Georgii Trapezuntii Rhetoricorum libri quinque. Indicem capitum, ac rerum in hoc opere contentarum, in calcem operis reiecimus

2쪽

GEORGII

4쪽

Vm mihi in ment lacnit, quanta oratoriae ficultatis tum utilitas tam dignitas sit, non possum non vehementer dolere, quod his nostri temporibus nulla fere bonarum artium tam Hic mi atque contempta habe tur. Nam etsi nonnulo liberuiuim ui tim , ut Geomctria, ut Arithmeticu, et quae huiris generis sunt, omnino ab usu ceciderunt,ne non nitatum eis adlamantiston pertinere Acam, non 'mm tmen in ipsis tantam passi iusiuram,si tam in huc humanitatis ritum praeclaris ima ivximes necessaria. Num in illis quidem ita in-

te a fotius orum scriptorum opera usque ad pr levant, ut nihil ei desiit qui proficere in eis doti et, nil studiam de diligentia. In hac uero dicendi copia quanto phres scriptorum elegantisimi Elasa nitioribus nosti is cuLatinis, qu Graecis relicti sunt, tanto pauciores, vel potius nulli his perditis cinporibus nostris reperialitur. Quo siue negligentia omnium siue corum qin docent, qui, oritionis copiis profitentur, ignorantia quadam, aut perfidia

5쪽

4 GA TRAPEZ. PRAEFATIO sis olisin bino, nil Bcrtolini, Atini, aliorumque butu modi libros, ne- scio an hi utiles trun cribere ab his qui docent, coacti effici postcritas aut loco hariam nugarum bonoram alit rum spera nucnireritur, aut saltem auditores non hiabuli his delirationibus, ii Hos unimos ud humanitatis doctrinas

ficilius applicarcii , quibus nihil unquam utilius, nihil dignis homini a patre hominumq; deorumque tributum est. Nam philosiophia quid auiomnos liberales artes continctitur , si iccndi fuat te priuata sit , omnem orationis grauitatem infringit atque concidit , totum; ingeni succumustra inte imbibit nimia QMdsonmes murum esse fummum incommodim arbitrantur cur cre enim omni hum-nitate pro rei ui csi r qui loqui non potest certe Cristitela ut dicro urnino incommodo humanitatisq; priuationi proximum cst. Quare posse temporibus, locis , personis, causis , rebus, ornute, distincte, copiose, atque prudent orationem accommodare, quod huius artis officium est, nouparuae siliciditis existunauerim. Quantus uero honor, laus, dignitus in eos qui copiam dicendi adepti dii confluat, quae noliamenta, quae commoda hominos loquontia consequantur incino sicile poterit explicare. Nam C patrium fundu- legibus, tutari conlidijs, fictitent sq. uis amplificare diartiri poterit, Cr amicta prae idio, a suis ori nolito fistu- tricii, praeterea inimicis timor an, hostilus terrorem inutiet Onn Maccdonum reges, quum clarissimos orato-.es ab Athoncnsibus poterent, ut scilius denudatam in . odibili urbcin opprimere posciit, ita esse clararunt. N que nos terret quod a nonnulli ignorantia dicitur, orati nis copiam, quod ob ville noniiunquam ciuitatibus, ab omni bene instituti m extermitiandum videri. Nec citi uillam

artem

6쪽

IN LIBROs RHET. surtem inuenies, qua quibuscum versamur detrimonem V . si si enonio simus. Quis ignorat quanto Scilius caeteris ut tu. que cautius ituis hominis modicus oppugnare possit Quis nescit hirificonsultum , acuta nimium interpretatione legam, summum ius influminum iniurium posse conuertere sati mo es qui aut legum scientiam, aut medicinae doli in

exterminet, tanto magi amplc linitur , quanto ciuitatum aegritudines ea in arte, qua issatae sunt curari etiamsolent.

