De vulneribus à bellico fulmine illatis, tractatus... Auctore Hyppolito Boscho Ferrariensi... Ferrariae excudebat Victorius Baldinus, typographus Ducalis, 1596

91쪽

so De Vulneribus

loco ignis qui aliorum excedit uim atque potentiam si,

quo modo administrandus est,administretur. cibaria refrigerantia & sanguinem incrassantia commendantur, demum omnes revulsiones,& auersiones ut sunt ligaturae& frictiones ex usu & ratione optimae sunt. Modo ne quid in hoc tractatu desideretur,& ut tanto symptomati, si fieri possit,occurratur, medicamenta quae in duplici sutdifferentia describam: alia nanque simplicia sunt, alia coposita. Inter simplicia album oui parum concussum ab Avicenna summis extollitur laudibus, & alijs praefertur. gypsum ablutum,Viscus, commune glutinum,volatilis farina, amillum,ilius pingue .dragacantum, mastix, bolus orientalis,sanguis draconis, terra sigillata, sarcocolla, ultimo loco aloes, haec omnia simplicia sunt per se opti ma,ut sanguinem sistant, atque compescant. Verum quia alijs,ut puta stercore asinino, mumia, succo centinodiae , atque plantaginis,una cum oui candido concus , commisceri possunt, & ita compositum medicamentum m mabunt , hoc est quod medicamentum compositum no bis placet appellare,quod affectae particulae adhaerere permittitur quousque pus,vel sordes,vel similis aliqua materia per ulcus excerni videantur; quod carnem nouam regenerari in vicere ostendet, a qua osculum vasis grum mi etiam faciunt occludetur,&sanguinis fluor,hoc pacto, frenatus erit. Haecque de sanguine per talia vulnera fluete curando sint satis cum raro ab eiusmodi vulneribus sanguis emanare videatur.

92쪽

a Bellico Fulmine illatis. σ3

V o N I A M ut plurimum fricturis cum ulcere inflammatio suboritur, & etiam vulneribus quibus immodicum sangui nis profluuium adest non obstante quod dicat Hippoc. sanguinem a vulneribus emanare bonum, quia inflammationem tollit non videtur tamen quod loquatur de immoderato sanguinis fluxu a quo cum fiat suppressio irruentis san guinis per vulnus remanet in uia is, qui inflammatio nem in tali affectu procreat. De qua inflammatione cum mihi sit dicendum ut illius curationem trada in causam perquiram, cum itaque inflammatio phlogosis dicta a sanguinis fluxione pendeat, quae vel a sanguinis copia

pendet,vel a calidi tale insita illi,suppositis cohibenda af 'que intercipienda est talis fluxio,vel repellenda per eade metuata adstringentibus atque refrigerantibus, uel alio sanguinis rursus reuellendus, at quia de instrumentis id incientibus satis iam pertractatum est ad localia deue. niendum. Duo itaque erunt tantum quemadmodum a-Ita medicamentorum genera,aliud simplex,& aliud compositum, prout magis morbus dolendo instabit. Simplicia erunt succus plantaginis, succus malorum punicoruacidorum,vinum austernum, succo solatri, oleum rosa tuomphacium, & alia eiusdem generis. Composita vero

erunt emplastra ex maluis,violis,msis, cum oleo rosaceo,

vitello ovi, & vitellum oui cum oleo rosaceo per se etiam valet panis quoque in uaccino lacte coctus parti in sta n mationem patienti apponitur saepe permutando. deniq; unguentum album Pauli cum oui albo, vel alicuius succi herbae

