, non impeditum est hoc in subiecto ipso esse: ut ostensum est in corpore, di qualitate, sine qua impossibile est aliquod corpus subsissere. Si autem aliquid sit ut pars consciens illi, in quo hoc est, impossibile est esse in hoc stibiocto, cuius est pars: forma uero illi, in quo est ut pars conferre uidetur . oportet enim quaesti nem facere de re proposita, sit ne ut in subiecto aliquo, an non, sum aes aliquam rem, in qua est haec, de qua est quaestio: quaeritur autem modus quo est in ea.qui enim dcmonstrat,quod album est in corpore ut in subiecto, cum sumpserit a liquod corpus in quo est album, & ostem clarit, quod ipsum sit in corpore, neq; ut pars, neq; ut id, quod potest esse sine ipso monstra=tiit quod est in subiecto ipso. sic autem oportet etiam quaerentem de sorma, an sit in subiecto, nec ne, sumere tale aliquid, in quo quidem iam est forma, quaeritur autem modus. In maloria igitur, si per se sumatur,nunquam est forma: idcirco nec utiq; quaererem r modus, quo sit in ea: quod nes ab initio est in ea. quoniam autem est in composita substantia talis se a ometet tale quid praeassumentes de ipsa quaestionem facere,atqui quamunt sumpserimus compositam substantiam, in ipsa est forma, quae est in ea, ut pars est composita: nam dc anima est in corpore organico in quo est ita ut parisi autem ut parsiminime fuerit ut in subiecto existens hoc, in quo hoc modo est, nec anima im , neq; aliqua omnino is a. An dacri aliquis etiam album albi quidem corporis partem esse, in subiecto tamen esse corpore, cui consert ad subsistendum: idcirco de formam compositae quidem substantiae partem fore, in materia uero, cui consert ad existentiam esse in subiecto: igitur oportet dicer id in quo an sit aliquid ut in subiecto quaeri, tur, oportere quidem esse omnino hoc aliquid, & am1 existens: non enim in non ente possibi/le est esse aliquid in subiecto: eorum uero, quae huic ad subsistendum, & actu eri conserunt. eo quod sint in ipso, quaecunm quidem in ipso solum ad subsistendum conserunt, non autem et ad esse hoc aliquid, hac in subiecto ipso sunt: secundum quae enim seruans aliquid naturam mpriam possibile est mutari haec in subiecto ipso sunt:quarcuns uero non solum ad subsistendum, sed multo antea ad esse hoc aliquid alicui conserunt, secundum quae cum mutatur, non potest amplius id quod erat permanere, hac porro amplius non sunt in eo, ut in subiecto:quo pacto enim fuerit in subiecto homine hoc, cuius abaentia hominem corrumpit idcirco gram/matica quidem in subiecto homine est habente sum ἔ uerum conserens ei ut sit grammaticus r
12쪽
bis: grammatis desinit etiam esse homo. anima uero non est amplius in eo ' - quia ipsa con m m ad esse, non autem ut sit qualis, aut quantus, aut alicubi, aut aliquod talium entium: huiuscemodi enim est forma naturalis :squidem secundum formam esto. ', Uuod .m composito igitur , Seo, quod est hoc aliquid propter hoc sorλ'
h est in subiector est enim pars substantiae uniuscuius*, hoc pacto in ipsis existens & noram materia solum: cum nem principio ipsa sit ita subiectum ut hoc aliquid, non habens aliquo Pacio formam In se: in has autem, quae hoc modo sunt, est id,quod in labiector aliquid enim. α hoc aliquid esse oportet id in quo est illud,quod in subiecto: huiuscemodi enim est, quod harari: Amnius si subinum quidem ab eo, quod est in ipso subicisto differt, eb qudd su/Plectum posti tabis his esse, quae sunt in ipso subiecto: nam 5c si non possit caera esse abis figura, a P tamen hac figura, quam nunc habet, possibile est ipsam esse: quod autem est in subiecto non potest separato ab eo subiecto esse: maletiam uero & formam impossibile est sine se mu/moelle, cum ipsa ad se mutuo dicantur: quae uero ad se mutuo dicuntur simul sunt naturarii quidem ad aliquid ea sunt, quibus id est esse, eo quod ad aliquid quodammodo se habeant: Z etiam hac ratione erit sorma in subiecto ipsa materia. An potest &de materia dici, quod aut forma quidem esse non potest, quemadmodum nec caera abis figura: sed absq; hac forma
ui dilecit ipsam esse, quemadmodum & caeram ab i hac figura. An si anima non potest in aliquo alio corpore ab organico esse, aut facta iri, huius autem est pars, minime suerit in subie Ct Ozngurarum autem una aes non fit in determinato corpore. Amplius homo quidem estta cum anima rest etiam cum colore atqi figura: sed non eodem modo: sed cum anima quidemm parte,& quae maxime ei consere, ut sit homo: in quo enim fuerit huiusmodi anima, hoc est D O: non est item color & figura hoc modo in hominer non enim omne quod habet huiuscemodi inuram aut colorem est homo: idcirco haec quidem in subiecto ipso sunt, non item Nanam i a. eadem quis ratio Sin aliis naturalibus formis.
