장음표시 사용
101쪽
98 DE MAGNITUD. ROMANAli: us regnet. Nisi INSVLAE, ducum domicilia magnorum, inter VILISSIMA rerum numerentur. Quid ais Z non haec satis clara, satis certa sunt: nec illustrant, sed augent quae dixit Si enim unus aut alter talis, quid attinet ut pubIicum morbum carpere Sed plures omnino fuerunt: & quidam etiam dono naec capiebant. AvD. Dono 3 id vero nullus crediderim. Lips. Iterum Seneca, De Beneficiis : Beneficium est, donare regiones, per quo MAGNA FLUMINA ET NΑvIGABILIA H- currant. Donarit autem cas princeps, vel aliquis ille diues testamento. Sed ecce hi vere locupletcs: S quorum fundos nec milui oberrauerint, ut ait poeta . Sed redeo ad uniuerse Diuitcs, inter quos L. Cornelius Balbus merito locandus. qui Lib.xιViij. ut Dio scripsit homines suae aetatis Diuitiis in magnitudine animi supergressus est, adeo ut moriens populo Romano Ῥιritim legauerit denarios migintiquisque, siue Aureum Romanum unum. Quid putemus nunc heredes, id legatarios habuiste Seneca etiam noster, ille doctrinae & sapientiae, id est internorum bonorum,
νι66obo ita diues, quam sara sorte & externorum fuit Eum ' ter L
bes M s. possedisse, amicus illi Tacitus scripsit , & inimici cum
multa inuidia obiecerunt. AvD. Quidni Lipsi φ 3c ille vir maximus, hoc uno titulo apud me minuit, quod sic in opibus abundet. Philosophum hoc. decuit Z & quidem Romanum, qui facta sibi vindicant,magis quam verba Z L I P s. Miserum Senecam, ut Videoc. quareἶ quod non Virtus solum ei, sed Fortuna fauerit :& in alio tamen aliquo hoc laudemus. Sed quia rara haec coniunctio, praesertim in modesto & sapiente; & bonae mentis,ut ille inquit, soror spaupertas: homines indignantur,liuciat, Senecam equis 3c quadrigis incurrunt. At meo iudicio, 6 virum hoc ipse magnum, quod capere potuerit, quod Vti, quod habere ut uno verbo dicamin dc non habcris Quid, quod nec eas suspexerit Z intre media censui Linter fluxa,& quae si abirent, nihil auferrent,nisi semetipsas. Audi illum,3 Livor,& sile. Pone me,inquit,in opulentisi a domo,Ῥbi aurum argentumque in promiscuo usu sit. Non susticiam me ob ista, quae etii si
apud me, tamen extra mesunt. In Sublicium rursus pontem me transfer, des inter egentes abige : non ideo tamen me dessicaam, quod in il rum numero consideam, qui manum ad*pemporrigunt: aeuid ergo
102쪽
LIBER SECUNDUS. e sea r domum iEum stlendidam malo, quam pontem. Haec vera philosophia est: posse habere, posse carere;non cupere absente capere & praesentes: ijsdem uti bene, & bonis subleuandis. Sed quid euagori diues Seneca, &nostro more septuagiessuinquiescentena misita postedit: plus meruit audi & hoc Livori jem multi nequaquam eius artibus pares plus habuerunt, ut Nero ad cum dixit. Ecce Cn. Lentulus estetur ait ipse Sene&J diuitiarum MAXIM v M EXEMPLUM, antequam ilium liberti pauperem facerent,quater mil&es Hs.sivum vidit. Proprie dixi inquit nihil enim amplius, quam vi it. Hic stupor igitu r possed ii ipsos decem mitiones, Regum aut certe Regulorum opes. Sed indicat Seneca, libertos & plus habuisse. Ac sane de Pallante Tacitus scribit, sister' ter migies possessorem fuisse: quod quater millies, i r Ano, me volente, Dionis Breuiarium in Nerone expressit. Et hoc ipsum de colliberto citis AElio Narcisso, idem Dio in Claudio narrauit. Sed a ita hos beauit, inquies. Vis igitur 5: homines, non e Senatu vel aula 3 cccc e mcdia plebe unum, e Plinio:
Asinio Galgo, C. . Marcio oenserino ci . id fuit sub Augusto t s
c. Caecilius cluudus Isidorus testamento suo edixit, seramuis multa 'e' ciuiu besio perdidisse tamen relinquere seruorum quattuor milha centum sedecim, iuga boum tria mallia sexcenta, reliqui pecoris ducenta
quinquaginta m illia, in numerato HS. ' sexcenties. Funerarι se iussit - D. . Hs. decim midibus. Ut de tu tot seruos, boueS,pecudes, tantum numeratae pecuniae: & miror agros non expressos, quos tamen si Philip.
