장음표시 사용
71쪽
Liber Primur. 73Hocce murum tinnimentum hortis rite colendisparare ,hocce in proxima celles tanquam in arma- Promptin-mentario tuis digestum locis custodire oportet. Id esse , genus arma statim ab opere, quicquid pulueris se disiue contraxerint, detergito: ne rubigo, ne situs sine dente corrodant: utque praeclaro labore d fincta nitidae cessationis praemio splendescant. Ferramenta usii nonnihil nebetata ad cotem exacuito: rubiginosi ad hortendem arenam de palaestram oleo inungito . Minutiora instrumenta assamenti paxillis rastelli modo eminulis suspenditor ut oculis manibusque obuia ex inerti suspendio admotum opusque facile reuiuiscant.. Terra Floratu.
i id oraculum, Non omnis fert omnia tellus, Ut doceam , quamnam terram totius anni verna feracitas florum prole pulcherrima parentem faciat. Emmanuel Suertius Batauus minanuel sin praefatione perbrevi, quam Florilegio suo, siue nudis florum imaginibus praescribit, iustae magnitudinis sessam excavari iubet: in ea fossa fimum bubulum, vel tunses quemos cortices, quibus usi sutores fuerint, cum solo bono fiigroque misc
72쪽
Apparaum Hortensisti ; idque sepius intra annum bipalio eonuerti,
ac semone iterari: subnascentes praeterea herbas identidem eximi. Ita praeparari assirmat habito Non ubique circumacto anno floreae sationi selum. Verum ego sessi id genus terram Batavae orae temperies quaerat) uniuersis incommodam & periculosania hortis existimauerim: tum quod siti versatio atque iteratio non potest unico anno laetamen adeo resiluere , ut in terrana degeneret nullis reliqui, stercorosam, nec p pinguem, hoc est bulbosis excipiendis radicibus temperatam : tum quod equernis praesertim corticibus leuior atque imbecillior, quam quae a bulbis exiginu, humus laeti-,Lia. - ria praeparatur. Sunt, qui singulas terras singulis seminum generibus maritent: atque hoc pingui selo, illud macro hoc dense, illud raro; hoc lacco , illud humido committant . Sunt, qui Hyacinthos cinere, Tulipas sabulo terrae permistis obruant, fragilesque Anemonarum radiculas putrisbus arborum reondibus truncisque in factitia & mollissimam humum resilutis ita in florenuerupturas tumulent: ut, quod olim tumulatis antiquitas voce precabatur, ipsi re melius praestent; Minime ne- illud nimirum, Sis tibi terra leuis. Equidem multiplicem istum, curios imque terrae deletaeim secut non improbo , sic eiusdem adhibendi authorsum nemini : cum paratiorem , utilioremquo glebam indagator optimus, recentior usis inu
73쪽
nerit. Terrenum igitur si tuo fiori utile nec pin- γω
gue lit, nec macrum, ted ex Vtroque aequata me--.diocritate temperatum: quia nimio succo & pinguitudine fermentata radix, ut in agnatas radiculas
subterranea ingloriaque tacunditate Abolescit, sterilescit ad fiores, laudatissimum alioqui scapum,& publica luce dignissimum, qua numerose, qua
grandi flore coron tum enixura . Genitales enim obrutae radicis partes pinguissimi soli tepidior complexu illectae, alimentoque largiore turgescentes vim ferme omnem in primum adnascentiunia tuberςulorum puerperium effundunt, ad ultimum speciosi fioris istum effoetae. Caeterum siccaneus etiam & macer sinulo, ut qui nutritio humore destituitur, neque alere matricem plantam, aut λ-cundare ; neque teneram floream prolem educere, aut laestare potest . Quamobrem una superest λ- riseris apta seminibus excipiendis mediocris humus , quae parciore succo praemature luxuriantemtaturam coercet, donec sese totam efferat in densissimi floris tempestiuam tacunditatem . At cur titam senilis est, cur floribus plane aurea terrae me-diocritas i quia videlicet laxitatem, ac spissitudi- ' nem; siccitatem, atque humorem; leuitatem, gra uitatemque , aduersiates inuicem qualitates media temperatione ita continet foederatas: ut superiores terrae partes inferioribus modice respondeant . Id autem ad aeris, rerum omnium generationem,
74쪽
calore, atque humore Pta maxime iuuantis habitudinem propius videtur accedere . Eiusinodie nu. go selum a Theophrasto summopere commendatum satis silutiun erit, ut & radicibus facilem praebeat meatum ,-imbribus, ac radijs alte penetr tur: leue, ne satus opprimat: humectrum, Ut enu triat . Quoniam vero ut hominum, sic terraru
arcana indoles in apertis eminet indicus: ideo fi rum fertile selum, ne quid inepto delectit pecce Eiusdem indi-mus, sensilibus se prodit argumentis. Est igitin aspectit pullum: tactu molle ac leue, si aridum sit:
rho i. r. c. s. sin aqua conspersum Libigatur, modice glutino's. 1um: gultatu quoque subdulce, si ex ea parte agri ,
quae maxime displicet, glebam in fictili vase dulci
aqua madefactam, ac more saeculenti vini dilige ter colatam iudicio saporis explores: olfachi denisque suaue . Et si iacis quidem odor, cum principum qualitatum ad optimam corporis constitutionem conspirantituri veluti amicus quidam S: s, cialis halitus sit, selicissimam in selo temperien L, indicabit. Quare iuxta aci, atque eloquenti M.
