Fr. Baconi De verulamio historia naturalis & experimentalis de ventis &c

21쪽

HIs TORIA NATURALIS ET Ex PERIMENTA LIS DE FORMA CALIDI. DE Morvs s IVE VIRTVTIS

22쪽

. HISTORIA

NAT U R ALIS

E XPE RIMENT ALIS,

Phaenomena Universi: quae est Im

staurationis Magnae pars tertia. Onendi utique sunt Homines, sper Fortunas suas rogandi, atque obserandi, ut animos submittant, is scientias inMundo Majore quaerantequinetiam de Philosephia vel cogitationem abjiciant, vel modicos saltem, is tenues fructus ex illa sperent, usque dum Historia Naturalis, is Experimentalis, diligens is probata, comparata sit, is confecta. S uid enim sibi volunt isa Cerebelia Hominum, s potentes Nuga ' Fuerunt apud antiquos, placita Philosephorum valde numeroser; Pythagorae, Philolai, Xenophanis, Heracliti, Em- .pedoclis, Parmenidis, Anaxagorae, Leucippi , Democriti, Platonis, Aristotelis ,

Theophrasti, Zenonis, aliorum. Hi omnes Mundorum argumenta, tanquam Fabul rum,

23쪽

rum, pro arbitrio confinxerunt, e que Fabulvi suas recitarunt, publicarunt: alim magis concinnaue certe, G probabiles, alias duriores. At nostris seculo , proprer insti- ruta Scholarum , s Colregiorum, cohibentur ingenia magis. Neque propterea omnino cessarum est: Patricius, Telesius, Brunus, Severinus Danm, Gilbertus Anglus,Campanella,scenam tentarunt,ήnovas Fabulas egerunt, nec plausu celebres, nec argumento elegantes. Num hac miramur' Luasi

vero non possint infinita oriri hujusmodi placita is Secta , omnibus seculis ' Neque

enim est, aut erit, hujusce rei finis aliquis, aut modus. Alius aliud arripit, aliis alia

placent; nihil ea luminis sicci, Es verti; quisque ex Phanta sua cellulis, tanquam ex specu Platonis philosophatur, Ingenia sublimiora, acutius, alicius; tardiora, minore successu, sed aqua pertinacia. Duin

non ita pridem,ex quorundam Virorum doctorum,qprout nunc sunt res,excellentium

disciplina , scientia credo propter Varietatis,.Licentia radia) intra certos, δε- scriptos Authores coercentur, atque ita cohibita, senioribus imponuntur , adolescentibus instillantur ; ut jam quod cavillatus ea Cieero in Casaris annum Stella Lyrae ex edicto oriatur ; ct Authoritas pro Veritate, non Veriras pro Authoritata sit. Duod

genus

24쪽

genus Institutionis, es Disciplina, adustum

prasentem egregie valet; sed idem meliorum indicit exilium. Nimirum primorum Pa rentum Peccatum, luimus, ct imitamur. Ilii Dei similes esse voluerunt, Posteri

eorum adhuc metu. Etenim Mundos crea-mud, Natura praimm, s dominamur ;omnia ita se habere volumus , prout nostra Fatuitati consentaneum fore videtur, non prout Divina Sapientia, nee qualia inve- . niuntur in rebus ipsis: nes scio an ves, aus genia magis torqueamus: sed plane Siagilia maginis nostra, Creatum , is ineri-bin Dei imprimimus, non Creatoris Sigilia cum cura inspicimin, es agnoscimus. Itaque non immerito iterum de Imperio in Creaturas decidimus: s cum post lapsum Homianu, nihilominin dominatio nonnulia in Cremturas reluctantes relicta fuerit, ut per ve-

rari s solidin artes, subigi is flecti possint. id ipsum ex insolentia nostra, s quia Dei similes esse volumus, is propria Rationis

dictamina sequi, maxima ex parte amiti min. Quamobrem, si qua en erea Creatorem Humilitin, si qua Operum ejin reverentia es Magnificatio, si qua Charitaου in