suspicor habuisse,itemque villas,8c aedes. Sed utut sit,familiam illam solam seruorum vide : quis Principum habet Θ A v D. Ualde quidem isti copiosi in seruis, quod & in Crasso notatu. LIPs. Valde. & Petronius ex more, si non ex vero, de Eumolpo suo facetissima narratiuncula scripsit: Familiam quidem tam maenam per agros Numidiae sparseam babere, ut Nel anthaginem posset capere. Certe aliquot millia esse debuerunt corum, qui armis apti: sicut & historica fide Vopiscus de Proculo tradit, eo tempore qu sumpsit imperium , duo millia seruorum forum armasse. Quid Belisitius ille sub Iustiniano magnus ξ duodecim mίlsa puerorum s ita lo luuntur in habuiste propria, Aimoinus, Reaino, aliique testantur. Nam illud quod in Athenaeo adlirmate scrubitur, quale esti Aus dum Romanorum ad DECEM aut VIGINTI L b ve. N a. midia
103쪽
millia fer uorum babuisse, nec it AEsΤVM ex iis facerent, sed ut lectis aut subsequas eos modo haberent. Hoc deseruis, mihi ipsi timide tardeque credendum, & tamen credendum. De aliis armentis, simile aliquid etsi minus est j in Vopisco item lego, de villa Valeriani priuata. in qua quingentifrui ,duo
millia vaccarum, equae mille, ovium decem millia, caprarum qui decim millia fue e. Quae mea mens, cum illa cogito 3 ubi nostrae paupertinae villae , ncc millesimis horum instruetie 3 Et communia haec , certe non noua, in opibus, illo aruo ro. ΗΕΛες auctore Seneca, quem audi, suo more, increpantem : O mi-hy, serum , siquem delectat Fui patrimon3 liber magnus, o VASTAsPATI A terrarum colenda per vincto in IMMENSI Joles pecorum per prouineias ac REGNA pocen , ἴν FAMILIA besticosis nationibus MAIOR; IN AEDIFICI A priuata laxitatem via magnarum vincentia. Haec Seneca . ideoque pauca exempla
talia aut scripta sunt; aut sit scripta, ad nospereenerunt. Casu factiun est, quod Caesar prodiderit & mihi casu incidit, T. Labienum Legatum suum in Galliis, vidum sngulum constituisse in Ficeno, in sua pecunia exaediscasse. Vide in homine priuato opes & animum Principis, qui eas in tota opida struenda conuertit: quod & medici quidam apud Plinium fecere. Quid autem, quod etiam inferiore aevo, rebus & imperio labentibus, magnae istae opes Olympiodori haec excer
manorum domus id est, carum domini j in ANNUO REDIT v. accipiebant e possessionibus suis , M quadraginta centenarios auririque absique fumento, vino, in aliis speciebus, quae si mriren
tur , facile trientem aequarent iliati auri. Secundariae autem domus, quindecim centena os aut decem recipiebant. Haec ille, sub Hon
rij & Arcadij aeuum: quam desecta iam Roma , & per illam
Nouam imminuta3 Atqui tot illi centena centum librae auiari in singulis in reddunt quadringenta nobis aureorum missa: Sc ubi frumentum,& reliqua Atque etiam reditus tantum computat,
104쪽
tat,non seruos & alia multa,quae sine fructu. Addam distincte& unum exemplum, in quo desino. Capitolinus de Gordiano, adhuc priuato: Diligimus ac potentissimus, in prouinciis tun-