ι 3. 4 o M. Tullio ratiora videbantur unguenta , duae ter ram, quam quae crociim saperent. Oraculum geminat altera sapientiae cortina, alter Plinius, qui de terra odorem optime iudicare assirmat: quaerenti vero quanam in terra odor iste si, cui comparari suavitas nulla possit, talem fere esse subhcit, caesa vetere silua in novalibus. Vt mirandum ne
75쪽
Liber Primm . mini sit, storeos terrae filios noti paucos odor,tos esse: matrem enim olent. At vero languida dulcitudo graciliorem pinguitudinem sapit. Et nim , cum pinguia calore humorem decoquento exuberent, subdulce solum subpingue ac temporatum esse necesse est . Ad haec tractabilem mollitiem humoris mediocritas, caloris temperaturata leue pondus, pinguedinis modus modicum aquae aspersum lentorem in terris emcit . Denique cum ieiunum silum frigore palleat, saginatum ca lore nigrescat; pullus color percoista nigredine dilutior caloris cum terrestri siccitate parcum hu- . morem penitus permiscentis addensantisque temperiem lignificat , simulque medium quenda inter crastum tenuemque seli habitum commonstrat. Quod si malumus optimam floreoque satior m operi terram unico mirae multiplicisque sugnificationis vocabulo describere , tenerrimam cum Catone appellabimus . Hac enim una appellatione, quicquid in illa exigi optarique potest,
Plinio interprete,continetur. Haec Una temperate ς-sserax, mollis ad cultum, nec madida, nec sitiens demonstratur . Sic praeterea seli mediocritatem , ex veteri disciplina explorabis. Scrobem effodi- t. 3.
to : egellam humum regerito , & recondito . s.
Si superauerit , pinguis erit: Vt quae aerio cal ris , numorisque tanquam fermento turgescit. Si sub ederit, macra: quod frigoris ac siccitatis
76쪽
terreno pondere deprimitur . Si aequata conuenerit, mediocris: extremis qualitatibus ut temporatione , sic loco in medium coeuntibus ' ExpreL
sim quoque parentis exemplum filu sunt. Si plam
tar decolores exilesque aboriantur, macram: si ubridissimae selitoque soliosiores luxurient, praepinguem: si modice carnose sessilesque asstu gant, attemperatam habilemque foribus numum significant. Sic denique varium terrae ingenium aqua explorate dignosces . Liquore illimi bene lota . i... humus si multum seluatur in limum: limosa pimguedo valde hortis accommodatam declarabit .
Si plus aquosi madoris, quam limi habeat: stipe
fluus humor corruptioni opportunam, atque adeo inscucundam arguet. Si cerae instar glutinosa tractantem pertinaciter remoretur: argillosa tenacitas ab altrice seminum vi attrahi contumax fumdendis floribus auaram, ipsa quoque pressior asharsio semina stransulam nocentissimam indicabit. Rimosam vero in primis fugies: ne radices adobrutas set admissis exurat. Quod si citra s Ierstitionem certo auspicio siue tripudio augur em coniecturam facere placet : illa temperatae ubertatis, facilisque culturae habenda est humus , quam recens etasiam volucres quaerunt, rostroque scalpuriunt : pinguis enim tellus vermiculorum os pabulo incitat. Id ego terrae genus ex olitori, hortis accersendum aduehendumque esse aio: quod licet
77쪽
tum insitatio, tum irrigatio macerarunt, nutrita quoque olera nonnihil emunxerunt. In hoc autem olitoriae terrae unico genere permulta est inueni re discrimina, & veluti qualitatum gradus: ut pro seminum radicumque varietate variam ex hac fodina terram petere, qui velit, possit. Hinc enimalia pinguior, alia macrior, alia solutior, alia spiosior, alia siccior , humectior alia , alia leuior , alia grauior in florum ustis effoditur . Liceat hic
mihi per delicatas atque emina his lectorum n, res de fimo terram hiscante paucis agere. Res Fimus hone
enim alioqui olida inter odoratos hortos, ut spero, 'graviter non olebit. Non est animus squod i men Theophrastus, M. Cato, M. Varro, Columella, Constantinus Caesis Pogonatus, alijquo grauissimi fecere scriptores in in fimetis varia genera gradusque praestantiae contemplando perdiu immorari: sed , quae tacundis e sordibus magis proderunt, cursim lustrare dicendo . Igitur dooptimo stercoris genere nihil habeo definitum, ac certum, quod Aeram: quia neque priscis scibptoribus, neque recentibus colonis de eiusdem primatu inter se conuenit. Nam quod hominum est ab antiquissimis cultoribus, Theophrasto teste,
utpote acerrimum, praeserebatur. Cassius autem
apud Varronem, Gnuli; apud Constantinum,
sarem P sonatum, nec non Columella colum- D. A. ι i.
