Commentatio de fontibus, quibus Socrates, Sozomenus ac Theodoretus in ...

91쪽

ipsarum incredibilitas omnem paene fidem infringit. Porro Rusinus animum ab odio gratiaque liberum, id quod prae ceteris ni historico efflagitatur, minime habet. Etenim Athanasii eximius laudator in Arium eiusque sectatores invidiose invehitur 130,

Praeterea clericorum, sui ordinis hominum, tam impudens est,enerator, ut Constantino adeo imperatori, detracta omni maiestate, humile abiectumque ingenium affingere haud erubescat. Vide modo, quomodo Rufinus Constantinum episcopos in conci- Iio Nicaeno ad concordiam adhortantem inducere a se impetr vit. Deus vos, inquit imperator, constituit sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque iudicandi. Et ideo nos a vobis recte iudicamur, Vos autem non potestis ab hominibus i

Attamen illis etiam xehus tot incredibilia admixta tuit, ut parum sido habeant. an Hoc quidem ex oppositis locis clarissimo elucescet Libr. I. cap. 1. dicit auctor: Arius vir specie et forma magis, quam virtute insignia, et gloria laudisque ac novitatis improbe cupidus, prava quaedam de Christi fide proferre coepit. Libr. I. cap. 25. de tribus Arianis sectis his utitur verbis: Iia pestilera illa bestia, qua Per Arium primo quasi de inseris extulerat caput, subito triformis apparuit. Longe aliter de Athanasio loquitu Rufinus. Qua ab

illo geruntur, ea omnia sanctitatem redolent Libr. 1. cap. 34. cum Athanasius ut persecutores falleret, iis prudentissime vi obviam, hoc ex Rufini sententia fecit de monitus ac tutus Libr. I. cap. 14.1ta disserit auctor ,,Verum quoniam tanta ac talia Athanasii gesta eunt, ut magnitudo quidem rerum nihil mo praeteriris patiatur, multitudo verum rerum gestarum quam plurima cogat omitter , in oertus aestuat animus, dum dolibrar non valet, quid teneat quidue omittat. Et ideo pauca nos, qua ad Tem pertinent, memorahimus, reliqua eius fama narrabit, in dubio minora vero numtiatura Nam nihil, quod adder possit, inveniet.

92쪽

dicari. ropter quod de solius inter vos expectate iudicium , et vestra iurgia, quaecunqu sunt, ad illud divinum reserventur examen. Vos enim adeo nobis dati estis dii, et conveniens non est, ut homo iudicet deos, sed ille solus, de quo scriptum est Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit alν onachos denique, quorum acta nescio quo altiori spiritu tradere solet, adeo in deliciis habuit Ruf1nus Ja , Ut beatum sese praedicet, quod eorum manibus sibi benedictum sit.'εMYLihr. I. cap. 2. 5. Ghr L cap. 16. Constantinum propterea reU-giosum dicit principem, isquippe qui omni studio et diligentia cur

ret, qua nostra sunt. Aeque ac Eusebius Rufinus quoque, quoaa ingenio historici est alienissimum, Constantini victorias unice acteius pietatem refert Libr. I. cap. 8 dicit Rufinus: onterea Cori-atantinus pietate laetus Sarmates domuit, et quanto magis se religiose et humiliter deo subiiceret, tanto amplius deus ei universa .ubdebat. M Si denique eodem Ioco scribit Rufinus: ,Ad Antonium quoqus, primum rem habitatorem, velut ad unum ex prophetis. Iitteras suppliciter misit, ut pro se ac liberis domino supplicaret. Ita non solum meritis suis, et religione matris, sed et intercessione sanctorum commendabilem se deo fieri gestiebat. cui tandem talia de Constantino persuadebit pε a Lxhr. II. cap. 4 da monachis per Aegyptum degentibus dieit: Qui

consortium vita et actuum non cum ceteris mortalibus sed cum

supernis angulis habere credebantur. Libr. II cap. 7. de Dydimo. Aegypti monacho ita: Nos divinum nescio quid et supra hum

nam vocem onans in eius sermonibus agnovimus. Rufinus ipso

aliquamdiu in monasterio Aquilegae deaeha Tillemon Mem a cisa, ton XII. Pag. 34.

