Io. Bapt. Ferrarii ... De florum cultura libri 4

101쪽

Liber Secundus. I lx

ne, & pedali lo ngitudine assurgit: iurentibus foli, nonnihil carinatis,& paulo,quam in simplici nancisso, Horibus circunuallatur . Bulbus carne intus candicat, conuestientibus tunicis foris nigricat,& labrotunditatem conglobatur: praecox magni

tudine nostratis narcissi bulbum aequat, serotinus etiam silperat. Hic etiam illo, qui praemature floret , magis compaetias & rotundior ad florem dis.ficilis-morosus est, frequentemque in rotunda basi canem trahit. Non silet in semen exire in foret satus praestantiam exhausta utriusque -- cunditas . Eminet foliosus alius duplicis generis Niseissu, narcissus, cornicillati nomine insignis. Minor sex alba folia minuscula in orbem expandit: in umbi- λοr , polyan

lico aureum calicem crispantis auri plenissimum 'porrigit: inde sex flaua cornicula in stellam did etasirrigit . .Fernos quinosue flores profert, ac sustinet caesis, priore tenuior atque humilior. Ab radice folia exeunt prolixa, gracilia, mollia, α risibalbida . Bulbus denique sitiast a vulgatis na cis inis una corporis mensura paulo breuiore duscretus. Maioris bulbosa radix vulgaris narcisΞbulbum adaequat,ceruice perparum extante silia i imitate,ac prolixitudine silerioribus non dissimilia minus pallent: si apus insigniter procerus in duum trium sere palmorum longitudinem procurrit . t Complures e membranaceo inuolucro flores , pr ero, qui abortura partu excluduntur , quo

102쪽

Florum Nota IO rum solia flaventis lineae cluetii eminuto intermeam. te liberaliter colorantur. Ut igitur vides, uterque narcissus cornibus armatus longe fugiendus no .est: non enim foenum habet in cornu, ut vulnera praecaueantur; sed odoratum aurum, ut oculi naresque suauissime seriantur. Iam vero ne qua narcisso desit opulentia , praeter argentum etiam aurum totam soris brattiam opulentat: siquidenta inter simplicis compositurae narcistas & solus, de calice aureus in pretio est. Hic discoloris auri, va-iΥMin . riaeque aut conformationis,aut amplitudinis leuibus, momentis pulchre dissidet a se iplis. Superioribus albis narcissis caule, fiorumque pensili congerie . similis, lio,bulboque differt: illos enim soliosior, hunc rarior plerunque silua distinguit: illi bubbum ipsim rotundant, hic in pyri essigiem turbinat: circuntegentes tunicas illorum plerique fuscant, hic modice rutilat . Simplicium denique narcitarum ritu triangularibus folliculis nigrum , S: inaequale semen includit .HE minusculo narcita aureolo, a reliquis una breuitate seiunisti, bulbulus pendet rotundus, & nigellus; decolor nempe decori foris appendicula. Verum illi ditiores secim sunt, qui frequentium soliorum flaventibus Narcissus G bracteis aurescivit. Et in his genera variant. Alium

videbis a siluis oriundum e pallido bulbulo pusil

lum aequante narcissinum bulbum, qui de iumceis solus nomen Hispanum traxit, inter angusta,

103쪽

Liber Secundiu. Iosoblonga , tenuia, carinata, & pallidula solia sese palmari, gracilique cauliculo innixum prosiliro; dc creberrimis folijs in stellam idistributis conseditis coagmentatum , albo gilvoque confusis in paleae speciem colorari. Subsimilis alius rosea R-cie , bulbo & flore paulo amplior, & coloratior a minor, collaris rugati crispissimo imitamento Gallicunta Frata nomen adeptus raro floret, sorea membrana aegre dehiscente,ac plerunque vitium facient . Sed excellere se caeteris ipse vulgato iam nomin Nareissus sit. sirificat septentrionalis, siue siluestris narcissus, cui Roseus maior nomen est. Is enim luteae soliola rose decora suppari gyro complexus media floris folia calicis loco densissima complicat, &crispat ; simili quoque auro colorat, solus alijs qualineis, qua pallidis, qua herbaceis per ambitu congestis, ic explicatis . Illud praeterea familiare ipsi est, ut a foliorum densitate, & copia particulatim efflorescat. Etenim extremis folijs marcentiabus & praemorientibus, mediae conuolutae panic lae paulatim euoluuntur in fostulos. Quanquama , fit Ailla florea congeries raro difficulterque digeritur, ac dehiscit ad plenum. Roseus hic narcissus, siue narcissina rosa solitaria scapo insidet bene firmo, an lose, duos circiter palmos esto; ac, tanquam la sibi onerosa, nutat. Ex imo folia modice contagunt, liberaliter patent, mucronem retundunt& rotundant, in viridi pallent. Bulbosi radix pro pe

