장음표시 사용
61쪽
DE VLCERE CONTUMACI, ET REBELLI
difficile admittunt, satis superque pertractatum est, nunc vero quia aliquando acicidit , quod vulnera supposita diuersam a sui natura naturam nanciscantur, ea propter de vicere contumaci atque rebelli curando est mihi nunc animus pertractare. nolo enim si fi ri per me possit aliquid in praesenti curatione desiderari. Constat igitur quod vulnera haec a qualitate venefica ali. quam malignam naturam semper sapiant, & quoniam a prauorum succorum affluxu id fere semper oriri videtur,& praecipue cum inflammatio pituitam, vel sanguinem a- trabitarem secum duxerit, ob id secundum maiorem minoremque horum esumorum amuxum, magis vel minus contumax dici meretur ulcus, magisque gangrenosum, &minus gangrenosum,& ita res quandoque fert, Vt morbus in sphacetum desinat. Fluxione itaque ab ulcerata parte exesusa,atque malignitate cum gangrena etiam exspiri tuum vitalium extinctione oriatur ad medicamenta loca lia, quibus passim medici utuntur deueniendum est,consilio directo ad omnia ea quae insigniter siccant, prout a talibus ulceribus semper maligna, atque ichorosa humiditas excernitur. hoc tamen adnoto, quod interdum simplicia per se satis sunt, interdum vero alijs commiscenda sunt,ut Galenus vi.de composit. medicamentorum secundum i ca velle visus est, quod tum ratione affectus elicitur, tum ratione naturae totius corporis, temporisque,& reliquoru,
quae talem indicandi rationem habent, qualem medicamentorum
62쪽
mentorum varia, & accommodata compositio, & sym tria,unde proscopo, ac fine in uniuersum statuendum venit tale medicamentum ulceribus contumacibus atque gangrenosis valde siccans debere esse,etsi cum pauco mor1u sit, esse nanque haud poterit,quin tantae humiditati aliqua sordes coniuncta sitiob id abstergentia medicamen-ta huic exsiccanxi valido commixta inutilia fore non vi dentur & si tale medicamentum valde siccare dicimus. notantum huic adeo putredinoso viceri confert, sed etia fluxioni succorum obstabit, & quia ab insigni humiditate a putrido calore progenita pars exulcerata a suo naturali statu recessit, hinc oritur, quod medicamentum istud sic cans,& de necessitate adstringens partem in suum naturalem pristinum statum perducere aptum est;& si non ex imio saltem pro parte id facere valebit,undenos aliquando ad faciliorem curationem tali utimur medicamento.
Plantaginis. Idecoquantur in aqua optime salita Ol.myrthini drac.liis I . si i. Farinae hordei l . ,.
Salis communis optime contriti parum Misce,& forma emplastrum,quod affectae parti apponatur tepidum. neque dicere obstat nos in medicamento ad ulcus putridum parato uti oleo cum ex Galeni doctri
63쪽
na iiij. de compositione medicamen torum secundum gει nera,vbi Hyppo cratem sequi videtur in lib. de ulceribus, apparent omnia laxan tia,atque oleaginoia ulceribus ad uersari,&inimica esse. Nam per eumdem Galenum respodetur,qui in libris de medicamentorum compositione o leum, & adipem aliquando in medicamentis conficiedis assumit, non ut medicamentum ulcus curans conficiat, sed ut stibi paret opportunum medicamentum, & his,uires a crium valde simplicium obtundat. Et p sertim quando partes neruosae affectae sun i, quae ut plurimu illae sunt, quae a gangrena corripiuntur,ut frigidiores alijs. Aegyptiacuvnguentum utile admodum est, praecipitatum aliquo Ie utenti medicamento commixtum, unguentum quod ex fidi arris conficitur, δέ auripigmento. Et aliquando ad tautam deuenit putredinem ulcus, ut spha cellu minetur,& tunc sublimatum cum alumine combusto exigat suillae assiingiae, butyroque commixtum,&vltimo Ioco ad ignem deueniendum sit; quae omnia putredine nrin ita consignia ter vigente, alijs commiscentur,ut admodum valida putredine existente istis per se ipsis utendum est supra filamenta