Cur non bonae habitudini aegritudo potius s mala habitudo opponitur . Caput nonum jV A E S I T U M est, cur non bonae habitudini, quae est intensa sanitas, s sc
gritudo potius quam mala habitudo opponiturisquidem contraria plurimum ' μ' anter se distant in eodem genere. si enim mala habitudo in sano fit, erit quaedam remissa sanitur sic autem erit intenta sanitati remissa sanitas contraria: absurdum autem est sanitati quidem aegritudinem contrariam dicere, non item intensae
quinysanitati aegritudinem , aut in aegritudine intensionem: haec enim erit plurimum ab ipsa distans. inn siquidem circa idem ferentia sanitas,& bona habitudo, necnon aegritudo,& ma solusio. da habitudo, esset utim rectium, quod dicitur: quoniam oportet circa idem contraria fieri. si aurem in alio quidem est sanitas, in alio uero bona habitudo:&in quo quidem est sanitas, in hoc S aegritudo: in quo uero mala habitudo, in hoc& bona habitudo: ne bona habitudo suetit intensa sanitas, neq; ipsi contrarium aegritudo: cum negi initio circa eadem ipsa fiat: fiunt enim sanitas ct aegritudo circa potentias primorum corporum, ex quibus animalia, qua sunt ipsa elementa, quorum potentiae sunt caliditas, frigiditas, humiditas, siccitas: nam in harum poten/tiarum mutua mensura est sanitas, in earumdem uero incommensuratione est aegritudo: bona autem,& mala habitudo circi haec fiunt, circa quae robur Simbecillitas: est enim similis bona habitudo robori, mala uero habitudo imbecillitati . nam qui habet robur maius, quam sit robur secundum simplicem sanitatem, accurate bene habituatus uocatur:&qui habituatus estim,sortis est α qui imbecillior est, quam sit, qui secundum simpliciter sanorum robur, male habituatus secundum illud. atqui robur &imbecillitas in commensuratione similarium partium in animalibus, Sincommensuratione habent esse: robur quidem in harum commensuratione. imbecillitas uero in earundem incommensuratione: quare & bona habitudo,& mala habitudo
in his uris merito fient t& erit utis ut imbecillitas robori, ita bonae habitudini mala habitudo contrarium. idcirco & si, circa quae sanitas, circa eadem,& bona habitudo, ueclaretur, dicere nam habitudinem sanitatem intensam, rationem uti I aliquam haberet: sed quia non est ciria eadem, non decenter ita dici posset. Nisi sorte quia aduenit bona habitudo prae suppositae omnino sanitati, secta quidem aliqua additione ci, qui est sanus et sed non Mundum lanitatem, nec secundum huius commensurationem.
13쪽
Quo pacto ,si quatuor sunt causae, non erit π in diuinis corporibus subiectum ipsa materia. Caput decimum. I NATURALIVM principia, di elementa ea sunt, de quibus
Aristoteles dixit in Physico auditu, sunt autem haec, materia, forma,& efficiens.
εἰ ipsum cuius gratia,corpus circulo uetiatae, aut non erit naturale corpus, autem materia, & subiectum in illo, aut non dicet omnia naturalium principia et 'quid enim est subiectum illi. at uero naturale corpus & illud: omne enim cor pus aut naturale est, aut mathematicummon est autem mathematicum illud ,cum omne, quod
est in motu, qui ex ipso procedit, corpus est naturale: illud autem est in motu, siquidem Sclemper mobile, Scausam motus in seipso habens. An fi natura secundum ipsum principium motus. & status, in quibus est primo, de non secundum accidera: non habet autem illud principium status in se, nes ut i naturam habebit: si uero naturam non habebit, neqi naturale corpus utim erit. Sed si non naturale,quale nam non enim proculdubio mathematicum, quia animatum est: omne autem corpus animatum est naturale. si autem non est naturale corpus, nora
habet subiectum ipsam materiam: siquidem materia est, quae successive uim habet recipiendi contraria. siquidem materiam dicere solum ultimum subiectum contrariorum successimc receptiuum, in ipsa materia non esset compraehensum subiectum quinto corpori: si autem defis nit materiam etiam hoc modo, u ltimum subiectum informe secundum se, in materia, quae sic' dicitur compmhendetur etiam subiectum diuino corporuest enim communior haec ratio principii secundum subiectum εἰ complectens in seim utra I subiecta Non tamen si diuinae sunt iuter se mater tam quae est subiecta diuino corpori, &qua in generabilibus Ac corruptibilibus iumsunt etiam compositae t si enim effer aliquod eis unum subiectum, indigerent ipsae disserentiis , quibus specificatsi habentes idem subiectum inter se differrent. si autem sunt omnino diverse, non necesse est ipsas specificis quibusdam disserentis interse differre: nes enim forma, di maletia sunt ob hoc etiam compositae, quia sunt inter se diuersae.
