장음표시 사용
21쪽
sancti Martialis suisset etiam Titulus Beneficii, nam talia duo Beneficia ab uno eodcmque homine possideri non possunt, de jure communi. I cnor literarum quibus is Rector instituitur, dignus est observari, iis enim literis perspicuum omnino fit, Perpetuitatem in hujusmodi ossicio Rectoris fuisse plane incognitam Abba ti Oddoni, de ex iisdem literis liquet, annis quinquaginta a Fundatione Gymianas i , nihil prorsus innotuisse de commentitiis Statutis, anni s ut garriunt Adversarii) 3379 irversis. be. Frater Go, miseratione divina, Cluniacenses Ecelsae miniser humilis.
Notum facimus quod cum secundum Fundationem,seu Ordinationem Fundatorum Monasterii seu Collegii nOsri S. Martialis Aventonensis , in quo duodecim Monachi se duodecim Studentes in Iure Canonico debeant perpetuo residere, est Administrationem o regimen dicti Collegii babere debeat, ac illi praesidere Procurator noster, quem ad id duxerimus ordinandum, donee pro regimine Monasterii praedicti fuerit aliter ordinatum, prout apparet per Literas Fundationis Apostolicas super hoc confectas. Hinc es quod Nos , habus super hoc deliberatione matur cum Primoribus ordinis, pro evidenti nec itate o utilι- tale dicti nostri Monasterii seu Collegii ; eonfidentes ad plenum,de sufficientia, industria, ct probitate senerabilis est earis i Fratris nostri, Domni Simonis de Ronchimi, Prioris domus nostra Cari loci , praesentis cte. Committimus regimen o a ministrationem in Spiria tualibus est temporalibus dicti nostri Monasterii e Glugu j omnium membrorum seuorum,scilicet Domorum nostrarum de secto , de Gresaeo , de Podioleno , Ponte-Sorgia sec. Ac omnium proventuum eorumdem , hine ad novem annos continuos se immediare sequentes , sub pactis est conditionibus , esec. Propositae porro conditiones sunt eae quae sequuntur: Scholasticos, quatuor tantum numero sore, & Ocho Monachos soli Choro operam dantes, omnes ab Abbate deligendos, quorum numerus vel minuetur vel crescet, Abbatis arbitratu : Rectorem nunquam poste , sne ex prenso Abbatis consensu, cuiquam contribuere suae partem Administrationis: Fore ut Rector, concesso sibi contentus salario , omnes domorum, villarum & praediorum necessarias reparationes procuret: ut tabulas quibus census continentur Collegio debiti, ex integro instauret: ut rationarium det omnium in Gymnasio mobilium
bonorum. & in domibus quae pendent a Gymnasio: ut jus nominandi Scholasticos &Monachos, item Beneficia conserendi, de relicta a Monachis defunctis bona percipiendi, bona itidem si visum E re ac bono Domsis fuerit abalienandi, de alios mittendi in possessionem bonorum dependentium sub aliquo censu, a Collegio, ad unum
Abbatem pertineat di ut Rector , exercendo Procurationem , non ponit accipere
mutuo libras plus quam quinquaginta, nisi obtenta prius Abbatis facultate i ut quoties fuerit jussus, rationem eidem reddat Procurationis suae , ipsique restituat quidquid habuerit residuum pecuniae. De cetero injungit Abbas ut Monachi morem gerant Rectori , 8c , diuod tenebitur idem Simon nobis tradere bonoso suscientes Fidei - iussores o Cautionem Burgensem , qui se obligabant pro ipso. Quod Rector, jurejurando , tactis sacris Evangeliis , fidem det, staturum se praedictis conditionibus, obligatis etiam annuis reditibus Prioratus sui Cari loci, ceter Isque omnibus bonis quae sui possent iuris esse olim ; Ec propterea se obnoxium fore cuicunque Tribunali, tam Regali quam Pontificio, ad quod eum Abbas maluerit citare , sine reclamatione, ut habent Tabulae. Datum in nostro Cluniaeens Monasterio , cte. Cum fines is Rector Procurationis suae transigressus fuisset, faciendo obnoxium Molendinum de Tincto, Francisco de Bragny I. V. Doctori, delegavit Abbas Oddo Ptiorem Sancti Nicolai de Musasto , fit Priorem Sancti Saturnini de Sallers, cum potestate, irritam declarandi pactionem quam secerat Prior Cari loci,