extensis. at putredine amota, quta semper prauus aliquis fomes in supposita carne remanet, a quo non ita facile cicatricem admittere possit ulcus, ad alia transire medica menta necesse est,quae absque morsu siccent, maiori tamesiccitate polleant oportet, quam illa, qua alijs ulceribus ad hunc usum essc diccbamus. Mollioribus itaque corporibus ceratum diapalma conueniet,& ex cadmia, ab Aubcenna iiij. quarti enumeratum. Opportunum erit, & vn guentum ilia,& carratum gratia Dei, sic dictum, medica mentum quoque ex vera pompholige oleo masticino commixtum probatur. Postremum meum hoc unguentumina cribere volui, quod ultimas non possidere partes ex usu Re
64쪽
Vnguenti rosati , an. Onc. j. Vnguenti rasini β
Unguenti rasini Praecipitati electi Cerae parum
Misce&igni apponantur omnia priter praecipitatum.&cum feruere incςperint immittatur praecipitatum, &sempet agitentur baculo,usquequc tepidum remaneat,postea aqua plantaginis lauetur. Supra filamina autem vel supra petiam extendi debet, & hoc alijsque medicamini bus,quae breuitatis causa praetere nos putrido ulceri tu to opem ferre posse arbitror. sed iam de sinuoso fistulos que ulcere loquamur. DE SINUOSO ULCERE AT E FISTULO So p. X I I I I.
C E R A , quae aegre, atque dissiculter pristinam sanitatem admittunt, in duplici,& ipsa sunt discrimine quo ad sui qualitatem, alia nanque plana sunt, alia non tantum caua, verum etiam sinuosa. & inter sin uosa, qui bus obd uctus est callus,&interhςc, quae suppositum os corruptum habent, cum etiam callosa sint. Sinuosa itaque ulcera illa erunt,quae cauitatem manifestam habebunt cute tectam, quibus osculum angustum est. Et quia Galenus lib. de tumoribus p ter naturam dicebat fistulam esse sinum angustum , &
pblongum , iccirco sinui genus erilsub se fistulam quasi
65쪽
speciem continens. quamuis fistula ex eodem Galeno ij. prognosticorum a figura tale sortita sit nomen. instrum e tum nimirum oblongum, angustum,& excavatum, mus cum imitans. Causa sinuum est purulenta materia cutim excavans, atque lacerans, illamque ita segregans, atque
disiungens, ut minime per se in pristinum statum reduci
Possit. ex quorum affectuum mala curatione,&callus contrahitur,& in fistulam desinit. Sinus quoque ex aperto abscessia, cretaque materia oriri dicitur a Galeno commentario xxvij.libri ij.de his, quae in medicatrina fiunt, quo in loco dicit, abscessiim discectum non amplius abscessiim, sed sinum appellandum esse. Verum quia quandoque ex
magnis contusionibus oriuntur sinus, quemadmodum fieri consueuit in vulneribus quando putrescere incipiunt CX Hippoc. dicente omne contusum necesse est putrefieri &in pus conuerti;&in codem libro a collisione, S casu cutim separari vult,& sinum procreari, hac de causa illorupertractatio necessaria est, cum talibus vulneribus contusio adiuncta semper sit. Sinus itaque aut rectus erit, aut obliquus . ad latitudinem, cuius talis inchoabitur cura. Vel enim integre illum curare intendimus, vel fietitio modo: quemadmouum a Galeno docemur in lib. de tumoribus praeter naturam. Recte quidem curamus sinum,qu, do partes disiunetas,& a se inuicem abscissas iungimus, atque agglutinamus, ita ut inter illas nulla intersit cauitas. Fictilius vero curandi modus est, quando inter cas partes aliqua remanet cauitas. Fistulae vero & ipsae curantur callum amouendo,cum is pro parte curationcm impediat,&si excrementa ichorosa,& crassa, quae fistulae fundo adhaeren e medio tollantur. Notandum tamen venit ex Hippoc.lib. de ulceribus quod tota sinus pars superior,vel de
