장음표시 사용
51쪽
naliteram studia parere solenta
stio cuncta funditus labefactant. parati erfit olim censores Romae, qui pessimum que i senatu pellerent.qua dignitate,aut offi/cio quid sanctius e floruisse illoru rempub. videmus, quam diu bonorum consilia va/luerunt postea vero quam ad nefarios per ducta res est:ortae ciuiles discordiae, bellam intestina rem ait impetiu sustulerunt:non
possunt improbi honestasiuadere, quibus ipsi sint infensi , & praestare non possint. Quis legem aduersus seipsum ferat r quis costiumrnam expectandum ut aut ab adultero adulteria,aut a iure furta noua lege reprimaturrobstabunt potius, & quanto mari mo poterunt conatu aduersabuntur,repti/mere volentibus: duo insuper hoc in loco potissimum occurrunt,quae ciuitate &Rεpub.seruare,& urbes celebres facere merito possunt,litterarum studia, & Mercatorum negociati es , ait artificum ministeria. Nam de litterarum studiis quid multa discere necesse est haec cognitionem pariusi intellectum perficiun hominem exornat,& a bestiarum A mutorum animalium se ritate distinguunt: aperiunt ad capieda co/silia alutis viam, ut per scietiam, & rerum inuestigationem & cognitam vetitatem, ciuitatis salutem,Reipu. utilitatem, patriae
52쪽
firmamentum & gloriam,comunem tranquillitatem & pacem tueri A coseruare possitis. unde eleganter & sapientissime sum/mus Oraror laudat litterarum studia in oratione pro archia poeta dicens: haec studia
adoloscentiam agunt enectute oblectant, secundas res ornant,aduersis perfugium ac solatium praebent,delectant domi, no in pediunt foris pernoctant nobiscum, pere grinantur,rusticatur. proxime post rerum scientiam,ratioe & ordine sequitur artium De artiumultitudo ae varietas:quae ad recta & pedi multitia
lectam ciuitatis institutione ac disciplinam dine Mnecessaria est etenim oportet ciuitate,om/ varietatenia alimenta,humentum,vinum,oleu,po De merculenta at 3 esculenta omnia abunde haI catorubere.& nihil desiit omnino ex his rebus quae industria ad reliquum vitae cultum spectet. per quas De exer hominum vita seruari,ati substineri pos citati sit.Ita naq; A vera ciuitas & beata iudicati artificu. debet si ad bene vivendum constituta legibus & moribus colarmata,munita sapie tum virorum cosilio,omnium abude stip/peditet, & subministret ubertatem, ac cir influentiam:quibus inter se homines iuua/re ciuitates continere, necessaria alimentaeoparare, vitae praesidia & maxima quae adiumenta cosare possint. hinc reperta ia
53쪽
inuenta est primum Mercatorii industria,
deinde artificum labores,ati opera: illi ex alto & ex longinquis regionibus adductit,& important,quibus ipsi caremus,& exportantur quae supra necessitatem suppetui nobis. Artifices vero ministerioru diuersitate& multiplici exercitatione,& sufficiente Mexpolitam atq; excultam hominum vitam reddunt. Alii aedificant,& architectura exercent. Alii lanificio intendunt,alii texturam 1 agunt: Alii alias utilitates & vitae cultus ex pediunt. sine quibus hominu societas parudifferret a natura feraru, quae naturali tan'
tum instinctu agitur,nihil consilio,nihil ratione, nihil industria ac studio molitur Mefficin Ad haec duo mentem. Amplissimi Exhorta Magistratus conuertite, ad studiorum au tio ad gedam celebritatem in vestra gloriosa Re magistra pub.ad frequentanda & componend3 ar
tun tium ministeria, vires & operam adhibete. quae duo,praeclaram vestram efficiant ciuitatem,& illa sine labore parabitis.si Iustitia& concordiam & legum sanctitate studio
se & unanimiter seruare volueritis, & Deu& genitricem eius super omnia, diligere, amare, veneratiq;: ut vestrum senatum in tranquillitate pacis & rerum omniu splemidore S gloria perpetuis saeculis tueatur. :
54쪽
C De Optima Reipub. Guber natione. Cap.iiii.