quod illi de facto praestitere. Tiansactis dein annis novem concessae Administrationis Collegii Simoni de Di iliaco by Corali
22쪽
Coll. S. Martialis Aventonens s. 23
Ronehivol, Abbas idem Oddo substitute in ejus locum , Domnum Franciscum
de Greillae Priorem Sanctae Margaritae de Varenne, Dioecesis Magalonensis nunc Mon speliensis , anno 1438. item in annos novem. Tabula: Institutionis eadem sunt fermδ formula, qua priores, dempto quod Monachorum numerus excrescit ad quatuordecim: octo nimirum assignantur qui inserviant Choro, de sex quident operam studio Literarum I conditiones etiam sunt propemodum similes. sed haec est singularis; nempe, si contingat novum Rectorem ansam conquerendi date de sua Administratione, eum Abbas Ec ejus successisres, aut deparandi abes posset o valeant dicrum Collegium or membro eius ad manum suam ponere , oratiis regimen commiIIere, o non vocato, nec requisito, se absque causa cognItione, o e.
Verba ipsa sunt Tabularum. Rectorem praeterea obstrictum iri, si eum ab Abbate citari accidat , sistere sese ad omnia Regis tribunalia . Ec nominatim ad Curiam, quam dicunt parvi sigilli Mon speliensis. 8c ad Curiam Praesidialem Parisiensem, quam vocant Castelletum, Ecc. Datum in Castroile Lurdano, ctrc. Nonnulla Occurrunt observanda in geminis hisce Institutionibus. Prima sit. Datam fuisse utramque ab Abbate Oddone peritissimo Instituti se usus se morum Cluniaccnsis Ordinis, habito prius maturo consilio cum antiquioribus de primoribus Patrum, qui sere omnes, primos Gymnasii Rectores noverant, ecquorum multi annorum esse triginta poterant . quando fundatum fuit Collegium ; nulli tamen eorum venisse in mentem , Abbatem commonefacere ,
Rectoratum Collegii Sancti Martialis ab origine sua fundatum fuisse in Titulum Beneficii perpetui, quod volunt assertores falsorum Statutorum quae tam ea commonefactio obieci siet se vel invitis, si tunc temporis, alia decreta, circa Rectori, Institutionem, nota fuissent quam id quod ipsemet Oddo citat, ex vero Instrumento oblato Clementi VII. 8c ab eodem approb ito , & ea Statuta XI. quae, pro fututa gubernatione Gymnasii, Abbas Iacoous ediderat, an. I 383.
Secunda est haec. Abbatem uti semper hac voce . Committimus, quae temporariam , bc revocabilem ad nutum pote statem designat, nunquam vero uti voce,
Conserimm , quam solemne est adhiberi, dum Beneficium datur plenae dc perpetuae Sc non revocabilis jurisdictionis. Tertia. Abbatem quamquam daret Procurationem Gymnasii, per annos novem, Administrandi semper retinuisse ius 8c potestatem abrogandi praesecturam
suis Procuratoribus, ante expletos eos annos, si ita fuisset collibitum, sine reclamatione Procuratoris, ut tabulae loquuntur, o sine causa eognitione.
Quarta. Ius dandi Ec confercndi omnia officia dc Benescia , bc alia quaecunque faciendi quae pertinent ad Iurisdictionem ut ajunt. Immediatam in Gymna
sum Fc res universas Gymnasii, integrum & incolume Abbati reservari. Quinta. Adigi Rectorem , ut det rerum in pactione promissarum idoneos vades , id est, opulentos cives qui facilε solvendo sint. Id, Cautionem Burgensem ,
Sexta. Residuum redituum Collegii, si qui superent, deserendum esse Cluniacum, in se in manu & potestate Abbatis. Ultima denique. Posse Reetorem Gymnasii citari ab Abbate vel ab ejus delegatis ad Tribunalia Regia, quibus commissa est cognitio causarum Cluniacensium , ita ut iurisdictionem Tribunalium hujusmodi declinare non possit.