Quo modo di ctum sit in primo de Anima. Animul enim uniuersali, cui nihil est, aut posterius. Caput undecimum. VAER EB ATUR, quomodo dictum est in primo de Anima ab
Aristotele, Animal enim uniuetiale, aut nihil est, aut posterius. Quod quidem potest usus esse animali exemplo on ipsa anima, & his, quae sic uniuetialia dicuritur, ut habeant primum dc secundum, uolens quomodo se habet ostendere, dis --ctum est a me in commentario illius libri .Possumus tamen ostendere, quod directum est in animali, etiam in his, quae proprie genera stant conuenire. quoniam enim genera iuniue salia sunt: uniuerialia uero quibusdam existentibus uni realia sunt: non enim si est nihil, in uniue sale, de genus, & uoce praedicatur: sed oportet esse rem aliquam, cui ipsum uniuereale accidit: εἰ est illud quidem res aliqua, cui uniueriale accidit: ipsum autem nniueriste non est proprie aliqua res, sed quoddam alteri accidens: ut animal est quaedam res, Ac natus me cuiusdam significatim: significat enim substantiam animatam uim sentiendi habentem:quod secundum quidem sui naturam non est uniuetiale: nihil enim minus erit, etiam si unum n nicto animal esse suppositum fuerit. inest autem ei cum sit huiusmodi in pluribus eme, quae etiam specie interse differunt: accidit ergo hoc ei:quod enim non est in substantia alicuius est ehaecidens . quoniam ergo genus huiusmodi non est aliqua res, sed accidens alicui rei, dixit ipsum Aristoteles, aut nihil esse, cum non proprie sit: animal enim, ut genus,signi Mare uolens , addidit animali uniue sale, dicens, animal enim uniuersale.hoc igitur animal ut genus aut nihil est. quia non naturam aliquam propriam significat, sed est accidens alicui rei post accedens: aut, si etiam quis, quod hoc pacto est, em dicat, posterius erit illo, cui inest: rem enim oportet esse priorem, quam sit accidens illi. Quod autem sit hoc re posterius, clarum. cum enim est animal, non necesse est animaliut genus,esse . potest enim ex suppositione etiam unum aliquod animal esse, quoniam non in eius substantia ipsum uniuetiale. sed si sit animal, ut genus, necesse est 5e animal esse. 6c sublata quidem substantia animata sensitiva, negi utim animal erit, ut Minnus: impostibile enim est, quod non est, esse in pluribus. fi tamen sublatum suetit animal,
14쪽
ut mus, non necesse est Se substantiam animatam sinsitivam sublatam impotest enim in uno esse, ut dui: dc propter hoc ductum est illud, aut nihil est, aut posterius: cum autem sit poste rius re, cui accidit Iructus ipsum fit mus unoquo* eorum, quae in parte, 6c qinae sunt sub VIRNςue quidem meri est ut de multis , 6c disserentibus praedicetur: esse uero in parie
messe cum multis sub uno aliquo aut genere, aut specie . idcirco sublato quidem uno eorum, quae iub communi, non simul ausertur ipsum commune, quia est in pluribus: sed si sublatum fuerit ipsum commune, nullum utis erit eorum, quae sunt sub communi, quibus est esse ut illud in scipsis habeant. Idem alio pacto accuratius ordInatum. Vaerebatur, quomodo dixit in primo de Anima Aristoteles, Animal enim uni, uersale, aut nihil est, aut posterius. Quod quidem potest usus esse animali exemplo in ipsa anima, de his, quae sic dicuntur uniuersalia, ut habeant primum θc se
cundum uolens quomodo se habet odindere,dietiam est a me incommentatio ibbus libri. Cum enim dixisset, quod oportet cauere, ne id inconsideratum relin Quamus, specie ne solum differant animae interse, aut etiam genere: si enim hoc determinatum fuerit, non latebit nos, sit ne aliqua communis animae ratio,& genetica: si autem non sint ciusdem generis, cuiuis generis animae propria erit: ipsum enim commune animae nomine solum
est, non item dc re. Cum ostendisset quos, quomodo cuius, propria, exemplis usus est,qugm uno genere sunt uod θc obscurius fecit quod dicitur. Si enim sunt haec, inquit, non eiusdem generis, equus, ct canis, ec homo, εἰ deus, ut sit ipsorum genus animal, propria cuiuspi Orum ratio erit et animal uero, quod communiter de ipsis praedicatur , aut nullam propriamsi ficat naturam, sed erit aequivocum: aut etiam si significat, erit ut uidetur se habere in his, quae multipliciter dicuntur, eorum, in quibus est prius,dc posterius. quod enim communiter sde his, quae sic se habent, praedicatur significat quidem naturam quandam, sed non quae in om rnibuS eodem modo se habeat, de quibus praedicatur: idcirco posterius est hoc his quae sunt subleo : quod enim de aliquibus . ut genus, praedicatur sublatum secum simul austri omnia, quael sunt sub ipso, quorum nullo sublato simul aufertur: ideo est primum natura: quod autem, iniquibus est prius, εἰ posterius, sublato primo habente, simul aufertur Bc quod ab ipso significa
rur : idcirco non amplius primum, std posterius fit. Glandet autem εἰ animam ipsam huia modi quid esse: dc ob hoc metito proponit inquisitionem de ipso. Cum autem secisset seminem de animali, quia illa, de quibus meminit, erant sub animali, addidit illud, similiter autem S si commune aliquod aliter praedicetur, ostendens, quod omne, siquid sic communiter de aliquibus praedicatur, ut non sit genus ipsorum, aut nihil erit, aut posterius, ut prius dinum est. hoc quidem in illis dictum est. Potamus tamen oslandere quod dictum est in animali
etiam in his, quae propriae genera sunt conuenire. quoniam enim genera uniuersalia sunt, uni uersalia uero quibusdam existentibus uniuersalia sunt: non enim si est nihil, est uniuersale, di genus. dc univoce praedicatur: atqui cum sit genus, ens quos est hoc pacto: subiectium qui/dem, cui umuersale accidit, res quaedam est: uniuersale uero, quod est illi accidens, non res quaedam per se est, sed accidens quid illi. ut animal est quaedam res, dc naturae cuiusdam signi Matiuae significat enim substantiam animatam sentiendi uim habentem, quod secundum sui naturam non est uniuersala: nihil enim minus erit, etiam si unum numero animal esse suppoltum laetitiinest autem ei cum sit huiusmodi.in pluribus esse quρ etiam specie interse differunt. accidit ergo hoc ei: quod enim non est in substantia alicuius est ei accidens.quoniam ergo genus huiusnodi non est aliqua res, sed accidens alicui rei, dixit ipsum Aristoteles, aut nihil esse,cum non proprie sit: animal enim, ut genus,significare uolens, addidit animali, uniuersale, dicens, animal enim uniuersale . hoc igitur animal ut genus, aut nihil est: quia non naturam aliquam
propriam significat: sed est accidens alicui rei post accedens: aut etiam, si quis quod hoc pacto est ens dicat, posterius erit illo, tui inest: rem enim oportet esse morem, quam sit accidens ibli. Quod autem sit hoc re posterius clarum. cum enim est animal, non necesse est animal ut Tm esset potest enim ex suppositione etiam unum aliquod animal esse: quoniam non in eius stantia ipsum uniuersale. Sed si sit animal, ut genus, necesse est de animal esse: de sublata
qua dem substantia animata sensinua, nec utis animal erit ut genus: Impostibile enim est,quod
15쪽
DIFFICULTATUM, ET SOLVTION v Mnon est esse in pluribus. si tamen sublatum fuerit animal ut genus, non necesse est & substa, tum animatam sensitivam sublatam iri: potest enim in uno esse ut d :& propter haec dictum est illud, aut nihil est, aut posterius . Cum autem sit posterius re, cui accidit, rursus ipsum fieo prius unoquos eorum, quae in parte, de quae sunt sub eo et quia esse quidem geneti est, ut de multis, Se differentibus praedicetur, esse uero in parte est esse cum multis sub uno aliquo, aue genere , aut specie . idcirco, sublato quidem uno eorum, quae sub communi, non simul ause tur ipsum commune, quia est in pluribus: sed si sublatum fuerit ipsum commune, nullum utis erit eorum, quae sunt sub communi, quibus est esse, ut illud in seipsis habeant.
