Grammatica pro pueris methodica ratione digesta, per Eligium Vergerium, eius autorem, iuuentutisque Matisconiae moderatorem, à mendis iam recens repurgata ..

61쪽

DE TERTIA

Frontis uero pro anteriore cupitis parte er lentis pro legis mine struunt regulam.

APPENDIX.

APPENDIX.

lans Participium, Euntis habet cum compositis an genitivo: sicut Nequiens nequeuntis. ut Abiens abeuntis,Rediens redeuntis. Ambiens tamen ablata, s,& addita tis facit genitivum. ut,Ambiens ambientis. I N T. In t,mutant v,in i,& accipiunt tis,in genitivo.ut, Caput capitis,occiput occipitis. I N X. In Mablata No addita cis,faciunt genitivum.ur, Am arcis, Mem mercis, Calix calicis, UOX uocis, Lure lucis. Sed niuis&noctis eXcipiuntur.

APPENDIX. '

In N, e,antecedente,mutant eam imi,in genitium Vt Apin quis, dex codicis, Vibem vibicis. Sed Facis,Senis & Vervecis incipiuntur.

APPENDIX.

. In N,Graeca quaedam ablata π,accipiunt gis in ge

nitivo. Vt,Sphinre sphingis, Iapis iapigis, Allobrox Allobrogis,Sto stygis. Sed Phaeacis, Thoracis,onrchis, ct Sardonychis

cipiuntur.

Astyanaxn Hippo X ablata Massumunt Etis,ingenit

62쪽

APPENDIX.

In Ma uerbis in go,deducta,ablata πβ addita gis, saciunt genitivum. Vt, ReX regis,a rego,Lm legis a lego,Greta gregis,a grego, Remm remigis,a remigmConiuX coniugis,a coniugo. Supellectilis nominatiuum Supellex uincit dii

bus syllabis. Quia uetustissimi haec supellectilis di-

Nerunt.

caro aduersus laberium Sempronium longum teste Priscium: Si posset actio fieri de actibus tuis, quasi supellectilis solet.

DATI V V S. Dativus singularis tertiae declinationis nascitura genitivo,abiecta s,ut,huius Poeniatis,huic poem it,huius Maris,huic mari,huius Leonis luic leoni. ACCUSATIVULAccusativus singularis tertiae declinationis sit a genitivo i conuersa in em. Vt,huius solis,hunc solem. huius Regis,hunc regem.huius Principis,hunc primcipem. Sed Maguderim,Tussim,VimSurim,Sitim, S curim,Turrim,& Peluim,s,genitivi mutant in m.

Quaedam Graeca in is,s,quoque genitivi conueriniunt in m.Vt,huius Alexis iunc Alexim: sic Paris Parim: Araris Ararim. Ergo Arar per apocopum protulit Lucanus dicem. inhodanun πῖ morantem: Praecipitauit Aran

63쪽

Nauis,Ρuppis, Restis S Febris accusativum tam

an em,quam in im esserunt. Plautus: Quam tu nunc mihi nauem narraues

Persus uuncti postat sibi per tus aratori

cunusIn puppem rediere ratu.

Vergilius: Ingens a uertice pondus In p pim stris. Iuvenalis Descendunt statue,re ei p=quuntur. Terentius: Ad restim mihi qui in res redit plemi me. Martialis .Zoilus aegrotat, aciunt hunc; tragula febrem. Horatius:In gelidamum ripam 9 reducet. .

In Graecis nominibus accusatiuum Graecum in a, saepius usurpant auisores. Vt,hic Hector,hunc Hectora.hic Thor , hunc thoraca. haec Lampas, hanc lampada. Vergilius Ter circum Iliacos raptauerat Hectora muros. IuuetudiNViridom thoraca iubebit assereri. VergiliuςQnatuor hic inuectus equis cr lampada quassens.

APPENDIX.