Vix Franciscus de Greillac duos suae gubernationis annos exegerat, Clim variae de illo apud Abbatem Oddonem, querelae extitere , quibus motus Abbas scripsit ad subpriorem, Sacristam, Seholasticos Monachos Collegιi, in haec verba : diluod male o infructuose regit dictam nostrum Collegiam , lyuὸd non tenet ibidem numerum
mcligiosioram, erc. st quantum est de persona sua, dicituν quod ipse est bene imis invita er moribus, imo quasi nihil sapis de ordine o de mytisione, o masti murmurant
23쪽
eontra nos, quare non providemus dicto nostro Collagio , de alio meliori , honestiori . ersu lentiori Rectore i es propterea, praemissis attentis, nos sumus intenιionis, infra brete, eam Des adiutorio , dicro nostro cistegro providendi de meliori , ct ιntendimus mitte re numerum completum Religiosorum, tam in dicto Collegio, quam in Domihus , ista ta men mortalitate, qua his regnat, prius cessante o purificata. Nos de principio, quan do e dem commisimus regimen dicti nostri Collegii, credebamus inum esse virum bene
prosidum , industriosum , suscientem o idoneum , ad debite Usum Cossogium regena dum o gubernandum: sed ipse bonus homo non habet nisi verba , is paseis homista
verbis. Subjungit Abbas novum Rectarem non dedisse , fidejusiores, ut daturum se , etiam interposito Sacramento, spoponderat 3 nullum consecisse rationarium bonorum Collegii mobilium , multa bona, in grave damnum Collegii, tum oppignerasse tum vendidisse. Quapropter dat in mandatis omnibus Gymnasi Monachis , ut eum , ex usitato Forensi ritu , interpellent de vade dando locuplete , de syngrapham usurpent suae testem interpellationi . Et casu quod 7s quod ab inon adimpleat, infra tempus praescriptum , omnia o singula per ipsum nobis iurata opromio, o de quibuW si mentio in I NITRuMENTO ARRENDAMENTI , per Nos endem facti , de quo ARRENDAMENTO Pse habet duplum. Iubet, ut se Abbatem Mo
nachi statim certiorem faciant, qua ratione exceptum fuerit a Rectore praesens mandatum. Datum in Castro Lurdunt l. Oct. o. Oddo.
Monachi has Literas Greillaco Re ri suo in manus dederunt. Aut inconti n/nil ut habent Tabula: ) respondit dirus requirentibus: quod ipse Dominus Nyctor faceret debitum seum , erga dictum Monasterium, de quibus petierunt Religiosi sibi fieri In frumenium. Quod de facta statim confectum fuit ι nec Objecit Gre illacus idatum suisse sibi Rectoratum in annos novem, quorum duo tantum abierant; ecmulto minus respondit : Re ratum suum non esse ARRENDAMEN Tu M, sed Beneficium esse Perpetuum. Nimium vect de Gre illaci regimine . expostulatum fuerat, unde optimus vindex Oddo illum abdicavit Magistratu , solidis quatuor annis, ante praefinitum tempus annorum novem, cum creatus fuerat Re r.
Suffect us est in Greillaci locum , anno i 43. Domnus Ioannes de Tholigny, in
annos viginti , in chartis nonnullis Upellatur di mearius Abbatis Cluniae sit ad regendos Scholares. Is erat Cantor in Abbatia Sancti Andreae ad Avenionem, de
Prior de Quercu , in Sabaudia, quo Prioratu simplici sui vocant potitur Domnus de Peseu qui Fc ipse Rector nunc est Collegii Sancti Martialis. Literae, quibus is Ioannes praeficitur regendae Domui, easdem continent condi tiones, quas in literis decesibrum ejus jam vidimus. Additum est i Eaὸd idem Rector tenebitur in eodem Coilegio facere resilentiam personalem se continuam. Quod nullam mutuo pecuniam sumere poterit: quibus legibus nisi paruerit, poterit ab
Ossicio revocari , ad Abbatis arbitrium. Auod Revocationem a icro regimιne dictas Rector ratam se gratam habebit, nec unquam contra Nos in iusicio, vel extra impugnabit quoquo modo directe, per se vel alium ; sub poena quingentorum Ducatorum auri , per eundem nobis solvendorum , ante initium procesώs. Datum in Guonasti iaCluniaeense , Capitulo ad sinum campana propter hoc Congregato, i6. Martii I 43.
