장음표시 사용
41쪽
Idonei testes, & quibus merito plena fides sit adhibenda. Et primo est attendenda
regula generalis. Nam cum quaeritur, an parentes vel consanguinei sint in matrimonio tam coniungendo quam disiungendo idonei testes, est respondendu: quod regulariter admittuntur & sunt testes idones. Ita ponit hanc regulam Panori in c. Videriir qui matri accu. pos. in primo notabili. Quae regula fallit in casu capituli super eo. de testi. scilicet, si ille,contra quem restificantur consanguinei vel parem res, si ditior, potentior aut nobilior illo, pro quo testificantur, scilicet quod tunc
non sint idonei testes. Sed nos non sumus in eo casu. Nam clare constat ex actis, Primo, ex consessione Rei, ec demum ex dictis testium ad articulos Actricis aστ. νγ 3. t s. a 3 O. 5 omnes alios seqvcntes, Vsp ad articulum is 6. exclusiue Actimccm nostram, accius parentes nobilitate,diuitiis,honestate, pulchritudine,cene
Iogia, agnatione, ec aliis animae Sc corporis dotibus si non potentiorem, saltem omnino aequalem ipsi Reo,8c eius parentibus. Ergo omnino sunt admittendae diactae testes, videlicet mater & sorores pro ipsa Actrice oc matrimonio contracto do Ponentes .d.c.Videtur. ct c. super eo. Nec est in casu nostro aliqua occasio affecti nis relicta: sed penitus elisa per oblationes parentum Actricis erga parentes Res factas: prout maleticulis Actricis aro. 5c aliquot sequentibus continentur. Qui probantur clare per ambos Rei parentes, eius sorores, ac generosum 8c egregium virum Dominum Antonium de Q. ec Ioan . de T. Ex quibus infertur, parentes, amicos ec consanguineos Actricis nullam aliam affectionem ad hoc matrimonia habuisse neq; habere,nisi honestatem ambarum partium,animae salutem,vrs ipsae partes suas conscientias saluarent, pacemq; 8c concordiam fouerent nullum penitus habendo respectum ad aliquod temporale diuitiarum aut potentiae comodum. Quibus affectionibus elisis non sumus in casu dubio, imo claro, quod omnino de-heant admitti mater 8csorores praedictae pro Actrice,suntψ testes idonei,& plenaeis fides adhiberi, cum in eis cesset affectionis causa, scilicet quare repellerentur. Remota enim causa prohibitionis,cessat ipsa prohibitio.c. cum cessante, de appel. In casu dubio forsitan posset discretus Iudex sito arbitrio,pro qualitate affectionis, plus vel minus fidei accommodare testi:dummodo tamen semper caueat, ut inhuiusmodi ambiguitate decernat pro matrimonio. Ita dicit Zoccus post Hostiemind.c. videtur,circa finem a. col.Debet enim fauere matrimonio: quia est re si auor
hilis,ut d.c. videtur. Ad hoc tex. in l. Iulia Petronia .fLde manumisse. BaL1n l. cum Magistratum,C. quando prouo.non est necessaria. Et est in nostris testibus aue8c sororibus, tanta legalitas, ut Iudex posset duabus tantum plenam adhincre issidem. pernot. Felin. in c. inliseris, de testi. vers. Secundo fallit, in xc I. I insi. 3. col. ubi dicit: Pro hoc considera soniter: quia mater & similes in talibus etiam tostificantur,in praeiudicium matrimonii consummati. Pro hoc honum dictum Iaco. de Butri.in l. 3. aede testi. ubi dicit: Quod Iicet aliquis honestus& honus mercator,& fidelis Campsor produceretur per sibi coniunctum amicitia, quae alias regulariter redderet eum ad testimonium minus dignum in testem. Tamen propter dignitatem autoritatem & fidem eius probaret. per d.L 3 . T de testi.in prin. Quis ergo repelleret matrem sorores de patricia stirpe, omni probitate ec honestate resertas Profecto nemo sani capitis. Eliditur enim suspitio domesticitatis εc comsanguinitatis per honestatem , autoritatem 5c fidem nostrariim, matris Sc soronim, per I cum confessatas, re non negatas. Ad hoc bonum Molenne dictum Ioan . And. in d. c. super eo x . de testi. Vbi dicit: Ouod in causa matrimoniali pro filia sufficerent duo parentes, si sunt valde honesti. Ita ad hoc dicit θc allegat Alex. in Consit. 1 14.in s. volu.in vers. Ita quod dicti tres testes.Et nisi in nostro negocio stringeret pro vetitate dicenda matrem & sorores earundem honestas Ac legalitas: non esset mirum, quod nequat affectarent has nuptias confirmari, cum ut praemissium & probatum est Aciricem , eius parentes ec affines tantis pollere pulchii tudine honcstate,ac patritia nobilitate, quod sit nedum verisimile, imo certu Reo ab Actriceiudicialiter absoluto eam posse matrimonio collocari,S sponso nubere
multo Reo potentiori ditiori,pulchriori, re nobiliori. Quare verisimilius est ma-- tremae
42쪽
erem Sc sorores maiore habere assectionem pro matrimonio hoc dissoluendo quam Confirmando. Videntur enim proculdubio maiorem, qui esse possit Actrici maritum , ae potentiorem, ac eius incrementum affectare. Per not. d. c. super eo, de ini. Et ob id nisi earum conscientia, honestate, ac facti huius veritate informata stringerentur, facilius deposuissent contra quam pro matrimonio. Ergo a sortiori εn casu nostro est eis credendum, ac fides indubitata adhibenda: cum sunt tres t stes, mater scilicet, reduae sorores, habeanti aliam contestem, videlicet praediactam Elisabeth, Mandatariam Sc Commissariam inter partes. Et sic sunt earum Suatuor, qui numerus etiam in testibus minus idoneis, etiam ex consanguinitate seu domesticitate, aut alia quavis causa causata, habetur sufficientissimus. per claram decisionem Frane. Curi. Cons. 36. incipien. Super processu, dic. col. 3. Veri . Tertio respondendum. ubi dicit, Quando in aliqua causa sunt tres testes, sicut in casu nostro sunt quanior, tune non sufficit ex aduerso probare, eos esse domesticos, vel familiares, aut de familia, seu consanguineos. Quia ubi in testibus deficit fides, supplet numerus, secundum glo. paruulam, in l. 3. in Princ. T detestib. Et in terminis voluit Angel. consit. a. per tex. in l. si quis ex argentariis, . 3. εcibi, notant omnes: addens ad hoc Io. cie Imo. in l. qui testamento, in a. l. T. de testa. dicentem ibidem, Quod licet duo testes amici non faciant integram fidem, d. l. 3. g. amicus. Tamen si tres amici producuntur in causa, ubi duo alii integri re idonei sufficerent, supplebitur tunc per illum tertium numerus duorum. Ad hoc Alex. de Imo. cons. incipiente, Redemptoris inuocato, &c. in 3. col. Uers Secundo respondeo, in primo volv. ubi dicit, Quod licet alias duo domestici testes non sussicerent: tamen tres sufficerent. Quia numerus in testibus supplet desectum qualitatis. allegat nota. per Iaco. Butri. ind. l. 3. post princ. T. de testi. Et ea, quae notantur ibi in glo. in j. eiusdem, in verbo, Numerus, dum
ibi glo. dicit, Quod illud, quod deficit in fide testium supplet numerus. Et not.