93쪽

socrates quid de Rufino iudicari et quomodo in illo usu Pando versatus sit, rationem reddit in exordio libri secundi.

τερον τῆς ἱστορίας βιβλίον η ἐπιίνω ἐδοκει συνεγραου - ν. POStea vero melioribus acceptis fontibus pergit Socrates: A1ι ἡναγκασθυιεν το

ἐν POP piso ου ἐκπιπτε του λιθους. Quod ad rerum ordinem attinet, neque Socrates neque etiam Sozomemis a Rufino

sibi imponi passi sunt. Solus Theodoretus, Rufinum temeris eis cutus, mortem Arii brevi post synodum Nicaenam ponit an, cum tamen post Tyriam demum synodum acciderit. Sed quas mirabilia atque vana allucinatus est Rufinus, eadem cum eo et Socrates, et Sogomerius, et Theodoretus hallucinati sunt. Praetermittunt quidem, quae Rufinus exponit de diis Aegyptiis ido , quippe qui Aegyptum peragraverit, utpote ab historia ecclesiastica aliena, sed praetermittunt quoque quos Rufinus dein eops enumeravit canones syrio dimicaena i)D, Vos male omissos nemo negabit. Postremo odwellus 47 contendit Socratem nono Rufini textu originaI hausisse, sed e graeca tantum versione.

- D Rufini vitiis historiola vide u in Bibl. des Auti exIea. lom. III pag. 44. not. Lam Theodoret Ithe L cap. 14. CL Rufin libr. II cap. 12. 13. Rufiu Ithr. II. cap. 24. 25. 26. - Lib. I. cap. 6.333 De iura laicorum sacerdotali pag. 278.

94쪽

Quod nobis secus videtur, quoniam Socrates, quoties nullinamentionem lacit, semper addit M, eum Iasino aeemone historiam ecclesiasticam scripsissu.

Philippi Historia Christiana.

Philippus sub Arcadio et inprimis filio eius heodosio vixit 393. Historia Christiana, quam concinnavit, deperdita est sed parva est, sicuti mox videbimus, haec. iactura Socrates d. Philippo eiusque historia copiose disserit haec Biλιππος αδμ

MD Fragmentum eius de scholae catechetica. Alexandrina praeceptoribus, . s. codice Baroceiano desumtum, extat in Gallandi Bibl. Patri tom. IX. pag. 401. E quo fragmento quemvis facile deprehendere Phalippum, quod in eo recte notavit Socrates, amporis ordini,que rationem non mulium curasse, annotat Cave Hist uti. tom. I. pag. 395., qui aliorum etiam quorundam Philippi fragm-torum mentionem faciti

95쪽

-M Porro Socrotes enarrans Sisinnium, Philippo antepositum, episcopum Constantinopolis creatum esse, in fine antecedentis capitis haec addit 'En τουτω Φίλιππος, ὁ πρεσ τερος,

οτι αἰτου προεκρίβη ἔτερος, πολλα τῆς χειροτονίας καθέ φατο ἐν τῆ πω πονηρεί τ αυτ ρ ριωτιανικῆ ἐστορλ, μηβαλλιον καὶ τον χειροτονηθέντα καὶ - χειροτονησαντας, καὶ πολλῶ πλέον του λαῖκους. οι-τα τε εἶπεν, οῖα υκ αν ἐλοίμην παραμυναι γραφῆ , ἐπεὶ κακεῖνον ου αποδμχορια τῆς προπετείας, τοιαυρο γραφῆ παραμιναι τολμησαντα.

Cum de iis scriptoribus a nobis expositum sit, qui res in Ecclesia gestas in universum complexi sunt, ad eos iam acced mus qui singulorum Virorum Vitas Perscripserunt.