Quo pacto possibile es simul eundem voluptate, O dolore ossici, si contraria haec.
Caput duodecimum. I impossibile est contraria simul eidem inesse . quo pacto possibile est eundem D emul uoluptate, de dolore assicis quod accidit sitientibus, ct hibentibus: similiter
quiny de famescentibus, Sc comedentibus et necnon scabiosis, de scalpentibus se. aut enim non est contraria uoluptas dolori, aut non est uerum non posse simul
contraria eidem inesse. l Nes quod impossibile sit contraria simul eidem inegie est simpliciter uerum, sed secundum idem: nec simpliciter uoluptas dolori contraria eaenon enim tomnis uoluptas omni doloti contraria: non est enim uoluptati, quae est ex speculatione, do lor, qui est ex siti, contrarius: sed, quae est ab eodem uoluptas, dolori, qui est ab eodem, est contraria: quas de impossibile est simul eidem inesse: nes enim simul uoluptate,& dolore assic pollibile est speculando quod diameter est lateri incommensurabilis . ob id nes famescentem , dum famescit, possibile est simul uoluptate. εἰ dolore affici: cum tamen dolore ex same, simul ex comestione uoluptate assici non est impossibile: non enim est contrarius illi uoluptati huiusmodi dolor: est enim dolor in indigentia, uoluptas uero in indigentice ipsius medela: idcirco 'quousi quidem fuerit indigens medela, medelam recipiens, uoluptate assicitur: simul autem' medela indiget, de est in dolore. quod enim non ab eodem sit uoluptas, Ac dolor, manifestum est ex eo, quod qui semescunt, non autem cibantur, dolore solum assciuntur, de eo quod, qui cibantur, minuunt dolorem. hoc pacto indigentia quidem doloris sola est causa, repletio uero uoluptatis. Scabiosi quo*.de scalpentes, non,quia scalpunt se, dolore assciuntur, scd quia iterum indigent scalpore: quemadmodum de qui cibantur, quia adhuc indisent, dolore assciuntur, non quia cibentur.
uod non eodem modo G secundum alius sectas, o secundum Epicurum introducun/ oiur colores, ut dicebat Censorinus Academicus, Caput deci intertium.
V O O non eodem modo secundum Epicurum introducuntur colores ut dice
bat quidam eius opinionem adducens, de secundum alias lectas. nam hic quidem in indiuiduis elementis, quae principia supponit omnium, nihil horum dicit esse: secundum quos autem elementa quatuor, secundum hos in elementis sunt te hi. ideo secundum hos quidem ex praeeristentibus coloribus fiunt colores quidam secundum quem uero non sunt in elementis hi, ex non pretexistentibus in ipsorum generatio quo igitur pacto,si supponeret quis indiuidua esse corpora principia entium, non solum habentia figuram, Bd magnitudinem, de resistentiam, sed etiam colorem, non eodem modo de secum dum hunc est colorum generatio: est enim ex praeeristente colore, de eo,qui inclementis: 6e lacundum quem haec elementa non habent colorem,si nes si non atoma quis elementa diceret,
sed diceret ipsa quatuor, eo quod in his sint & cum aliis simul ipsi colores, neqi hic utis simi
liter Epicuro colorum introduceret naturam . quemadmodum enim, quae fiunt ex elementis,
nullam haberent resistentiam, si nulla omnino esset resistentia in clementis, ita pariter nullum eorum, quae fiunt, colorem haberet, si nullus esset color in elementis. Quaerere autem unde in elementis, igne, εc aqua, de aliis fiunt colores, par est, ac si quis quaerat unde in atomis sunt figurae. Quod uero haec quidem a nonnullis dicantur esse genita εἰ corruptibilia, atomi uoto ingenitae ab his, qui illis clementis utuntur, nihil refert: nam & secundum quos elemen
ta haec senita sunt, oc corruptibilia, secundum hos numero genitum habent haec & corrupi
16쪽
hila, specie uem incorruptibilia, Sc ingenita sunt: nam in se mutuo mutantur, εἰ ex la mutuo sunt: quare dc in horum generatione ex proxistentibus est generatio. quemadmodum et M aliorum,ita quiny 5c ipsorum colorum.
Qua ,secundum quos solum bonesum bonum est, nullum Πν hominibus
praebent bonum. Caput decimum artum. I D I I hominibus prouident, bonum aliquod eis praebentromnemi quod
alicui prouidet, bonum aliquod ei, cui prouidet, adipiscitur: quemadmodum, quod nullum bonum alicui adipiscitur, hoc nes utis ei muidet: atqui securi dum quos latum honestum est bonum, nihil Dii hominibus acquirunt, ut ostendam: secundum quos igitur solum honestum bonum, Dii non prouident hominibus. Quod autem nullum hominibus bonum secundum praediltos fit hinc est manis stum. honestum in nobis: quod in nobis, hoc ex nobis ipsis possidemus et quod a nobis ipflsis possidemus, hoc a nullo alio nobis aduenit: igitur honestum a nullo alio nobis aduenit: si a nullo, nes a Diu ipsis: at uero idem est bonum ais honestum: secundum quos igitur solum honestum bonum, nullum hominibus bonum a Diu aduenit.