Neutra omnia semper habent accusativum,& u catiuum nominatiuo similem; t,hoc & bEpigram

Voc ATIVUS. Vocativus singularis tertis declinationis, similis est nominativo.tit,hic Cicerino Cicero.hic pate Opater.haec sedes,o sedes.haec sornaX,o sorn . Sed Graeca quaeda abiecta s, a nominatiuo Graecum seruant uocativum. Vt, Atlas, b Atla. Achil

64쪽

D E CLINATIONE. Ouidius Tempus Atla ueniet tua quo stoliditur arbore. Idem: Qua merui culpa feri tibi uati Achille. 'VergiliusDol ectus tibi sum,nec qui sin quaeris Alexi. ABLATIVUS.

Ablativus singularis tertiae declinationis .sit a genitivo,is,in e, conuersa. Vt,huius Poematis,ab hoc poemate.huius Poplitis,ab hoc poplite.huius Cuspiadis,ab hac cuspide.huius Dotis,in hac dote.

Sed Imber, Vigil,Strigilis, Ignis, Amnis, Vnguis, Finis,Clasiis,Vectis,Fustis,Postis, Avis,Ciuis,& Tridens,etiam in kreperiuntur. . . Statius Proinit hic artus imbri in toch rigentes Iuvenalis Praeterea luteris uigili cum febre laborem Horatius: - Qui puer unum Furtiua murat strigiae Vergilius: laus aut uenis,m caeco carpitur igni. χIdcm: - Prono rupit alueus amni. Horatius: - Luctantis acuto Ne fccer ungui. . Aul.Gellius Hac fili honmendumst. Vergilius Aduectum Aeneam clusit,uictoss penates. Terentius In medium huc agmen cum uecti Donax. Corn. citus Fufii caput eius Ulixit.

Ouidua Ruptas de dextro roburi repagulla posti.

Horatius Malu ducis aut domum Quam multo rapiet Graecia milite.

Cicero.In principe ciui non satis est. Vergil. Fudit equum testis magno percussa tridenti. Sed quae accusetiuii in em,& in im, efferunt,tam in e, quam in i,ablativum terminant. Vt,hanc pup

pem & puppim,ab hac puppe S puppi .hanc febrem Ssebrim,ab hac sebrect febri.

Lucan

65쪽

DE TERTIALMmκαπα puppe minor subdum est montibu Ieto

Vemilius: Aeneas celsa in puppi iam cerim eundi. Idartialis Declamas in fibra Mathon hanc esse phrenesim cicero: Nuntiauit te plane Dri curere. Quae uero ini, tantum habent in Accusativo Ablatiuuin i, solam enuntiant. Vt, hunc Tybrim,

ab hoc Tybridianc Charybdim,ab hac Charybdi.

I N E. In e,ablativum in i, solam enutiliant.ut hoc Cimbile,ab hoc cubili:hoc Monile,ab hoc monili. Pocis nonnunquam e,pro i, proserunt. Ouidiim Exiguam plam de mure demat aquam. Sed ab hoc Praesepe, Soracte, Rete, Praeneste, &Gausape excipiuntur. Horatius:Gausape pum eo incnsem pertersit. Ab hoe Soracte,Rete Cr Praeneste ablativi esse uidetur a n minutivis antiquis Soractes,Reus er Praenestis. Plin. Hirpiae sacrificio animo quod' ad monte soractem Apollini super amata tim lignis, in deambulantes non aduruntur. Soractem dicita nominatiuo soractes. PlautusMNon uides prostrae me liuidum retem sine squamando pecu Vergilius: Quum primum aciem Praeneste sub ipse. A nota natiuo Praenestis,quum ibi mansite foeminini sim contra uero neutrum apud Silium Italaum,dicentem, Hinc TMur cutisse tum aerisque diculum Fortunae Praeneste iugis.