Per Io. And. in tit. de notorio crimine, j. fama, in addi. Specu. cum multis alijs allegationibus. Idem dicit Alex. consit. σs. in primo Volu. in s. a. col. vers. a cedit. allegans iterum Iaco. de Butti. ind. l. 3. dum dixit, Quod etiam ubi qualiatas amicitiae esset talis, quae diminueret fidem testis: tamen propter numerum supinpletur ille desectus, ut: Si duo testes idonei sufficerent regulariter, re nune producerentur tres testes, coniuncti tali amicitia, quae talis diminueret fidem testium, hoc casu propter numerum probabunt. Ex quibus insertur, nostras tres testes, matrem, re duas sorores ab omni domesticitatis 5c consanguinitatis suspitione
mundas, re sic testes integras, re saltem se inuicem, una cum dicta Elisabeth adi uantes, quod illis indubitata in eorum dictis venit adhibenda fides. Et hoc maxime in casu nostro, ubi agItur de probando matrimonio cland
nino, inter partes contracto, quod partes consulte clam adhuc esse volebant, etimore poens statuti nuptialis Ciuitatis N. contra clandestina matrimonia statuemiis.Qui timor poene municipalis iustum causabat metum ad celandu hoc matrim nium. Per Bal. in I. creditor, in princ. vers. Tertio quaero, st. de sol u. Bal. in l. omnem, C. ad Trebell. ec in l. falsus, viti. colin C. de surtis. ac etiam Ut commodius post contractum clandestinum possent partes parentum consensum impere re. Quia matrimonia clandestina communiter contrahuntur in secreto, nullis vel duntaxat personis coniunctis, oc in quibus partes singularem habent amiciatiae considentia,adhibitis.nec psumuntur c5muniter sciri,nisi ab his,qui couersia tur in domo.Quare in eo casu etiamsi alias testis productus esset suspectus propter aliquam affectionem, vel etiam paupertatem: nihilominus tamen admitterentur in subsidium, propter dissicultatem probationis. Ita dicit Franc. Aret. cons. a 3 incipim. Viso diligenter themate, insi. a s.colu. Et clarius in ια. col. Uets. Venio nunc ad quintum. Et per hoc etiam adiuuatur sides saepedictae Elisabeth te Ris. Quia licet frequenter conuersaretur in domo parentum Actricis: tamen non
propterea dici potest domestica: sed ista qualitas uequentis conuersationis adsu-b a uas
43쪽
Dat fidem eius.Vt praesumatur melius scire quae geruntur in domo,& praesertim ει culte. Ita dicit in d.consill .ipse Fran. Aret. Per t. vi cum Dominus horreorum,insi. K l meati vhi lociuitur proprie de clandestino matrimonio probando, αc. Aa nocFran. Curti dicto conss 6 An 3 .col. ubi dicit, Quod ratione dissicultatis probationis issicit probare pereos,qui interfuerunt, licet eis aliqua macula pollet o ci. Allestat ad hoc doctrinam Ioan. And. in addi. Specu.titi de testi. 9. a. vers. Item excipitur quod est impubes .Et Alberi. post Guid.de Sutet. in I.in testimonium,ta de te iti subdens ad hoc bene facere. uia ea,quae fiunt in domo, potant probari Der eos de domo.l.consensu, C. de repu. Et sic infert,quod ea,quae ex communiter accidentibus sunt dissicilis probationis c ut in casu nostro clandestinum hoc matrimonium possunt probari per probationes alias imperfectas. secundum glo. re ram inc . in verbo auctores, de testi.lib. 6. Ad hoc Philip. Corn.conLa 33. in volu.vers. Sic etiam patet,&c. quod in his, quae sunt dissicilis prohationis iura tolerant probationem per modum possibilem. Et post multa exempla ponit etiam de his.uuae siunt in domo,quae non possimi de faci li probari per extraneos: re ideo iura tolerant probationem in his per personas domesticas, imo etiam per suas ubi alias non admitterentur. Alle. l. si. C. de repu. cum at is multis allegat. Ad hoc idem Philip. Cor. in consili. α 3. in 3. parte, in prin. in Uers. His tamen obstantih. dicit Ouod in his, quae fiunt secrete & caute, admittuntur testes qui alias non admitterektur. Idem Philipp. Corn. cons. 39 3. in parte, in A. col.vers. Et quando dissicilis est probatio. dicit, Quando dissicilis est probatio admittuntur probationes non integrae. l.in actionibus,9. Plane, de in litem iurando,l. consensu: alle.C. de re ou c. causam matrimonii, de probatio. Ad hoc est c. afferte, de praesumptio. Et contentatur lex in his, quae sunt dissicilis probationis,omni probatione per ar-oumenta &verisimiles coniectura S. d. l. non omnes, j. a harbaris, v. de re mili. Ita dicit & allegat Franc. Aret.in alleg.suo consit. 7. in princ.A. colu. addens,hoc motissime procedere in his, quae a communiter accidentibus sunt dissicilis prolaationis Vt in casu nostro sunt secreti contractus duorum iuuenum,se inuicem amanti um,ac mandata & commissiones,factae a partibus internunciae,relationesseiusdem nunciae hinc inde ad mandatum Utrius p parris factae, literarum munexum transmissiones ,re demum clandestinum matrimonium contractum ae Omnia ut ad sensum patet, a communiter accidentibus fiunt secretissime: re ob ildissicilis sunt probationis. In his dicit sussicere pro plena probatione probationem mer coniecturas & indicia. Ad quod multa allegar, subiungens, .uod ubicunq; est dissicile & quasit impossibile probare veritatem, tunc coniecturae habentur loco orobationis planae: & quod in his lassiciat Iudici habere informationem ex vehementi opinione, re quod sussiciat probatio praesumptiua: & etiam fama,quae in casu nostro permultos testes probata est,faciat in similibus plenam probationem :omnia per iura,per eum ibi copiosissime allegata. Et sufficit in his etiam,quae stantita dissicilis probationis, testimonium de auditu alieno. Ita Phil. Corn. conui. s. . inciolen. Viso processu,in ε .colu.Uers. Et licet rem,in 3.Volu. allegati. in summa,
