Commentatio de fontibus, quibus Socrates, Sozomenus ac Theodoretus in ...

71쪽

sacra scriptina desumtis, Chri cliam dicit emam atqMe persectum de m κατα νωσιν. Ariariam doctrinam damnat, sed ut antecedentia symbola vocem suoουσιο omittit. Inter Secundum atque tertium intercidit symbolum, ab illa ipsa synodo promulgatum, qtio apud solum Athanasium De synodis f. 24. obvium est. Cuncta ista symbola eo consilio ab orientalibras edita sunt, ut quanto ab Arii erroribus, tanto ab Athanasii dogmatis sese recessisse publice commonstrarent. Primum atque secundiam symbolum editum est anno 341 , tertium anno 342. et quartum 345. Socrates I, O. 18 19. Athanas. De synodis tom. II pag. 35 39. Nicephorus , 5 atque X, O il primiam, tertium ac quartum habet. Illarius De synodi g. 29. secundum dati an- si colleet concit 'om. IlI pag 1339-I346. Symbola Sirmi exposita tria Primum symbolum, diatum anno 35l, Nicaenam fidem tuetur, praeterquam quod vocem Wιοουσιο Omittit. Secondiam, scriptUm anno 357, Arianae do Ctrinae favet, atque vocem Oριοονσιο et ouo- σιο reiiciens Filium Patri dignitate ac maiestate cedere statuit. Tertium, omissa voce 'ιοουσιος , Filium docet atri κατα παπτα ιιοιον. Postremiam sumbolum a Marco Arethusae episcopo, Sirmii Midem compositum, sed Arimini demum praelectum est anno 350. Socrates

II, 30 37. Athanas. De synodis to m. II pag. 721. 42. 44. Hilarius De synodis col. 174. 156. primum ac secundum dat; sicuti Nicephorus IX, 13. i. ansi CoueCt concit tom. III. pag. 257-266. Fidei expositio Aeaeii, in synodo e uetensi raelecta

damnat, is Filirim atri quoad voluntatem tantum parem esse

72쪽

docet. Sed si ipsa synodo improbata es Socrat m, M. Athanas. De synodis tom. II pag. 46. Epiphan. Haeres. 3. f. 25- Hilarius, qui synodo intersilit, Contra Constant Iibri II. g. I3sq. per tom. II pag. 537. Nicephorus IX, 43. Mansi Collectaeoncit tom. L 319. Fides a synodo, v mcen congregata, romulgata uno 360. Proxime accedit ad tertium illud, quod sopra commemoravimus, symhoIum Sirmi editum, nisi quod locutionem oμιος

plane interdicitur. Filius Patri nuncupatur hoως. Omnes Vero opiniones hisce contrariae damnantur. Socrates II, 41. Theodoret II, 21. Athanas. De synodis tom. II pag. o. Nic phorus IX, ansi Collecti concit tom. III pag. 309. Fidei uellu a Macedonianis ad Liberium missus anno 365. Macedoniani Roma episcopo Nicaenae fidei confirmationem

offerunt Socrates IV, 12. Gomm. VI, 1. Epiphar Scholast. II, 24. Dialogus Constantii imperatoras eum Liberio, Romae episcopo Constantius Liberio persuadere studet, ut commvnrcatione cum Athanasio sese abdicet. Quod cum Liberius constanter recusaret, in Thraciam relegatus est anno 355. heodoret. II, 16. qui, ne ex suo ingenio dialogrim fluxisse putes, addit eum perscriptum esse a Viris, qui illo tempore vixissent. CL Planehs

Gesehiehte de christi. Dchi seseliach tmere. d. l. S. M. Quibus seriptis originalibus, a nobis deinceps expositis, si

ea, quae apud varios auctores leguntur, diligenter inter sese comparaveris, multas inhaereres discrepantias invenies Cuius rei

73쪽

curas in eo posita est, quod quae latine scripta invenirent in

ramum Verterent sermonem. Variarum vero versIoniam vix aliter evenire potuit, quam ut essent multae varietates. Sic Constantini epistola ad Saporem, quam Theodoretus habet, ab ea plane differt, quam Eusebius dat Sensu quidem non differunt, Sed dictione atque eo, quod librariis hallucinantibus, in epistola apud Eusebium statim ab initio totus locus excidit, qui