ae Liud mihi dicere cogitanti in men
rem venit plurimum in omni publis carum rerum administratione valere opti/mi Magistratus diligentiam atq; authotitatem:quidus& Ciuitatum & populoru omnium gubernacula,ac praesidia continentur.Sed oportet huiusmodi hominem qui publicis muneribus praesit Iustitiae,prudenti moderationis praeditum ee Iaudibus: quibus efflorescentibus, tranquilitas , pax, ocium gloria vigeant necesse est: nam Iu/stitia ea virtus estiquae praecipue in omni gubernandi ratione meruit Phincipatum: quippe unicuit suum tribuens pro meritorum dignitate,bonos praemiis atq; hono/ribus improbos cruciatibus,ac suppliciorupoenis afficit: ut inter bonos & malos sit distrimen. verti iustum esse parum prodest, nisi & pclarissima virtus adiuncta est: quarm regendis hominibus maxime spledescit, ac dominatur prudentia:ex ea nas salus vi conseruatio dignitatis exoritur: ut Rconsilio iuuare,& prouidentia regere,& reste ac tuto omnia tueri possitis:sed eius ad
durabilis splendor omnibus ut opinor in
tia& authoritas plurimuvalet in magistra
55쪽
De mo, pronaptu Hilagid dicam de moderatiore
derisOe quae ita omnium doctissimorum hominia
laude celebratur,ut nec mea nec cuiuspiana alterius oratione egeat. haec profecto con
citatos animorum impetus stenat, cupidi ratem reprimit,iracundiam cohercet,vim dental cohibet perturbationum omnium, mentem paccatam ac tranquillam efficit: ut ea cum ad sit recta sit omnium reru adfli i l ministratio:& ad iudicandu recto boni ta
aequi examine procedatur:post has praeclarissimas virtutes sequitur integritas,res pro De inte/ secto magna & necessaria Reip. Rectori raritate. qui nullius priuatam amicitiam ita colere debent,ut publica iura violentur: pluris.n. decus Ciuium quam amici gratia facien dum est.nullius inimicitias ita prosequi, vino existimetis publica instituta priuata charitate esse potiora:deniq; nec praece,nec P cio discedere licet ab eo loco quem aequi
ratis muri tueantur.qui aequitatem Oppu
gnent publici hostes iudicandi sunt:qui vero tuentur,defensores libertatis dicendi , Sepublicae salutis propugnatores:quod cum in caeteris magnificum & gloriosum, tum Mox Ae qui Ciuitati praesunt necessarium. sola gyptiope bant veteres Aegyptii Principis collo ap/pendere vetitatem,quam iudicium reddi turus se er
56쪽
bellandam.stateram non transilienda, cor προ- non edendum:quibus clarissimus Philoso mumphus aperte monet quales praestare sese de i. beant ques Magistratum gerent, & in Rep. versentur.habendus est animus in consuIedo liber,in iudicando liberior: nec statera transilia idest quod aequum iustumq; fit ra ne transgrediare. Agitur amici causia:uide= ψς die ne mitiores quia sit amici futura senten, =ψςQRV fia accusatur inimicus,nec ob hoc quidem a piores quia inimicus: deni oportet est qui Magistratu ineat, exuere stati seipsum, μ' Domne situm studium.& cupiditatem coueste deponere: indueres publicam peris nam uniueris Ciuitatis: omnia & priuatarc publica sui iuris arbitrarnexistimare quici quid Respub. vel singulus quis patias detrimenti,ad suam ignominiam,dedecusq; redundare:Ied tamen ita corpori consulen , , si dum est,ut singula membra cocordi assen/ ut M'sone moueatur:nihili sit omnino quod i mole tota deseratur. e Praeelara Reipub. Guber
57쪽
LIBER I p. Vi alicui praeministrationi praeses
a tur,& regedis rebus praeest debet imprimis ipse secum meditari ac diligenter ex Pulcher cogitare,quid sit quod maxime & praecae rima ad/ teris rebus curari & administrari coueniat: monitio ut cognitis ac recte pceptis muneris sui pax erga Rei tibus,omnem ad res coficiendas industria, pub.Re laborem,atq; operam adhibet: tum serua ctores. re debet in consiliis circunspectione, in oratione modestia in actionibus atl operi bus fidem,diligentiam A celeritatem: nul/lis animi perturbationibus sit obnoxiusura modio,inimicitiis vacet nullius minas pertimescat:gratia & praecibus non flectatur, viduam & pupillum suscipiat, iopes atq; Opulentos pati iure contineat.ut per haec dici ni cultus honori satisfiat: Regiae maiestatis decori seruiatur,iustitia aequitas, & omnis laus cumulatissime expleatur. hoc quoque secundum religionis obseruantiam,& consultationem bonorum morum praecipuutae nota est in magistratu benegerendo:ut nemine dum est. nisi quantum fert communis ratio extolle dum putes deprimendum neminem: nam. Iustitiae defendendae gratia, quavis graues inimicitias esse subeundas. lacum Myti/Mytilς ienum:eum qui unus ex septem est habitus. ni iςnt Π solitum dicere tradunt veteres malle se in
58쪽
larissimicos quam amicos sententiam ser/remam ex inimicis alterum amicum, ex a micis alterum inimicum futuru: quod quauis ita se haberet. sse tamen si quado in usu euenire aequitatem amicitiae anteferendu retiam si alter esset inimicus.haec lex tenen/ lda est in iudiciis ne iniustitiam unicu male p.