tum terrarum habens, quantum nemo priuatus. Auaesuram magnifcentisis egessit. AEdilitatissuae tempore, duodecim populo Romano munera, in est per singulos mensis singula D E s v Ο exhibuit. ita ut gladiatorum nonnumquam quingena paria exhiberet, numquam minus centenis quinquagenis. Feras Uticas una die centum exhibuit , mrses una de milli: & plura deinde animalium nominati in e quae omnia POPVLO RAPIENDA concessit. Amplius de eo, auctore Cordo: D OMNI Bus Gitatibus Campamiae, Etruriae, Vmbriae, Flaminiae, Piceni , DE PROPRIO ilium per
Qv ATRIDvuM rudos scenicos οἶν Juvenaba edidisse. Qui bene haec tollit singula & pensitat, quique scit quid sit ludos olim
edere: nescio quam trutinam reperiet ad tot illa ponderanda aut aestimanda. Diducere mihi non placet, placet abiungere:& Opes Romanas publice priuatimque satis videor ostendisse. Tu abi, caena, domi.
105쪽
Ad Opera Romana transitum,&primo de ligneis
aut temporariis dicium. V D. Male mihi hac nocte suit. Lips. Quid
ira 3 AvD. Quia here nimium bene. Suaves illi sermones animo inhaeserunt, & per Grebri huius spatium inerrantes, vere dico, ad merunt mihi somnum. LIPs. Aliter ego dixeram : & meministin, vltimi mei, Dormit Atqui cautio erit ne sic in posterui mittemus potius, aut suspendemus,hos sermones. AvD. Quin tu verbum hoc suspende: nam meruit. Itane sermones hos tollas, in quibus unica mihi spes solatij t nam ne nescias. viij quia scorpijs sunt icti, ab iisdem remedium habent: sc ego nunc affectus. Ad te propem,qui pupugisti. Li Ps. Ad meῖnon ego Scorpius,sed Aspis: aurem claudo ad has cantilenas. AvD. Bene est,pungat me & h caspis,ut dormiam:&suavi ven cno infundat somnum. L I P s. Age,age,medebor: sed no,ut censes, suauiter mi homo: ego v ro ut fastidietes quosdam aegros medici, ad exercitia & OPERA te ducam . Ecce enim ea oratiae sequuntur. Duplicia aulcm Romana istaec Opera Temporaria de Diutuma. illa, quae subito& in breue tempus aliquod cxcitabantur, e terra aut ligno pi rumque: isti,qui; in longum,& mansura,e latcre, lapide,& materie firmiorc. duplicia i rerum vidco, in Milti &
Extra eam: atque utraque mereri iustam admirationem. Nam Distitigod by Corale
106쪽
Me militiam videas; quis Fossa Vallor,Aggeres, & ralia terrea; iterumque miseriadia Turres Testudines , - raris, Vinea bmisitam multa,tam crebra; & aut industriam,aut vires haec patrantium, non aestimat & admiratur Z Sive extra eam quaedam, in voluptatem aut splendorem ilium; quomodo idem affectus non insiti et animo vel irrumpat λ Et Militaria quidem mitis,' alias mihi explicata: pauca ex civilibus tangam. Quo in ge- 'Im Inere ludicra praecipue fuere: ut Theatra, Amphitheatra, sinci; &magnae eiusmodi moles, structae saepe in paucos dies, & paene ut dehcerentur. Duo exempla in Plinio, etiam cum eius, qui
tam multa ADMIRANDA viderat aut legerat, nimia admiratione. M. Scaurus, inquit, ecit in adissitate sua opus omnium M Axr-MUM, QUAE UMQVAM FUERE HUMANA MANV FACTA,non temporaria mora,Ner umetiam aternitatu destinatione. Theatrum hoc fuit. Scena ei triplex,in altitudιnem CCCLX. columnarum. Ima pars scenae e marmore sui media e vitro,inautato etiam positagenere luxuriae. Summae tabulis inauratu columnae,ut diximi imae duodequadra- genum pedum.Signa area inter columnaw,πt indicauimus, fuerunt triami a numero. Cavea i a cepit hominum Lxxx. millia cum Pompeiani