heri suppletur e Theodoreto, epistolam multo integriorem eX-hibente. Duarum epistolarum synodi Ariminensis ad Constantium, eum, quod ozomerius IV, 18 disertis verbis dicit, o latino sermone in graecum versae sint, aliam apud Athanasium et Socratem, aliam apta Theodoretum version om habemus. Sic porro epistola Serdicae synodi ad omnes ubique episcopos, --que synodi lexandrinae epistola ad Iovianum, quae recitantur a Theodoreto, diversae translationis. sunt ab iis, Vas Athanasiris praebet. ari modo pistolam Constantini l. ad Alexandrinos, et Innocentii epistolas ad clerum populumqtie Constantinopolitanum, atqtie ad Ioannem Chrysostomum datas Sommentas, epistolas Constantii ad Athanasium tres Socrates e latino sermone iri gra octam Versas esse Nerto profitentur Symbolum denique Sirmi expositum sectandum ac tertium latine primo editum et deinde in graecum sermo.nem versum esse dicrant Socrates . . et o mentis IV, 6 De tertio tamen symbolo Montisticon ad Athanas. De synodistoria II pag. 21. annotat haec: Latinam hancce dΘm primo nisso editam Ioinde graece versam Birint Socra os et SoZonaonias. Quos tamen athicinari putant viri complures eruditissimi, Hod. Marco Arethusio, graecis homine, a ceteris episcopis eleeto, concinnata fiterit, ut Germinius, oculuitas est s ennarrat In epistoIa sua Rulianum apud milarium Fragm. 14. sub finem.

74쪽

Quod itidem confirmatur subscriptionibus, quas affert pi Phanius Haeres. s. num. 22. Ubi arcus Arethusius primus subscribit, maximaque ribserabentium pars graeci piscopi sunt Aliam Dfert Valesius rationem, probet, eam Iraece driisse AEditam, quia nempe Athanasius, tibi assor monumenta, e latino sermoriei graecum Versa. de ea re perpetuo admonere soleat in monadeo firmum est hoc argi mentum. In pologia quippe ad Cori- stantium pag. 309 epistolam assert, e graeco latine versam, Rhain illud indicet. Itaque graρce an liti ne primum odii fuerit cilla fides, incertum est. Omnia denique Occidentalium scripta, Mae pud nostros auctores oeciarrunt, e latino sermone in graeciam esse translata, etiamsi hoc tacent, per se patet. Quod ad primariam de hac re quaestionem attinet, quaenam illarum versionum, quarum praesertim textus originalis periit, sit auctoritas, cum dictione quidem Varient, Sensu vero congruant, larum de earum integritate detrahi statuendum est. Iam vero numeratis atqrie examinatis scriptis originalibus, ad alterius generis sontes, quibus Socrates, OZomenus ac Theodoretus in scribenda sacra historia usi sunt, ad auctores scilicet historicos enumerandos atque examinandos accedamus.

Auctorei historici.

Quibus historicis Socrates auctoribus usus sit, ipse in Exomdio libri secundi his prostetur verbis: Hμεῖς Ουν προτερον ' νρδε- Οαολουθήσαντες - πρῶτον καὶ τὸ εὐτερον τῆς ἱσrοριας ιμον ἡ κε νω ἐδοκει--προ ραμεν. 'AM M τοι τρiτου ἄχρι του , ' μου βιβλioυτα μῶν παρα Ῥουφένον λαβοντες, in προορων συναγαγοντες, τινα

75쪽

. 'εῖσιν Sozomenus ac heodoretias de scriptoribus, unde hau- Sertant, multibi In universum exposuerunt Passim quidem non SoIram a Socrate, verum etiam a Sogomen et Theodoret aucto- T. citantur Quae tamen citata iam cumulare . importuniam io-TΘt. In singulis scriptoribus recensendis, quo iam procedit cor mentatio, aptius collocabuntur am ut tibi persuasum habeas SoCratem Ceterosque ex auctoribus, quos infra recensebimus, revera hausisse, quo possis opera anctorum illorum cum nosιris comparandorum M persedere, ipsos cita in auctores exponere Com ni odissimum videtur Iam vero cum Socrates, Eoz'menus cTheodoretus ex Eusebii ita Constantini Magni res sub eodemi inperatore in Ecclesia gestas, quibus historius inuas,rdiuntur, postissimum hauserint. hic libelIus primus esto quem exami

Eusebii Pamphili Vita Constantini regni M .