Quod di eadem materia π in Diuinis,erunt O illa corruptibilia. Caput decimumquintum.
A T E R I A aut eadem in diuinis, di generabilibus de corruptibilibus, aut
altera: sed si quidem eadem, erunt Bc illa corruptibilia: cum illa, quibus quod potentia est subiicitur, haec sunt corruptibilia, ut ostensum est ab Aristotele, Sc ita aliis,&etiam in primo de Coelo: si autem alia , manifestum quod differt subi cla materia generabilibus di corruptibilibus ab ea, quae diuinis subiicitur . si a tem hoc habebit aliquam disserentiam ad ipsam: hoc autem modo nem qualitatibus carens am
Plius uti*suerit, ne*simplex. Annes omne, quod ab aliquo disseri disserentia differt: Go υ, quidem est reprie disserentia, qua genus in proprias species diuiditur . non ens quippe ab ente ' differt, sed non quia differentiam habeat: sea nes quia differt ab aliquo,iam ob hoc dc compo/situm est. Uerum nes entia ipsa inter la, cum pridicamentis disserant, iam de disserentiis dis serent: quia nes sub communi aliquo genere sunt ipsa decem genera: ostensum est enim non esse genus ipsum ens. Amplius multa entia, eh quod non habeant aliqua, disserunt ab habem abus illa, uerbi gratia non habere capillos, aut manus, aut quid huiusmodi: non habere au tem aliquid, 6c esse priuatum non est qualitas. Amplius quose non omnis disserentia est quali ras: si enim disserentia est, qua contra diuiduntur inter se,quae sunt ex eodem genere,iam utimerit cuiuis specier differentia, cuius est differentia, secundum quod est esse ipsi hoc, cuius est declaratI ua. At uero omnium, quae natura constant, quibus non materia sola est substantia, sed etiam forma, in his differentia declarativa utis suerit substantiae alicuius, sed non qualita tur εἰ quae huiuscemodi disserentiis inter ae ditarunt, substantia, non qualitate disserunt.qua re cum S ipsa materia sit substantia, eo quod ipsa in substantia sit contrariorum receptiua: qui dicit in hoc differre hanc materiam ab illa, non qualitate differre dicet: quoniam ponentes male riam contrariorum esse receptiuam ipsam qualitatibus carentem esse dicunt: manifestum, quod non dicunt esse qualitatem ipsius hoc, quod est esse contrariorum receptiuam. si autem non est hoc qualitas materiae, nes qui dicunt materiam generabilibus subiectam ab eo, quod est in disiunissubiecto dis re, eo quod hoc habent, qualitate ipsam dis&rre dicent. si enim contrari rum receptiuum qualitatem habet, quatenus est huiusmodi,non quia differt hoc habens a non
habenteon qualitate erit: sed quia in propria natura habet ipsam, quam necesse est ipsam serua re , siue ab aliquo dularat, siue non.
Expositio textus disti in primo Plascae 'scultationis Aristotelis, de eo, quia con
m trama omnes quodam modo principia Iaciunt. Caput decim mssextum. V o D quidem contraria quodammodo omnes principia faciunt manifestum
est: de hoc meritor oportet enim principia nes ex se mutuo esse, ne* ex aliis, Mex his omnia . contrariis autem primis haec insunt: ex eo quidem quod sunt Prima, non ex aliis : ex eo uem quod sunt contraria, non sunt, ex st mutuo. Du .
17쪽
bicitum est . quid nam est quod per hunc textum dictum est:& cur non ex se mutuo contrarim aut non ex aliis dc priora. nam dc quod ex se inuicem contraria sant ipse paulo procedens di t. cum enim ostendisset quaedam, subintulit, si ergo hoc est uerum, omne utis, quod fit, fiet. de
corrumpetur, quod corrumpitur, aut ex contrariis In contraria, aut horum media: media ali/tem ex contrariis sunt, ut colores ex albo dc nigro: quare omnia, quae natura facta suerint, aut contraria,aut ex contrarii S. Dicere quot ipsa prima contraria non ex aliis fieri dubitauerit uti pc quis quo pacto dicitur . qualemus enim prima esse contraria supponatur, non utis laeti fuerinta ex quibusdam prae istentibus contrariis: non enim essent amplius ipsa prima. Sed quo pacto, nisi hoc fiat, aeterna erunt prima contraria: aut enim Oportebit ipsa inuicem mutati, ut fiat alay quid ex ipsis. sed hoc pacto non seruarentur utri .nec semper manerent, nec incorruptibilia, cimmutabilia essent inter se: aut si semper manerent eadem, nec per mutationem utiq; nec per alterationem aliquam fierent, quae fiunt, sed compositione, εἰ concretione, de disgregatione primorum interse, 6c certa quadam compositione, dc ordine: non sic autem se habere ei uidetur. An ex se mutuo fieri non dicit ipsa contraria: quia non sic fieti ex seinuicem possunt, ut m M'. Dentibus: non enim manet unum contrarium sub altero: uidetur autem omne, quod fit ex ali'ὶ quo ut permanente ipso,fieri, ut ipse procedens ostendit, εἰ explicat. si autem hoc quidem pucto non fiant ex se mutuo, sed secundum subiecti ipsius successive ad utrungi ipsorum mutationem fiunt. nihil uetabit εἰ prima contraria.inter se mutuo hoc pacto mutata causas fieri gener, tionis posterioribus. Sed si hoc modo mutantur,quo modo manent adhuc perpetua;aut quψε nam differrent a non primis contrariis c etenim mutatio horum mutua hoc modo fit. An dus )rant utis prima contraria a non primis . primum quidem, eo quod ex illis, quae fiunt omnia fiunt: nam ex forma quadam, ta priuatione quadam, quae successive in materia