93쪽

σ- De Vulneribus

herbae refrigerantis succo ablutum ualere dicitur.&quia paucam hanc medicamentorum sylvam inflammationi 1atisfacere posse credo hoc unum tantum dicam, quod suppuratio superueniens ulceribus ubi inflammatio ad risit maxime confert. Hocque de inflammatione relicto sermone ad erysipelatis curam me transfero. DE ERT SI PELATE. p. XXI. RYsrpat As ubi ulcus ipsum tenet atque circum iacentes partes occupat, primo uidendum est an simplex,an sanguini commixtum sit. Accidit enim aliquando,ut simul tales humores com milceantur. & quamuis scopus iste curandi parum ab altero proposito scopo differat, & praeci pue in localium medicamentorum appositione,nihilo tamen minus propter suborturos alios prauos affectus ob non rectam curationem erysipellati adhibitam, talis co gnitio necessaria est. Unum tamen adnotabo, quod G lenus secundo ad Glauconem de tumoribus pertractans de erysipelate ab ulcere excitato,prius illud scarificari imperat,ut tenuis humor per ulcus euacuetur, demum cataplasma adhibet a quo crassa materia & loco affecto infecta euacuatur. Videtur nanque Galenus uelle & supponere humorem tenuem per ulcus euacuari posse. crassum vero minime,sed per cataplasma dissoluendum esse . Alterum est quoque notandum maxime ad curationem faciensin hoc est quod Galenus medicamenta localia erysipelas curantia refrigerare, & humectare debere tenet ;

94쪽

a P e leo Fulmine Elatis. is T

in curavero Herpetis eadem medicamenta similia curationi erysipelatis esse tradit, cum vero ad affectae particulae ab herpete locum descendit, quasi si permutasset in tentionem, refrigerantia una cum adstringenti qualitate commixta enumerat, cum superius in curando erysi pelate refrigerantibus & humectantibus utatur. Vnde Iactucam enumerat, poligonum, lentes palustres, sem peruiuum,portulacam & similia quae refrigerare,& humectare possunt, quod & Paulus voluisse visus est lib.iiij.ubi ait, erysipelata refrigerantibus , &humectantibus indi gere. Itidem Rasis dixit lib. diuisionum cap. de aposte

matibus calidis. Avicenna vero fen. iij. lib.iiij. cap.v.erysipelatis curationem pertractans refrigerandum cum ijs quae vehementer adstringunt esse ait, quae sententia e dorecto Galeno contradicere videtur. Nisi hoc modo tu catur se Avicenna quod Galenus &ipse erysipelata curari vult prout eandem mei naturam sapiunt,& ab eadem materia fere excitata sint ambo. Nihilominus tamen in curando herpete, Galenus utitur humectantibus & adstringentibus, & ut causae calidae nimirum a bile excitatae o currat , humectando, exsiccando. autem, ulceri opituletur,latque opem ferat. Avicenna uero in erysipelatec . rando. refrigerando materiae calidae aduersatur, adstrin gendo autem magis fluxionem coercet, atque impedit. In hoc vero conueniunt omnes quod in erysipelatae aluus sit purganda,in inflammatione vero potius mittendus sit

sanguis. Erysipelas pro sui effugatione frigidis, & humidis medicamentis indigere, pro sui causa vero tollenda , quae fluxio est, frigida & adstringentia exposcere.Ηaec vero circa erysipelatis curationem breuiter, & ex abrupto

tradidimus, cum tumores nunc curare non proposuer

mus, sed de his tanquam per accidens loquuti simus.

I DE

95쪽

De Vulneribus

DE HERPETU C V R LA. p. X X I I. Ea xa M a materia saua bile dicta, procreari ex Galeno ij. ad Glauconem facile eonstat. cuius differentiae tres ex

stunt. Prima est quando bilis a sangui ne secreta,& crassior reddita partem ali quam usque ad subiectam carnem exul cerat, atque depascitur. & hoc herpetis genus exedens, atque eluominos nuncupatur. Secunda differentia est , quando bilis tenuior cum sit cutis superficiem solam adurit atque depascitur. & herpetis genus istud simplex dicitur. Si vero bilis haec minus acris sit alijs & calida,qua dam postulas paruulas excitat in summa cute, milio similes,& miliaris herpes nominatur. Nulli itaque mirum videri debet si Galenus loco citato herpeti eandem curationem couenire vult,quam erysipelati satisfacere dicebat, hilem nimirum expurgantem atque educentem. Differt tamen illorum curatio per apposita Iocalia, tum ratione causae, tum ratione exulcerationis, ut iam dictum est. fuit nanque Hippoc. sententia, quod herpetes maiorem

siccitatem alijs inflammationibus expetant, unde in init ijs foliis rubi, & solin rubi canini utendum monet. C preoli quoque vitium, necnon arnoglossi germina, idest plantaginis,quibus lens cocta quandoque cum melle admiscetur, aliquando mel di farina hordeacea necnon tiam suprascripta emplastra valent detracto ab eis semper uiuo, quia multum humectat. Exulceratae vero partes medicamentis a Galeno in lib. de com positione me dicamentorum per genera enumeratis inungendae sunt,

