Francisci Zoannetti I.V. Doct. Bononiensis ... Repetitio defensionis tripartitae ad L. vt vim .ff. de iustitia & iure. Additae sunt ad marginem singulares quaedam notae Philiberti Bugnonij I.C. Matiscon. ... Quae in hoc opere continentur versa pagina

211쪽

DIGEs T. DE UVs T. ET IV. v detestabile semper fuit l.cum fit. J.si curn lisasdetransacti.Lj.9 ed &si quis.ibi, quemadmodum audacissitnus quisque&c. ff.de carta edict. L ait

sue 4 Aut crediderim potius,Bal.ingenio sus- limi virum eo loco intellexisse de Caesaris imperio,quod esset ii nos dicimus cotra lege de manifestcollud utique refugiendii est omnibus modis de amni tepore Sc omnisoco,Vtpote cori . 86 trariu conscientiae fideliu. t Caeterum qus Giam dubia sunt in resigione Sc cotrouertuntur non dictitur esse cotracoscietiam fidelit . ut si a magistratu iussa suerint,declinada sintnia nos monet diuus Augustinus ind. c. quid culpatur. prope fine.Xxih.q4.&late prius de hoc disserui. Quare improbus cosultor ille habendus in qui subiectis populis atque vasalliscosusitives arma in suu magistratu sumenda,vel impertu eius detrectandit,in causa religionis, quae verbo stelnon repugnaret notoric p lam,& manifeste.v tnon insulsa videatur fuisse Aeschinis sententia. ετ t Ige dicere oportet,ille inquit,tu oratorem tum lege:cum autem ali sto e lex, aliam orator

cedit,iustitis legi suffragat i oportet no dicetis iri

no esse respiciendii ad falsas vulgi opiniones, seds' veritatis ratione omnibus praeser cda.hScr hit Plutarchus Iot latorumque honorii & mu-

perii, quae dij ip .iuntur , nullus est fructus aut

212쪽

so usus rectus sine lege,iure,& principe. Iussitis est Iegis: leX principis opus: Princeps autem, imago Dei cuncta administramis. st r Cogitade proinde cu Xenophote illo, quae urbs hostilis capta sit,ab obedire noletibus,& quae amica ab iis, qui parere nolint, seruatast: quae etia obedientia non praestantiu sit acies victoria consequuta. Quo aute pacto magis homi nes vincatur in pugna,qua ubi coeperint prisa uariin quisl de sua salute cosultares t Cogitand tanquam, quod aliud bonum praestetur ab iis,qui Pelioribus non parci. Quae urbes legitio me habitentur, Vel quae doWus seruentur , Vel

quo pacto naues quo opus est,perueniantis Si igitur principi obedire,maximu apparet esse bonum ad bona adipiscenda: ita vobis exploratu esse debet,quod idem hoc,ad seruandum quae oportet atqj adeo religionε in primis maximum est bonum. Expendendam postremo quid valeant quidque dispalatae Germaniae,ac

disiu nctae patriae turcica arma minentur.

Credite mihi clarissimae Germaniae proles, illius veterato s antiqui has esse impo- sturae; dc manifesta praestigi3:qui praetextu eκ- pressi verbi Dei, fideles ab Medientia magistrarus quo ita disiunctos commodius voret) seduacere conatur. Est is hodie ille serpens Dyabolus, qui olim,rj scp ad homines decipiendos utitur artibus,quibus antea nunquam. Tetauit de me, in

Germa

213쪽

Germania ter per ministrum quendam eius in signem sathanas inihilque aliud a me ter efflagitauit,quam ut ab obedientia dc unitate Romanae ecclesiae discedet c,& in obortas concederem sectas. V erum gratia Dei omnipote tis,Perunigeonitu siliu suum Iesum Christu adiutus, a nefario lapsu semper abhorrui. Proesensi ilico, hos esse haboli dolos,qui Unum hoc prae ceteris, sicuti ante hac Cristu tentas ctiam num crepat in quies si filius Dei es,id est,si te filiu Dei esse vis copr bare: e pinnaculo stuc summitate templi,hecesi ab ecclesia Dei viventis, quae supra monthm in.:editissimo loco posita est,mitte te deorsum. Manifestum enim cait ille Dei verbum est, quod angulis suis mandauit de te,ne sorte offendas ad lapidem pedem tuum. Quare separa te Dyabolus inquit a tua sponsa ecclesia, Christe, si filius