Nihilo se licior suit hujus Ioannis gubernatio , quam suerat ipsius decetarum ; de multis namque criminibus insimulatus est a Monachis , & imprimis a Domno Ioli Sacris a Gymnasii, quicum dc Greillam dejecta nuper de Rectoratu,
magna intercedebat necessitudo.
Ioannes de Tholigny sibi non defuit quo in se contorta omnia accusationum tela repelleret. Asservatur in Tabulario Cluniacensi bene longa ipsius defensio. Respondet primo loco: Sacristam virum esse criminosum , qui, propter simultates
24쪽
Coll. S. Martialis Aventonensis. χ'
quas gerebat eum D Simone de Ronchivol Priore Cari loci 1 suo capitali in eum odio calumniisque suis esse cerat, ut is Simon post definitum si hi ab Abbate Clunia censi spatium Administrationis in novem annos, ab ea revocatus abduceretur. Dicit postea eumdem Sacristam & Rectorem olim Gre illacum , pretium venditorum praediorum , quae spectabant ad Collegium in pago de Margaritis ad Nemaulum, tanquam praedam Ec spolium inter se partitos iu ill e : pro quibus bonis asserendis Gymnasio , Rector non ita pridem Simon de Ronchivol nulli nec sumptui nec operae pepercerat. Pergit : ipsum mei Sacristam jactasse palam, facturum se ut non minus ipse de Tholigny amoveatur a Regimine Collegii, ac fecerat ut in eodem non persisteret Simon de Ronchivol. Recenset demum sigillatim omnes Gymnasii proventus, tam in Comitatu Venessimo, quam in aliis Provinciis , ut ostendat perparum sibi fuisse reliqui , quo se sustentaret, desinens his vcrbis: Dictus Sacrasta nullam mentionem fecit de victu , flatuque ostipendio dictι moderni Rectoris , quia ipse Ioli bene vellet quod ipse Rector viseret de vento , cte. tia es. De Notigv. Delatae fuerunt accusationes adversus hunc Rectorem ad Capitulum Generale , quod celebratum fuit Cluniaci , anno i 4 6. dum is de Tholigni tertium suae
Administrationis annum decurreret: 8c expensis, maturo examine , omnibus accusationum capitibus, Definitores pronunciarunt in hunc modum. Super visitatione Collegii Sanctι Martialis Avenιonensis. Domini Definitores definiunt ct ordinant , quia eisdem constitit per eontenta in Visitationibus ocris. ram in dicto milexio quam in membris subiectis, tam de bonorum dilapidatione ac redituum o posse Onum perditione, nec non Ecclesiarum , domorum, se aliorum adi ciorum prostratione . ne etiam divini cultώs omis ne i quia eum so dicto Collegio de
beant esse octo Religiosi , pro divino servitio seu cultu, est sex Scholares pro sudendo,
sic quatuoνdecim sonumero ; tantum reteraisunt qaatuor cum duobus Novitiis,quibus
male providetur in vi abbin is vestariis , e aliis suis iuribus: ct in cateris membris subiectis, caltas disinus diminuitur, is ad cia , pro majori parte . minantur ruinam, ob eulpam pradicti Rectoris est Administratονis dicti Collegii , qui tanquam memcenarius, cui mes non sunt proprie commissa, se habet in administratione praedictorum ut pote quia eampanas Eccle a de Faltisco subiecto eidem Coiugio vendidit is alienatit. quod in dedecus, opprobrium, damnam ct 2etrimentum ordinis nostri non modicum eiait. Ideo definiunt De nitores quod Reverendus Pater Dominus noster communis procuret,cum essem depositonem se amotionem dicti Rectoris, infra duos menses a data praesentium numeranaos, est unum suscientem o ιdoneum de Ordine o Gremio habeat ibidem ponereo instituere, qui praemissa damna , ruinas , casuras, o numeνum Religiosorum ΘStudentiam is eastum divinum habeat ad pristinum o bonum flatum reducere , se emen dare male administrata, ct catera facere, qua verus Rector Adminiurator tenetur facere is ad mlere. Cuius consei tram circa hac oneramus.