fiunt, gen rationesomnium sunt, Zc corruptiones: non item de ex albo 5c nigro, aut dulci 5c amaro, aut quibusdam his similibus contrariis. Amplius ipsa quidem posteriora contraria etiam inui/cem mutantur, eo quod fiant successive in materia, quod habent θc prima contraria, sed &gonerantur ipsa a principio ex illis: nam per certum quendam habitum de priuationem est hum rum generatio, εἰ colorum, de aliorum, quae his proportionantur contrariorum: ex nullo au/tem immutato ptiora contraria fiunt: ideo dc aeterna secundum hoc, eo quod nullum ipsis prae intelligatur primum ex quo sit horum generatio . Poterunt quiny dc aeterna demonstrari. non c enim si singulares formae, de priuationes ostenduntur succiniue inuicem mutari, propter hoc non aeterna: sed si semper appareant necessario circa materiam utrunq; ipsorum existens, erunt uti aeterna habitus,& priuatio: dc si non hic habitus, neq; haec priuatio aeterna sit. Quod autem necesse sit haec semper esse manifestum est . primum quidem ex eo quod materia aeterna existens nunquam potest eme sine forma,nisi intelligentia tantum . secundo, ex eo quod ipsa est potentia opposita, de contraria: eo quod non possit simul esse in contrariis actu, necesse est, cum aIterum contrariorum ei assuerit, potentia alterv m esse: quod autem est in potentia, tunc est in priuatione illius, ad quod est in potentia: necesse est materiam semper esse cum so a aliqua de priuatione: si autem semper cum utris*:de nunquam est, quando sumpta materia, aut om nia, quae potest simul actu erit, aut Omnia quae potest, potentia, nullum autem eorum, quae potest, actu: nihil enim utiq; ipsa esset: necesse est prima contraria aeterna esse.
Quod nos sit forma in materia, ut in subiecto. Caput decimumseptimum.
i ALIQUA sorma alicuius est in subiecto, aut est in materia prima in
subiecto, aut in corpore, cuius est sorma, aut in Nore, quod in hoc mutatur. Sed neq; in prima materia possibile est,ut in subiccto,esse,quia nes a principio supponitur talis materia actu, sed indiget ad existendum ipsa forma: nes enim materiam sine forma possibile est subsistere, ne* Brmam sine materia: utra p enim iporum altera indiget ad esse actu, εἰ ad mistere: Oportet autem id, in quo est aliquid, ut in su hiecto, ipsum esse primum actu, nihil adiutum ut sit id, quod subiicitur ab eo, quod est in ipso subiecto. .Sed nes in corpore,in quo est, ct cuius est se a postibile est in illo esse, ut in s biecto : est enim pars huius, siquidem secundum hanc est esse illi. Sed nes in corpore, quod in hoc mutatur utis fuerit Muia nessi illud est, quod a principio, sed est corruptum: mutatio enim corporum secundum lamin est corrupti Q. nullam iras formam maletialem, α alicuius
18쪽
existentem possibila est esse in subiecto. Si a utem hoc, is a quos N anima animati corpo neqt ipsa utiq; fuerit in subiecto. nam nesi in animali. est enim pars animalis principalissima linstanima: neq3 in corpore, quod In animatum corpus mutatur. quomodo enim in corru
pio nam corruptio in illo est sacta mutatio mammatum corpus. omninoq; impossibila est animam in aliquo esse, quod animam non habet . quod autem ab initio non est in aliquo, nemutiq; in subiecto ipso suerit. si autem, in quo est quidem corpore,sorma illius est,ec pars: in quo autem ab initio non est, nec in subiecto illo erit: non erit uti anima in subiecto aliquo.
Quod non possibile est mundum se Dei voluntate interruptibilemo sui natura
corruptibilis sit. Cap t dccimmoctauum. OSSIBILE aut esse, aut factum iri de his praedicatur proprie,quae contingunt de non esse, de non facta iri haec, quae dicuntur possibilia aut esse, aut sum iri: siquidem dicimus possibile esse, quod potest esse, aut sectum iri.cum non est impeditum. non enim omnino ex eo quod factum est ipsum possibile iudica tur, sed ex eo,quod ipsum non impeditum sit factum iri: potabile enim est nihil minus, quod non impeditur ab aliquo casu satium iii, ad quod aptitudinem habet, de si non fiat. potest enim Dion grammaticua factum iri, quous fuerit, Bd si non fiat, nisi imsum posse grammaticum factum iri suerit impeditum. si autem huiuscemodi, manifestum quod uetificabitur utit possibile factum iri hoc aliquid, in quibus possibile suerit idem hoc & non factum iri. q uod autem ex necinitate aliquid aut est, aut fit, hoc non est uerum discere posse factum iri, nisi quis possibili utatur pro necessatio: 6e impossibile quod fit tale, quia est impeditum, Ac cadens a possibili propter impedientem ipsum factum iri casum. hoc igitulpossibile secundum sui naturam in his uias fiet, Sc dicetur, quae ut fiant, de non fiant, ex pro pria natura praeparationem, de aptitudinem habent. idcirco palea quidem, quam possibile est combustam iii, 6c non combustam iri, impossibile est combustam ira, si in atomum redacta sueriti& lapillas, qui uideri potest, pariter di non uideost impossibilis uideri, quando in prosum do factus extiterit: eo quod impedita sit ad actum uenisse aptitudo ad alterum eorum, quae poterat. diametrum uero ine lateri commensurabilem non item est impossibile, quia si impedista . a principio enim recipere non posse dicitur hoc, quod stlateti commensurabilis: sed ipsam incommensurabilem esse dicentes, commensurabile de ipsa impossibile pnaedicamus . Ipsum quo* diuinum ex necessitate incorruptibile esse dicentes, immisibile esse dicimus ipsum sui natura corruptum iri. Cum ergo duplicia sint impossibilia, illa quidem natura, haec uero quia impedita sunt: dc natura quidem impossibilia sint haec, quibus inesse ipsis opposita ex necessi rate non inest: ex eo autem quod impedita sunt hac, quot habentia ad hoc ut fiant natur,