Dei es,miites te deorsum:nihil inde tibi eueniet mali,siquid deXpresso dei verbo immunitas Pros mittatur. 3 Ita miseris mortalibus imponit hodie sathanas, nihil magis suadere illis cu-Piens, quam Vt a sacrosancta Romana ecclesia eiusque obedientia viaica'Christis Onia, certare summa auriga namque aeternae salutis tutissima,deorsum in tartara scilicet haeresum & in Certarum ac contrariarum opinionum si fili j Dei es e volunt sese praecipites mittant: sic nanque fieri oportere, expresso Dei verbo permultis tepesitatenostra dolosc ac infeliciter stiggessit.

214쪽

aoo FRAN. ZO AN NE T. RE P. L. II LAd militiatum redeo.

Tyranno aut em principi niam armata vi resi si defensionis e, go, impune liceat: sic praeter a lios ipse decerneciam arbitror.Aut populus siue Re publica,cui praeest Tyrannus, vult tyranidi eius Ola listere, aut subditorum priuatus aliquis. t Priore casu id licentiae cii neminem alium quam Tyrannum superiorem populus habeat

Populo itare permittitur. Sic etenim Tarquiniit superi, una cum liberis,scelerata coniuge,& tota familia vi armata a populo RGmano eXactum, S aliquoties armatum copiisque auxiliaribus instructu Vrbe anullam repetentia infestis & victricibus armis iidem Romani toties repuleriit. Testatu hoc prolixe inter caeteros posteritati re

liquit Liuius lib.j.sub finem,& ij.decadis. 3. Pomponius Iurisconsultus eius rei singulariter me innit in l.q.9.exactis. ff.de Orig. iuri Romanoru eiuscemodi exemplum optima

96 ratione sic aeditu suisse dubiunoestri Nam gentes fuerunt prius in populos distinctae,quam

essent Reges,vel imperatores,aut Principes cinstituti. .ex hoc iure.ibi, discretae gentes, regna

condita dcc. ff. de iustiti di iure. Quod etiam ro sto sensu potest euideter demostrari. Neminem vere appellamus Regem,qui subiectum, que regat,Populu non habet. Alias qualitatem ut dicitur absque subiecto videremur imperiteponere.l.sis eruum. S. j. U.de action.empti. lege, eius.

215쪽

DIGEST DE U ST. ET IV. acis 9.vit. T si cert. petat. t Sicuti non dicimus, illum proprio Primum seu principem, quem

nemo in ordine sequitur , quit sit unus:sed pro prio sermone illum vocamus primum aut PrinciPem , quem nemo antecedit oc aliquis sequitur.l.h. 9. deinde Marcus Cato Princeps. T de Orig.tur.l.j., .Proximus autem. E. unde cognati. 9. discipuli. Ver.in reliqua Uero. in Proemio digestorum.l .familiae appellatione. in prin. iunocta. l. Pronuntiatio. io. j. iure cnim proprio. T. de verb. signi .l. spadonem. f. si cliniatis primceps.in princ. ff. de excusat. tutor. l. eκ duobus. in princ.sside Vulg.&pupilla. Ratio huius ob 98 scura non est:iquoniam unus licet sit principium numeri: numerum tamen vel pluralitatem non facit. glossa in l. si quis ante. in versicu. solum. T de aequi. poss. ideoqi Scaput & finis sui ordinis esse inc unus intelligitur.d.l. pronunciatio.infin. aede verbor. signib. .'. 9. legitima.