IN AL, Cr IN A R. In es,& in a neutra, latiuum in Denuntiannutili Tribunal,ab hoc Tribunali.hoc Lacunar, ab hoc Iacunari. Sed ab hoc farre, iubare, nectare&hepate excipiuntur. Par uero tam in quam in i,

Ablat

66쪽

Dnc LINATIONE. Ablativum enuntiat. Vt, ab hoc di ab hac & ab hoc

Dare uel Pari. sed usitatius Puri,quam Parrier Impure,quam Impari dic η . cicero:Privatum aurem oportet equo er pari cum ciuibus iure gaudere. VergiliuMN ero Dcia impare gaudet. IN AS.' In as,gentilia Ablativum in i, efferunt.ut Arpina ab hoc & ab hac Arpinati.Sic Capenas capenati, Rauennas Rauennati. Legimus tamen ab hoc & ab hac Fulginate. Cicero. c. charin Rufus fui e municipio Fulginate.

In e c in is, adiectiva.

In eri S in is, duum generum communia,si habent neutrum in e, Ablativum in i, tantum, enumtiant. Vt,hic Acer,haec acris & hoc acre,ab hoc & ab

has ct ab hoc acri. hic & haec Vtilis S hoc utile, ab hoc de ab hac & ab hoc utili.

Doctae tamen, metri necesiitate, huiusinodi ii ininum Ablativos nonnunquam in ri licenter pr

feriant.

Ouidius: Finem sterie eoeleste resumptu fluctibus imposui.

Idem: Amne perenne latens, na perenna uocari

APPENDIX.

Mensium nomina in eti& in is, Ablatiuuin qu que in i,efferunt.Vt,hic September ab hoc Septembri. Sic,October octobra,Nouember nouembri, Docember decembri. Item hic Aprilis ab hoc aprili: sic Quintilis ab hoc quintili.

APPENDIX.

Omnia sere in is, quorum syllaba finalis a dii bus

67쪽

DE TERTIAbus incipit consenantibus, modo e, modo i, habent in Ablativo. Vt, Ignis ab hoc igne uel igni. Amnis

ab hoc amne uel almai. Ouidius: Aut rutilo nisi fulminis igne cremur. Vergilius: Vulnus ulit uenis,Gr caeco carpitur igni. Lucanus: Ferit amme cimo Maliacus Sperchius aquas. Vergilius: Prono rapit alveus amni.

Sed ab hac Veste,Pest item ab hoc & ab hac T

ste eXcipiuntur.

In guis,& in uis,nunc in e,nuc in i,ablativum enUtiantNGVnguis ab hoc ungue uel ungui. Ciuis ab hoc & ab hac ciue uel ciui. Uius: Et tenui primum tiligere lingue rosam. . . . Horatius Et luctantis acuto Ne Icccx ungui. iuuenalis: Qi id icto cive tulisset tcicero: In principe ciui non est satis.

Sed ab hoc Sanguine,& ab hac Vi,excipiuntur. Adiectiva.

Ruscunq; communia sunt trium generum,e,& 3, simul habet in Ablativo.ut,hic & haec dc hoc Vetus, ab hoc, ab hac dc ab hoc uetere& ueteri.Sic Vber ab ubere dc uberi.talis,a seelice dc scelici. rtior & hoc sortius,a sertiore & sertiori. Melior Sc hoc melius,ameliore dc meliori. Sed pauper, spes,& hospes,e, sesam in ablativo retinent.

Substantiva ex Adiectivis facta.

Substa tiua em adiectivis facta,si propria sueripi, solam habet in ablativo.ut,Foesi ab hoc scelice.Clemens,ab hoc clemente,Iuuenalis,ab hoc Iuvenale. Martial

68쪽

DECLINATIONE. QMartialisme Iuueritae mo quid me committere teritus

APPENDIX.

Substantiva ex adiectivis facta, si fuerint appeti furii, lam habent in ablativo.ut,hic Sodalis,ab hoc Sodali.hic Rivalis,ab hoc riuali.

Horatiis. Quaem sine riuali res er tua olus amares. - Sed ea hec ab adiectivom naturano omnino desi-ciut,in e,quoq; reperiumn ur,h c Rudis ab hac rude. Ovidius Me quos donari iam rude impus erat.