Prae ceteris tenendiam est, Non res a Constantino gestas memoriae prodendi, sed eius virtutes unice ceIebrandi Eusebium D Citatum hunc librum invenies Socrat. lib. I. cap. 1. Rota 16. Sozom, lib. I. cap. 3. Theodoret. lib. I. ap. l3. Gothosrodum aliosq- , qui Eusebium huius libri .etoso negam, fusa resuint M a Script Byzant. pag. 81-M.' Ipse Rusebius lib. I. ap. xl de omnis orata: τὰ μὲν σύν πλη7-

76쪽

habilisso consilium in suxerunt illae Iaudes, riae Constantinum ubicunque strenuissimum ecclesia Christianae ProteCl rem, rarius vero Hamvis multis maculis Bdspersum, ceteroqMira

tamen insagnem, principem ceIebrant. Ex eodem illo cons Ito prodiit, quod quibus au Constantino conciliari videretur, a mire exaggeraret, in minus, res sive detorqueret, sive omnino taceret auctor. Etenim si omnibus illis virtutibus Constantio uspraeditus fuisset, quibus eum praeditum extollit Eusebius, nemo unquam princeps extitisset insignior, nemo clarior Attamen sibimet ipse contradicit auctor De eo potissimum, quod sub Constantini imperio iudicum gladii otiosi iacuerint si , paterno principis amore potius, quam vi ac dominatione, populos coercente, gloriabundus, ob quam clementiam imperatorem collaudat, ob eandem alio loco a sese impetrare non potuit, quin eum a multis reprehensum confiteatur D. Quis porro credat, eius celebrari potuisse clementiam atque humanitatem, qui ut alia plura taceam facinora 'n ne filio quidem suo pe-

παρατάξεις πολέμων, ἀριστείας τε καὶ νίκας καὶ τρόπαια ἁ-ἐχΘρῶν, Θριαμβοτ π ὁπουποτ μοιγε, στρος τε δ συμφέρον ἐκ

ουδν Θεοφιλῆ συντείνοντα βίον λέγειν τε καὶ γραφειν εποβάλλοντος. in Lib. III. ea P. 1. M Db. IV. cap. 31.s' Veluti duos raneorum principes hello aptos Constantinus eris obiici iussit, quo gentis primores a rebellation detorerontur. Eodem suppIicio affici iussit Bructeros captos Eunomiua Paneg. I. 12 3. Pari modo bello captos lexis proiecit testante Zosimo III. 17.

77쪽

D.rcits Nihilominus Eusebius ita: Θεὸς νικητην αυτον παρα τοῖς

ttat , ipse adeo usebius Constantini vitia aperte profiteri cogitia M) Quae tamen eo quantum fieri potest tegere stridet vanus in clor, quod imperator propter insitam animo bonitatem mali-griis hominibus nimium crediderit. Quod si porro tres Constantini filios, tanquam sancta Trinitatis effigiem quarti duntaxat, matre crudeliter obtruncati, multa fit mentio celebratos 73d Prehendimus quis demum aequo animo hoc ferat Atquod Constantini filiorum educatione ad humanitatem pietatemque visae Eusebius gloriatur '' , experientia parum probavit. Ut denique Constantini maiestas eo clarior at atque exzelsior, sortenta portentis adduntur 'D. Ideoque omnia praeclare gesta Constantinus perpetravit ut de propter summam pietatem sanctimoniamque i0', quod minime sibi persuasum habere potuit Eu-

Do caede Licinii, sororis suae mariti, vide Eutrop. X, Domapplicio Sopatri philosophi f. Zosimum II. 40. 4. Crispum a Constantino patro necatum memorat Zosimus II, 9 5.

mirabilia Ieguntur, historicum maximo dedecent. am Ad hanceo Constantini saetatem quaecunquae torquet auetor Sio Labr. III. eap. 3. tradit Constantinum aes pingi iussisse crucis ab

78쪽

sebius, carissimus princeps Hactenus Constantinus ab Eusebio summis extollitur Iaudrbus 103 . Ab altera vero parte auctoria tacidubie Constantini laudi male eonsuluit, quod eum episcoporram non tam clemsntfm patroniam, sed potius hi malem paene dimin--rim servum exhibuit. Si fidem Eusebio habemus, imperatoTClericis adeo addictus erat, ut sine illis esse tiara scisti aeret. Sed cogitemus episcopum haec tradentem suo ordini haud inimicram

gno pupra capite posito, atque supter pedibus dracone prostrato, eo scilicet consilio, ut Iesaiae vaticinium XXVII, 1. ratum sereti Porro in nummis, qui Constantinum expansis in precantium m