ibi,dc interdum is est primus. ff. de suis & legit. haeredi .dc sic quemadmodum primus, siue princeps, ita & Reae, vere & propric esse non potest

absque subiecto prius aliquo perionarum Iam mero . quas dignitate antecedat regat V

sy t Quare in proposito Reges a populis Scgentibus,getium lcilicet i psarum iure Mei per missu,costitutos fuisse,recte dicem .d.l. ex hoc iure.Tde iust.& iur.sicuti dc uni,quem demum Imperatorem nominauic, Imperium Populus Roma

216쪽

Romanus, rebus ita exigentibus, olim detulit. l.j.f.nouissime. fide origin.tur. l.j. ff. de constiti

et o princ. t Ergo quum Reges ab ipsis p

pulis iurisdietionem de imperium iure gentium habeant: merito abrogare illud eis populi ex causta legitima velut tyrannidis , dc consul ta deliberatione habita quanta nempe alium ut dixi , non agnoscunt populi superiorem etiam possenti facit textus in lege, quod semel. ff.de decret.ab ordin.facien.l.eius cst nolle. F.de regulis iuris.in I.is potest repudiare. fide acqui. haeredi.l. luis sit fugitivus. g. idem ait si seruus. ff. de editi. edict. indico locum commodiorem ad hoc in. 9.iusiurandum.ibi,ut inde sit ei curae

Privatio,Vnde etiam datur &c.in authon. de de fensor.ciuitat.tradunt licet per alia iura Earto-

Ius & Paulus Castren. in l.non ambigitur. T deligi. idem Bariolus in l. hi qui . nu. 6. ff. de iurigoi immunit. Id quod senatus populusi Romanus non semel in Tyrannos Imperatores concordibus suffragiis grauiter statuit. Quam ob rem senatus iussu de Nerone crudeli,de tuliano infami Sc auaro,de Maximino Tracensi homine semibarbaro,condigna supplicia historici scribunt sumpta merito fuere. Quam igitur potestate aduersus Tyrannos Principes populo qui altu non habeat superibi Eior esse Ositendimus: et eandem prorsus singulari etia personae, cui Tyrannus subditus esse co Petere

217쪽

lio suo. lxxxij. incipie. anquam in his dubiis

copiose.colum.r .Versic.Unde hodie Imperator. lib.vj. Banquoq; in l.hostes. num. 3..if. de capti. ubi ait,licere Caesari concessa Reipublicae Vene torum priuilegia quandocunque reuocare.

io; t Idem in simili de vasallo est videre: qui, si male subditos tractet,seudo priuaria suo domino potest. Mathe.de assii. Deci . cclxU.num. τα.97. Alberi.de rotate in l. bene a Zenone.col. iit. Veri An papa habeat aliqua superioritatem dcc.c.de quadrien. praescripti. Eclinus in. c. cum nobis. num. .versic. Non omitto &c. extra, de

Praescripti.Idem Afflictus in.c. i. I. item si quis

seudum.in.xxxij.causa priuationis in lir.quirimod. seudum amitti Aut altero casu quaeritur, num cui subditorum defensionis causa liceat propria auctori- ΟΦ tate occidere tyrannu,eit no obedires t Responderim no esse fas priuato tum cuiquam sua authoritate occidere Tyrannum:ei vero, perinde ac si iustus princeps esset, obediri oportere. Si' enim omnis potestas est a deo, teste A posto IO, Romanorum.Niij.& qui resistit potestati,dei ordinationi resistit: si dominis non solum bonis sed etiam discolis subditi esse debemus atq; Obedire,expr scepto Petri in j. c. q. qua ratione Tyrann ,

218쪽

Tyrannum vel interficere vel ei non parere subios ditorum cuipiam licebit t Huc de civiles