Praeterra Eoquentia expulse nisi nutus esse mulis, quod

omnem societaton continctionemq; homnum,totamq; remp.

finditiis eum tit Critu adi ijs C in senatu , CT apud p pulum tibi nonnunquam dicendum est, ubi nisi dicendi e pia ualeas, a malis C loquacibus uiris simul cum rep.euertere. Non igitur obsunt rcbust.haec dicendis ludia sed pro Vt funt: non compa inrunt, sed colinituunt: non euertunt, erigunt: nam si nulla suectit, nihilomnus v robi peritersis

homines, ac tanto magis quanto minus se tueri oratione boni non possciit, rebus nocereiit. Quare ut non medicina sed

perditi modici ut non ius sed improbi iurisconsuli expculendi sistit, sic nec eloquentia e cienda uidctur, sed hi qualquum distri sint, improbi sunt. Ac mitto magis medicina

Cr caeteris artibus loqvcntiuis rotimida Nam neque beniari sine oratione rest.poterit, nec improbos ciues arcebit, Cri gubernaculι ciuitatis depcllet nisi uis ntis. Huius ergo tam praeclarae rerum publicuriam latrus ludia tanto nobis ardentiore unim se cipienda illustra das uidentur, quaru diutius iacuerunt. Dic enirn priclari)ἰimaram artium iactura, nil qui ciuis suae: rat, ns. fu,rrcndas calaminuta, C publicas C priuatas in leberemur his libris, quum qitie ab alijs bone Ela iudicaui

7쪽

leximus, quam breuiter pro multitudine rerumferi potuerit explicare coiissiluimiG. Qua in re omnes Armmoperer gamus atque obicitimur, ne prim quam omnia per egerint,

de Ialore nostro indicium ferunt. Sic omni Scile s eramus quicquid laboris huius rei gratia sum erimus,nemincin f tusis improbatarum. RHETORICAE FINITIO,

sdramgcncra,realia qua-Lun ad Rhetor, cen praelum diu

HETORICA, si ciuilis scientia, cum Ubensione auditorum quoad eius fieri potest, in ciuilibus quaestionibus es

mus. Huius sculla tis materiam sicuti breomnes, in tria genera causarum diuidimus, piae quoniam genera ciuiliam quaestionum appeltarias, deriectione paraea dicimus , Quaestio est viquirendae rei tu propositio, ut sint ne plures mundi, sit ne ab Ath usibus indicendum bellum Lacedaemon*s QRectionem in initionein cricos ii diuidimus. In finitio est rei Hi- .l non implicita circunstini s quaestio Infinitionum alias aere, alias speculatius appella s. poeulativa, cum aderitatem solum pertineat, hi fretiriciuatur qui rassim ca subtilius rimantur Civilis, hoc est, quae ad ciuitate

pertinet, oratori subiem est: ea est huiusmodi, Sitne m-

8쪽

um studium, mestis opora liberraus artibus fri cnda, an homo qui occisus inuenim est sepelicii iussit. Cras Gi est rei alicuius implicit circinistini s quaestio hoc pacto,

sit ne ducendu uxor Platoni, ut Aiacm δὴ es occiderit. Sit ne laudi Cicerona, qu)d inconsulatu coniuratores occia derit. Haec causa, quum C ciuil 'Mectionem dicimus, quamuli re infinitione contineatur indicticio tamen in im-tionsu amplici tur iunc igitur causiam in tria genera di cas' vidimus . monstrativum, cliberativam, Liudiciale.Numa cum tria sint auditor uern mora, unum quod delintionem requirat, alterum quod consilium capiat, tertium quod iudiciam exercitct, tria etiam causarum gracia β ncccsse est. Deinde onmis res, quae ab oratore aut agitin , aut dicitur, uel in iudicio uel extra iudiciaria uersatur. Idq; po- sircinum iterum dupliciter partimar, nam aut honestiam Dium, ex quo demonstrativum oritur gelias, uri oustum simul cum utili re1 icit, ex quo tot deliberatio confluere uidetur praetcrca cum tria tempora suit, ac unicuique vrum genus causae accommodataem sit tria non esse genera cassit sarum non possunt: nam Iudiciale praeterito, Deliberathaz icon 'equenti, Demonstrativanu in tinti tempori attribuitur Nam etsi ex transacto tempore in dononstrativo sim it

deliberativo plerunque rationes acquiruntur non tam n c.

eo quod probat scd ab co quod probatur causae dono n.: dae sunt. Postremo quicquid in disceptatione ciuili consitat turi, aut certum est, C ut cuiusque animus met, laudat, ctapat: aut dubium cuivi rei dilotae si potestis si innes deliberrituum:I in alijs ciudiciali conflari genus per i Mn est. Dononis trium est,quod attribuitur in alicia: certae persem laudem uel uitupe rationem cum inpliscutio

9쪽

s G. TRAPEZVN. RHET. ne ei, duae fiunt partes, laus ruituperatio Laus est orcti amplificatiuu rerum bonursim, quas certis personae messe Acimis. Vituperatio est oratio vinplificativa mularum re- ne tiμu rum, quas certae person e inesse distam. Deliberativam es quod inconsultatione positum habet sententiae ictionem.