96쪽

a Belgire Fulmine Hatis

quae dum usus efflagitat sunt diluendar, aut tenui uino autio modice adstringenti. Notandum tamen est quod e uacuatio in tali casu est necessaria, ut nihil magis. quemadmodum Galenus refert in xiiij. methodi cap. x. quo in ioco cuiusdam Matronae Romanae historiam narrat, quae tum purgari nollet herpete in talo laborans,medicamen' quod algam recipit vis dum ulcus sanatum esset . proxima tamen illi viceri cutis ulcerabatur,quae & ab apposito medicamento sanabatur,& supra iterum ulcere excitato reuertebatur, & ita assidue percκit donec exulceratio ad genu peruenit . quae mulier postmodum purgata medicamento bilem educente conualuit. Nos vero seri vaccini lactis usum laudamus cui diagridium commiscea tur vlputa si assumatur infrascripta potio. R ec. Aquae casei, seri dictae, clarificataeon V.

Diagridij pul. gra. viij. Misce pro potu.

Hoc nanque medicamento utimur semper uos,permittendo medico aegrum curanti, ut medicamentum immutet illud ad augendo,& diminuendo, prout ipsi videbitur. Supra partem vero aflactam tali utor medicamen to mi

tiori priscripto tam supra petiam illinito quam supra fila

menta. est autem hoc. Rec. ol. rocomphacii P

Cerae nouae parum.

- Misce omnia ad ignem, baculo semper agitando,qu vique tepescant, deinde cum aqua solatri diligenter la- aut quater omnia haec. & de herpete curando dicta sussiciant.

97쪽

Ι . De Vulneribus g

DE CURANDIS OSSIBUS VITI TIS. p. X X I I I. I o N A , & notae, quibus ossa corrupta e se cognoscuntur , ex Celso presertim lib. v. cap. ij. desumuntur, qui artem medicam exacte admodum, & diligenter tradidit. Et primo os quod vitiatum est antequam ex toto vitiatum fit, fit, pingue, secundo nigrum, tertio cariosum euadit, hocque ut plurimum grauibus sponte sua subortis ulceribus, aut fistulis, quae longa vetustate producta sint accidit, vel etiam cancro, aut gangrens occupatis partibus eu nit. Verum quia in selopeiorum vulneribus, ubi os fractum est, saepe saepius contingit, quod fistulae cum in thoracis partibus, tum in alijs etiam artuum fracturis suboriantur, atque quod ossa supposita illis non solum propter ulcerum diuturnitatem, verum propter talium Pubnerum malignitatem, atque totius corporis aegrotantis prauam dispositionem, corrumpantur, propterea illo rum curationem breuiter persequemur. Oportet igitur subsecata carne, os ipsum totum, quod laborat, detru

datur , donec sanum pateat, & quod os pingue est igni tis ferramentis aduratur, ita ut satis siccum redditum sit. cum siccum sano ossi propinquius sit, humidum vero n5sano. Et si pars hoc fieri non patiatur, vel nigrum tantum os appareat, abrasoriis scalpris ad ulceris latitudi nem aptis ita illud abradere oportet, ut ex abrasione sanguis, vel cruor aliquis emanare videatur. postea nitro in puluerem redacto pars respergenda est. Et quod de os

98쪽

a Bellico Fulmine illatis.

tatio fuerit, ambustio quoque, velabr=sio fiat. quam ambustionem Instramentis potius acutis, quam tatis moliendam esse cre do aut scilicet profundam osus

prosequi possint. Ηcc pauca sunt,

quae circa horum vulnerumn ', . curam volui dixisse.

99쪽

INDEX CAPITUM

Praefatio E proposito assu primasententia. p I. c.

Secundasements . s

m-horum vulnerum . eap. De lectibu simul compositis. cap.s pCurativa intentiones depromuntur.cap.ε. IoDeprognostico . cap. De horum vulnerum curra. Opin Inepur anaerarim G H. V m 'Cura norum vulnerum prima a Ie Iransacta traditur.cap.IO. ar