theatrI, tories multiplicata urbe, tantoque maiore populo, siusficiat tu ex L. missibus.Sed in reliquus apparatus tantus, Attalica veste tabulis pictis, ceteroque choragio fuit,ut in Tusculanam villam reportatis qua superfuerant cottidiam usus deliciis, incensa villa ab iratisserui con cremaretur ad HS.millies. QMd estZ friges,nec excitaris 3 AvD. Nihil. ipse Plinius me tepefiecit, clim scripsit, non temporarιa mora, sed aeternitatu destinationestium. Me tepefecit,te reiel lit,q ut intcr Temporaria hoc refers. LIPs. Tene tam laetae Plinium capere praeuidebam, & metuebam. Sed hoc ille dictum voluit, illud Temporarium eminuisse etiam inter firma illa, & quae aeternitatis spe facta. Non aliud sane dixit: & ecce alibi eius verba. In Lil, xxxiiij
M.Scauri aediutat tria milliasignorum iusiena tantu uere,tempo- UZ '' rario theatro. Audin, temporario ζ Iterumque alibi: Trecenta' Lib. 22 9 sexaginta columnas os. Scauri aedilitate adscenam theatri tempor ῆς P
ω vix uno mensifutura in Wrivideriit portari silentio legum. Quos locos libentius ad scro, quia Plinius eosdem adspexit, ct in his scripsit: ut diximus: & ut indicauimus et nempe hil ipsis locis. Sed quod hic etiam est: Ima pars scenae e marmore. expli-
107쪽
ro DE MAGNITUD. ROMANA cat idem supra, in cap. V I- duarmoreos parietes habuitscena EOI . Scauri, non facile dixerim secus, an solidis glebis politos, si cutι est hod e Iouis Tonantis aedes in Capitolio. nondum enim secti marmoris vestigium erat in Italia. Vltimis item verbis, concremaretur. -64MO. arq HS. milies: θ e manuscriptis aliquis mallet, ad 'bis misites
ηβη nec nimium sit pro roliquo luxu. Alias operis partes tu per te,& otiose, ii voles, inspice de adstupesce: ego alterum exemis plum, ex eodem Plinio, qui dictis iam subnectit. Aufert antimum, oe a de linato itinere digressi cogit contemplatio tam prodigae mentis, aliamque conarem infamam e ligno. 6 Curio, qui bella ciuili in Caesarianis partibus ob t, fumebri patris munere, cum opibus apparatuque non posset seperare Scaurum c mde enim illi vitricus
Suda,- etesia mater, proscriptionum siti, 'o ca- iam ne ipse quidem Scaurus sibi comparari posset: quando hoc certe incendi, i
lius praemium habuit, conuectis ex orbe terrarum rebu , it nemo
postea par esset insaniae illi. Jngenio e o Mendum fuit: operae pro