Homines, s .erga necessitates, arumnas humana relevandaου Studium,si quis Amor Veritatis in Naturalibus, Odium Tene-

brarum, o Inteliactus purificandi Deside- s rium e

25쪽

νium: orandi sunt Homines iterum atque iterum, ut missis pauli ter, aut saltem sepositis Philosophiis istis volaticis , spraposteris, qua Theses Hrpothesibuae anteposiverunt, is Experientiam captivam duxerunt. atque de Operibus Dei triumpharunt: summisse, is cum veneratione quadam, ad Vo-

tamen Creaturarum evolvendum accedunte atque in eo moram faciant, medirentur, es ab opinionibus abluti, is mundi, easte, 9integre versentur. Hic est ille Semmo , is Lingua, qui exivit in omnes fines rerra: nec confusionem Babylonicam passinent: Huno perdiscant Homines, o repuerascentes, atque iterum Infantes facti, Abecedaria eyusdem in manibus habere dignentur . In Interpretatione autem Vmeruenda, atque enucleanda, nulli opera par-cant, sed strenue procedant, persistanti immoriantur . Cum igitur in Instauratione nostra, Historiam Naturalem, qualis sit in ordine ad finem nostrum, in tertia operis

parte eoi caverimm ; hanc rem praevertere , is statim aggredi visum est. Et si enim

haud pauca, eaque ex praecipuis, supersint in organo nostro absolvenda, tamen con tium ea, universum opus Instaurationis, potius promovere in multis, quam perficero in paucis, hoc perpetuo, maximo cum ardore, qualem Dem Mentibus, ut plane confidimu a

26쪽

fidimus, addere solet appetentes, ut quod adhuc nunquam tentatum sit, id ne jam flustra temetur. Simul subiit animum ilia cogitatio: Spargiproculdubio per Europam, complura Ingenia, capacia, libera, excelsea,

Dbtilia, solida, consantia. Duid si quis, tali

Ingenio prassituου, rationem, usum Organi nostri capiat, probet ' Tamen non habet, quid agat, nee quomodo se ad Philos phiam comparet, aut accingat. Si esset res, qua leotione Lilrorum Philosophicorum, aut dissutatione, aut meditatione perfici posset,

sussceret fortasse iste, qui uis sit,mabunde istud prasiaret. Luod si ad Historiam

Naturalem, is Experimenta artium, illum remittimuου, sed quod facimu3 haret, non ea distituti Vm, non otii, non Impensa. Atqui non ea postulandum nobis, ut quis vetera dimittat, antequam in possinonem Meliorum inducatur. Postquam autem Natura, ct Artium Hsoria, fidelis'eopiosa, colu , is digesta fuerit, atque veluti ante oculos Hominum posita explicata et non tenuis en stes, ingenia, de quibuου diximus, grandi qualia is in antiquis Philosophis viguerunt, adhuc non raro reρ riuntur) eum tanta antehac fuerint esseacia , ut veluti ex Scalmo , aut Concha,

rara scilicet Experientia, ct stivola) Naviculas quasdam Philosophia admirabili

27쪽

structura, quoad opificium, ad caverint: multo magis postquam Sylvam, s Mat min 1lat, solidiores fructurm exciaratura ; idque licet via veteri pergere malint . nec via nostri organi qua, ut nobis videtur, aut uniea ea, aut optima uti. Itaque hue res redit . ut organum nostrum,

etiamsi fuerit absolutum. absque Historia

Naturali, non multum; Historia Naturalis abfiqua organo, non parum, Instaurati nem Scientiarum sit provectura. fuare omnino , es ante omnia, in hoc incumbere. satim, es eonsuli misum ea. Dem Vni versi Conditor, Conservator, Instaurator,

hos opus, s in ascensione ad Gloriam suam, . ct in descensione ad Bonum humanum, pro sua erga Homines Benevolentia, o Misericordia, protegat is regat, per Filium suum unicum, Nobiscum Deum.