Georgii Laudatio Eusebii miseni. Georgius, primum Alexandriae presbyter, postmodum Laodiceae episcopus Arianis unice favebat Quodnam huiusco IN

96쪽

hri fuerit argumentum, Socrates exponit capite nono libri --cundi Quod si cupis noscere, 'olvam quaeso Socratem. Nain ipsum locum apponere, longum foret Quam vero illius laudationis Socrates habet reprehensionem 4. , ea utique adscribetida est, ut inde quantum fieri possit de illius indolo iudices Socrates de ustathii Antiochiam episcopi . fidei Nicaena fautoris

Vitae monachorum. Antonii Vita ab Athanasio concinnata. De tempore, quo haec ita ab Athanasio conscripta sit, Ontlauco tom. II pag. 85. ita Antonii vitam haud diu post Ioviani tempora editam opinamur, anno cireite 365. quo Sedata persecutione Athanasius in pace Alexandriae morabatur. Rogantibus autem transmarinis monachis et, ut Veri simile videtur, occidentalibus , ut testatur sub initium, illam composuit Socrates libr. I cap. 21. Antonii vitam praetermittit exponere, quandoquidem hoc iam ab Athanasio factum sit. Sozomenias Vero, qui libri L cap. 13. Antonii vitam adornat, hanc haud dubie ex Athanas libro

' Libr. I. cap. 24. Ex eadem laudatione hausit etiam Sozomenus libr. III cap. 6.

97쪽

Excerpsit, non modo res verum etiam totas sententias transacti-hens, adiectis nonnullis, quae apud Athanasium haud leguntur. Coierum uti omnes sero monachorum vita , ita etiam haec Antonii vita visis, prodigiis, daemonum phantasiis et portentis, quae nullam prorsus idem habent, oppleta est. Quae res in causa fuit, ut nonnulli hunc librum, utpote tanto vi indignum, Athanario abiudicarent, quos tamen refellit Monit con. Propter eandem causam cum Antonii vita nobis indigna videretur, quam supra inter cetera Athanasii scripta referremus, eam huic reservavimus loco. Evaegri Mον ὀς, η περὶ πρακτικῆς.)m. Ex hoc libro duos Iocos tranMcribit Socrates labri III cap. I. iis. IV cap. 23. Enimium dicit hunc librum. Et profecto inter meliores libros, qui de vita solitaria seripti sunt, reserendae esse videbur. Nam quilibet admirabitur ab Antonio responsum, quod e isto libro Socrates allegaviL, cuidam philosopho IN MOααροερεῶς, interroganti, A mπερ τῆς εκ ni- παραρκωθως ἐστερηρ-νος, illud

inquam responsum: IJ θιον βιμον, ω φιλοσοφε, η φωσς των ν ε γονοπιών ἐστὶ, καὶ ωεστιν ἐστε βουλομαι τους λογον αναγινωσκαντ- - βε . Evagrans Ponticus quinam fuerit quaeque scri

Pullodii motoria Laussaea. lalladiiis Galata panis post obitum Valentis vixit, teste Socrate IV, 23. qui illum librum

accuratiorsm monachortam notitiam cupiemihias alan Commendat. Evagrio praecuptori in Aegyptum prosciscerit uomitem ves Coielexius Monument eccl. r. om. 3.

98쪽

adiunxit, sicut ipse narrat, illa historia cap. 12 Laumacum historiam visas manaechorum in ripsit, quoniam ea Lauso Praae octo dedicavit Graxeo illam Historiam edidit Immemmius atquin Iatino De la Barro Historia Christiana veterum at m56 sqq.Timothei, Alexa risis viano i Vua monstinorum, quR. perierunt, citat Sommonus VI, 29. um Palladii fuisse aeqDalam ait ossius De scriptoribus graecis libri II pag. 136. De Iuliani monacti Vita, quam eonserψεit E mem S rus, et Sozomenus. IV, 14. laudat, itemque Nicophorus CalIiatus IX, 15 vide Asaeumm in orient tom L pag. 154.