ε Idem Labeo,aede aqua pluui. arc.& l. si arbiter,ssi de probat.& cu .de prsscripti
lib.6 cum sua glo. Haec omnia proxime adducta nollem adduxiue in finem, ut existimem, probationes nostras, per supra dictas quatuor testes vel ex praetensis suisitionibus, vel alias quoquo modo non esse plenas ac integras: sed duntaxat ideo ut si forsitan quisquam rem non aeque eXpendens,contra eosdem testes nomnihil sinistrae suspitionis in animum induceret,intelligeret per haec omnem hanc
suspitionem elisam, re penitus nihil iuris sibi in testibus re probationibus
Nec potest insuper Acttici ac Deo imputari,ac vitio Verti,quod contraxerunt matrimonium clandestinum, & sic immisisse se rei illicitae di prohibitae. sunt enim matrimonia clandestina prohibita. 3 o. q. s. quasi pcr totum. Et sic videtur e
delicto vel actu illicito ipsius Actricis, producentis vel probantis per testes alias
44쪽
non idoneos, i Impedimento fuisse,quo minus admitterentur. Quia respondein Uuod quamuis contrahere matrimonia clandestina sit prohibitum. men si conistrahuntur sunt valida, tenent, recipiuntur ab Ecclesia catholica, si demum
Probantur. Ita 3 o. q. s. c. nostrates. Erc. a. de cland . despon. Et non est actus clandestini matrimonii ita omnino illicitus. Vnde non meretur tantum odium. Ita in eodem casu probationis clandestini matrimonii decidit Franc. Areti. in d. V . in x col. vers. Venio nunc, in se. Uers. Et possunt in hoc excusatin Actrix ct Reus: Quia cum se, ut ex actis in plerisque locis apparet, ardentissime inuicem adamarent, volentes matrimonii inter eos contrahendi voti compotes fieri, nolebant sine contracto matrimonio rem deducere ad parentum Utria usque notitiam, timentes si hoc fieret , eos coniungi non posse, parentibus vid licet caulantibus, rem non fore perficiendam, prout iam videtur euenire in parentibus Rei, qui, quatenus matrimonium clandestinum inter partes non sit conia tractum, nolunt consentire Reo, Ut in posterum contrahat, dicentes, cum adhuc iuuenem, re ad uxorem legitimam minime aptum. Et ob id contraxerunt hoc matrimonium clandestine, quo parentes, intellecto matrimonio contracto, facilius consensum praeberent his contrahentibus: nec patiebatur in hoc casu virginalis
pudicitia Actricis, ac ambarum partium iuuenilis pudor rem publice aggredi, ac aperta facie a parentibus 8c amicis se petere coniungi matrimonio. Et etiam, ne forte, si parentes Ac amici recusarent,eis scandali dc ignominiae nota insurgcret: acetiam forte ex eo, quia cui in prouerbio prouerbiorum s. est Aquae furtiuae dulciores sunt, re panis subtractus suauion Attamen volebant nihilominus hoc contractum clandestinum matrimonium nondum publicatum iri, nisi prius apud Parentes pro consensu actum esset, ut eorum consensu habito publice fuisset a Reo ipsa Actrix petita, ct non fuisset tunc opus quicquam de hoc clandestino matrimonio probare: dc hoc propter timore poeme statutariae ciuitatis suae municipalis, qua priuantur clandestine cotrahentes societate patritiorum. Qui timor, Ut metus austus,eos excusabat,ut supra diximus,perBart. in l. creditor,in prin.vers. Tertio nota. T. de sotu. Et Bal. in l. omnem, in si. ad Trebell. Et quamuis per superiorac nisi opinio me fallio videntur omnia obiecta,pro parte Rei, tum contra contractum matrimonialem, tum contra personas testium, re corum dicta, plane elisa,ac funditus reprobata re confutata ita ut superuacaneum videri posset ad alia,sing latim ipsis testibus opposita, resp8ndere. Tamen ne nonnihil ad rem nostram faciens videar omisisse, dico, Primo valde impertinenter fuisse in hoc casu contra Elizabeth testem, nedum internunciam,sed etiam Mandatariam ec Commissaria
Oppositam paupertatem: quia pauperem esse, ec ob id a testimonio repelli non est usquequaq; verum. Quia ut quis dicatur pauper, ec repelli propterea a testimonio stat in discreti re boni Iudicis arbitratu, qui, secundum Bart. in I. si constante, K sotu. matrim. in prin. in colum. arbitrabitur hoc diuersimode, secundum diuersitatem personarum ac factoru. Vnde Unus miles, vel homo nobilis,habens mille, dicitur pauper: ubi rusticus, habens minus, dicitur diues: Sc consideratur onus iniunctum, re an id sit sussiciens vel non. Et secundum hoc dicitur diues vel pauper, circumstantiis istis probatis, stat in Iudicis arbitrio, quem reputare diutilem vel pauperem. Ita dicit ibi Bar. cum multis alleg. Sic ad nostrum propositum. Quamuis respectu alicuius magni ciuis vel Patritti nostra Elizabeth sit censenda pauper: tamen quia quantum ad homines suae sortis, vel inseriores se, censetur satis diues. quia potest se suis seruitiis ec laboribus bene nutrire. Et a tenta qualitate personae suae , cum sit honesta mulier, non est verisimile, quod commiserit se corrumpi. Quia videtur habere sufficientes iacultates, uti Rustica vel Villaria, re sic non venit repellenda: cum pauper non simpliciter repellitur a testimonio: sed ita demum, dum sit suspectus 5c inhonestus: ut dicunt communiter Doctores in c. si qui testiri de testi. Et hoc tenet expresse Specu. in titide to