Eut diae sunt partes suasito, C dijuasito Suasito si oratio

deliboratiua, quae prim in consuletatione, quid ciendam sit, ostendit. Dilhasio si oratio dcliberativa qua auditoribus alium partem, ac siuasione ostensium cst, persuadere con Iudiciale. - . Iudiciale est quod positam in controucrsia habet a custionem c defensioncm Eius partes sunt duae, accusatio aut rei' dotalio. Accusatio si oratio iudicialis qua aut in oriauit de ineri, aut in debitum rapimus aduersarium. Dclinii ni testi oratio iudicialis, qua aut crisucit, aut tibitum uictu repeti uim is simus. In iudiciali genere finis est equitas auditoris osticium

oluere uel damnare Intamon truticio finis . honestis:

duoris officium, laude ne dignus sit, an uituperatione is, de quo dicitur, exinimare. In deliberativo finis es honesti utilitas: auditoris officium, altorum parmii liberationis complacti in ictu oratoris, quas nomiiussi rheto ricae pam es dixerunt, ut apud omnes aperti lime dici, quin s sunt,

inuesitio, d positio, elocutio, pronunciatis, memoria Nam sim onmt dicendi copia robus ac uerbi contineatur, Cres qui in distonore ureri uero pronunciare necesse sit,

utuor hinc oriri partes necesse est, Inventionem cuid p fioncin, locutioncm cui prominciationan adiuti lam esse Maurus Alcmaria uero cisii in omnibus requiratur liberu-

artibus, vineti qu)d dissicillimum fit,in conspectum.

torum cunctia audicialibus incinoriter pronuriatur huic,excellanti fume orationis cominod i poti uinam attribuatur. Inuentio

10쪽

LIBER PRIMUS. Imentio es excogintio rerum uerarum,aut vorsumliant, Im-κεω.qtiae causam probabilem reddant. Di positio es rerum ina ras' suis. uentarum in commodi limι locis distributio. Elocutio diciti tuis.

idoneorum dicendi generum ad mucillioncin accommodulis. Pronunciatio est uocis, uultus, ginus moderatio, cum ae Promo istis. numte. Alcinoriis simu nimi rerum crit ora in C μ -

di Uitionis perceptio Hec omnia tribus postumus assequirctas, natura,arte, Cr exercitatione. Num etsi nuturae ac 1mne omnis acquiratur doctrina, tamen tum uocem, tu ι--tera, acgcctum corpor s, tam etiarn copbm discndi, e uobitaintcni linguae,C quandam postremo scilitat tuum tim ad bruemcndum , partim ad explicanda, utque e mnanda ea quae irruenta sunt, pothἰimum arteer exercitatione arituri, ' confirmaris Demo ibonis commoti exemplo constrnon dubitamus Naturae enim commodaeis, nisi arte infir itur, exercitationes confirmetur, aliqvuin ager natura str-tilis, uerum incultus, nihil stactus, multi foeda atque Oera producere in rcciido solet. Natura nun est in ita addi-ccndum commodii Ars est quae dat certam uiam, ratio Hiiems dicendi, si qua intitationcin mia tunc clarius uidebotur,quum de gerrerium dicendi trambimus. Exercitauio e

Vi id usus,consuetudoque iacendi DE ORATIONIS

CVm haec iis sint, de inuentione priM,CHed poti quae iudicialignier uitribuitur,quam breui fune crisirsim potero, discre constitui. Ac ut onmia ordine prostquam ad oratιmis eam partes accorrvnodabo. Orationis quatuor uni partus,exaraum,narratis,contetis,espcror a I iis.