104쪽

plorum Natape rotunda exteriores tuniculas diluto eotae seria moneo sessi it. Iunceo solio, amploque tuniassiore tum calice narcissi plerique tauro colore lutei sunt, Sc prope inodora pulchritudine tantum, stabiles, necnon eodem in genere multiformes. Narcissus tia Alius enim soliorum oras nonnihil utrinque com

ioramplora- uoluit, calicisque semuncialis serratum, & sinu

Ebhu 2' -labrum diducit. Ad haec singulos,binos que

adeo senos interdum flores, solijs totidem in o bem conlpactiles e folliculi sinu excliadit. Scapum gracilem, concauim,rectium,pedaneum, atque G. nobilissimi cultoris obseruatione simplicem exitat.Si quando autem Plures coisiunctim caules emitrat; multiplicem buloo fertilem florum sebole adnatam esse significat. Bina, aut etiam terna pro fert ab radice folia pedalis, aut certe maioris longitudinis, angusta, cuspidata, carinata, fusco via

rore herbida, & succi plena . Bulbum stibiungit

substricto ventre oblongum , collum non raro detorquentem, diluto exterioris tunicae colore Alius solij, spadicem . Alius explicata, & coniuncta , imos Uinuax superuenientia folia perpetuo Velut O be continuat: saturatiore colore lucet: angustiorem calicem magis crispat : superiore infoecu dior quaternos circiter extrudit flores : eodem vivacior serius deflorescit : languidam suauitam rem olet : ima folia mensura breuiore profundit . bulbum subucit forma consimilem, sed ali

105쪽

quamo contractiorem . Alius demum angusti ribus floreis soli, in stellam diradiatis tementa aeqtiabilemque calicem exporrigit . Nostrate sub caelo binis ternisue floribus auare vernat: folia itidem carinata latius explicat, & parcius producit:

bulbo gignitur persimili, sia longe minore, mi

nusque, ceruicem detorquente ,:necnon subni gris inuolucris tunicato. At vero narcisi iunceis Iesi, odoratus, ac totus liberaliter aureus , superioribus inodoris minor, a seli natalis nomine Hispanus, a medica vi sui Remberto Dodonaeo placet) vomitorias & simplici,& multiplici soliorum serie flauet . Ille florum soli, mucronatis, aut odibiculatis ; coniunctis, aut deiunctis et ipsis quoque flosculis praecocibus, aut ierotinis; grandiusculis,

aut minusculis, binis ternisue, aut etiam denis suntibusue extimoquoque cauliculo emicantibus varius ; ac tartim unicaulis, partim multicaulis est . Hic vero ut plurimum singulos, binosue ; ut m ximὸ quaternos, aut quinos unico e caule flores

romit, storeum gelsimini, malique Medicae ha-

irum semissima temperie olentes . Vtrius me caules saturatior viriditas , inossensus laeuor, ac te res rotunditas compares facit. Veruntamen d plex eosdem nota discriminat . Illos enim proceri

ritas fere bipalmis extendit, hos pusillb breuior

longitudo contrahit : illos continuum foramens vacuat, hos fingosa quaedam natura modice ob struit.

Alius calice tereti, & so-lijs angusti tibus. Narcissus iu- ei solius minor odoratus si molex , ω multiplex.