HSocrates solebat appellarsiiustitiae quod V ' ν maximu est bonum anteponamus: nam q R/- .
amor aut odio,aut sipe,aut metu iudicat, . is a maiestate sua amplissima recedes , vitae ': ρ officia peruertit:& Ciuitati non medioces facit iniuriam:communi iure violato,quo
quid potest esse acriori siupplicio magis di/Dumr cum autem varia sint hominum os varia sdrficia ut boni & copositi patrisfamilias do/ hominumum instruere iberos erudire:boni Agrii officia
colae agros bene colere, sodere,& arare: ut boni ciui iusto imperio,legibus, institutis parere: ut optimatum , bene de comuni li/bertate sentire,magnificentiusvivere,honestatem defendere,iuuentutem coercere, Ο
mni ui decus publicum augere et ut adolo scentium, vestigia maiorum imitari. citari ad laudem, gloriam virtute & ingenio quaerere:eius uero,cui comissa sit Reipubli saluti,ca,omnia omnium officia quaecunq3 ad lima eκ, conmaodum,salutem,ornamentum reip. hortatio
59쪽
bu legibin stitutis crescat:nullas pars o/mnino si cui debita cum diligentia no eo sulatur:quemadmodum in pulchro & praestanti corpore lauandus pullendusq; vult sed nec capilli, ει unguiculae negligentius habendae fiunt. vetus est Platonis compro/ Coproobatio de lyra, in qua si vel una corda non batio Placonsonet,omnis concerus offenditur. sed tonis de ut paucis concludam: hoc in calcar huius lyra capi. dicere arbitror Virum in Magistratu constitutum,& Reipub.gubernacula tenerem,nulla una virtute contetum esse oportere,sed opus esse virtutum omni praestare genere: ut sit tanqua speculum quodda ho me I Ionestatis clarum ait splendidum: & quo se co apiencaeteri componant ad bene, sanctet vii da suntuendum. a m
0 Scipionem eum, qui primus Aphii
les canus appellatus est,P. Comeliu emi limum in Massinissae Regno ad quem salutandum venerat, p quietem ammonuisse PScipio legimus iustitiam colandam, ac pietatem: nis am id ci, in praeclarissimo de Repub.libro pse/ monitio cutus est Cicero,et & ob ea causam som/
60쪽
nisi tenacem iustitiae animu,& nullis a vo camelisa recto deflectanterquid gladius nisi huius praesidio patriam oportere tuta esse tum ab hostibus, tum a sceleroser sed cum pietate ipsa congrue adhibetur iusti/. otia:quae una in primis in uniuersa humani Rm genetis congregatione, praecipue semper. -- floruit A metito dominatur: na teste Pla= e ' '. tone:sine iustitia non modo ciuitati, eie ςnxςnxiatassed ne ulla quidem pars eius conseruari potest:Qita ut Hieronymus Doctor sacra/ Hieronytissimus prodidit virtutu omnium cumu= 'mi senteius cotinetur:ita ut eius proprium munus tia.
sit,& a malo declinare & bonii sectati. per hanc profecto Reges regnant,principes dominatur ciuitates de populi omnes pacem equutur:per iustitiam siquidem leges,ac
iura seruantur: virtus atl honestas colitur, a pulsatur iniuria, cohercetur improbitas.
Quare sapiens scita hortatur si populis prae sunt,& rerum publicaru gubernaculis sunt praefecti,& admonet dicant, diligite iusti/tiam qui iudicatis terra: ad quam auidius amplectendam vestras fuissem dominatio nes cohortatus,nisi vestra sponte intellige ibi prem excelsi Don ni vos huius tam eximiae ivirtutis excellere pstantia: ut iam QPuacuu . .