Io. Bapt. Ferrarii ... De florum cultura libri 4

81쪽

Liber Primiu. 83tachiisque depositos bulbos adureret,aut putrefaceret . Scio esse nonneminem, qui duos india palmos caballinum fimum fibsternat, ius opportuno halitu bulbose radices siperiniecto in solo positae ad

praecocem floriun partum incalescant. Adeo ab insuaui suffimento verna silauitas properatur.Venim substrat iv ego in hoc nostratis mundi tepore stiperuacaneam censeo stercorariam sitationem istam: eam salubrius userpent frigidiores,ac praesertim aquilonares horti, ne materna intra terrae viscera florum matrices penetrabili frigore perurantur. Quin etiam 'uo minime praesidio indiget Romana qua temperies, qua tacunditas in gelidae regionis cultrix industria per sdmmum solum sparso calidae essicacitatis fimo noxia gelicidia vel omnino defendit,uel quadant

nus mitigat,velfacile regelat Huc alterum addenon

contemnendum emolumentum,quod, intra terrie

rimulas cum pluuijs aquis percolata sertilis fimi ''

pinguedine, annuo partu fatigata hortensia cultanonmediocriter refouentur.Quanquam id sememti mense Martio, cum longiores dies recalescunt, prouidi cultores amouent; ne vitiet inferuescens obrutas radices. Ut autem assiduo diuturnoque partu exhausta tellus ad floridam sertilitatem iuuenescat ; sexto minimum quoque anno, veteri emeria moto anno laque unius alteriusiae palmi humo egesta,atque,Vt iterata stercoratione pinguescat,ad olerum semin rium revecta, iunior&succosior ex olitorio agro,

82쪽

84 Apparatus Horiensis ut paulo prius dixi,congestitia sibstituatur: pare

tis enim terrae iam effoetae anilitas emaciatam parit, ac degenerat floream posteritatem. Sed quoniam laxiores horti plus exigunt operae ac laboris; unius anni dissicile ac permolestium negotium sic est in plures tribuendum, ut hortorum aliqua singulis annis pars recenti humo renouelletur . Praedicta olerum altrix humus non bulbis mon que anemonarum radicibus; sed caryophyllis etiam, rosisque lectis limis, necnon arbusculis, fruticibusque floriferis, minutis denique seminibus commodata, est: dum tamen hisce postremis, ut in loco mox dicam, tenuissima incernatur. Monet igitur callidissimus magister, usus, una oleribus prius con- sta tellure omnia florum genera, tanquam oleraceae ubertatis decus &praemium, felicissimὸ pro

luti, ρε- generari . Nam fama est, siue fibula; gemellaei μ' , simili saepe vultu fallunt: ita a, inquam , sic fabulatur, paucos ante annos, cum, se reo abrogato,si eum seculum suo Flora de nomine condere, opiparoque conuiuio condire vellet,

ad florales hortos priscae fabulae numerosam seb lem, Deos omnes per blandissimum apparitorem

Portiem eb- Zephyrum accitos conuenisse. Eminet in hortem' si meditullio spatiosa porticus & pervia , Apolline

Daedalum agente ac facile superante magnificem eius , quaeri Troiani muri,labor itidem Apollineus, excitata. Etenim aureis columnis ordine duplicis gen-

83쪽

Liber Primus. 8 ssurgentibus & valide fulcitur, & nitide coronatur. Corinthiae venustatis argentea capitella flexibili acantho , ut hortensem decet architecturam, soliosa sunt. Argenteae pariter bases, principum hortorum gemmea delcriptione, fidelique

mendacio tessellatae pretiose vernant. Longum esset imitamenta singula breuiter enumerare. Vto compluribus pauca, quae succurrunt, a remotissimis regionibus ducta narratione recenseam:

illic visitur barbarica opulentia conditi Byzantij Homs, ratuviridaru ornatissimum simulacrum, non Oth u manica modo barbarie ad florum cultionem, sed ipsa etiam ferme indomabili gemmea duritie a