lem aptitudinem, ab aliquo in ipsis casu impediuntur : de cum solum impossibilia fieri possint
ex impedimento alicuius contingentium, aut possibilium: quoniam potentia erant, non a tem ex necessitat siquidem mundus,genitus existens, potentiam habet ut corrumpatur. 6c non eorrumpatur, poterit ab aliquo Immii rus corrumpi, factus impossibilis ad corruptionem. s autem est ex necessitate, 6 in natura cuiuis, quod generatur corruptum iri, ex necessitatexitii inerit omni ,quod generatur oportere ipsum corruptum iri: cui autem inest ex necesiit, te ipsum corruptum iri, hoc non potest non corruptum iri: quia ad aetemitatem sui natura per uenire non potest . quare Be mundus corruptibilis existens ex necesiitate, siquidem & geni tus, sui natura aeternitatis minime est capax: quod autem hoc modo artemitatis minime in pax est, secundum sui naturam aetemitatem accipere non potest: quod autem est hoc modo impossibile, cum omnibus sit impossibile eciam ipsis Dus huiuscemodi fuerit. nes enim quod ex
necessitate inest alicui, inesse ei possibile est unquam impeditum iri, de non esse hoc modo In istens: ne* quod impossibile est inesse possibile est inexistens factum iri: sola enim illa inesse quisbusdam impediri possunt, quae 5c habendi ipsa, dc non habendi naturalem habent facultatem, quae etiam ab I impedimento potant in illo non secta iri. sed quae ex necessitate ad quaedam sequantur . non possunt haec impediti, quin sutura sint: erit enim hoc modo senui quod fit. de quod non fit: quod fit quidem, quia necessarium erat factum ira: quod non fit autem, uia erat impeditum: hoc autem est impossibile:impossibile est igitur, de quod corruptibile est corruptione prohibeti z quia necessarium est corruptibili ipsum corruptum itisc ipsum non
19쪽
corruptum iri impossibile:etit enim hoc pacto fimul corruptibile & non corruptibile.Quod au. , tem impossibilia sui natura etiam Diu sint huiuscemodi, etiam Plato ipse testatur per ea, quae , , dicit. Sed nes aboleri mala possibile esto Theodore et contrarium enim aliquid bono semper esie necesse est: nes illa apud Deos locum habere, sed mortalem hanc naturam, be., hunc locum circumvagari necesse est.
Quomodo eadem potentia simul contrariorum esse dicitur. Caput decimumno m. ADEM potemia contrariorum esst dicitur, non quia possint ipsa contraria circa id, quod ipsorum habet potentias simul fieri, hoc enim est impossibile, sed
quia non hoc modo se habet, quod habet contrariorum potentias, ut primo de, at hoc contrariorum recipere, post uero hoc, hoc: in omni enim tempore con tingit quod in neutro contrariorum est in quovis ipsorum factum iri, di non doterminate in hoc ridcirco dc dicitur simul habere contrariorum potentias. Contingere enim, quantum est in natura contraria recipientis, quando alterum in ipso fit, nihil minus loco huiuialterum in ipso factum iri, causa est huius, quod simul ipsorum potentias habet: nam penes iplarum agentia hoc primum contrariorum in utroq; receptiuo fit,eo quod hoc sit praesens nota eis quod habeat talem habitudinem ad ipsum, aut cum ualidiori potentia ipsum moueat: sientim non simul potentias ipsorum haberet, sed in alio, de in alio tempore, impossibile utieti esset aliquando hoc aliquod contrariorum ipsum recipere, cum sic alterum ipsorum in se esse prse assumpsisset, & si neutrum adsit, & si adsit ei emetiuum, eo quod non habeat tunc potentiam
ipsum recipiendi. si autem nullum est tempus, in quo receptiuum contrarcorum aequaliter impeditum sit aliquod ipsorum habere: nam tunc solum alterum ipsorum impeditur in receptiuo Delium iri cum ab altero receptiuum ipsorum fuerit praeoccupatum, eo quod impossibile sit contraria simul inuicem coexistere 2 nihil tamen impeditum est, quantum est ex natura recepti in corrumpi ipsum praeexistens, eo quod receptiuum potentiam habeat huius, quod effoctivum in ipso fine etenim quando est in altero contrariorum, tunc habet potentiam quod mutetur in alterum: si enim non haberet quod est in altero contrariorum potentiam, ut mutat eur in alteram maneret utis in altero, cum impostibile esset amplius in hoc mutari: si autem mutatur manifestum quod, eo quod habri potendam ut recipiat,& mutetur mutabitur uti omne in ipsum uerum et existentis in ipso contrarii habet potennam:non enim,quod non potest esse in ipso est in ipso:quando enim potentiam habet alterius con rariorum, tunc habet Se alte/rius: quare simul quidem utrorunq.: de quando alterius etiam alterius: θc si alterum praeatam pist nihil minus quantum est ex natura susceptiui, cum Potuisset etiam hoc praeassumpsisse, fit horum, quorum habet potentiam, hoc quidem habens, illud uem habiturum.