Praeterea, ut crimis, quae ira spectant, alteramus. So-gomenus II, 4 de Persecution Christiano in in Perside lociatus auctores asser Persas, Syros et Masenos Sed quinam iiii fuerint, et quosnam scripserint thros accuratius non dicit CL

Restat, ut de a leae historiae sontibus pauca addamus quanquam enim historiam aeram nostri aucto a perscriberent , fieri tamen non potuit, quin politicam quoque historiam attingerent. Nam imperatores historiae ecclesiasticae int xendi erant, primum ut abfrena, quibus res in Ecclesia gestas commodae, annecterent, tum Ver etiam , uti hac de re rationem reddit ejates in exordio libri quinti, quoniam penes imperator , ex quo rebigionem inris ianum stoc erant, summa rerum ecci bi-sticarum gubernatio erat. t m bellorum quoque, qua rebus eccIesiasticis implicita erunt, mentio iseiicienda erat, quod item

99쪽

erates excusat loco laudato. Sed lisso rehus, utpote a consilio suo remotioribus, hau magnam operam navarunt aueinres nostri. Ideoque eas ox traditionibus hominum potissim um, hauserunt. Socrates . l. dioit Tὰ μει ἐπὶ Κων---ου περὶ τους πολεμους γενόμενα δια χρονον μῆκος εὐρειν - πέσαμεν, τῶν διμερα --, ἴσα παρα τῶν - ω- θεασομεν, ἐν παραδρομεν ποι

Θυμθα μνήμα Α Socrate III, 21 commemoratur Hliatu qisi inter protectores Iuliani militubat, illiusqu8 res gestas esto,c earmit, eonscripsit . Valesius in annore ad h. l. addit ro,Hio est Callistus, ni fallor, quoui Libanius in epistolae istis libr. IV.Callistionem appellat, amicum Sallustii praesochi prastorio. Nam poetam ulli fuisse Libanius quoquae tuis vestatur, perinde a Soerathsa Porro Libani oratis in mortem Euliani citatu a Socrate III, 23. atque Sozomeno VI, 1. Sed neuter tabaniam cistavit, ut ex eo hauriret, sed potius ut eum refellere Nam res Iuliani aliter a Christianis aliter a gentilibus auctoribus tradi, vix opus est quod moneamus. Ipsam orationem habes in editione Reishii tomes pag. 229 sqq. Themisti orationem de consulatu Ioviani allega Socrate III, 25. et Sozomenus VI, 36. De Eusebii Scholastici denique atque Ammonii carminibu3, bellum cum Gaina, rege Gothorum, gestum Menectus, haec habet

δῖτο πολέμου γενοιιενος ἐν τέσσαρσι 'σιοι τηρωικω μέτρω τα γενο- ρ να μιγήσατο. καὶ προστατιυν οντων των πραγματων, σφόδρα επὶ

100쪽

Quibus absolutis quam multa sive prorsus intacta, vinccampum iam primum ingressus, tanquam Bregrinus Praetergressus sim, sive leviter admodum tacta reliqHerim, bene sentio. Neque tamen me poenitet, menses, qui concedebantra huic commentationi dedisse, dummodo ad historiam Christianae ecclesiae collustrandam, quantulum id cunque sit, contu IE-rim. Nam cum ex nulla alia re Christiana religionis divinitas probetur luculentius, quam ex historia, ex eo, quod tantam vitae sanctitatem tantaque miseriarum solatia hominibus praebuit, quodque licet a tot acerbissimis adversariis quassata, in- Concussa etiamnum stat, nos oportet anniti ad veritatem historia ecclesiasticae, multisariis corruptelis obscuratam, illustrandam, quo divinae nostrae religionis redeat Prisca auctoritas Priscumque momentum.

CORRIGENDA.