sti. 3. . vers. Ita quod est pauper, M. dinn dicit, Quod paupertas non sit deg h 3 nere
45쪽
nere malorum.Ita tenet Fran.de Are.ind. suo cons. 3 3.in 33 .colun iners. Expra dictis insertur, &c.dicens,pro ista sententia esse casum in Authen.de testi. g. Sanciamus. Ubi secundu eu tex. videtur velle,quod artifices viles et obscuri probent,nisi aliter sunt suspecti. Et cum nihil prauae suspitionis contra hanc nostram testem sit 6 . probatum, neq; legitima oc probata exceptione repulsa, censetur omnium excoptione maior 8c idonea testis, prout quilibet testis praesumitur, secundum glo.c. r. de consang.8c affini.in c. 3 .de testi.& Instit.de inutilibus stipui. 9. item verborum. Ita dicit, ec cum multis aliis alleg. Fran. Curr. in alleg. suo consit .s 6. in a.coI. vers. i. Quod nedim, S c. Postremo non minus inepte est obiectum huic testi, seu Mandatariae, quod sit proxeneta huius contractus, re sic regulariter non posse 63. testificari: per c. a. de testi. lib. 6. Quia adhuc dico: Quod cum proxeneta sit ille, qui interuenit in contractibus, ubi partes stantes in extremis inter sedissentiunt, tunc enim interueniunt personae mediae,quae ut mediatores reducunt partes, siue persuasionibus ab extremis ad media: Θc ita afficiuntur contractibus, quia velint eos effectuin sortiri: re propter hanc affectionem videntur repellendi. d. c. a. de testi. lib. 6. ec ibi inplo. vers. mediatores. At non sic est in noura Elizabeth, quae nihil horum facit: cum partes eius non laborabant in extremis, nec ab inuicem' dissentiebant, nec ipsa aliquid cuipiam persuasit. Cum haec acta causae non dicunt: Ergo nos dicere non possumus. per Fcli. in c. cum dilectus,deside Instrum. versi Vltimo limitatur, &c. sed duntaxat interuenit nostra Elizabeth ut Intemuncia,ec vera Mandataria θc Commissaria, nihil persuadens, imὀ nesciens ut in plurii mum statum negocii inter partes. Ideo de medio nec cogitare nec loqui potuit. Duntaxat exequebatur mandata, sibi a partibus commissa, re renunciabat hinc inde viris partibus huiusniodi sibi mandata re commissa. Quare Ut proxeneta, quae reduxisset partes ad medium concordiae huiusmodi contractus matrim Dialis perfectionem c cum talis non fuerit nequaquam est repellendar imo cui
supra latius deductu est sibi, ut Mandatariae, & soli de per se gestis,& a partibus
commissis A mandatis plene credendum, Zc indubitata lides adhibenda. At casu, quo etiam proxeneta ellet censenda cprout tamen non suit non sequeretur,quod prorsus esset repellendar cum cut arbitror communis est opinio, quod prox 64ε iacta, etiam altera parte inuita, cum producitur ab alia parte, sit restis idoneus: pervio. &DD. in d. c. a. de testi. lib. 6. 8c in c. dilec o una de testi. cogc. Et ita sentitha I. in I. omnibus, C. de testi. in se. Quod etiam dicta Elizabeth per frequentem conuersationem in domo parentum Actricis propterea non sit censenda dona stica, supra ex mente Fran. de Aret. ind. alleg. onsilio suo i 3. latius est dedimctum. Eidem testi etiam non minus improvide obiicitur, fuisse in dictis sitis sibi. et ipsi contrariam: cum reuera hanc contrarietatem non comperio cX actis. Nam
cum interrogata, an pro testimonio suo serendo sit sibi aliquid datum vel promissum, iuxta sextum Interrogatorium Rei, dixit, Nihil sibi datum vel promis. sum.& hoc est verum. Nam illi duo cruciferi non fuerunt ei dati pro testimonio ferendo, sed pro sua fatigia, quam habuit hinc inde currendo, 8c mandata ex quendo. Sed mirum eli de hac obiectione : cum duo cruciferi non sint tanti, ut possent hanc Elizabeth, alias honestam Villanam, corrumpere, ut falsum diaceret, nec potest hoc praesumi. Similiter dicendum est de vestibus nuptialibus, .ec de ei S potu, quos ipsa Elisabeth, quando a casu venit ad parentes A ctricis, hora prandii vel caenae cum eis accepit. Quis enim esset ita inciuilis,qui aliquem,
cuius opera dc serititiis frequenter uteretur, ad prandium suum superuenientem non inuitareis aut operas suas & seruitia non maiori recompensa, quam esset vestis nuptialis , rependeret cum alioquin eaedem Vestes saepe dantur nutilis habitis pro his seruitiis : sed ex mera liberalitate. Accedit his, quae non
Lud. Ro. in singulari suo 3α s. incipien. Si do Iudici pectiniam. ubi dicit, si Quod si dantur resti pecuniae, ne testificetur, quod tunc non sit admittendus. Si vero
46쪽
Si vero danturilli pecuniae generaliter, ut serat auxilium parti in illa causa : tunc