. ritum est scire quid inueneri gauare moribus nostris, ac nostro modo nos Nocare maiores. Theatra duo iuxta fecit amplissima e ligno, cardinum fluviorum ersatili DL ense libramento: in quibus virisque antemeridiano ludorum s ectaculo edito, inter sese aversis, ne inuicem obstreperent sicenae repente circumactu, ut contra si rent . postremo iam die, d cedenti ae tabulis, ω cornibus interse coeuntibus, faciebat Amphitheatrum, gladiatorum stectacula edebat, ipsium magis auctoratum populum Romamum circumferens. Auid enim miretur quisique in hoc primum ' inuentorem, an inuem tum ς artificem, an auctorem ἰ ausum aisquem hoc excogitare, an Fufcipere ἰ parere, an iubere ἶ Super omnia erit popia furor, sedere ausi iam in sida sabilique fide. uae viatas animarum Tya y aut quae quereti de Cannis ἰ quantum mali potuit accidere 3 Ecce populus mo- manus iniuersus, melut duobus nauigiis impositus, binis cardinibus sustinetur, m si sim depugnantem flectat, perilsrus momento alia quo, luxatis machinis. Dilcrte ista Plinius, & culpans simul ac laudans. Quid autem nos Z Legimus, intelligimus, vix credimus de meo sensu hic fateor: in & qui quantique illi cardines si idi, qui tota theatra sustinerent, verierent, iungerent, di iungerentque y De me parum est: sed cocant ipsi artifices nostri & architectones, laborabunt in rc non dicam conficienda,
108쪽
sed exputanda. Plura huius generis passim: sed in circumfusaxerum copia, excerpimus pauca & eligimus, cum iudicio, ut postlim. A v D. Hic non adhibes, quod cum pace tua dicam. L 1 p s. Quid iam Z A v D. Nam ars S ordo ita praecipit, indicendo narrandoque ascendere, &, ut ille ait, ex fumo flammam, non ex flamma dare fumum. At tu culmina operum dixisti, & minora haud dubie dabis. LI Ρ s. Minora Z aliter di ces, cum illa Perpetua de firma audies: quid si & nunc aliter in his Temporarijs Z Caij Caligulae pons nescio an ingenio, mole certe de magnitudine vincit, sed & insana illa ambitione siue
periculi, siue nouitatis. Struxit eum in ipso mari, nauibus impositum, magnitudine trium misitarium ω quadrantis : id est, toto illo spatio, quantum in a Puteolis ad Baulos. Per hunc, triumphantis ritu, cum Senatu militibusque incessit, spectante toto populor in eodem epulatus, noctem etiam peruigilem egit, inter lasciuias & ludos. Addo autem in paucis diuuae nam& sic narrant pontem hunc totum structum : unde tam subito nauibus, armamentis, trabibus, omni alia materia conuecta φ Immensum opus perpendenti,sed cui laudem vanitas detrahit. nam quo fine structium, nisi ut deli, ueretur φ Simile in Taracasst,ciuem alterum baligulam licet dicere. Is autem non suis solum, sed alienis opibus proterue abusus. cum, ut Dio scribit,
adigerit homines Senatorii ordinis, chvΟTIES I 'ma egrederetur, Do Mos in PRAETORIA maria struere, item DIvERsORIAselendida: etsi in plerisique non solum non aοὶ rus haesurusve erat, sed
nec ea miserus. Amphas, et bacumque hiematurus erat, aut etiam putabatur hiematurus, cogebantur AMPHITHEATRA CIRCOs struere,nec insemotum quicquam ab eo capιentes: ω eat et mox diruenda. Quis cum naec legit, siue audit, non admiratur opcs& splendorem Scnatorum,qui patrare haec poterant ξ non item
detestatur illius insaniam, qui iubebat Olim in populi totius voluptates, Theatra & Circi structi: nunc in unius imagina rium usum. Nam nec vidit haec omnia saepe,ut Dio dixit.
109쪽
C A P. I LDiuturna opera, SV caput omnium Roma. o situ eius, En in primis de magnitudine indagatum.