Patres Capituli Generalis, quod anno insequenti, a 44 . habitum est item Cluniaci, progressi sunt ulterius , nam Definitores sanxcre: Ioannem de Tholigni suo Rectoratu privandum esse. Euia, inquiunt, nobis consitit legitime de malo re omine moderni Rectoris Collegii Sancti Martialis, tam per titeras Religiosorum, quam etiam per Desinitionem Capituli anni praeseriti, quia, ut praemittitur, de huiusmodi ma- eria , anno praeterito iuste o sancte definitum fuit. iὸeo iterum se de umo .ictam Ordinationem is Defuitionem approbamus , ct ratisicamus , exhortantes, per viscera misericordia Dei noBri Iesu Christi, Reverendum Dominum nostrum Abbatem Clunia-rensem eui iam ρνιdem praeterita Definitio diνigebatuν , quatenus Usam debita exe--IIoni demandare dignetur, ne praedictum Collutam , per g ι neglgentiam, disrahatur: se quantam in nobis est . praedictum Rectorem, luso termino , in praedicta Desinitione , limitato, amovemns, authoritate Apostolica, qua fungimur in hac parte, o
25쪽
pronunciamus quoque ordinamus se satmmus : praedicram Definitionem hk Fubsequenter inserentes . qua est talis Terminus, ea Definitione anni praecedentis, praescriptus, erat tantum duorum mensium, sed Oddo Abbas rem distulit, nihil nimium praecipitanter agendum esse ratus. Ioannes de Tholigny promisit effuse mutaturum se mores. & aliam initurum regendi viam , dc ut aliquod ederet specimen studii sui erga Domum Sancti Martialis, aere suo, eam Templi partem, quam Chorum vocant, ligneo ornatu circumvestivit, Cui sedes aptas intexuit, pro cantantibus Monachis. Verumenimverb, quamvis Procuratio data eidem de Tholigny in annos Viginti excurreret, nihilo tamen minus redactus est in ordinem, de ossicio spoliatus, anno sui regiminis Decimo exeunte , illique ab Abbate substitutus est Domnus Galterius de Fallerenco, anno 3,
Fallerenco , qui jam erat Sacrista ejusdem Gymnasii Sancti Martialis . longe plures, ac expectarat, passius est obices, ante possessionem quam iniret collatae sibi dignitatis. Ut is Fallerenco, Sacristae ossicium, in Domo Sancti Martialis, iam habebat in Titulum, si Rectoratus Domus ejusdem, habitus etiam suisset Titulus Beneficii, sane , pronum erat promptumque Ioanni de Tholigni, eam utriusque Dignitatis in eodem viro repugnantiam, ipsi Fallerenco objiceret sed Ioannes nihil tale opposuit, dixitque solum i Abbatem Cluniacensem dignatum se fuisse ea praefectura , in annos Viginti, seque, vel ab anno 14 I. ad Pontificem provocasse a Definitoribus Capituli Generalis , a quibus nimirum, defectu potestatis, negabat potuisse se a Rectoratu deturbati. Unde Vice erens Aventonensis, vidi plomatis quod is de Tholigni, sex ante annos, impetrarat ab Nicolao V. citavit Domnum Simonem de Ronchivol Priorem Cari loci, & Domnum Petrum Esconfer Priorem de Barnana , qui fuerant Definitores εc judices in eo Capitulo annia 47. cum con etis prohibitionibus, quidquam innovandi, Lite pendente. Eatenus, huic amborum Rectorum jurgio ει contentioni Abbas Oddo non intervenerat. Nemini magis notum erat quin, Ioanni de Tholigni posse moveri sede statu Rectoris, ex mero Abbatis Cluniaccosis arbitrio , quam Abbatis facultatem ipse de Tholigny cognoverat ejusmodi esse , ut volens prudensque su scripsisset pactioni, qua statuebatur , ut, inclictii etiam causa , posset amoveri ab Ossicio, quotiescunque id Abbati colluberet, pacti etiam mulcta grandis pecuniae,