eum admittendum, re valere testimonium eius. Et ita dicit limitare g. iubemus, in l. 3. T. de testi. Et dicit hoc esse dictum Specula. reserentis Hosticia. intit. de testi. g. a. vers. Quid si dederit pecuniam. Quare dicta oppositio non obstat: imo secundum Bal. in c. licet causam, in s. col. vers. Non tamen, de probat. testis non dicitur subomatus vel instructus, qui ad Uerum apte testificandum est insormatus. Demum quid de imagine releuat obiectio, cum imago illa penitus nihil faciat ad principale negocium, etiam de scientia parentum partium, quod testis esset internuncia. Illae enim omnes obiectiones prorsus non obstant. Quia illiusmodi depositiones, etiamsi falsae essent, aut alia alii contraria: quia tamen non erant circa laetum principale, vel circa qualitates substantiales nostri contractus matrimonialis, sed circa omnino extrinseca, non propterea dictum eluxin principali negocio vitiaretur. Ita tenet Alex. consit. 8 3. iii 4. col. Ucrs Se cundo respondeo. in s. vol. Ita etiam tenet Fran. Aret. inconsij. 6o. incipionee, Non obstat quod Carbonus. ubi dicit, Quando testis variat in his, quae non sunt de substantia ac tus, super quo producitur, per hoc non impeditur probatio. alleg. glo. ordinar. in l. ob carmen, 9. si testis, T. de testi. ac Bal. 8c Bar. Ita est Philip. Decius in c. sicut causam, in s. col. vers. Nono no. vhi dicit, Qtrodcontrarietas testium licet noceat in facto principali: non tamen in accesibriis. Al- legat ad hoc inter caetera Alex. inconsil. 3. in primo vol. quem refert ibi dicere, Quod etiam in facto principali modica contrarietas non vitiat dictatcstium. Et allegat Anto. 5c Butri. in c. 1. de regula, circa se. vers. Nota pro saluandis testi-hus. ubi dicit Dominus Anto. hoc esse notandum pro saluandis dictis testium. Alia obiectio, quod illa testis Elizaheth instruxerit Actricem, ct eius Advocatos, etiam penitus non releuat: quia de ea non constat. Et quatenus constaret eandem testem ad interrogationem re instantiam Actricis vel Advocatorum seu Procuratorum suorum, volentium se informare de veritare negocti, omnem huius negocij seriem, proutin veritate gestum Sc actum erat, extraiudicialiter reuelasse, ac demum eosdem Advocatos& Procuratores inde informationes sumpsisse, ecariculos formasse, causam* instruxisse. Non peccasset forsitan in spiritum sancium, cum cauti Advocati saepe faciunt testes, quos producere volunt, de tota substantia negotii extraiudicialiter interrogare coram testibus, re hoc, ne postea iudicialiter deponendo ab huiusmodi dicto extraiudiciali varient. Et nilominus valent eorum depositiones iudicialiter factae. securid. Bar. in l. eos, se de falsis. Et valet in hoc casu secundum dictum testis iudicialiter factum, etiamsi contradiacat primo extra iudicium. Ut per DD. in c. causam, de testi. Et late per Alberi. intract. de testi. tit. quae possitnt contra dictum testis opponi. Contra secundum testem Casparem M. qui multum consitinat dicta ali Tum testium, cum deposuit, se literas die dc mense ut in literis avna cum annu Io Rubini, Actrici missas vidisse, pro parte legisse. Qui etiam quasi totam
seriem huius nostri contractus & tractatus matrimonialis audiuit ex Actricis de Mandatariae E. relatione. Cui non obstat, eum quandoque suisse familiarem patri Actricis, cum reuera hodie non sit, & dudum ab eoocm seruitio licentia- rusAremotus. Talis enim, qui tempore depositionis non est familiaris, quar quam olim fuit, dummodo non constat de fraude prout in casu nostro pro sus non interuenit aliqua fraus optime potest testificari. Ita tenet expresse Specu. tit. de testi. g. opponitur. vers. Quid si olim. Per cuius ibidem dicta etiam non obstat eidem testi Caspari, quod Dominus Doctor N. Procurator Advocatus Actricis fecit eum vocari pro serendo testimonio, re dicenda vertitate. Quia licet cuilibet sibi parare probationes, dummodo in his non committat
47쪽
neg. gest. Ad hoc not. per Panor. in ta insuper , detesti. vers Item donans, in penulti col. ibi, Ego distinguerem, ecci
Domestarer Nonne velificatur dictum Elizabem, cum parentes Rei, oc Pater A ctricis 1 norauerint eam fuisse internunciamr Num eo casu verum errat parem
quimui, mater Actricis sciuerat Et Mod dediscordiλs
Der aestimatione annuli etiam satis impertinenter adducitur , α quod plus debeat deposuista quim in articulis continebatur, non erat opus , se in hiS --
nimiet fatipare ' maxime cum sima veritate longe remota. Et casu, quo omnia V ra eslou,ciuae sic obiiciuntur,penitus non releuarent.Nam omnia haec norangunt tincinale negocium, lioceii, contractum matrimonialem, seir eius circumstantias substantiales: sed prorsus extrinseca ab his. Quare etiamsi in his erratum, aut inconsiderate falsum quid dictum ec depositum fuisset, aut si testes singulares cim ca haec penitus extrinseca fuissent, per hoc minime vitiaretur di in eorum in Drincinali sc substantialibus contractus matrimonialis. per Ho. ordina. in I. oti crimen, g. si testis, fi. de testi. ac Philip. Decium in d. alleg.c. sicut causam de Pr ha. Uers. Nono nota.in s. col. ubi etiam, quod modica contrarietas in facto principali non vitiat. Ac ibidem per eundem Quoad singularitatem circa extrinseca, in s colum vers. Secundo quod dictum est, ct c. ac alia iura superius adhocp' nius adducta, per quae volo etiam respondisse ad oppositiones contra octauam ἶ nonam testes sorores videlicet Actricis. Nam si omnes aut aliqua earundoriolus dixisset, quam in articulis continetur, cum iurauerint super tota causa, valetat earumdI. Per Doctores in c. de testi. Et ibi per Feli. in 3. colum. Versi Vltimo declaro, ct c. Vel etiam si in circumstant is quibusdam possor re