ad eorundem imitationem mansuescente . Illic gemmarum omnium discolori fulgore storentes Hispanorum Regum inter odoratas auras a regi, curis respirantium Toletanae deliciae simulantur, Tolet i R quas non minias aurifer vero stimis Tagus, quippe qui selido constat ex auro, congruenter irriguus interfluit : gemmeis enim hortis decora est a rea irrigatio . Illic Brabantinorum Ducum mar Bruxellenses miscentissimis aedibus adiuncta Elysia Bruxellae riun Due . consepta , magnam urbis pulcherrimae partem continenti muro complexa minutissimae commissurae splendida breuitas ita exaequat, ac simulat; ut ficta veris, parua magnis composita non imuideant. Gallorum illic Regum Parisienses hodi Parisiisses

ii caneris quidem Boribus pretiose gemmascum,

84쪽

Viennenses Caia a Salisburetemin .sed regalibus Lilijsillustrius aurescimt . Proximus his crystallini Sequana liquoris licet ex gemma rigeat, ad obsequium tamen artifici fraude emoti litus Regios flores allambere & colere videtur . Nec minus felici fillacia Viennense amplissime amoenitatis viridarium, Austriacorum Caesarum gloriae corona vis & floribus & laureis se undis. Iimum in gemmei contrahitur imitamenti mira stadienis. culum . Ad haec Eystadiensis veris laeta species inter Germaniae floret niues . Neque hic desiderantur Salisburgenses uniuersa hortensi amoenibtate inclytae deliciae, in Germaniae quidem selo igitudine mirabiles, sed in gemmeo simulacro

ingeniosa contractione mirabiliores: ut iam non . vetus malorum, sed recens bonorum Ilias suspisciatur . Hic etiam totius anni verna formositas non modo multiplicis & fontis & lacus, verui

etiam allabentis Iuuauij fluminis liquido limpidoq. speculo decentius , quam sontano liceore fabullati Narcissi forma, geminatur . Hic immisi e silvulis ferae, sine feritate veris simillimae , innocenti mutuoque venatu & vias capiuntur oculis, di oculos capiunt . Hic ensius in ineatrum fine mons veteris magnificentiae montes edomantis spictaculum integrat sumptuosum . Hic deniquo opulenti splendida maiestas aedificu, ne persui

gat aciem contemplantium, per circunfusa vir ingratior interlucet. Tu quoque Mantuana Go

85쪽

Liber Primm . t eta garum, Parmensis Famesiorum Ducum scena , Parmenses

hortensis, viridissimis corusca silvulis, liquidissimis uda sonticulis , nitidissimis expicta culis, qua Mincij, qua Pamrae fluuiali ambitu munita

in discoloribus gemmulis compendiario artificioresu es: quod nortensium omnium vasto com- iplexu deliciarum pretiosa voluptas nisi gemmeum in exemplar apte contrahi non potuit. Illic etiam ex aridis horridisque Apennini aspretis floriseras Aundas euoluens Arnus, & gemmeus & veri gemellus, prius Hetrusco Duci cumulata felicitate Magno , quam Regi aquarum Oceano prodige

tributarius Florentia Tempe in hortensem amor Morericles nitatem adeo foecundat; ut amoenissimae urbis i hi sis musim quoque fluuio quondam aspersim nomen felicissime iam florere faciat. In uno Neapolitanas delicias cumulante Caserani Principis Hymetto

fideliter effingendo vix habuit ars ab uniuersis Aquama. gemmis tam variam & versicolorem lucem ; ut vernos colores naturae lectissimorum florum gemmantem speciem explicantis aequaret. Caeterum nihil ibi ornatius, quis Romana floralia, quae Romani. Quamuis gemmato imitamento adumbrata cGis. tima sint , quamuis in archam coacta magnitudinem habent maximae hominum admirationi pa rem : siue ad portam Naeuiam & Neronianos adicus aquam Claudiam in Palatium olim derivam tes Cornelia te mirabundum hospitem detineant,re:

