장음표시 사용
501쪽
Zabdan j,inquit Plinius liba co3. dens exultat Et si in aquas labam motus terraeo latus l. v sideruntas tur, ipse casus vicina conculi nu
existimant fieri, sed illoruin tri . quibus ulmina asi ignant; fieri autem meantium csim Ole, aut co. gruentium , de maA me circa quadrata mundi. Ex ali , reset rur, Altrologos vim hanc tribuere plactu excitato a lapso pondere. H. comi a Seneca ex Anaxi inen led sorte breuisententiae ab Aristotele telatae plures ipse considerationes adiecit veluti illi opili ionico-giuas ParinenldeSNDemocii susnetis praecipue Saturno cum Ole apud Plutarchu in . eo quod ceri a
sed strictius ista , qua in fabulas
terra motu . Naximenes apud Aristotelε
sit in inedio oc aequilibrio susipensa , ideo non mouetur, sed taui ei concutitur inias natura sua d beat moueri, de in disterentia torulat quide in mοι uiri, non tamen inclinationem ad motum et q. inchoationem Albertus, lib. 3. inereor capit. Io quidam, inquit,sequuti Pythagoiam dicunt terram esse animal,5 in terraemotu temere fragore & calore febrium quando calido vel frigido
ultra complexionem suam terra alietatur. De hac opinione se
'' su unius partis terrae super aliam, quitur seneca, dum recte valant
id duobus nodis,siccitate hu venae, per quasi anguis de spiritim M tempore pluuio ic permeat, nulla fit motior cum co Quia parte, ter I rumpun. ur male se habent , tunc egitatura vel ob nim am se citatem, vel, ob sc terra cum libere in ea discur nimiam humid talem relaxant . runt spiritus, quiete se continet et apud Senecam vel hidem Anax, ruinis praecludatur alicubi via, meae scis .nplius sentit terram oritur quassatio.Nouiter Keplerus ipsamibi esse causam sui motus, pio animatione terrae plusquam nec extrinsecus incurrere , quod sollicitus,hunc tremorem proin illam impellat sed intra ipsam tiore terestris vitae operatione adis ex ipsa qualdam partes eius deci mittit de re, quas aut humor soluerit, aut ignis exederit, aut spiritus violeutia excusserit. Sed his celsantibus,
aio deeis propter quod aliquid
abscedat aut reuellatur. Nam pri inum innia vetustate labuntur, nec quidquam tutum a senectute est . Itaque quemadmodum in aedificiis veteribus quaeda in non a percussa, tamen decidunt, cuin plus ponderis habuere, quamvirium cita in hoc uniuertis terrae corpore euetiit, ut quaedam a te vetustate soluantur de cadant,&treinorem superioribus a fierit, primum peripla in separationem, deinde quia cadendo res liant so
lido eiceptae, astari lae, quas ,
Contra Anaxime ne arguit AH. Restiatu .stoteles, tum quia terra appareret multipliciter subuersa. nain toties terrae Ortionibus labantibus, de quid eiu in notabili quantitate, latantum ut tremorem terreae indita cant, non possent non apparoreta
plurimae terraru in submersiones. Tum quia debebat Anaxi in enes assignare causam , quare in mopotius loco, quam tu alio fiat terrae motu S, cui nulliis notabilis. dccospicuus excelsus ccitatis hu- in id uatis si iiij s. Tu in quia sequeretur semper rariores, ct ininores suturos teriae in Otu, atque
tandem penitus celsaturos ; quia decidςcium in teres moxu partibus Goo leuaes
502쪽
η . lib. a. de Meteoris aereis.
errae, tandem deficient inserio partes. At medici dicent, porta,
res cauitates. Quod magis confra i ni mali unam partem treme. matur, quia terraemotus ali tuam re,in palpitationem pati , de noudo ad duos annos durat imo diu aliam. Sed plura tract. superior. tius, ut instareseremus at sito cap.5 dicta sunt contra terre anities lapsa suillat tellus quoties in mationem. Pro eleganti tamen abiennio tremuit, qualiter non a me thaphora dictio set, terram a tota lapsa in ruinas fuisset lota iii star animalis tremere. Ita Abarnen eiusde planitiei est ea regio cuc locutus videi ur in suo canti.