SE O a damnosis istis & Temporariis ad stabilia & utilia veta
niamus, & quae Terpetua dixῖ. In hoc genere multa sunt Romanae magnificentiae, nec in urbe seluin aut ipsa Italia, sed per terrarum orbem sparsa. Licet dicere. diuino munere R manos datos , ad quidquid rude, expoliendum; ad quidquid infectum, faciendum ,& loca hominesque, elegantia aut a tibus, passim exornandos. Quot viri noua structa 3 vetera ampliata, aut reparatat in ijs Templa, zodicae, Fora, Forticu Aquaeduo , Viae, Theatra, Orci: & plura, quae aut usum ha berent, aut amoenitatem. Quid iam Frauatae struistur ut Domi aut Vita omnia splendida, ab ingenio simul & pretio commendanda. Atque ego bli haereo. AvD. Quid tibi est eLIPs. Sine. AvD. Non pergis Z L I P S. Mane inquam. Au D. In capite viae si stimus 3 LIPs. In capite immensa & vaga se aperit, nec satis scio qui limitem eam aut stringam. Poetae animi caussa solent dicere, Viae tamen coepti iam surgat carminis ordo ' ego ex vero: &incertus animi seror, ubi ordiar desinamque. Nam si vel singularia tantum ostendenda sunt; per omnes prouincias,urbes, agros eundum est: ubique enim tale fuit. Infinita,inquam,ista sunt, &cum poeta principe,
Sed cogitanti hoc sede solam Romam tibi ostendere, omnium operum opus,ut sic appellem:& in qua sola fuit,quidquid ubique fuit. Ipsam si in parte nosti stolam ne speres: etiam illa pro uincialia noueris,quae pleraque facta ad hoc exemplar. Nam &coloniae Capitolia sua, Fora, Basilicas, Theatra, & talia, habebant ad urbis dominς & parentis suae ritum. Roma igitur faue,& te ostende: dc paullisper e ruinis tuis, si fas est,ucterem vultum Diqiligod by Corale
110쪽
eum attolle. Situm tuum primum video, & laudo: aut potius prome Camillus ille apud Liuium, qui te bis condidit,& dum Gallis eripuit,& dum tibi ciues retinuit & firmauit. Nam abs que eo abibant, & Ueij iam Roma erant. Ille igitur: Non me causia Dij bominesque hunc 'A condendae locum elegerunt. sa
luberrimos codes , flumen opportunum, quo ex mediterraneis locissiuges deuehantur, quo marit i conventuu accipiantur j mare νιcinum adcommod tales, nec expositum mina propinquitate ad periculaetissum externain m; regionum 'taliae medium. Videamus, Auditor,paullisper horum singula: dc iuvabit me recitatio,& quasi in Roma iterum siliet. Α v D. Bona venia, quot iam anni ex quo lustrasti LI P s. Ipsi viginti septem,cum ditassi: sed ani mum non aucili, de antiquitas amabilis, sed dc religio venerabilis saepe eo vocant. Quod ergo dicebam, Camilli ruminemur. Saluberrimos collis. ὶ Hodie vix ita sunt: sed caussa, litudo&desertio; tum & aurae e vicinis paludibus vel aestuarijs, & quas alij indagenti Flumen opportunum.) Tiberis ille pater, qui urbem secat: lutus circa eam, ut Dionysius monuit vi tuor iugera, siue pedes C C C C: profundus sic, ut maximas naues Fusicipiat, in portet. Addit & mare tacinum.ὶ nam distat xv r. midibus pessum.'t Plinius dc Antoninus metiuntur; siue,quod idem est, centum etnginti stadiu, ut Dionysius. Non ergo Strabonem audies, qui centum nonaginta ea computat: seὸ num
rorum & librarij sui errore. In Appiano an error talis, qui non nisi centum stadia computat Nam verba Censorini Consulis sunt, suadentis siue iubentis Carthaginienis, diruta urbe sua, a m ari abire: in mari iubemus non nisi Lxxx. flaria vos recedere, cum nos ipsi ab eo desemus sed is centum. Ego tamen hoc non mutem, de vere dictum censeam : sed aspectu latae dc maiagnae illius Romae, quae extra prima moenia mox dicam)in orbem se diffundebat. Ab ea ille computat: etsi fortasse parum adhuc vere aut decore in Censorini persona. Sed aeuuio suum, ut fit, aspexit. Claudit Camillus, Italia medium esse. Ita, in longitudine. nam latitudinem si spectas, finem tenet. Hoc
verius, quam quod Uitruvius etiam mund mediam Romam fe- Lib. .,
cit: nec hoc nobis peti suadebit, nisi sui fortasse de Romani Pi' mundi.Haec Camillus: sed Rutilius Gallicanus, cuius itincra-