Romanae leges, quibus pro regula cauetur, nominem in sua causa ius sibi dicere posse nominatim cauetur,sunt reserendae. l. creditores.l. si creditur. Mad. l. ivl.de vi priua. l. Vltima. c. de offici.rect.Prouind.unica.C.ne quis in sua causosa iudi.l. nullus idoneus.sside testib. l. omnibus

w6 in re Propria .c.eod. de testibus. t Denil si haec licentia necandi TFrannos principes Privatis hominibus impunita foret: haud dubidnon raro accideret, ut boni frugicii principes a nefariis quibus , obiecta falso Tyrannidis nota, trucidarentur. Quod pertinax domi bellic

rebus gestis Princeps bonus dc clarus ab immanissimo milite suo est expertus: Alexander Imperator optimus 1 maximino Thracens homine Tyranno, ad Rheni Germanici ripam est Passus:Maximus& Albinus sancti ac venerabiles senes,claritudine generis,atcii egregris meriatis ad imperri Romani fastigium prouecti, mili tum crudelitate obtruncati, simili vitae eritu to

Ad haec, Diuus Chri stomus in Homeliaetor de Davide & Saule censuit: t Principex

Vtcunque nefarios, crudeles,atque impios , etsi non propter se eorum qi militiai propterit luna tamen. qui eos elegit Deus , esse veneran dos de cum honore metuendos. Orationi S de

creto

219쪽

creto Chri stomi probe conuenit legum quoque nostrarum sanctio in I.is. it. q. de crimi. sacrileg. Ob idque de Euripides vel senem ipsum ad obedientiam erga Principem suam sic horisitatur inquiens: ὁ seneta ne cum regibus comen

deris: Venerandos enim esse principes, antiqua lex est, Non sane debet Tyrannus Princeps a quoquam priuatorum occidi,vel ita contemni, o8 ut ei non pareatur, t Licet nanque leges &iura, uti principem bonum decet, non tueatur Tyrannus.l. si quando.in princ. C. de inoffic. te-ro' stam.l.digna vox.c.de legib. attamen id potius contemplari in illo subditos oporter,

quod ab ipso fieri deberet, qualia quod inique

sit: uti Paulus iureconsultus probo monet in I. ius pluribus. Versic. prstor quoque, T de iust.&iurridcirco diuina afflatus aura Ambrosius in libro, quem de Apologia Dauidis conscripsit, sic prope memoriae proditurn reliquitario 't Regum lapsus,poena populorum est. Sicuti enim eorum virtute seruamur: ita etiam ero

rore periclitamur. Chrisostomus alibi in Homelia prima de verbis Esaiae,vidi dominum Sc.in hunc Pene modum non minus vere quam dis iri serte alloquitur populum dicens: t Si non recto se habent Reipublicae negotia, si ab his periailum ingens prominet: incogitantia Principum non est caussa, sed nostra scilicet populo-yum,iniustitia: poena est pro nostris sceleribus macta:

220쪽

aos FRAN. Zo ANNE T. RE P. L. II1.

exacta: illa cuncta surguti deorsum miscueruta illa quicquid est calamitatum inuexerunt: illa armarunt hostes: illa secerunt in victi discedere

mus: non aliun dc nobis malorum exame inundauit, quam ex hac caussa. Proinde quamuis Abraham aliquis esset, qui imperaret, quavis Mosesquamuis David, quavis Salomon ille fapientissimus,quamuis c contra omnium hominum flagitiosissimus: si nos malo vivimus,nihil interest, qualis ille sit, quantum ad caustam malorum. Quoniam si transgressor legum suerisissicinerc nulloss consilio feratur, nostra incogitantia nostracp temeritas talem genuit princi Pem : nostra commissa plagam accersierunt. iii 'l' Na quod iuxta corda nostra accipimus

principes: nihil aliud est, nisi quod praeterita

Peccata nostra talem nobis dedere praesectum siue quis fuerit ex consecratis,sive ex eorum numero, qui mundanas administrant dignitates.

Haec & id genus quam plura alia in eo, quem diximus , loco dc sancte & pie dc vere comme morat de caussis malorum principum Chriso stomus:vir,qui admirabili eloquentia & sancti rate pereximius vitam suo aeuo beatissimam vixta xii. t liam Deus omnipotens quum irascitur peccatis populi sui inquit: Dabo tibi Regem in furore meo,& auferam quod in festio, nimis obitu Marcelli secundi Pontificis Maximi ait optimi ante sesquiannum uniuersa Res

publica