cimis comprimenda est spongia.vel plum accolis,& prςlartim ubi paro ad varicis formam tumescere videatur, vel si
66쪽
sinus fundum in decliuiori loco non habeat , tunc contra apertio ciliciatur. Verum tamen antequam ad Chirur-giam deueniatur ablutionibus exsiccantibus,& abstergetibus per syringam immissis utendum:ut ex Galeno secundo de Medici ossicina commentataxxviij& mulso, & vino multo. nos vero Oximetite ebullito cum simplicibus vim abstergendi,& siccandi habentibus in uino utimurnuel aqua ardens cum sarcoticis est ex usu. Vnum non est omittendum, quod Galenus in lib. de composit. medicamentorum nolle uidetur,mariscas,& fistulas, absque optimo uictus regimine,& purgatione esse curandas;unde alter uidetur suboriri curandi modus, eapropter corpore peroptime purgato exhibenda esse laudo per dies quindecim ad pondus unciarum sex in mane potionem hanc, quam a patrem eo didici,& multoties stlici cum successu experiua sum, est autem talis.
Prasij Arthemisiae Caulium rubeorum Lapatj acuti Pimpinellae Summitatum rubi LRubear timctorum san.misce.LAristolochiae rotudae Consolidς minoris Plantaginis
Matricariae Centaureae minoris
67쪽
Sarcocollae Seminit plantagini Anisorum Foeniculii Seminum canabis in Croci Rhabarbari cl. Florum violarum. Misce & infundantur mi odoriseri, postea addantur mellis despumati librς quattuor,& ebulliant ad consumptionem tertiae partis. Contra fistulas uero, quae callum diuturnum contractu habent, topicis pugnandum est,uel ruptorio nostro dicto, uel oleo de chalcantho,uel de sulphure,uel similibus causticis ita incedendo,ut callus detrahatur, deinde abluere illas acri lixivio conuenit ex Galeno ij. ad Glauconem. Avicenna uero aquam marinam laudat, & aluminosam , Aetius Oximetit commendat. Ad osculum autem rubra, ct fulua medicamenta laudantur, & alia medicamenta superius inscripta proficiunt. Plaecque pauca sat erunt circa sinus, & fistulae curam.
in libris sexdecim uini albi optia
68쪽
p. X U. VAM ADMODv M accidit, quod bellicuistud fulmen nulli animali parcit omnesque arborum species aeque laedit, ita &nullam corporis humani partem suo ictu, dum illam tangit,illaesam relinquit. Quapropter non mirum videbitur, suauitates corporis humani ordine curaturus a capite vulnerato a simili telo exordiar. Primo pro capite totum id accipiens, quod supremus venter ab anathomicis vocitatur, qui cupartibus contentis,& continentibus constet, ob id dupleκ
oritur curationis nota. & quia continentes sunt cutis me- branae externae os duplex,& contentae internae membrans duplex cerebrum,cum suis cauitatibus ventriculis dictis , exortus spinalis medulta cum corporibus neruosis. relicta cutis cura,& membranarum, cum ut alia copora carnosa curanda ueniant,ossis tantum issiones & cerebri persequemur. Cum os illud sit,quod primario issionem patiatur, aliquando enim accidere potest propter distantiam vulnerantis,uel propter galeam in capite vulnerati existentem, vel propter quodvis aliud os tantum usque ad membra nas perfractum csse; circa quod excitatum vulnus omni industria medicus uti debet, ut uideat, an praeter fracturam in osse oculis apparentem, aliqua alia subsit in osse passio. Accidit enim aliquando a maximis contusionibus frangi caluariam alia in parte,quam ubi plaga sit ex Hippocrate lib. de uulneribu capitis. Neque solum sussicere uidetur magni Hippocratis auctoritas,uerum experientia nos do. cuit,dum mortuos a magno, & graui corpore lasos atque
69쪽