Nominatiuus,Accusativus,& Voscativus plurales. Nominatiuus, Accusativus, de Vocativus plurales tertiae declinationis, fiunt a genitivo singulari,is mutata in es.ut,huius Sermonis, hi hos Sc bsermones:huius Matris,hς has Sc d matres huius V ti hi Sc hae hos dc has &,o uates. Notentur Erinnues, letamorphostes, Sc id genus Graeca, quae a genitivis Graecis in yos,uel in eos, d

ducuntur.

Propertius Tin me vel tragicae uexetis Erinnyes.

APPENDIX.

Sardeis& Tralleis semper pluralia, nominatiuit, accusativum Sc uocativum in eis diphthongum finire inueniuntur. Horatius: Qiud Croesi regia saetaeis obius interprete diuo Hieron ino: Teis terraemotu conciderunt.

APPENDIX.

Sed neutra omnia Q ablatiuu singularis in a, coimuerint.ut,ab hoc Poemate ,haec dc δ, poemata. ab hoc Carmine, haec S in carmina. ab hoc Pondere, haec S

69쪽

Retia tamen,& Praesepia eXcipiuntur. Vergil. Retia rara plagae ato laenabula ferro. . t 1dem:Repetant praesepia tauri. r

Quoties ablativus singularis in, i, solam, uel in,q& in,i,simul desinit,nominatiuus,accusativus, S uocativus plurales in ia,eNeunt.ut,ab hoc Mari, haec Sco,maria.ab hoc Animali, haec, & inanimalia.a Forti, haec & b,sortia. a Foelice uel sectici, haec & o, scelicia. Sed Vetera,& Aplustra eXcipiuntur. .:Cicero aplustria etiam in Arato u urpauit dicens, Et transtra,Cr mali aceros apluctria siclo. . sed filius Italicus regulam Acutus ait: Nauibus ab umptis fluitantia si rere aprum . Q ,.

Comparativa quoq; nQminativum,accusativum, S uocativum plurales in a, non in ia, efferunt. ut, Breuiore uel breuiori, haec & o, breuiora. a Maiore Dei maiori,haec & inmaiora. Plura tantenn Coi pluria legimus. Iuvenalis Licet ipse uideret Plura domi arra. Terentis Multa Haemcnti ut si noua hic compluris.

Genitivus pluralis. Qua ablatiuu singulare inbi, lam,uel in,e,& inbi, simul enuntiant, genitivum pluralem habet in ium.1it,a Sedili,horum sedilium: a Calcari horum calca-xium.ab Agili, horum dc harum & horum agilium: a Fallace uel fallaci,horsi Sc harsi dc horii fallacium. Sed Pugilum,Vigilum,Memorii,Hebeium, Veterum , Supplicum, orificum, Artificum, Inopum,&Part

70쪽

DEc LIN.ATIO N E.& Participum,excipiuntur. Legimus etiam Vectigaliorum, & Ancyliorimi,

APPENDIX.

Comparativa mutant e,ablativi singularis in una. usia Μaiore uel maiori, horum & harum dc horum maiorum. a Minore uel minori, horum Sc harum de horum minorum. Sed Plurium a plus eNcipitur. IN A, ET IN O. Ina,&ino,mutante, ablativi singularis inum. ii ab hoc Dogmatrihorum dogmatum:ab hoc Lemne,liorum leonum. FNcipitur Caro carnium. I N N. In D,coueniit e,ablativi singularis in um. iit,ab hoc Flumine,horu stumiitu. ab hac Sirene,hara sirenum. Ineror,Or,5cur. In erit ori& ur,e,ablativi singularis mutat ni um. ut,ab hoc Patre,horum patrii: ab hoc Sc ab hac Martyre,horum de harum martyrum: ab hac Sorore, harum sororum:ab hoc Murmure,horti murmurum.

In as, , dc us,e ablativi singularis mutant in una. ut,ab hac Aetate,harum petatum:ab hoc Nepote,horum nepotum. ab hac Virtute, harum uirtutum.

piuntur.