-dere de depcimi Bene item arguit patientis Agricola de ori λ:1 e r. lib. v. Ab aqua mouerit, iram, nec ab in pluras eius, quUd corruit fr7gor, longius uno dictum, nee uno modo. T aut: qui ἀπ- lig ditur,&e, audietur qua corpo es apud Aristotelem di Senecam tria aquaxis, in quod est lapsuin,qualsatio: tota ira teria subieeto iudica nil esse cavs moerire tuo sentiatur e coiitrarium more portari, ex iiὶ natale instar tar m tm n terraemotu contingit, raro so nauigii lac ith et E eses, nauigiunus, mon ad modum intensus, quamuis graui lim. inclinari ali-2Iemor autem maximus . Aod a quando lex zera sini- quod etiam si concedatur intra sita inagis surg e . Democritus terram plura decuricie flumina , apud Atilio talem dicebat', ter- non tamen esse debent lolige pluis ram leuam acrata existent ei oaa, quam sint supra patentem ter aliam mul alii pluuialem suscixae superficiem sat lapsus rupium pientem, ab hac moueri. Cui raditerrarum apud no ratissimi sui, uim a inplior sic, ite P. Oprerea exiguarum partium , necun eam suscipere pollini auitate quam videmus cadere mosves, cie terrae, vim inseri, eamq comm. 1erram ex laptu tremere Ialium et Alio etiam modo,cum terra Pollae moest, terrae porcioneuo alicubi exiccatur, attrahit prolapsam resilire in modum pilaeiv:.. pterea aquam, haec triumpe ad. Memus enita rupes de alia sintilia in aridiora illa loca commouet corpora nihil sursum subsultare,id terram . Aliter Metrodorus apud facit pila, quia rotunda est &le Albertum, aqua pluuiali Inotum uis. Contra Parmenidem, de De hunc fieri opinatur: terna, inquit, mocritum suu , quae insta die e post humectationem exiccatur, mus de quiete tetiae . Insuper si ex adeo scinditur adueniens aqua
aequilibrio detineretur tem ad pluuialis decidit ad terrae cauitauersus impie isam suspensione ne es,& in aliquo loco congregatur
ruat, ex ea de detineretur,ue con in tanta quantitate quod terra cutiatur,quia eade est de utraque super aquam natet declinante- ratio Deberectota tremere, cum autem aqua ad locum inferiore,
aequaliter tota inclinetur ad desce terra , quae natauerat, labitur sum. FreqUentes, immo continui decidit idq. motum se . Alij foret terraemotus, cum nunquam aba lim terram treniere , sic ex- deficiat ea propensio. Contra py plicant. interiores amnes, qui
thagoream trepidationem obter terram excurrunt, aliquando aurae animationem sic arguit Sene is aquis excrescunt, de relictisca si terra hac causa mouetur , ut ripis violenter in obstantia incurant inal, tota simul vexaretur se runt di cum supia ripa non ad .hris enim iostra corpora simul ad sint camporum ' planities sex
ancium impcllit secudum ouiues quas aqua inundatur, ed aliqua
503쪽
quam elementum superius m uel aerem, ita aqua ut elementa iii serius de proximul terrae ad bet mouere terram. I ii contrarium arguit Aristote. Centra le , omnis terra simul tremetet, Vterrae latera , haec urgens aqua verberat quousq. decrescat sc q. motus aliquis terrae fit. Poteit , inquiunt alii, contingere, 'cali. quam regionem riuus alnuens exedat, ac secum trabat aliquam molem, qua lapsa, supposita quatiantur. ΙΤOtest in interioribus de ocultis lacubuo maribus maior solito oriri tempestas, sc aliqua
pars vehementius impulsa moueri Potest a nimia a tua vitiari alicubi landus terrae, a s labi. Illud i niuersalit adducitur adprobandum ab aqua esse terraemotum. quod frequenter tu insignioribus terr*motibus erum putnoui fontes, quo praesertim argumento utebatur ales. Sic in n1- uigils, inquit ex eo Seneca, eue. nit, ut si Hiclinata sint,&abiere in latus, aquam sorbeant, quae in omni onere eorum, quae velit, si
immodice depressa sunt, aut sufersunditur, aut certe dextera , ni stra i solito magis surgit Albertus haec addit in septentrione
iuxta mare quas continiae terra tremit,ut si lio inci vel equus ortiter ibi currat, subtus terra treme
repercipi tui pei longum spatiu;
in tantii iri, vivata plena liquoribus eisui dantur,id. ex eo,quod ea terra magis subiecta est elemeto humido Insuper supra terra
efficaciores sunt adcommouenda corpora inundationes aquaru , quam venti; raro enim a veiul S, quamuis requentibus , domus prosternuntur 5 arbores eradiis cantur, at vix sunt inundati Oiles, quae talia non iiii erant ergo etiasubtus terram efficaciores eram caquarum violentiae, quam ventorum adcommouendam terra Fo magis, quod venti ilica io res sunt supra teriam tanquam in propria re ione Icubi in Dra ima copia generantui e contra aquae, quae semper inferiora e tunt, eis caciores sunt intra terra, in locis profundis, ubi tam et aventi vix locum Jabent . Ad quia tota instar nauigii natu aquae, ut ait Tales at ad breue spatium se extendunt terram tus. Nunquam nauigia una tam tum parte iactantur, nec id igitur in terra, quae nauigiuin est i Oceano Nunquam humectare iatur locus siccus, quia tremeret, si tremor fit ex infusione aquae Spe 'cialiter tremere ut loca tanuum . SSpe tremuit terra,& nihil humoris noui effluxit. Undae , lateribus teriae circumsundere litur , sicut