Quamobrem aestate sumus somnolentiores, si sommi est propter connati nobis calidi
ad intra retrocessionem. Caput vigesmum. i s O M N V S est propter connati nobis calidi ad intra re cessionem,
aestate uero retrocessit magis calor ad exteriora, propter quid aestate somnolen, tiores sumus , cum somnus fiat, eo quod Occupetur a delata a capite ad ipsum poctus evaporatione calidum nobis connatum huiuscemodi enim ibidem contra
Rimri causa est semiciti ipsis sensibus: quae detentione caloris circa pectus fit, quo/uis delata evaporatio, cum sit densa, ab occupata ab ipsa taliditate, quae tota est ibidem simia torrepta, concocta sit, εἰ attenuata disgregata suerit: dc haec est naturalis mula somni, de eius qui in hyeme, de eius, qui in aestate fit et is hyeme quidem, eo quod a continente nos aere frigido existente instigidetur superficies ipsa, non similiter connatum nobis calidum ad ipsam aD suit, εἰ in ipsa diffunditur, sed est interius circa ipsum pectus, εἰ cor amplius congregatum ridcirco a delata maporatione non similiter ut tunde cum deuictum est, copia ipsa celeriter concoquit, Bd attenuat uaporem ipsum occupantem: idcirco nec faciles sunt hyeme somni, nec diutumi: aestate uem p ter supersciri raritatem, quae fit a caliditate aeris continentis, cum comnatum nobis talidum ad ipsem seratur amplius, εἰ eahalet, minus est de cim pectus, & con is circo, cum a delata evaporatione uincatur,ec occupetur lacile, nec item potat similitet ipsum
disgregare, di attenuare ob parvitatem, cum ad lassim tempus ab im uincitur, Gula fit, ut
20쪽
II MnI ampu rex Iomni. vortalle autem de noctium breuitas maiorem p bet appa/ ,
rentiam quod uideamur aestate plus dormire eo quod ipsius diei aliquid occupemus. Fueri '; I I, ' euam ob impotentiam stintiorum, quae fit a continente nos aestatis caliditate copiosior, qui fit aeitate lamnus . tum enim ipsa sicciora fiant ab extrinseca caliditate, 6c ob hoc operari non posesin deseruntur in somnum e cum proprium de innatum ipsis calidum imbecille sit ad actionem: eo quod uincatur ab extriniso calido maiori existente: quod εἰ lucernarum lumen a Iumine ipsus diei pati videmus.
In quo prae icamentost motus. Caput vigesimumprimum OTVM, si quis non reciperet in quantis eo quod ipse in pmdicamentis non
ponemur inter quanta, diceretur utis esse ad aliquid: cuicump uero, cum sit motus, inest ese ad aliquid, esset utis passio. si enim moueri est aliquid pati, passionis autem praesentia patiens patitur, εἰ quod mouetur motus prasentia mouetur, motus ulis passio esset: passio uero est qualitas: tertia enim qualitatis spe/ties passive qualitates, Be passiones: imperfectus igitur actus, cum sit passio, esset qualitas: per sectus quiny actus etiam sub aliquo esset praedicamento . Aut, si huiusinodi actus, te persebio est sema et sermarum uero illae quidem sunt naturales, hae uero artificiales: dc sunt naturales quidem semiae substantiae artificiales uero quesitates: erit uti* dc actuum haec differentia. sunt autem εἰ exnaturalibus formis qualitates, quacunq; non ad substantiam subiectorum conse
runt, sed ut talia Mat. Quid igitur oportet dicere ipsum lumen esse: cum & ipsum sit actus perspicui quatenus est perspicuum. An si non natura perspicui larma ipsum lumen, neq; eius substantia aliqua fit: non enim simul est cum perspicuo, neqi est in substantia eius: sed ex prae sentia sicuius in im fit, & propter habitudinem alius ad aliud: erit 6c ipsum passio quaedam et quae fit per habitudinem, εἰ praesentiam alicuius in perspicuo, quod est colori proportionale, ut etiam Aristoteles dixit: ueIut enim colorem dixit Iumen ipsius perspicui.
An , suta mouetar super aliquo, secundum priorem eius partem Iriss moueatur.
Caput i igonumsecund m. I Q V o D mouetur super aliqua magnitudine, secundum priorem eius
particulam prius mouetur: propter hoc enim in tempore est omnis motus, quia
non potest quod mouetur super toto subiecto totum simul motum iri, sed oportet illud quidem ipsius prius pertransire, hoc uero posterius: si ita hoc est, di secundum priorem partem magnitudinis primo mouetur quod mouetur, si in infinitum in magnitudine in ipsum prius, omne quod mouetur per infinita mouebitur,oc ne motum quantovis spatio per infinita priora, dc infinitas particulas motum erit: sed per transiti non possunt infinita r aut igitur non in infinita est talio continuorum, aut non secum dum id, quod prius est, fit prius motus. i An fit quidem secundum priorem partem magnitu . clinis prius ipse motus: ita tamen secundum priorem particulam, ut est in continuo, illa qui dem particula prior, haec uero posterior: non enim aliter quid est in illo, aliter uero id quod mouetur pertransit assumens aliquid. Quomodo ergo est in continuo prior Sposterior particu/la: nunquid actu . An nihil utis esset continuum, si essent partes eius diuisae, 6e actu in toto eo enim quod indivisibilis est magnitudo, cintelligentia enim diuisa erat, hoc est continua. si enim esset ama diuisa, ne I im utis esset aliqua una magnitudo, nec motus unus. si autem non sunt actu particulae,quae sunt in toto, relinquitur potentia ipsas esse in toto, S continuorde prius itaq; Sc posterius erunt in continuo potentia, non actu: Sc etiam quod mouetur super ipso sic secun 'um prius mouebitur ut est etiam in magnitudine: potentia autem est in magnitudine: sic igitur Sc ipsum super ipsa mouebitur. hoc autem faciet, si,non ut diuidens ipsum,mωueatur, dc actu faciens primum aliquid in ipsa, de secundum.si autem hoc modo Mouetur,quarido motum ruerit super magnitudine, ut habebat magnitudo priora in infinitum P sc S ipsummotum erit per ipsa: potentia autem habebat illa priora in infinitum, Bd hoc potentia iij intabrum ptiora pertransbit: quod non erat impostibile: non enim ponebatur quae Infinita potemtia pertransiti non posse, sed quae actu et diuidit autem de qui uult numerare priora, quae pemansit ipsum mobile. ψ