28쪽

HISTORIAE

PRAESENTIS. V mvit sub finem ejus partis Oetari

nostri, quae edita est, praecepta de missoria Naturali Sc Expeνimentali con- scripsimus, visum est tamen, hujus, quam nunc aggredimur, insoria Normam , ScFiguram , & accuratius describere, & succinctius. Πιωlis in Catalogo comprehensis, qui pertinent ad cinerua, Titulos de Naturis Abstractis, quarum ibidem, ut Historia Reservata, mentionem fecimus , superaddimus. Hi sint, Mat νiae Schematismi diversi , sive Forma prima Clasesis, Molvi simplices. Summa MotMum , Mensura Motuum, alia quaedam. De his Abecedarium No- um consecimus , & sub finem hujus voluminis

collocavimus. Titulos icum ad omnes nullo modo sum cIamus non ex ordine, sed ex delectu sumpsimus; quorum scilicet Inquisitio, aut propter usum erat gravissima, aut propter copiam Experimentorum maxime commoda, aut propter obscuritatem rei, maxime dissicilis, 3c nobilis, aut propter discrepantiam Tuulorum inter se, latissime patens ad Exempla. In Titulis singulis, postoditum quendam, aut praefationem, statim Topica particularia, sive Articulos Inquisitionis proponimus , tum ad Lumen Inquisitionis praesentis, tum ad Provoca tionem suturae. Domini enim Quaestionum su

29쪽

Noma Hsoria Praesentis. mus, Rerum non item. Neque tamen Quaestionum ordinem, in Historia ipsa praecise observa mus, ne impedimento sit, quod pro auxilio adhibetur. Historia Sc Experimenta omnino primas partes tenent. Ea si Enumerationem, Si seriem Rerum particularium exhibeant, in Tabulas conficiuntur ; aliter seorsum excipiuntur. Cum Historia & Expeνimenta lapissime nos deserant, praesertim Lucifera illa , & Instantiae ciu- eis, per quas, de veris Rerum causis , Intellectui constare possit; Mandata damus de Experimentis novis, quantum prospicere animo possumus, aptis, ad id quod quaeritur. Haec Mandata tanquam Historia d Inaia sunt. Quid enim aliud

nobis, primo viam ingredientibus, relinquitur ZExperimenti alicujus subtilioris Modum , quo usi sumus, explicamus, ne Error subsit; utque alios ad meliores, dc magis exactos modos excogitandos, eXcitemus. innita, dc Cautiones, de Rerum Fallaciis, &qui in inquirendo, Sc inveniendo possint occurrere, Erroribus, & scrupulis, aspergimus ut Phantasmata omnia, quantum fieri potest, tanquam Exorcismo fugemus. Observationes nostras, super Historiam 8c Experimenta , subteximus, ut Interpretatio Naturae, magis sit in procinctu. Commentationes, Sc tanquam Rudimenta quaedam Interpretationis de Causis , parce ,-magis

suggerendo, quid esse possit, quam definiendo, quid sit, interponimus. nones, sed tamen Mobiles , sive Axiomata inchoata, quae nobis inquirentibus, non PFO- nunciantibus se offerunt , praescribimus, Ec constitui-

30쪽

NOrma Historia Prasent .stituimus. Vtiles enim iunx, si non prorsus veri. Utilitatis humanae nunquam obliti ilicet Lux ipsa dignior sit iis ; quae a Luce monstrantur

Vesticationes de Practica, attentioni dc memoriae Hominum subjicimus; cum nobis constet, talem, de tam inscelicem esse Hominum Stuporem, ut quandoque, res ante pede positas, nisi moniti, non videant, sed praetereant.' Oprea, de res impubibiles , aut saltem adhuc non inventas, quae sub singulis Titulis cadunt, proponimus; atque una ea, quae jam inventa sunt, & in Hominum potestate , atque --nsibilibis illis, & non Inventis, sunt proxima, dc maxime cognata, subjungimus ; ut simul ScIndustria humana excitetur, atque animi addantur.

Patet ex antedictis, Historiam praesentem, non tantum Tertiae Partis Inguinationis vices suppi re, sed praeparationem esse non contemnendam ad uuartam , propter Titulos ex Abeeedaris , &