innum illibus v. le inus accidere, ut incretuenta aquarum quoties
nauigia decidunt , in lateribus magis appareant. Quod argum tum efficax est ex aduersari, pos tione; is enim terra a tir starn uigil concipiendo, non orbicula re. n , sed lateralem figuram ipsi attribuebat, ita quod litora essent instar laterum nauigil ac proinde aquarum effusio fieret e mari ad litora. Non tam exigua fieret eruptio aquae, sed ingens in unda. tio Aqua esus per terraemota non nisi unum latus occuparet de ex altero potius aqua deficeret, di terra discooperiretur, scienim coiit iugit in nauigiis Pariterva nae sunt alia aquarum machina-inent ad commouendam terri Et via tueri aliter contra omnes est, quod requetius ex terrae. notu si' ritus poenis erupit, quam aqua, aliquanda etiam cinis potius igi , tu est abiene 5 si ritu.in opinio. ne Democi ti, ex maiori grauitate deponderi aquae, terra potius descenderer, inutat et urcentIugrauitatis, quam tremeret; iouae nimio iustis magis deorsum im pellit, quam agitet hinc inde , vel deprimat aut sustollat. Fre quentius criatremit tem Pore o oo, sere
504쪽
m enitatis, quam pluuio . Ex ea
ratione siccita is sequeretur teris rae inotus fore vehementi minos in summo aestu, cum tamen eo te mispore vix unqua fiat. RIare apudias aquae arguit quantitatem spiritus 5 vaporis, qui generatur, de spiritust pie est cauta, siue aqua in spiritum reiis tuta , additq in huius confirmationem de iis locisitos sapitis intumescit, lacriter adeo pauidis trementibus: di.
litora percutit, nec tamen ea a Ommouet, mulio minus suctus aquarum sub erranearum posilit terram commouere; nec enim intra terram maiora , sunt maria, nec magis ventis agitata. Nu- luam terra sursum attolleretur in terrae motu ex qua uis aquarum vi, sed solum nutaret, at aliqua n. do terra furtum estertur, monis res nascuntur Fundum terrae novitari ex aqua , qua in sustinet, de ex hoc labi conita ex perpetuarum aquarum fundo,ueque enim labitur terra subtus mare vello..cus. Estod untur putei ad maximam profunditatem , neque tamen reperitur terra vitiata, quae uinam minetur Bodinus etiam contra eos, qui terraemotum ab aqua fieri probabant,ex terraemoxit experimentator, quod ipse solauit terra lancea longa ilex uit ex foramine ventus,qui feIe diruerat domum. Hae narrat L ne non pol sunt alites admitti,
quam depeculiari aliqua eg onis parte, nullatenus tamen viri.
uer aliter de septentrionalibia plagis, quae sane stabiliter conssistunc, sicut nostiae Venti supra terram generantur quidem maiori copia, per aerem tanquipei propriam regione discurrunt, α libere unde quaque peruagantur, ideo non ad coenicaces iunt ἔvahidre, re, enim evadunt, cun
perstringuntur, quo modo vim inferunt id vero contingit intra
terram Aquarum cluuiones magis nocent supra terram , quia
obuia habet, quae diruant domos, tu Fenariens sc arguit oportuis arbores, alia q. quibus carent loca et aquas maximo impetu surS subterranea, in quibus aquae quie- erumpere, ac ipsam urbem nun te decumbunt Ad ultimuliconindare; si enim longiori stringata stat spiritum ei te, qui impellit ae- aquam recta linea sursum impet revictaquam, atque ad. o terram Ii videmus altius clo pedibus , ipsam, vadet Albertus hocaisu-ia ulto altior tunc suisset, quando mentum appellat derisorium
tanta vehementia terraii quatitabat. Nota vero Aristoteles, non Propterea terraemotum fieri ab a-qIia, quia ex terrae motu consequi solenti Oiὶae aquarum eruptiones. Nam eruptio aquarum est stem potius,quam causa terrimo. tus quo anodo venti sunt caula s. suctuum, non E contra. Et alio
qui posset quis etiam dicere, ter.
CV m neque terra sibi ipsi vim
inferat , nec propinquum aquae elementum eam concutiat, xam esse causam sui motus, quia de duobus superioribus elementis sicut enunditur aqua, ita aerra luatitur,euertitur,&quasi effunditur. Ad aliaritiae contrarium reter Albertus idem respondet, si concedaturi ,ca,in quivus ab liiii quisitio superest . lucidiam exi s an utrumque simul terram
In primis notat Alberi me fiteor. cap. s. erem in naturam sta ab abis iadat aqua,facilius tremere,id pro tu aetis no polis mouere terram avi inii.