uulneratos dissecamus. Videmus nanque scissuram satis ab ictu longinquam in osse excitatam fuisse, tam in opposita parte capitis,quam in opposita parte partis perfectar. Et quoniam ab eodem H:ppocrate libro citato duplicem fracturae speciem habemus,manifestam scilicet,&immanifestam. Manifesta illa erit,quae oculis patebit, immanifesta quae sub cute occultabitur,& aliquando vitream tabulam ossis ita dictam suprema illaesa permanente afficiet, rim Iam capillarem in illa excitando, hae ambae fracturaru species facile dignosci possunt per saeua symptomata agro accidentia,quae uulneratis in capite a magno ictu, atq; graui corpore subsequi solent,nimirum bilis, uomitus, ueri go,stupor,obmutescentia, motus & sensus sere abolitio,&alia. Circa quae unum placet adnotare, quod uertigo, di obmutescentia superueniunt facilius ijs, qui insincipite uulnerati sunt, quam his qui in alia capitis parte uulnera accepere,propter spirituum animalium concussionem,qui inanterioribus uentriculis elaborantur. Vnum quoque circa has rimulas adnotandum est, quod in omni rima , quamuis admodum angusta, si fieri possit, scalpris abrasorijs uti opportet, quousque rimula deleatur, quandoque enim accidit,quod internam ossis substantiam pertraseat,& quod ichorosa materia per labia excreta per hac quo quo pacto intra caluariam feratur, & ita mortem fgro abrat. Quemadmodum ab Hippocrate in libro de locis in Homine scriptum habemus, quod per angustum intrans,& non exiens id est,quod facit furere hominem,unde tuto ad terebrationem deueniendum,& si rima aliquam futui a
superequitet ad utrunque suturae latus duae terebrationes moliendae sunt,quemadmodum si os tantum occupet simplex, in decliuioris ipsius ossis parte unica tantum terebratio ciscienda uenit, ut per admodum patens orificium,
qui san guis per ossis diuisionem transmissus est, atque m-
70쪽
era caluariam ad putrescendum Occultatur, totus evacuetur. Quibus ita habitis, curatio, quae in casu simili ratione, ic experimento tuta habetur,non reijcitur, ut sunt in
principio olei rosati tepidi supra membranas instillatio, deinde transacto principio digestiuum,vel linimentum aliquod arte paratum. ad hoc Galeni cephalici pulveres supra os inspersi probantur, ad extraque unguentum de b tonica, vel de matrisylua laudatur ;& ita vulnus curanduveniet per sua tempora abstergendo,exsiccando,& vltimo laco cicatrietando. Ad vulneratum modo cerebrum me conuertens dico, quod duplices possunt esse laesiones cer bro impartitae, ambae admodum detestabiles, atque omni spe destitutae. Si nanque vulnus intimas admodum partes cerebri petat, & vique ad ventriculi cauitates feratur feriens corpus, nulla profecto in hoc casu cura indigemus propter partium nobilitatem, atque malignitatem veneficam a globulo illis impartitam,patet nanq; omnibus medicinam profitentibus in ventriculis cerebri spirituum animalium elaborationem flari, unde non desunt, qui ex hoc crediderint animam in cerebro residere. Sed de m
dullaris tantum cerebri substantia ab hoc fulmine belli co passa sit,& vulnus istud larthale est tum propter vene cam qualitatem cerebro impertitam, ut iam suppositum
est, tum propter contusionem a qua,quia cerebrum corrupi, & in spha celum verte potest, tertia die mortem subse qui necesse est, Hippocrate dicete septima particula aphorism. xl. quibus cerebrum corruptum est hi tribus diebus pereunt. Cura igitur horum vulnerum a principio erit aggredienda cum oleo misce vitello oui commixto, vel oleo extracto es ouorum vitellis in principio illa instillando tepida in vulnus. Progrediente vero tempore quoniacerebrum de facili corrumpitur,vius olei de hipperi ne,