86쪽

88 Apparatω Hortensis. hoc plausu proscquenda, Venetum sorem etiam Matthae orsi. Romanas ad minas praetinare. Sive Matthaeia de lectunt ivbi Cassius mons amoenitate paene dixerim caelesti vernat: ubi regia custos, gentilis Aquiala, fabulose Iouis contempto famulatu, in florea Perinorum. specula nidulatur. Sive Perettinate sustollant ad Viminalem non tam arduo sit quam hortensi glo ria Montem pulcherrimὸ Altura: ubi familiaris Leo a Dominis & domicilio mite ingenium trahit, dum non in spelaeis exulat, sed pro floribus excu-CMSPh. bat. Sive Pia iniittent tum Pacis templo decenter apposita , quod pacisera rident viriditate : tunia cruentis olim speci aculis nobili Amphiteatro ingeniose opposita, quod gemmea florum purpura

Farnesioni . innocentissime critentantur. Sive Farnesana consideres ad flaui Tyberis liquidissimum aurum ap- posite sita: quia caelo concolor Famesiorum flos

dilaeonini aureo debet numore nutriri. Sive in veteri Ho

torum colle Medicea oculos alliciant; quod ii ipsis pristina omnis eius loci illecebra reflore-Didouisiom. scat . Sive proxima tum Ludovisia , tum Bu heliotii. ghesia contemplere : illa domesticorum testificatione insignium purpura auroque florentissima: haec amplissimi muri ambitu delicias amplexa uniuersas , pretiosisque Hesperidum hortis mutito attentius custodita, quod vigili Draconi perspicacem Aquilam addiderunt. Sive in Quirin

si fastigio conspicua suspicias tum Aldobrandi

nas Aldobrata,

norum

87쪽

Liber Primiu. 89na, quibus eo benignius, quo propius assulgent sidera: tum Bentivola, ubi geminarum bis auspi- Bentivoloria. catum insigne Aquilarum amoenitatis regiae miraculum singulare praemonstrat: tum Bamerina , Barberi notu .

ubi tanquam Romana in Hybla sub Apum im gine suauitas Urbana mellificat . Vertim ut ii eodem Quirinali, & Vaticano colle, ornatu mes statis plenistimo grauissimae prouinciae curis subleuandis Pontificij cminent horti; ita imitatrici- Pontificum. bus augustius enitent in gemmis. Quidni enim coagmentatae gemmae, tanquam famulae stellae, a Romano sele cum luce maiestatem trahant Iulic praeterea splendida specie , ut alibi re ipsa , , cum formosissima Urbe certant proximae ac suburbanae deliciae, quae in Faliscis Balneariam,& Iloni pila Ciminiam Caprarolae villam purpurea Condi Mom pratorum gloria illustrant: quaeque in Latio Tusculum ac Tibur exornant, quarum illae ambitu non Principum

amplissimo plurimorum Principum Voluytati pa- Tiburtes res in i atritiae nobilitatis coloniam transierunt :hae vero amoenissimo, qua situ,qua opere sic em,nent, ut Romanae maiestatis olim Tibure rustia cantis Veteres moles non sita testa magis multuplici ruina , quam una Estensi magnificentia obruantur. Vse Anio pulcherrimae struebarae admirabilitate Mens is, silique ad Romana miraculac siis stequenter oblitus cot una praecipitantis um

88쪽

so AZparaim Hortensis dae diluuium ad hortense diuerticulini innocenter declinat, tantusque tamque vetustus fluuius in si stillim ludibundos fonticulos & siphunculos obse-gi'ς et quentissime repuerascit Nouissima floret etiam in eis. gemmis Francisti Caelata Sermonetae Ducis voluptas nuper condita & consita propter oppidum,' quod amico floribus Cisternae nomine hortos pul-

errimos exigebat.Haec circunstantium column rum aurea forma: hic argenteus,& gemmeus orna

tus. Testudo sapphirina, caeloque concolor,seu potius gemmeum caelum vitilium herbularum amoitiosis ramulos ditandentium textili e sectilibus gemmis topiario ita conuestitur atque opacatur,