505쪽
tanta quantitate intra ipsam, ut soni fit in terraemotu, insigni sta. ad id sufficiat. Et quidem praecise men agitatio ut aer, tantuin abest, ut inti Alio modo sumi potest aer, ut so:
terram tinnitit excitet vim , scilicet spuitus dicitur. Est autem inierat, ut potius piompte ad ea spiritus substantia quaedam tantae loca se conlerat liatim enim aer lubtilitatis, ut spiratus nomenia illabitur in cauuates omnes,4 ad beat polim quam corporis , vim ea complendas videtur a natura maximam habet se moue di, coris ipsa deputatu, Anaxagoras Cla pora quaeque peruadendi, esto ue gomenius tamen, ut eum refert iubstantialiter ignis, vel igneae ie. Aristoteles, dicebat aerem causa re naturae exhal. ioci dici tamen re terrae motu, putaba enim ter solet aer, quia corpus quodlibet in ab aere propter suam latitu tenue aeris nomine accipitur. Adinem sussilieri, eumque aerem, spiritu igitur motum teriae Droue qui infra terram est . conari sursu tires, sapienter censuit Aristoteles ascendere, impediri tamen a lim Optimis probationibus. In primis. Derficie terr densatae ab imbria ab eo inquit, corpore diceiadum Dus, propterea eam concutere est concuti terram, quod est ina. Bum vero aerem appellat aetheo xime mortuum , impulsi uulnxem, quo modo videtur intellige. aliorum corporum e uiutino dixe aerem accensum . Aristoteles autem est, quod a se est vehente
ait, nimis simpliciter, idest inco tissimum &ad maximum spatius derate talem sententiam fuisse sui motivum . Si enim est eli
prolatam , propterea ininus di mens, magna vi obstans corpus linis gnam, ut in cam ratione, Oppo pellit:&cum sit motivum ad ma nantur Anaxgoram vero redar gnum spatium, ad magnum itemguit, quod supponat, non totam spatium corpus impellit. Ex tali terram ese in infimo loco, sedio istagnitudine spatii fit , ut vis sittius unam eius partem se supra, maxima debili se uim ad breue aliam infra esse planam, cum a spatium languescit. Est autem ve. men sit orbicularis figurae. Neque te mens, quod breuissimo tempo. 1 hac sententia reddito sunt ra remouetu'. Ad plurimum auterntiones accidentium terraemotus, spatii ait illud corpus dici noueri. Cur v. g. vno potius tempore, qua quod per totum ire potesta sunt alio potius autumnod vere, tu enim quaeda in corpora, quaestu.
hyeme di aestate fiant. Immo se rima loca penetrare nequeunt per terra moueretur,semper enim Has autem conditionees ait coa- aether conaretur sursum ascende gruere corpori subtilissimo; liuiuia re semperque obstaret terrae m. modi enun es celeriter mouetur,
perficies Metrodorus Chius di de ad magnum spatium, Momniaxit, que in ad inodum vox an penetrat. Spiritus igitur, qui te-
tantis indolio clausa per totum ivissimus est, apte dicetur eis ravas percurrit, ac resonat non sine valentiis mus. Sic etiam constat tactu, ac tumultu sic vastae ter in vetis procellosis maxima spirixarum spe uncae suun habent ae tuu vis sic e in spiritu fulmina. Tem, quem percutiens alter aer ii, quo tam muria intra celerita superne incidens agitat nona' i te vastantur. Hinc concludit, ne-ter, ac tu dicta voce contingit. que aquam , ne lue terram, sed Sed hic supponitur aerem natura spiritum, cum intus ei suxerit, S: sua moueri&agitari Praeterea postea exhalat, mouere terram instar vocis indolio resonaret qui Confirmat vim istam spiritus adem , sed non concineret sensibi cio mouendam terram ex vi qua
ιιις tςIIani et atrarum vel albi modicus quandoque spiri
506쪽
η 8 Lib. 1. de Meteoris aereis.