de mendacio: c quod tamen in casu nostro dici non potest nihilominus valerent earum dicta circa principale negocium. per not. Inno. in c. staternitatis , de haeroticis. ec per Bal. re Modernos in I. si ex salsis,C. de transact. Volunt enim, quoasi testis dicit falsum aliquibus circumstantiis, quae non faciunt ad caustim, quod ex hoc non vitiatur dictum eius: & ideo non contrincitur deperiuri' mendacio: quod mendacium non reddit testem inhabilem. Ita dicit re allegat Philio Com. inconsit. 349. incipiente, Visis nonnullis, dic. in penult. col. vers. Volunt enim, ecta in a. parte. Nam in tali re modica, ec ad negocium 8c causam non iacientia, non praesumitur dolus: sine quo non committitur Periurium: per Bal. in d. c. licet causam, de probat. in η. colum. Vers. Non tamen. alleg. I. nee extra. C. de fat. Nam omnes quatuor testes praedictae, videlicet Elizabet mand taria, mater, Sc duae sorores Actricis concordant in principali supcr matrimonio contracto per literas, dicentes articulum 4 . verim. Et sic sunt sibi inuicem comtestes, prout superius latissime docuimus. Necesset curandiun, etiamsi verbis alis uuatenus dissentirent, cum non curatur diuersitas in Verbis, dummodo idem imgnificent, re in eundem tendant sinem. Nec similiter citratur, si unus plura a nectit, quam alter, prout etiam videmus in Evangelistis: qui attestantes dicta redemptoris nostri sesu Christi vatijs verbis reserunt, unus pluribus , quam alius, qui tamen sunt verissimi testes. Ita late determinat Phil. Com. incomitia a. incipiente, Primus cosultationis articulus. in T. col. Uers. Et sunt omnes contestes. Nec potest nostris testibus imponi, quod loquantur de uno eodems ac praemeditato sermone, ubi deponunt de verbis formalibus literarum Rei, in
quibus est vis contracti matrimonii. Nam tunc, quia deponunt de verbis literari
48쪽
Nea habebant ex frequenti earundem lectione ec repetitione in memoria, pra Rabat in huiusmodi verbis concordare. per not. c. nihil. Et ibi Panor. 5 Docto. de verb. signis. Quamuis tamen nostrae testes licet in substantia facti, scilicet matrimonii contracti, prout sussiciebat concordent. Videntur nihilominus modo diuerso ad eundem finem in substantia peruenisse, ct maxime Elizabeth. Qtiae Iicet super 44. articulo dixerat simpliciter articulum verum: tamen in hoc declarat re limitat se in q;. articulo, ubi dicit, se ita praecise de tenore literarum non re cordari. 8c per aliqua alia Uerba refert verba literarum, eundem tamen finem di substantiam contractus matrimonialis non immutando. Nec suit hoc illi imputandum , cum legere non nouerat, re erat dissicile, re quasi impossibile ex auditu, quamuis forsitan saepe repetito, recordari praecise de verbis formalibus literarum' substantiam contracti non attingentibus. Cum ergo primo dixit articulum 44'verum, voluit intelligere de substantialibus verbis inatrimonij, prout se demum ut patet, ita declarauit limitauit. Et sic voluit se reserre in dicta responsione ad 44. articulum ad factum principale, non ad qualitatem seu corticem verborum: cum etiam alias habeatur, quod responsio referatur ad factum principale, non ad qualitatem facti. Vt patet per not. Bar. in l. si cui serui. 9. si. cum l. sequenti, deIega. i. Et ideo respondendo simpliciter articillum verum esse, seu credere se articulum verum, non refertur ad omnia in articulo contenta: sed duntaxat ad factum principale. Ita vide Philipp. Cori consit. so. incipien. Viso proccinu. in penul. col. vers. De connexis a sequenti. in a. parte. Ita tenet Dccula. in tit. de positionibus. 9. septimo. vers. ii. Et ita vide not. per Bar. ini. si dubitetur. h. ita domum. T de fideiussi Et per haec omnia redduntur testes nostri puri ab omnibus eis obiectis. quae etsi aliqua vera essent, c prout tamen non sunt nihil tamen obstarent, quin ipsi omnes essent legitimi testes, dic eis plena sides adhibenda. Sunt enim omnia, quae eis obiiciuntur, minima ,-nullius momenti. Saepe enim contingit, ut testes in minimis videantur variasse ex lapsu linguae 5c calami, nec semper Notarii describunt formalia verba testium, sed enectus: maxime cum de vulgari transferunt verba testium in latinum, prout experientia docet, quae est rerum magistra. c. quoniam sit in prin. de elect. li. 6. Isa Philip . Cor. in d. cons. ετ in s. colum. vers. Et hoc videtur tenendum. Sed adhuc alia restat oppositio contra eandem matrem Actricis, Quod videlicet debeat temporepraestiti sui iuramenti dixisse, se nihil de hac causa scire. Ego ex his actis mihi ostensis non comperio eandem Dominam matrem hoc, ut sibi improperatur, dixisse. Et cum acta id non dicant, nos dicere non possumus. per alleg. Felin. theoricam, in c. cum dilectus, desid. Instrv. vers. Ultimo limitatur. Sed esto, non tamen concessis, quod quadam muliebri verecundia , ciua honestae mulieres in aspectu Iudicum, &in praesentia partium assiciuntur, dixisset, se nihil vel parum scire de causa, Tamen non erat tunc depositura in forma iudicii, etiamsi coram Iudice constituta fuerat: nee suit hoc factum post praestitum iuramentum. Et quamuis esset factum post pret stilum iuramentum: tamen non fuit informa iudicii ut testis iurata super articulis interrogatoriis interrogata. nec tunc eo animo respondit ut testis: sed dunt Ocat generaliter faciendo verba honoris, contemplatione circumstantium, ad redimendum se pro hac vice a vexationibus partis aduersae, Ac aliorum, faciliter l, nestis mulieribus, in Iudicio comparentibus, obloquentium. Quae verba gen xalia , echonoris causa, ac ad complacentiam Sc adulatorie prolata neminem obligant , neque aliquid operantur. per teX. Sc ibidem Panor. in c. cum venissent. vers. Item nota, quod verba generalia. Iasen in l. t. 9. si quis ita. in se. 3. col. vers. Tertio not. reg. Bart. de Uerb. Obligat. Et per hoc dicit Ioan. de Imo. ind. c. cum venissent. in a. col. Uers. Item nota, quod verba generalia θc adim
