Commentatio de fontibus, quibus Socrates, Sozomenus ac Theodoretus in ...

11쪽

ton itate nituntur, fides habenda sit, ex iis, quae a nobis de il-- ortam in Io historica disputabiantur, in universum saltem eo, ligi poterunt. Iam vero cum et Socrates, et SoZomenus, et Theodoretus eiusdem fere temporis res in ecclesia gestas memoriae prodiderint, num quilibet rorum seorsim e primitivis fori. tibias hauriens, scripserit, an alius aliorum libros spoliaverit, ira Promtu eat quaestio. Da quidam quaestio, quam a viris doctis iam pridem motam video, a nobis ideo prius excutienda est, siquidem ab ea thematis nostri ratio atque conditio nice Peridet. Nam si Socrates tantommodo, quod vulgo statuitur, e ipsis sontibus hausisset, Sozomenus autem et Theodoretus, .aIia addentes, alia immutantes, nil essent nisi eius compilatores, in Huiusce solius fontes inquirere profecto sufficeret.

De historica Socratis, Sozomeni ac Theodoreti

indole.

Plura sunt, quae ecclesiasticis historicis Eusebium stab- sequentibus iure meritoque vitio vertantur. Etenim istos auctores a perfecta historia eccIesiasticae tractandae ratione abfuisse longissime, viri docti ad unum omnes consentiunt ). Quae Per saecultam quartum quintumque Ecclesiam vexabant rixae atque dissidaa, ea scilicet copiosius exposita inveniuntur. Ita tamen, ut catholicae, quae dicitur, C clesiam placita nimium quantum extolIantur, diversam vero si-

12쪽

dem prosilentes secta invidiose danu enitan melius haud da- his da eclamastica historiae initis temporis veritate actum esset, si nam solum caetholicae fidei sectatores, verum etiam partium adversaria in saecias timores haberet linam igitur e cIesiastica historia, quam Phuostorgius Ariantis scripsit, utegra ad nos Pervenisset anquam nequae hic R nimio suae partis studio liber est, sed in catholica Mesema doctores et dogmata insolentius invehitur Attamen de eadem is diversarum pallitum auctores audire meatnt Nam calumniis, quas mutuum odium excitavit, utrinque detersis, veritas eo arior exsplende-

acidi serum enimvero Cainolita, qui haeretico homine sibi maledici aegrius ferebant, in Philastorali historiam delendam conspirarunt. Ideo . iactum est, ut illius nil saperiat nisi tenue admodum argumentum, a Pholi expositum um vero quomodo inde a Constantino Magno ecclesiae conditio erga civitatem Romanam evaserit laetior, interiori eius immutata sit gubernatio, et complures eccIesiae in unus corpus coaluerint; quomodo porro religionem Christianam sis ulterius propagaverint, sive maiori externi cultus splendore maverint quomodo denique non solum excuItioris ingenii homines, verum etiam tota Christianorum multitudo illam perspectam atque cognitam habuerit ea omnia tartim omissa, partim obiter tantum tacta deprehendes Cui accedit rerum mirabilium vana, ne gravius quid dicam, credulitas. Enimvero non solam quae martyres incredibiliter perpessi fuerint, Sed monachorum quoque, quorum

disciplina tum maxime norebat, mirabiliter perpetrata ab istis scriptoribus sine ullo vera investigandi et diiudicandi studio historiae intexebantur. Quibus vitiis deinceps enumeratis et Socrates, et Sommenus, et Theodoretus adspersi sunt plus minusve. Quod iam in singulis videamus accuratius.

13쪽

Sominas Constantinopoli natus et educat in D sub Theodosii secundi imperio unam agebat 3. Praeceptores nactus est Helladium atque Ammonium grammaticos M, qui Alexandriae, Ubi tum temporis summum litterarum studium vigebat, doctrina Complarata dehinc Constantinopolin profugi Socrati haud dubio

ingenuarum artium, quas ruo tempore grammatici tradebant, egregiam praebuere facultatem. Socratem postea Constantinopoli rebus forensibiis operam dedisse, probabilis est virorum doctorum coniectura Nam quod gerebat cognomen Scholastici iis tantum inditum fuisse, qui rhetorum scholis relictis, causidicos sese profiterentur, Commode morietur ). Quod quanquam ab aliis addubitatum ' , neque aliquo loco, sive in Socratis Ilistoria ecclesiastica, sive alibi obvio, diserte probatum video, o liber tamen atque severe dictis ), quibus episcoporum delicta perstringuntur, auctorem theologum certe haud fuisso, quod iam sufficit resciscere, nam non est nostri instituti de Socratis vita omnino, sed do iis olum exponere, quae ad eius ingenium atque indolem historicam spectant suspicari licet. Haec enim potissimum res in causa fuit, quod in diiudicandis Christianae doctrinae dogmatis non caeco furore derretur sed

4xivalesii vita Socr. - Hankiua Romanarum rerum scriptoribus pag. 178. v mmberger utierL Nachr. I i. 3. S. 14