moiret nostra corpora, ni conuul vis, nisi demus explicationi oesi, sones quaeda tanto impetu fiunt, dicendo inultitudinem aquarum, tetiam si multi sinu vim repel- vaporum adiungi cum multit attre enitantur, nequeant tamen a dine exhalationum, quia non suris aegrota litium motum lupe Iare et unt exhalariones est erra, nisi se ita autem seminet maximus spiri humore affecta, atque adeo e tu ad magnum terrae corpus, ut piosa exhalatio est ubi terra pluri. paruus in paluo. Probat etiam sie inum madet, atque sic muli uudari aspiiitu, quia maΣimi&Pluri vapore in uonit causa inisi per aemi terraena citus sua in traliquit cidens, quatenus indicat multilitate . quando scilicet spiritus in tudinem exhalationum calida iitrat tiai continetur . Tuineti S siccaruna. Ad hanc sententiam q. ita fiunt magisncctu, quam in ponentem spiritum queum proterdiu,&quando in die, poἰiu in causando terrae motu pertinere nieridie. Insta aurem melius ex potes Pythagoras,qui apud Alberplicabitur,qualiter ex his circum tiam dixit, terraemotum elis qui- stant ijs temporis sequatur terrae dam ebullitionem Humor enim,
motum fieri , spiritu . Iterum re qui iubterra est, ob ignem ebul explicat toficinat exemplo mo clit, Scis e fit motus instar aquς bul-
tuum quorundam Iaeteri a tura clientis in olla.Verum quamuis tolium nostri corporis, ut enim in tum mare se intra terram, de erpore nostro vis spiritus interce. ebulliret, nunqua sustolleret teris pii causa est tremorum tui ram Potius eam attolleret,quam suuin ita&in terra similes O hinc inde iactaret. Motus diutum
tus emcitiis spiritus. Probat ite nior esset, nec enim ebullitio du. rum inquiens huius religna eae rat per breuis limum aliquod spa- manifesta sensui pluries enisae a tum Erumpunt aquae rigidae per
terraemotus non antea desit qua terraemotum,notius quam ferue.
ventus eruptione manifesta νe tes&calidae froeade etiam se n. hementi instar procellae fora ex tentia sunt alii, qu apud Seneciterit. Quod in qua suis tempori sic inquiunt i cum pluribus locis bus euenisse in Heraclaea Ponti, ignes ferueant, necesse est ingente alias in Hiera,vna ex Aeolii is in sim vaporem sine exitu volvaiat, quilis, n qua pars terre intumuit, sua vi spiritu intendit, I acrius cum sono in tumuli speciem asce insistit, opposta diffundit: si ver dit, quota iidem dirupto, vehet remissior fuerit, nil ain plius,quana mens prodiit si, iritus cinere a mouet. Videmus aquam spuinais scintillas l. sursum eiectans , di re igne subiecto,quod in hac aqua sperso cinere non solum ad pro lacit inclusa&angusta,multo ina. pinquam Lyparim, sed ad aliqua gis illum facere credamus, cum Μ., am. Italiae urbes . violentus& vastus ingentes aquas..- ινσι. Aristot lib. de plantis videtur excitat vapores tamen cum soliasserere, hunc spiritum terraemo dum corpus obuium habent,p tus esse lubstantialiter aquam,sci' ius relabuntur iii quis in,&cuu
licet vaporem, sic enim liabet: u crestunt, quam corpus obsistens auctae fuerint aquae, inaugu proscindant. ut ostendit quae uis τα- sum locum coactae, fit ex ijstam perientia quae bullientis . Intra copiosus vapor, ut propter com terram ignis agit consumendo p pressionem te scindatur. Et in tius parte terreas, quam que a si rasubait, terraemotum ostende potius ergo ab igne spiritu e re aliquando sontes, scisa nimir halante a terra qui validior est, terra per vapores Plane hic Ari qua in ab aque vapore vis terra stoteles aliter sentit ac in Meteo infertur.
507쪽
Probabilius refertura irae motus ignis,ac in aere contingunt fulmim ad spiritum igne uin Ninc quida nari tamen inuerisimile prorsus
anescua poetarum Vulcano tetraemotum est, a tam exiguo spiritu rigite dum plures attribuerunt. Varios autem Ino suliuinali terram tanto spatio Det μοι. dos, quibus a plerisq. dictum sit concuti,4 tantum terre proscin. ignem esse causam terraemotur,re. i. Fulmen, quod ε nubibus 1 censet Alberi .M. 3. meteor.tract.2. dit, terram seriis, de vix quidquam capri Anaxagoram resertadicen nocet, statim enim elanguet vistem , ignem nubibus implicitum eius in terra; licet solida quaeque descendere, iapori immixtum disrumpat:at modicissima est haec
penetIare tecretiora terrae sua sub noxa , si terrae scillaret per terrae- tilitate cibi vapores excitare, qui motum iactae eo inparetur; nambas consumptis, quasi t.ber a vi . montes ipsi complanantur. Quod culo, conari as endere. impe si dicas, maiora esse inferioratu suo conuellere obuia corpora . subterranea fulmina, oportet ad Verum neque ignis eo modo de augmentum debitum cc propor. scendit in tanta quantitate, ut suo tonatum tantis effectibus nubes
exitu terram comoueat . Et si in ingressu vapore grauatus libere spenetrauit absque motu terr , multo quietius egredietur solutus a vaporibus Sive potius dicatur, immensas opeluncas inexcogi. tabiliter magna concipere, qua les nec capiet terra Praeterennaximus lonitus audiretur, nam
exiguus ignis' nubibus repulsus terram mouerem urgere cum in horrendo sonitu strepitri multo ipsam ingreditur:&sicut egredie magis streperet ignis maior ma-co, eam impellit sursum, ira de iore nubium mole prorumpens, scendendo iam impellere deor- tamen vix sonitus auditur in sum inscendendo moueret terra terraemotu &sere nullus.