atoria , 8cc. Quod licet quandoque seruire de vento. Ideos bene valet dictum nostrae testis, quod demum super articulis re interrogatoriis , in forma Iudicii ut testis interrogata, deposuit. Et sic valeret nihilominus secundum dictum elui
dem testis. Ita vide Feli. in c. cum in tua, in 3 . col. vers. Fallit ista conclusio. nisi primum
49쪽
primum dictum fuisset in iudicio nullo. ec in col. vers. Quarta conclusio ibi νει. contrarium, ere. Et praecise ad casum nostrum: Etiamsi in Arma iudicii respondisset testis nostra se nescire , θc demum deposuit se scire multa, quod nihilominus secundum dictum valeati est Tyndarus in suo tractatu seu dialogo de concordia testium inter se variantium, capitu. s. ubi hoc concludit contra Dominos de Rota, quorum Decisionem dicit male loqui, cum habeat contra se multos tex. scilicet t. qui hona. g. si quis stipulaturus. ff. de dam. insect. l. quidem tabeutarum. ff. de furtis. ecl. 3. 6. duae causae. veri finge. T. ad Carbo. ae l. a. circa principium. ff. quis or. in bo. poli. ser. Et Iaco. de Aret. in l. a. s. quid obseruari. C. de iuram. calum. Et Ang. in d. l. quidem tabellarum. Dicit tamen tandem eandem decisionem loqui in alio casu, 8ce. Quibus omnibus bene alte iis , non aliud inferri potest, nisi ut supra saepe conclusum est, testes nostras fuisse ecesse legalissimas, eisdem fidem indubiam adhibendam,'sic matrimonium,de quo agimus, ac renorem literarum per eas plene probatum: adeom quod partes Iudicum non sint aliae, nisi iudicare pro matrimonio, ec Reum Acirici adiudicare. Ad quod ultra praedicta non mediocriter debet Dominos Iudices etiam moue. re ratificatio matrimonii huiusmodi, prius contracti per Reum, recipiendo in Venetiis literas seu epistolam Actricis a nuncio, per Actricem ad eum transeris .
Vbi Actrix reserendo gesta per ipsam Sc Reum, & quod sciat se cum ea contrariose matrimonium: admonendo eum quatenus honi viri ossi sit memor, recorde- turl de hoc contractu, eam non relinquat. Quas literas Reus ab Actrice sine
aliqua protestatione re contradictione gratanter acceptando,cide blandis ec amator is verbis suis literis respondit. Quae quidem literae faciunt obligationem recia prorum inter scribentem epistolam re recipientem: quia eo ipso, quod recipiunt epistolam, re non contradicunt, censentur acceptare oc acquiescere, ecconsentire contentis in eisdem literis seu epistolis:per no. Cic. s. de Prom. Et meliorem tex. ini. si filius. ff. ad Macedo. Et hoc in calu nostro est clarissimum. Quia Reus non valens cum veritate negare matrimoniu, in literis Acthicis specificatum, re cuius erat per Actricem suis literis admonitus, nihil de hoc respondit Actrici,nisi quod scribit, De caeteris, hoc est, de matrimonio, per Actricem in suis literis specificato pro tunc sibi respondendi non fuisse tempus,ec committendo hoc Deo,qui sciat puram veritatem. Ex quibus plane insertur eiusdem Rei ratificatio, per iura praedicta, &c. Ad hoc Phil. Corn. consit. 3 39. incipien. Circa primum, in 1. col. vers. Ex quibus. in 3. parte. Secundo etiam ultra praemissa debet mouere Iudices fauor matrimonii, cuius 63. fauore semper standum est pro matrimonio. Melius est enim aliquos contra st tuta hominum dimittere copulatos , quam coniunctos legitime contra statuta Domini separare. per tex. c. licet ex quadam, de testi. in s. Et c. u. de re iudi. ubi Abb. Quod si una repetitur opinio Doctorum pro matrimonio, illa in dubio se-64. quenda est: licet multi teneant contrarium. Et ob id si duo sunt Iudices in cauis matrimoniali, serentes diuersas sententias, praeualet iIla, quae lata est pro matriamonio. d. c. s. de re iudi. Et maior est fauor matrimonij, quam libertatis. Ita dicit post Io. Vincen. 8c Caspa. Toccus, in c. per tuas, de condit. appo. in s.colum. vers Glo. tertia. Et propterea testibus deponentibus pro matrimonio plus creditur, quam deponentibus contra: per supra alleg. Etiam alle. Bal. in l. M pistratus. C. quando prouo. non est ne. per tex. I. Iuli. Petro. T. de manumis L. Et e. fauore matrimonii multa statuuntur specialia contra Iuris communis regulas: ut per rex. Glo. 8c Doct. in c. a. ut lite non constet. Et proptera Domini Iudicesimius matrimonij fauore potius debent attendere veritatem cotracti matrimonii, quam illud,quod ex aduerso adducitur de dissicili exitu iunctaru nuptiarum nam
. Iudex debet omnino inhaerere veritati, c. iudicantem. 3 o. q. F. Et l. 3. C. de eden.