Abbati tradendae; casu quo reniteretur, dum Abbas, vel ejus successores, vel e rum etiam delegati, eumdem de Tholigny removere vellent a Rectoris Oficio. Sed ubi eo ventum est qub rem deduximus narrando, advenisse tempus vidit Oddo , quo vires ipsi omnes auctoritatis suae exerendae erant. Igitur Rectorem utrumque, Ioannem de Tholigny εc Galterium de Fallerenco , sua Procuratione spoliavit, cui Oddonis mandato, vel eo facilius ab utroque obtemperatum est, quo, tali sententia, neuter contendentium ambitam dignitatem consequebatur. Mandatum Abbatis missum fuit Avenionem, ubi ambo litigantes degebant, volu Itque Oddo sua ut illis jussio innotesceret per ossicialem , quem v cant , Archiepiscopi , anno i 16. Tenor jussionis hic est. Esse quidem germanum Collegii Rectorem , Galterium de Fallerencor conari tamen pervicaciter Ioannem de Tholigny quamvis exautoratum ab se Abbate in commissam sibi olim , in annos viginti, gubernationem Collegii, in vicesimum illud extendere temporis spatium ι quae quidem iniqua voluntas in maximum cedi LDomos illius detrimentum. Sese propterea, ut occurrat tali tant6que incommodo, & ut famae ordinis, publicaeque consulat honestati, Dictum olusium est membra eius ad manum suam ponere. Statuitque, ex matura deliberatione cum Primoribus Patrum habita, Monachos Gymnasii in posterum electuros, Procur
torem, singulis annis, die Festo Sancti Martini xi. Novembr. qui quidem P cu-
26쪽
Coll. S. Martialis Aventonensis. 27
rator rationarium, quot annis, describet bonorum mobilium Domlis, & dabit expensorum an quas rationes Abbati, tempore Capituli Generalis reservata potestate Abbati in omnia tum officia tum Beneficia quae vacare contigisset cujus mandati authenticam, idem Officialis Aventonensis, utrique Rectori, dc Monachis
Collegii, syngrapham tradidit.
Ut ea contentio extra Monasterii septa eruperat, vidit Oddo, pro sua sapientia, oportere ut, solemni ritu, dc publico Iudice mandatum vulgaretur suum, quo scilicet novum plane genus regiminis in Gymnasium inducebatur. Atenim Abbas Oddo, qui anno insequenti migravit e vita, videre non potuit hanc suam constitutionem executioni mandatam. Anis porro quam videamus, quid conlecutum ex ea sit , non debemus omittere Facta hic quaedam recensere, quae contigere dum Abbatiam is Oddo Cluniacensem rexit; quibus scilicet Fac is liquet semper aperitus , Gymnasium Sancti Martialis, & bona omnia illi annexa, jure, quod dicunt immediato, ad Abbatem pertincre Cluniacensem Anno i o. cum multis constitisset argumentis, Domnum Ioannem Mouschon quem simile vero non est, eumdem esse nominis ejusdem virum . quem diximus Decanum Cluniacensem fuisse anno i 13.