ut clarius fialgeat.In pauimento denique smaragd no, herbida luce florido,discoloribus lapillis multiformes in areolas nitide variato calcamur quidem

opes opusque nobilissimum, at non philosophico

Cratetis contemptu : manus enim pedibus inubdent contactias diuturni felicitatem . Hanc ego amoenissimi horti mediam porticum patierri, mam; si verbis audere tantum liceat, quantum rei dignitas vocabulis maior postulat ; appellare non timeam florei maris insulam sortunatam, . Postquam hic caelestes conuiuae stiper instrata pu Dape, florea pura discubuere, inusitata epularum miracula ilia auream mensam inseruntur: singuli enim missiumorem i, florei sunt', in florum genera discriminati. Qu ei in*xio, mirari primo Deorum chorus, & alius alium ci

89쪽

Liber Primus. 9 Icunspectare , quid ageret: deinde ieiunum in r, sim ora diducere, quod in illa florea lautitia oc lis tantum naribusque sibi epulandum esse exist,

maret. Tum Flora corridentibus, seseque lepido astu delusos opinantibus argute subridens,Experi mur, inquit, an etiam palato sapiant flores mei: rosamque aurea de lance sumniis digitis praecerptam , pulchriorisque in roseium oris inserta

scitulo pressu morsi tim praefibrans addit: Papae ldum rosa haec flos nectaris est,&ssos ambrosiae; praestat apem esse, praestat fugere, quam olfacer . Quas vero dapes sioi magis decoras Flora, quan flores vobis apponeret Tunc enimuero senser Caelites omnes in terris quoque ambrosiam ess Caelitibus ipsis expetendam, cuius caelestis suauitas epulari bonoque dolo terrenam formam subbrura non potuit stauioris formositatis epulas, nisi sores, praesentare . Quis iam dicendo explicet ad

agnitas peregrinas epulas Epularium auiditate 3 s a gustu eminentem in omnium vultu, atquO adeo in festiuissimis acclamationibus voluptatem ZIlla omnium erat vox Deorum una: Si tam suauia ter florerent horti ; Deos omnes, acclinata maiest te, semper in flosculis colendis rusticaturos. Hic

ad hilaritatem erugato regio supercilio Iuppiter, Cur,inquit,edulium deliciarum almatarens Tellus pulcherrimos floreos scelus artificiosis hisce det riores, utpote aut fatuo sapore non appetendos in

90쪽

92 6paratus Hortensis aut venenato sicco fugiendos paris λ Responso aliquantisper expectato , nec accepto , Tellure Iuppiter inter consertam conuiuarum multitudinem oculis diu quaesiuit, nec inuentam ut abesse

cognouit, Et abest, ait, in storei seculi natalitus

magna mater florum Tum Flora, demiror equisdem, inquit,non interesse diserte vocatam. Quanquam, fortasse nec dum potuit: sua enim mole prae- grauis lente fellinat. Sed iam ego lentisamam grauitatem istam Archimede facilius efficaci machina incitabo. Ministrabant regali facie puellae centum, Aurae leues agilesque, atque inter seduli ministe-im laboriosos excursus recursusque odoratae anima tenera reciprocatione sine flabello flabelliserae genialem conuiuij calorem ventilabant. Ex his natu

minimam, ore argutulam, vultu roseam, crin

auream, lacteoli corporis candidum iubar linea nebula caste umbrantem, pubescentibus per glabellos humeros versicoloribus pinnis Volatilem , extimis tenellis plumulis tremula palpitatione lascia utentibus ipse in otio inquietam Flora sic alloquiatur : Age mea festiuitas, mera pernicitas, mea m tacilla, Aurilla, Tellurem Deam tardigradamia ,τgri absen, Vbiubi gentium erit, inuestigatam incitatamque δῆς. - tecum huc quam Ocyssime ine. Vix dum imperarat Flora,cum imperata fere iam secerat Aurilla. Vagulo enim volatu immensa terrarum spatia emensa iam erat: nec tamen in terris Tellurem iam