Et l. si eum, in s. princ. T. si quis cau. Ita allegat ec dicit Phil. Cor. consit. 3incipien. Visa copia, in 4. col. vers. Et iudex semper in secunda parte non potest ad euitandum scandalum vel iniuriam proximi, derelinquere veritarem. Ut c. qui scandalia
50쪽
scandalirauerit, de reg. tuta re per Abb. ac eundem post Inno. ine. offici . in a. cotiveq. 'fontra haec opponitur. ubi dicit, hoc maxime habere locum in Iudice α telis, quod habeant potius iudicare &dicere Veritatem, quam propicr scandalum eum relinquere. Ergo dato, quod Verisimiliter in casu nostro propter in-Mitas nuptias possit scandalum aut iniuria, seu aliud partium incommodum ac disticilis exitus prouenire: tamen propterca non debet Iudex relinquere veri ratem, iudicando pro maetrimonio, periura praedicta. Nec est ccrtum , semper exinuitis nupt s malum sequi euentum: imo frequenter reconciliantur contrahentes: demum etiam, si prior contraetus non Maluerit, ratificantur huiusmodi matrimonia etiam nulla , seu reconualescunt per subsequentem tacitum consensum, prout dicimus in matrimonio metu contracto. quia quamuis hoc sit ipse iure nullum: 63. tamen ex subsequenti tacito consensu conualescit. per no. Abb. in c. ad id quod despon. ubi ex cohabitatione spontanea, re etiam copula carnali tacito consentiunt.Et cum non sit certum, an bonus vel difficilis exitus sequatur: non cit pro incertis a certis recedendum. d.c.Iudicante. 3 o.qs. 5c est in similibus mastis reatus FO. adulterii attendendus, quam exitus multarum nuptiarum: quem Vterque coniugum incurrit, cum deficientibus probationibus vera matrimonia iudiciali sentencia rescinduntur. Ut d. c. Iudicantem. In si. Vbi loquitur proprie in casu nostro de cIandestinis matrimoniis. Nec cxistimo hoc nostrum matrimonium ita inuitum, prout simulatur a Reo, tum propter pulchritudinem, honestarem, alia fortunae bona Actricis, tum etiam propter ardentissimum amorem, qucm ex actis remaxime ex literis ipsius Rei euidentissime videmus. Quare facile citet speranda xeconciliatio: cum amantium irae cur in Terentiano est prouerbio amoris sit re- η 'dintegratio. Nec dubitatur, si Reus c non obstante timore, ec parentum reuerenti proprio obsequeretur animo facile consentiret, quo sibi Actrix adiudic,
Tertio, iterum ultra praedicta debet stringere pro Actricis conclusione Ipsa
verisimilitudo, ct ea, quae in similibus rebus communiter euenire sunt lita, eccommuniter accidunt. Verisimilitudo enim est imago veritatis: sicuti non verisi- γ a. mile est imago falsitatis. per Bald. in l. 1. C. deser. lug. ecini. si. in o. colum. C. de edict. diui Adria. tollen. Et melius per Pet. de Anchar. in c. quia non verisimile. ubi dicit, oen on est admittenda probatio contra verisimile, nisi allegatur alia quod, quod tollat praesumptionem verisimilis. Et Dominus Anto. in c. super hoc, de renunci. Φ Iudex non admittat non verisimilia. Sed in casu nostro est multum verisimile, q, Actrix omni honestate praedita, ac quae non erat procis etia perentibus , eam n obnixe cupientibus orbata, re adeo pulchra, ut pro ea altera suis ses extirpanda Troia, cum Reo in tot tractatibus, tam variis literarum seu episto- Iarum hinc inde transmissarum negocijs immiscuis Pt:aut quod ta ipse Reus,quam Actrix hinc inde tot preciosa munera vicissim misissent aut recepissent,nisi matria moniti inter eos contractu suillet. Huiusmodi enim omnia non consueuerunt fieri nisi ab his,qui se matrimonialiter colunctos noueint: maxime,Vbi no est aliqua fianistri amoris suspicio, a ut in casu nostro omnis talis suspicio loge aberat. Et quomodo esset verisimile, Reum, cum ex multis argumentis intellexit, A ctricem eum desiderare in maritum, quod tam ardens iuuenis, solliciti amoris plenus non consensisset Actrici, tam honestae, pudicar ac speciosissimae virgini r cum raro contingat virum etiam pulcherrimum posse discortissimae mulieri, eum desideranti, denegare consensum. &ita communiter re frequenter euenire solet. Et propterea dixit Cy. in I. Unica, C. de raptu virgi. in a. col. vers. Secundo quaeritur, quod viri promptiores sunt in hoc mulieribus. Vnde non est adeo pulcher Sc nobilis vir, qui voluntati cuiuslibet mulieris, suantumcunque turpis ct vilissimae, non annuat. haec sunt ibidem verba Cyni. Ergo in casu nostro, ubi Rcus habuit obiectum, quod adamantina poterat liquefacere corda,verisimiliter n5 potuit Actriaci non annuere. Ex huiusmodi igitur argumentis a verisimili, ec a communiter pa
viccidentibus, ec seti solitis, quae in iure valent, debent Iudices in casu nostro