semper sursum nunquam ad strato ex Aristoteli, schola,ut Iatus, quia Iecta ascendit neque idem Seneca refert c. I 3 inquit, enim in hac sententia dicitur,ign calor, stigus in contraria abeat, ad latera dissilere , sed ascea - , num ab altero reced.t, Unde
deIe . cum x is magnastigoris in cauer
Aliam Anaxagorae sententiam nasin fertur, quidquid illic calidi
resert Seneca in inferiori, inquit, latet, rigori cedens,abit in angam parte . spiritus crassum aerem . stum δε magno impetu agitur ἐin nubes coactui eadem vi, qua sugiens ergo de omni modo su apud nos nubila frangi solent, tu piens excedere, proxima erit, ignis ex hoc collisu nubtiam remolitur ae iactat ideo ut an- cursu elisi aeris emicuit. Jic ipse te qua terra moueatur, sole m in obuia incurri texitum quae en , gitus audiri, ventis in abdito Lu- ac diuellitiepiae nitia, donec per multuantibus. Des nil calidico angusta aut nactus est viam exesi gregatio, ac marsus eruptio, tunc diades lum, aut vi atque iniuria frigida compescuntur, ac succe fecit. Assentiri videtur Plinius lib. duat . . Dum ergo altera vis 2.cap. 8 neque aliud est, inquit, ursat, vltro citroque spiritua
a terra tremor, quam in nubeia commeat, concutitur terra . Attoninuum: nec hiatus aliud, qua ingressio ista frigoris dicatoris in Cum fulmen erumpit, inclusospia raterram, non explicati tu luxitu luctante, ad libet tale exi ter contingat. Diei silet frigidi. re uitente. Idem quod Pliniuridi talem in aestate sugientes 1 calo. xit Beda lib. de natorer verum, re aeris se recipei e abdere in quamuis admittamus, intrater terra, hoc modo frigidi res eas
rauis mil/m Prorsus seueratione se in aumo aestir, a.quc scia
508쪽
aestate essent maiores frequen mittendia n,ignem esse remotam
tiores terraen Otus , cum inmeta causam, nimirum excitando spi-
aliter continga . ritus di exhalationes educendo. I iij item ex seneca dicunt, Nimis enim inefficax est sol ad te ignem plui ibus obrutum loci sar peiacienda tetram in ipsis viscedere de proxima quaeque consu ribus, ut ignem excitet,ac validi Ginere, haec autem si aliquando eo simos spiritus educat . Meminit
xela conciderinta tunc equi mo exprese Artitoteles actioni ignis tumeatum artiuna, quae iubie interioris in terraemotus prod diis adiminiculis destitutae labant, chione. Et nos alibi probauimus, donec corruant, niilli Occurente laternos ignes e se causam trilia- quod onus exciperet. Sicut cui lationu. , quae intra terram for incenditur domus, si exustae tra mantur. Dices, aperto hiatu
bes sint, diu agitata fastigia con ignis exhalaret, at potius ventus dunt, de tamdiu disseruntur in quam ignis exit. Et si aliquando incerta sunt, donec in solidore apparet ignis, ideo est, quia ipso sederunt. Hanc opinione in Al motu de disruptione opiritus acu heitus adscribit Empedocli. Sed cenditur. R. espondetur, aepe igne
nos supra probauimus terraemo patenter erumpere , non nunquitum non neri ex Iap. partium ν ignis reliquias,cinere in exultos' ille lapides. Ec forta se nis restin. m.ώ, u. . Di sunt iij ignem intra terram ctus est obruta flamma cuiliis, imo a V Ana V Mias disserebat illapsum, spiritus exhalat seu ignis tenuis, si ab , . e quod , clausu maneat, red est nec visibilis. AI-isaia, di calidiorem , de se consumere . Sed haec dubitatio & quae pro Ere. ., propinqua corpora . quide in s responsone adduAtinus, probabi ni, j. haec coii sumptio iuuare potenter lius eis suadent, te raritio una HVrae motu,aucto igneo spiritu. Car. aliquando esse aspiritu, qui guis se Σ.