ὶ pessime se gerere in suo Prioratu de Falli soco, ut illum Oddo Abbas ex illo extraheret loco, ita egit cum eodem, ut is suum de Falli foco Prioratum Gymnasio Sancti Martialis addiceret, e cujus propterea reditibus, indicta fuit huic Ioanni solvenda quot anni, pensios quae numerata illi de facto fuit, usque in annum i sis. quo anno, Domnus Claudius de Utes a Procurationem accepit ab Oddone , qua rite pacisceretur cum hoc Ioanne, ut loco memoratae pensionis , reditus in posterum Prioratus de Tincto perciperet
idem Ioannes, quibus ille quidem non potitus est diu , brevi enim post id pactum
Prioratus ille de Falli seco ut id obiter moneamus chm longo satis tempore occupatus fuisset ab Episcopis Diniensibus , ordini Cluniacensi fuerat restitutus , aequitate & auctoritate Caroli II. Neapolitani Regis Comitisque Provinciae, anno I xy8. Id strenue curante, apud eum Regem, Clunia censi Abbate. Anno 14 1. Pepigit idem Oddo de reditibus Prioralsis de Tincho cum Monachis duobus, quorum alteri nomen erat Durandus te Roux Prior de Cannis, alteri vero Georgius de la Faye Prior de Orgetoliis. Anno i M. dedit idem Abbas Procurationem suam illimet Georgio de la Fayetunc Priori Sancti Gelasiti, Se Domnis Bertrando Silvestro Priori Sancti.Pauli, Petroque Escossier, ut idoneis redemptoribus traderent, ut loquitur Abbas, Reditus
Vi ultimae quam retulimus iussionis prosectae ab Oddone Abbate ; primo anno regiminis Domni Ioannis de Boibonio qui Oddoni successerat, electus fuit a Monachis Gymnasii, in annuum Domus Procuratorem, Domnus Guillelmus de Ar- Conceio , dictus Girebertus, Festo die Sancti Martini. Visitur charta hujus electionis in tabulario Collegii, in qua etiam narratur obstitisse Monacho . ne eligeretur Galterius de Fallerenco, eb quod, inter ipsum lc inter Ioannem de Tholigny,
de Rectoratu nuper vertisset controversia.
Ponitur in conspectu quibus finibus circumscripta esset haec annuorum Procuratorum potestas, ex pacto inito inter Guillelmum Turnonii Dynastam,anno I 4 8. N Guillelmum de Areonscio , eodem anno Gymnasii Procuratorem. Turnonii Dunasta petit ante omnia a Guillelmo de Arconscio , ut literas suae Procurationis testes exhibeat, quas hic ostendit, sequenti formula : Domnum Mondonum naberti, anno superiore, Administratorem fuisse eiusdem Collegii quam rem quidem ex solis iis tabulis discimus ὶ Ηοe vero anno 1418. Suppriorem Sandri Marti sic, Sacristam ct Collegiales Capitulariter congregatos , volantatem , saturum, o str-
27쪽
divationem Reverendi in Christo Patris, Domini Joannis de Boursen , Abbatis Cisoniaeensis insequentes , elegisse Domnum Guillelmum de Arconteio, Atiars Gireberaum, in Adminis1ratorem Collegra Sancti Martialis ad unum annum , cum omnibus iuνιbus
is facultatibur eo elemibus Procuratori est Administratori legitimo Collegii Sancti Martialis. Erat item is Girebertus Sacrista Domus Sancti Martialis , de Abbas Joannes de Borbonio pactus cum eo fuerat ad ejus vitam, de reditibus Prioratus .