78쪽
go Apparatus Hortensis bino tribuunt principatum : quia praeferuidum
est, humumque sermentat. Quare columbinum fimum in pratum, vel in horium, vel in segetenta spargi oportere rusticae rei urbanum oraculumis pronuntiauit Cato . At vero idem.M. Varro exanimi sui sententia praestare asseuerat merularum, ac turdorum fimum ex aviarijs non selum ad uber agrorum , Verum etiam ad boum, suumque saginam . Lautius enimvero, quis agris, ac bel- tuis, consuluit colonis genialis iste doctor, civitatu os,ac merulas in hortensis culturae consortium
congregauit . Et plures s opinor in & pinguiores
hac aetate colonos haberemus, si turdis, ac merulis horti pinguesterent . Primus quoque asino honos a Columella in hortis laetificandis perhibetur: quoniam id animal lentissime mandit, ideoque Gilius concoquit , ac bene conscinum , minimumque herbarum creantem fimum reddit. Non pauci sunt, qui equinum magnificant: tum quod Dono conficiatur pabulo, tilio quod Vulgo atque utiliter ut leuitlimus usurpctur. Alii bubulo fauent: quia mitiore terram calore tacundans posita semina non exurit. Bubalinum alii celebrant: quia nigram ac leuem terram,nempe sationi commodam iacit. Nullum denique sterquilinium est,
quod suum non habeat patronum ac vindicenta.
Vsque adeo sapientissimi viri non de lana capris , sed viliore de re digladiantur. Me quidem
79쪽
Liber Primm . grin tam lutulenta palaestra pugnare non delectat. Vnum aio, spectandum esse in stercoratione cuiusque seli habitum : eum cuique terrae fimum, praestabilem habendum esse, qui quanquo: valde fiscundet,hoc est apta permistione calefaciat,& . resoluat, iccosiorem quoque,laxioremque reddar, ut altricem facilius aquam exorbeat: ita pro multiplici terrarum varietate varia laetaminis genera posse optima iudicari. Quin etiam cum antiquis, nouisque cultoribus censeo, si quocumque fimo deficiantur horti, congestas frondes, ac stipulas, atque ipsa, quae macerari possint, vel terrae vel aquae purgamenta fimi vicem aliquatenus exhibi
tin a. Caeterum ad hortorum ubertatem ex veteri Sterquilinia
instituto duplex fiet, aut certe unum bifariam di is d. f. -- uisum sterquilinium ; ut sit, ubi recens fimus iacerandus reponatur, & unde vetus iam putris in hortos exponetur . Idem ab hortensi consepto
modice aberit ut sit floribus fertili pinguedin : Τ
iuuandis proximum , a floreis odoribus grauit dendis halitu satis remotum . Extructum paui- 'tumque selum habebit, ne transmittat humorem, quo nmi vires continentur, & interiecta strame iis aut paleis spinarum, vel graminum semina he bidos nortos caeteroqui redditura intereunt. Ad rhaec vel opaco & seclusb situ, vel superpositis vir- 'geis cratious a vento, & sele vindicabitur; ne s.ccum, quem terra quaerit, ille eiacet, hic exugat.
80쪽
s1 Apparatus Hortensis Itaque, si possis, ut eo aqua influat conomine facies . Noua praeterea per aestiuos menses luna non sectis, ac si repastines, fimum rastro aut bipalio permiscebis, & comminues, ut is aequaliter Persecti fimi computrescat. Recentissimo abstinebis: quia bona semina perurit , & malas herbas progenerat . . Anno requietum, iamque flaccidum, si cum plerisque idoneis authoribus sentias , robustioribus
plantis adhibebis: quia vires adhuc solidas habet,
ut hortensem adiuuet foecunditatem . At vero, si 'ricin. i. a. Pogonatum Caesarem audias, simum anniculunia' η' cauebis, quem ille non inutilem modo, sed inubiis etiam nominibus noxium, atque eo praecipue S censet, quod innumerabiles belliolas de serpentes creat. Verum,& si vctustiorem mimis prodesse veteres existimarunt, idem tamen Pogona o tus, atque adeo diuturna experientia edocuit, trimum , aut etiam quadrimum tenerioribus praesertim floribus tutius admoueri : longinquo enim tempore , quicquid scutidum erat, expirauit, , si spa*endite quid durum, flaccuit . Quoctuaque tempore laetamine laetiscandi fiterint horti, curabis ut aspirante fauonio, lunaque silente sue decrescente , ac sicca fiat : hac enim obseruatione humus -- Terra stereo. nime herbescens senilius efflorescet. Illud quoque ' moneo Gulb cauendum, ne , nondum,attenua in absumptoque fimo, terra floribus obserenda
stercorosa sit: quia recentis fimi tabificus aestus abi tactus