dati . lib. 1. de subtil fit, inqit,ter non est,t ea tamen calidior, quain raemotus cum in ateria , quae vii sit ventus . Id etiam videtur alfir- apta est, uritur, sulphur, saluitiu, mare Aristoteles cri in ait, ut iambitumen. Cum enim haec accen retulimus, spiritu in qui commoduntur, nec exitum inueniunt, ut et terram, fieri sta in mam,si cum iucunicu is machinis l. terrain is igne sit quasi non se .nper cum omouent&quatiunt. Haec simili igne sit.
tudo optim respondet acciden Deinde quidam dicunt spiritu ι ιιηtia aftibus , quae in terrae motu conlpi & ventum, qui per aere in diaetaris sirmanis, ocimus, nam igne suppositoinc u rit, intra terram progredi, eam l. ritum temniculis terra ieinit.&scinditur mouere. Sic apud Senecam Ar r merui ex Solet etiam ignis vel cini, fici e te laus venti in cor cauateria ieco sipetio per terram Ousin. Constat ealo. rum deteruntur , deinde ubi iam lini re catremere frequentius,in quibus omnia spatia plena sunt, i , μ' reci ignes subterraneis uiat. Si Aristo quantum aer potuit densatus est, telis rationes nectemus, eae ina is, qui superuenit spiritus, Prio-gis includunt de spiritu, qui ignis rei a premit Delidit, ac freque n. est, is enim est illud corpus subii. tibus plagis primo cogit, deinde Iissi in um& validissimum , quod perturbat tunc ille quaerensi
ait se aptissimum ad noue uda clim, o inae sanguitias dimouet, terra Iu quitesi spiritum, necque de claustra sua conatur etsi ingere. vul fieri terrae ino tum , euadere sic eueuit,ut terra,Piritu luiatan faminam, si cuin igne ii erit,igi te de fugam quaerente moueac tratur admittit ab igne solere fieri inccii terrae .notus tuturu, est svrra:motuit . Illud saltem ad praecedit aeris tranquilitas,&qai
509쪽
es videlicet,quia vis spiritus, qui solere fieri. Ita Damascenust. Ex
comitare ventos solet, in inferna praedicta autem experientia pro . sede continetur Alis dicunt ter bari solet; nam deficiente ventoaam perforatam esse, tum ab ipsa exteriori fit terrς motus quod si sui natura , ut necessarium habe gnum est fieri ex isto vento itaret expiramentum,tum ex variis etiam nubes atrae instante terrae. cas buscipe haec soramina ingre motu cotrahuntur , nimirum reditur spiritus. Contingit autem trahente se intra terram materia mare suis suctibus exitum spiri Insuper elementum aquae exin- tui praecludere , qui propterea is feriori loco scilicet ex Oceano ,eaeitum sibi parat, terram sursum ingreditur terram 4 inde numi- impellendo Callisthenes inquit, a trahunt originem, ergo S aer, intrare spiritum per occulia ora qui subtilior est fluidior,per teris mina custructo autem reditu ab rae poros intra terram progre- aqua,vim terra insert. Hinc ma ditur. rina loca saepius concutiuntur, M. Minimestamen credo , ventos custu Neptunus vim talem habere per istos exteriores, interiora terraem -- - .hibetur . Idem sensis dicunt etrare,ita ut terra commoueat ἔTheucydiden. Putat Seneca c. et ε. potius enim ventus cauerni
spiritum hunc ingredi terram n omni vi erumpit, quam in illisse
per tenui soramina oculis inco includat. Experimur ventos, ex.