17쪽

QUIBUS

IN SCRIBENDA HISTORIA SACRA USI SUNT,

18쪽

temporibus, quom in maemoriam Socrat pro4ivit, istae et nae totam ecclesiam turbarent, quodammodo excusetur. Uod vero olitariorum hominum nugas et rerum neredibilium fistilitates et ipse pro veris habuit, et aliis pro veris habendis tradidit, id sane excusabi nemo. Eoum Parentes quinam luerint non constat. Avum Ipsae commemorat auctor M. Qui vir e Bethelia, araeorum vico, oriundus cum tota sua domo imNImo cum Iaphionis, fratrissisi , familia primus in illo vaco Christianam reiigionem amPI.-xatus eat. tqu. Praeter alias scientias magnam postea ibi comparavit sacrae scripturae doctrinam. Iaphionis vero familiam, quae primas Betheliae ecclesias atqu monasteria exstruxisset, Maeomenus magnis effert laudibus. Quid, quod eiusdem familiae viris monachis adolescens usus est familiariter . Iine monachi e vanitatis vestigia, qua Soaomen ingenio alte inhaerent, repetenda videntur. Quae quidem vestigia semel impressa, quanquam Posthac auctor diversum plane vivendi genus, causidici an scilicet munere Constantinopoli functus, sectaretur,

ad suam aetatem fuerint superstites, et quibuscum consuetudinem

habuerit adolescens, procul dubio intelligit Salamanem, Phuseonem, Malchionem et Chrispionem, qui Hilarione duce, a quo Alaphion morbo liberatus ad Christianam eligionem adactus fus-rat, monasteria haud proeu a vico Bethelia incolahant. I. Lib. VI cap. 32.

19쪽

obliterari tamen non potuisse, ipsi me historiae eclesiasticae libri abundo testantur. Ideoque summum sibi putat ossicium

esse iniunctum hoc, ut monachorum acta vitasque celebret aliisque imitanda proponat D. Cui officio tam strenue satisfecit in , ut haec potissimum res culpam habeat, cur Sozomenias multo magis quam Socrates a persecti historici scopo recesserit. Id etiam reprehensionem meretur, quod Sogomenus dubiae incertaeqne famae nimium coniisus est. Istud λέγεται, φαμλ-γος ἐστιν, ώς πυθομην, ως παρείμφα aliaeque eiusmodi dictiones sexcenties apud eum Ieguntur. Ecquis vero est, qui tam vagis incertisque traditionibus, nisi aliunde confirmentur, ullam auctoritatem tribuat Neque Sogomenus accuratius exponendo a quibus, cuiusque ingenii hominibus, rem acceperit, famam corroborare studet, nisi tum, cum ipsius rei incredibilitas omnem narrantium fidem tollit D. Ex hoc prosecto auctoris, qui, ne

piosius expositum invenies in chrockha Christi. Dchen sch. . . s. 201.

30 Lib. I. c. 14. Ammonis animam in eoelum assurgentem ipsissimis oculis spectasse Antonium narrans addit Και τὰ μὲν δε ἱστορητωι

20쪽

mirabilia apud posteros incognita et explosa iacerent, omnomoperam adhibet, superstitiosum elucet ingenium. Cuius quidem superstitionis, animo Sozomeni altissime insidentis, certissimum indicium hoc est, quod ess haud procul tradit a Constantinopoli locum, Michaelium propterea dictum, quoniam angelus Michaelibi comparere morboque assectos sanare soleat. Neque pergit auctor ut rem incredibilem extra omnem dubitationem ponat, alios solum multos salutem illo loco recuperasse, sed semetipsum quoque idem expertum esse a8 . Cuiusmodi exempla quanquam plurima sint ubique obvia, ea tamen deinceps enumerare neque animus est, neque operae pretium habet. Sic porro Soaomen ingenium nescio quid arcani redolet Symbolum fidei Nicaenae expositurus en quid dicat auctor an : 'ρεα ἐκαι εις τον ἐξιὼς χρονον βεβαιον καὶ δηλον τοῖς ἐσομένοις παπη το

χειν. Quam ob causam symboli partem tantummodo adscribit, ea diligenter roticens, quam ad sanctam Trinitatem spectant n.

πωρα πω 'Λντωνίω καὶ Ἀμμωνι συγγενομένων. Alia Eiusmodi exempla, si iuvat evolaere, invenies Lib. II. c. I. Lib. Iv. c. 3. 16. Lib. V. o. 2. 10. 22. Lib. VII. c. 26. M Lib. II. C. S. - Lib. I. c. 20. cf. Walchum. E. Nov. est pag. I a.' Lib. VIII. e. 5. d. mulier a seeta Macedonianorum fidem catholicam imulante dicit: Περὶ δὲ τὸν καιρον - μυστηριων rσασι δὲ οἱ μεμουημένοι δ λέγω η μὲν περ επιξατο κατε- χουσα ιος ευζωμένη ἀπέκουψε πω στωσα δὲ ἄωτῆ ἡ Θεράπαινα λά-