106쪽

i x Florum mi. struit . Folia pariter viridantia, oblanga, rotum Oi da, carnosa, laeuia, & plane iuncida. Bulbuli plerique globos: minus plemnque utiles oblongi, dissipatis in longitudinem viribus: rotundi feraces , toto in floriseros nisus collecto corpore. Idem omnibus color: extima enim pulligine nigricant.

Hoc etiam inter utrunque narcissim conuenit, Vt

longulos proferant ἡ membranacea theca flosiu-- ', los,ouibus ille triangularia capitula stibi jcit,flore dia i lapso turgentia, & nigelli angulosique seminis sce- cunda: hic autem longulis tantum pediculis uisi- .ii stentes, nulloque seminali folliculo capitatos parit, genitali conatu in soris plenitudinem essuis. Triplex est praeterea Hispano stiperiori luteo nonis

Albus minor. absimilis, albo colore vernus narcissus. Prioris

oblongus bulbulus iuncea seliola sendit humi re

litantia: minutum, inolentem, informem flose um, Martio mense tempestiuum Romanis inlio Albus mior. tis aegre raroque aperit. Alter Fandiustulus, Hiaspanique narcissi partibus caeteris gemellus, albore Albinsulphv ac laetore discrepat . Huic aequalis tertius candidam colori a stilphurei coloris calice distinguit. Vterque continenti soliorum serie storeum orbem circinat. Albii, autD Est etiam, qui e lona o substrictioris ventris bul- bo caulem ante solia impellens, binis ternisue, cam didis , & leuiter odoratis flostulis per autumnum' vernet Hispano par, viridissimus, planedue iumceus minimi pretij narcissus. Silentio distimula dus

107쪽

dus non est elegans iunceis itidem solsis, albidoque colore in siilphureuin proclivi, de resexossore narcissus alius; cuius e radice bulbosa,nuci Ponticae, aut Hispani iuncet narcissi bulbulo exaequata, rotunda, candida, membranaceo inuolucro infuscata, numerosis tenuibus albisque fibris bene comata, exiliunt quaterna vel quina solia, ut in proxime superiore narcita iuncea, prolixa, angusta, modice carinata. Medius conlimilis caesis Aprili mense fastigiatur in quaternos aut quinos flores oblongos, diluto si bureo colore pallidos, sex foliis sursum reflexis supinos, devexis ceruiciabus pronos , semuncialem aut longiusculum &inae ualiter sinuosum calicem torrigentes, leuis sime odoratos. Corruptis florious summi caules triangularia turgescunt in capita, exigui, orbic lati , nigri, laeuisque seminis plenissima , . P- pseudoni donarcissbs Hispanos Clusius vocat siluestres D

donaei narcitas, qui sena inter folia velut in alas explicata medium praelongi calicis tubum , r pandas per oras fimbriatum crenatumque, in t bae modum exertant ; ex qua Italicum quoque nomen hauserunt . Ut merito fabulari quis possit, Famam volando , buccinandoque sessam genialibus tantisper in hortis conquieuisse, dum reficeret vires: utque hospitalibus flosculis apposita reserret gratiam, e suis conditum insignibus nouum florem, nempe alatum tubulatumque narcis

stim

108쪽

sum floreo populo addidisse, amantis hortos Famae buccinatorem. Harum vero florentium tuabarum, muta specie suauius argutarum , qua quae stridulo strepunt seno, aliae aurea bractea

flavescunt; aliae argentea candicant ', circa in

reum aliae tubum circunfise soliorum veluti cu- pro expallescunt; hunc aliae cupreum pallorem media flavente linea inaurant, ac totum praegrandem tubum verno illinunt auro; alii, mire degenera tis seminis inenarrabilis varietas colorat; aliss pr. terea dissusior, alijs est mentura contractior; aliae denique simplici gracilique tenuem, aliae replic to consertoque tubo plenissimam publicant v pseudona luptatem. L his quidem postremis forma prae' tim quadruplex. Aut enim tubus in rubum inseri tur; aut simplici tubo densissima folia innascunxtur; aut grandior flos dense fartus ubertate plemnque rumpitur, folijs in rosei narcissi speciei contusis ; aut demum similis tum simplici, tum, duplici foliorum ambitu flosculus tubulum exerit soliosa fartura pariter densatum. Pseudonarcissis uniuersis pro cuiusque florum amplitudine proceri caules; solia surrecta, prolixa, lata, in canalicinium concaua, minime mucronata, & languide virentia ; bulbi oblongi , quorum extimae tunicae dilutiore ferrugine imbutae raris,& fuscis eiusdem, saturi coloris lineis in longitudinem intercurrentibus distinguuntur . Sunt , qui sentiant a m