dum manibus exhibent Eusebio IV, 15. interprete indicium ἄση α -- πῆ vx πίστεως ἐνΘέου πεστήρικτο Ἀναμις Hatio a viris doctis depmhensum est, nisi imitatio Alexandri Magna, an nummis havd. raro resupino capita repraesentati quem eas- exmpla sequi gaudebat Constantinus CL Euseb. Paneg. VI, 17. 1. 2 et 21, 5. . Echhel Doctr. num veter vol. VII l. pag. 8O Uolhela Beschreibun eine Silbermiinge Konstanti de Grassen S. 80. Eadem est Tatio eorum nummoram, qui interpreta Eu-hio IV, 3 in coelum Christianorum recipiendum exhibent Coris antinum. Nam manus o nubibus porrecta non utique illam imterpretationem iubet, quandoquidem a gentilibus quoquo elatio

inter deos pari modo depingehatur. AELAEch II. l. pag. M. 303 moe nimium Eusebii Iaudandi studium merito reprehendit Socrates an exordio libri primi. - τῶν ἐπαινων που μ ν ω καὶ τῆς παν- ηγτρικῆς ἡ ψηγοριας πω λόγων ἄλλον, Δ ἐν ι μίου φροντι- σας ε περ που ἀκριβῶς περιλμβεῖν τὰ γeνυμενα. Cf. quae Heynius in universum de panegyricis circa Constantini tempora florentibus octo disputavit. Opuso Acad. t m. I. pag. 2 sqq. QuEm locum, ut panegyricoriam illius mPoris ingenio perspecto eo milius praeaam et de ma totainucium, liberator appoauissam, nisi

Iongior esset.

79쪽

Id porro historicam Eusorii fidem admodum suspectam reddit, quod Constantini Christiani nimius laudator, de eius adver- aBriorum gentilium ama quantum fieri potest detrahere studet.. Dod si Licinitim crudelem avarum libidinosumque dicit, nos Corisentientes habeat, sin vero eundem secundi belli cum Constantino auctorem, id quo bellum unice a Constantino ait susce- Ptiam, ut terris a Licinio vexatis religioniquo Christianae a eodem stas pressae subveniret, et sibimet ipsi, et genti linus historicis r fragatur sa Quis tandem est, qui non aversetur Constantini crudelitatem, qua ad imperium suum stabiliendum erga Licini-Mm, sororis sua maritiam, eiusque familiam saeviit Attamen

Eusebius illam eo oblitterare conatur, ut Licinium suosque belli iure diiudieatos damnatosque singat Ra .

Restat ut paucis exponamus, quid nobis statuendum videatur de isto crucis signo, quod Constantino, contra Maxentium proficiscenti, in coelo apparuisse auctor est Eusebius 104 . Nam stitiam momenti est res, quandoquidem eo ipso Constantinus a. Christianam resigionem adactus esse dicitur. Quocunque demum modo res sese habuerit nam miraculi inrerpretatio dubia est, neque virorum doctorum coniecturis de hac re iuvat addere novam , hoc potissimum nos subit mirari, quod Eusebius rei, quam non solum Constantinuiti, sed tua eupin milites spectasse ipso testatur, nullum alium auctorem affert, quam imperatorem iam pridem mortiuim, qui sus de hac re addit i eiurando certiam Zosimus II. 22, d. 6.3 o Libr. II. cap t8.

80쪽

orem fecerit. Porro praeter Eus tum aequalis scriptor hanc rem attagit nemo. In superiori denique partis Iahari, quod Christiani somnio apparens Constantinuim secundum crucis signum an poelo conspectum fabricare iusserit. filios imperatoris, ait Eus bius fuisse depictos, cum tamen anno 311., quo illa res accidit, unus tantummodo filius ei natus esset Dale tandem signum Constantinus fabricari iussit, talia iam multo anto in usu fuisse, veteres numini ac monumenta se Diestantur Constantinum igitur signo iam diu usitato in Proeliis usum esse, idemque manu tenentem Romae es depingi iussisse - , nemini mirum videbitur Neque postremo subiecta illi imagini inscriptio latina, qua

απο τεστισα, Neque haec, inquam, inscripti, des isto miraculo utique cogitari iubet. Ideoque res labellae similior est quam veritati Cetera, quibus Eusebius contra veritatem peccavat, iam ea magis ad politicam quam ad sacram historiam spectant, en meraro mittimus, in Praeter rem logiores simus.

Athanasii 4eristia. Athanasius Socratis, Sozomeni ac Theodoreti primarius sona

haud dubie nuncupandus est Cum mim nostri auctores Arianis contentionibus describendis praecipue operam darent, ampli rem certioremque auctorem Athanasi habere Poterant neminem. am Eehhe Doctri num veteri vol. VIII pag. 4s4. Vii. Constant. lib. I. cap. 40 Histori colos lib. X. eap. s.