Prehesibilia, sed pei maiora&ia postis quamuis senestris,minimetentiora non per summa terraru vexare conclave, si ex opposito
sed ab imo . Nam inquit in no ianua claudatur venti mouenstris quoque corporibus cutis spi tu lateraliter potius circa terras ritum respuit, nec est illi introi quam labantur, defluant ad tritus, nisi per quem trahitur nec a inferior . Notat Agiteola sconsstere in nobis receptus po metallicos solere ingentes tolles test. nisi in laxiore corporis parte construere ad inducendum in i non enim inter neruos pulpa sue, a subterranea supernum aerem, sed in visceribus 5 patulo in te quo indigent ad salutem; tantumrioris partis receisii commoratur abest, ut sponte aer& spiritus it Idem de terra susp: cari licet ex lue progrediatur . Idem author hoc, quod motus no a summo ter pro hac assertione sic arguit ruentirae, sed ab imo est, de sub ipso ma exterioris particula vel in vastas ris sun do . Immo Aristoteles vi speluncas ingressae dissipantur,vel detur omnino admittere, terrae in unum coactae modicam vitru motum fieri saltem partialiter a habent, nam eius calorem in tam spiritu , qui prius supra terram ozo aeris spatiori istus extinguit. existens, deinceps intra eam fetas Adde quo etiam si non in frigi- recipit. Hac ratione ait, aetem detur spiritus exterior, nihilo mi reddi caliginosum, fieri tra quilli nus eius caliditas remissior videtatem,&acriorem aeris rigidi tur ad istum effectum D putantatem intra terram enim incipit dum est si': ritu ni adeo validum se recipere spiritus aerem di sol debere esse calidiorem . qua iustuens, &crassitiem dissipans . Id quicumque ventus, qui super ter- express habetur in libello de is ram versatur . Nisi dicere velis
mundo ad Alexan.his verbis non terraemotum quendam tenuem raro accidit, ut ventus exterior in eis posse ab exhalatione magis Ierra caua irrumpens, deinde , refrigerata, qualis est ventus Po- exitu omni exclusus, intus te se a ius ergo spiritus intra terram proversando, ingenti vi terram qua ducti, id efficiunt. Hi uim calitiat. Ali docent viro quomodo dissimi sunt&valii dissim3. HabentPp ve. O
510쪽
vero tam intensam caliditatem, quia ab internis ignibus produc u. tur. Hinc vero sequitur terrae coinmotio, si enim ignis interior ma terram sulphuream vel aliam intra terram incendat, quod saepocontingit, neque pateat liber exi tus plui imis spiritibus ex incedio productis, fiet omnino , ut vi inserant, S terram saltem comis moueant Murgeant, aliquando etiam disrumpant, sue adhuc sursum attollant. Hinc est ut cinis educi soleat, de ignis simul emit
latur , ac circa loca ignium sub Ierraneorum terraemotus fiant,
quia scilicet spiritu ab interno igne producto terra concutitur. Demum,quamuis is spiritus esset eiusdem conditionis cum spi-xitu, qui ventus dicitur, nihilominus non esset illi attribuenda venti appellatio, ut enim ait Aristoteles, ventus significat spiritu, quatenus siuper terram discurrit, sicut spiritus prout in nubibus,di. citur ulmen, prout intra terram, Pertinet ad terraemotum Aristoteles autem, qui videbar ct dixisse, terraemotum fieri a vento exteriori, cum ad interi ra terrae se recipit, explicari potest in hoc sensu,quod dixerit, spiritu qui se recipit intra terram , efferaeum qui de nouo in ipsa terra producitur, hic enim cum non amplius egrediatur, dicitur recipi intra terram . Et se effectus caliginis, S tranquinitatis causari,
quia desinit progredi Stetra spiritus , qui aerem discutit comouet. Seu appellauit exteriore a exhalationem eam,quae apta erat xxterius progredi. Neqtie putandum est Aristotele pueriliter e 1issima se, spiritum qui est erra progrelsu, fuerat, ad terram redire,
quo modo quis putaret spiritum a sollibus egresum ad eos regredi. Et id videatur asseri in libello de mundo ad Alex.tamen eius libri aut hor non creditur Aristote. las, cuius praesert immerito uoia me . Ex his patet ad alias rati nes. Quod ultimo addebatur de
paritate inter aquam &aerem, inprimis non eo modo aer ad terrire labitur , ut aqua fluminis, quae sua grauitate decurrit ad inseri ra loca,&est aer terram pen iret, non tamen ita spiritu tenuior,sed aer cralsior, uec aer ipse ita ad terram labitur, ut eam, geat iremat. Negat etiam Aiaberius M. exhalatiouem , quae suis pra terram alcendit, ad terranti regredi Sed obiicit Bodinus ad probandum, terraemotum non fieri ab aere Se spiritu tu cauernis incluso. Quia,inquit, id esset verisimile , si aer aut tumus repente sub terra cieretur , sic enim turres, supposito puluere sulphureo, subruuntur . Insuper OPOrteret aerem a sum una ta in arcte contineri, ut nec per rimulam pateret exitus, ut eodem exemplo culticulorum constat; in his enim tota vis pul uerea inutilis redditur ex quocuisque tenui spiraculo. at fieri ne
quit, ut aer contra natu iam den.
sissimus cogatur intra terrain; etsi subteri an eos specus subit, id facit fuga vacui: at aer ut vacuum deis uitet, tenui liimus fit. Terra i
super montana spongiosa est,ri ubi saxisis rupibus solidatur, adis
clusus, quia leuissimus,recta linea sursum ferretur, ac ingenti sumo ad nubes usque aerem compleret:
contra vero in terrae motu sum.
ma puritas, tenuitas,' tranquillitas aeris spectatur. Ferrariensis recens Jc diuturnus non potuit esse ab aere, vel a sumo Deius enim
age planissimus,&aquis undique imi suus, di sere totus paludosus
Contingunt terrae motu in autu-
novi plurimum, atra fierent di.cto modo potius esent hyberno
tempore, quo terrae meatus stri citotes aerem arctius coalbent,&non cum laxiores sunt . Add L ,