109쪽

ZOr Secundus.

re roseo, narcita pleni stimum pseudonarcis

sim, siue sivi alij nonamant narcissum alteriuria maximum lepsentrionalem, qui calicem implet,& solia dpplicat, nullo discrimine separari. Veruntamen ut folio, α caule inter se congruunt ;sie bulbo,& flore dissentiunt . Huius enim bubbus , Ut vulgaris etiam pseudonarcissi, longior collum quadantenus obliquat ; sos tubulatum calliacem folioso saepe farto, nimioque madore fatiscentena nolinihil exporrigit . Minusculi sore simplici pseudonarcissi ut flosculorum coloribus,sic bul-bulorum figuris variant, ceruicula in quibusdam proceriore: semper tamen aliquod maiorum initar in pusillis emjnet. Qui vero parita geminant folia, & caliculi tubulum addentimi, aut salten hunc plenissime solus infarciunt; minutulis fumduntur e bulbis, grandiores bulbos pleni floris fe-

. races, si non magnitudine, certe figura exaequam tibus . Folium protenditur palmare, praetenue, Pallidum . Caulis itidem exilit breuis, & concolor. Pulchre mentitur & nomine, & re narcissum pse donarcissus montanus, in Lusitanis de Cantabricis

iugis seequens. Hunc iunceo solio & cauliculo si xilem, fauo alboue flore in sena plerunque angusta folia expasso pinnatum a medij calicust cono ilia calathi seu notae figuram oblongo, repando, & fel e fimbriato campanulam Hispani ; nauum calicuum,&.flauam violam Martiam Austriacae matro-

pseudona eissus pleno flore uiatoris Pseudonarcissus simplici fiore Go

Pseudona cissus plenossore minora Pseudona eisses iunci solius e. clus. ΗΠ.

110쪽

raum eur. p. Narcissus maximus, siue incompara bilis Perpetito fia-

uus.

Ex flauo in sulphureum languens. sulphureus summo calisce luteo. Omlidus maior,& mnor.

vocant. Subieetiam tasculo caput nigro, rotundoque semine implerur. Bulbulus rotundus, intus candidus, foris nigellus iuncei folij narcis senum bulbum prope indiscreta facie repraesentat. Narcissum maxinium amplo calice, a magnitu dine incomparabilem multiplicis esse generis inu nio. Est enim, qui tam pertinaciter flauet, ut eo dem , quo vixit, ore & colore moriatur. Hic senis folijs continuatum in orbem late explicatis, me dium crispulum calicem ab imis mystijs paulatim ac modice sese laxantem in uncialem longitudinem exerit. Subtenuem caulem ad binos palmos extollit. Folia surrigit siluestris more narcis si laxa, prolixa, retusa, incana . Bulbum subdit siluestris itidem narcissi bulbo consimilem, sed magis compactilem, colloque nonnihil obtorto notabilem . Alter huius gemellus caetera, uno veluti vultu degenerat: flauum enim colorem, quem nascens praefert , in sulphureum, siue albidum si nescens mutat, dc solijs angustioribus, rugosis, at

que utrinque leuiter conuolutis floreum orbem . minime continuat. Tertius vero tristioris indolis frater eo colore dehiscens nascitur, quo superior moritur r& velut appetentem mortem pertimescens paulatim exalbescit, luteo per oras calici.

Illud etiam differt, quod calice solijsque latioribus,

atque his etiam nonnihil continuatis prior floret. Candidus praeterea Romanis in hortis visitur so