de Tincto, statim ab obitu Domni Ioann s Mouschon, de quo supra. Quae quidem pactio magis ac magis semper declarat, omnes & singulos reditus Gymnasii fuisse semper, pleno jure, in manu Abbatum Cluniacensium. Hinc est quod idem
Girebertus in alia charta subscribit se : Perpetuum Firmarium , Admodiatorem, se Administratorem Prioratus de Tincto , ct nunc Rectorem Venerabilis Collegii Sancti Martialis, quod significat: Procuratorem annuum illius Domus. Supina Superiorum Rectorum negligentia in recte sancteque regenda domo. non unam aperuerat viam , qua irrepserant in Gymnasium mali mores. Ex ea re magna in totum ordinem redundabat infamia. Patres ergo Capituli Generalis quod Cluniaci congregatum est , anno i 38. suae duxerunt religionis esse, ut quam enixissimh poterant, novum Abbatem suum hortarentur atque urgerent, vcllet tot tantssique malis opportunum & eficax adhibere remedium, quod aliunde nequiret proficisci quam ab ejus auctoritate. Verba sanctionis , re super ea , conditae , hic attexam. diuoniam a duodecim annis innumeras rumores nostri praedecessores Patres definitores habuerunt de debili Statu, imo potius ruina nostri Collegii Aυeni nensis Sancti Martialis, ita ut non dentes sed potius inflentes eYsaculares mereantur appellari, quod certe dolenter referimus I qua ruina quoad proprietatem o bona cedis in
damnum ipsius Collegii, in confusionem ordinis nostra, praevaricationem ultimarum voluntatum Sanctorum Patrum Fundatorum. Hinc a parte intelligentes quod tanta ruina uti se Iiter , sufficienter, nee incaeiter providere valemus, nis altior intemeniat digitus; ex nune rogamus se suppociter exora a Reverendum Patrem Dominum nos m comm nem , nostr.es ex nunc conmentias exonerantes, is quatenus cum Deo possumus , Ibam
onerantes, tit dicto pνostrata Collegio celerius occurrere dignetur, de Capite o Membris utilibas eidem 'rmidendo. Plena sunt Archivi a Cluniacensia, eompatis seu rationibus redditis ab illis annuis Gymnasii Procuratoribus, quorum non est necesse seriem hic contexere, quam nempe initis scriptionis hujus, ec exacte quidem, compegimus. Quamdiu ea Procuratio annua tenuit, Abbas Ioannes de Borbonio, vir moribus sanctissimis, mittebat in Gymnasium aliquem e senioribus Ec sapientioribus Monasterii Cluniacensis , cui dabat potissimas Superioris partes , quemque rebus praeficiebat ad profectum in Spiritu pertinentibus. Quod sane non est praetereundum sine hae observatione : eum videlicet Rectoratum non suisse Titulum Beneficii: nam in Domibus ejusmodi nunquam duo simul Praepositi constituuntur, quandoquidem in iis cura rerum spiritualium ad eumdem pertineat semper, ad quem spectat jus ad bona temporalia. Domnus igitur Iacobus de Moussy Magnus Prior Cluniaci, missus fuit in Collegium Sancti Martialis ab Ioanne de Borbonio, ut ibidem rerum praefecturam gereret ad profectum Spirillis pertinentium, cui Iacobo , Abbas reditus PriOrat sis de Gresaco assignavit, ut iis se sustentaret. Huic Patri, quem vocant, Spirituali te annuis illis Collegii Procuratoribus, Rectoris titulus conserebatur nullo discrimine. Siquidem in pactione certae cujusdam pecuniae ad necessarias Collegii reparationes, Iacobus ille de musi' indigitatur. Reformaior est ctor Collegii, V carius Domini Cluniacensis. Et in quadam Transactione anni a 4 4. cum incolis Podiolent. miliolent Dominus i ad quem soliun claves portarum Oppidi deferebantur a novis Consulibus, soli pendebantur census omnes, in cujus so-
28쪽
Coll. S. Martialis Avento nensas. 29
Iius manibus, aut Procuratorum ejus , absente ipso, ab iisdem Consulibus jurabatur. Et in quadam inquisitione, facta longo post tempore, nempe anno I 48 . ut constaret a quonam Collegii medicus accipere stipendia deberet, Domnus Lu, dovicus de Podio-grosio , comestatus est D. Iacobum de Mou exsolvisse semper ea stipendia , quam rem, ipse qui sic contestaretur. Optime callebat, ut pote qui faciendo sumptui praesectus fuisset , per sex totos annos 3 Dum vomnus de μουθ Rectorem Collegi agebat.
Poth Iacobum de Moussy, idem Abbas Ioannes de Borbonio contulit Collegii gubernationem D.Claudio de Hagia Sacristae Cluniacensi Et postea Abbati Thierensi, in Arvernia, a quo habemus conventionem factam, Abbatis Cluniacensis nomine , cum incolis Podiolent, super lite quam ejusdem Abbatis Procurator Fisci intentarat ipsismet incolis Podiolent, super quadam vini, ec carnis in macello portiuncula: quam vernacule vocant te seu urat in praejudicium praeminentiarum driurisdimouis Reverendi Domini nostri Abbatis Cluniacensis, Domini eiusdem Podiolent. Occurrent in sequentibus argumenta creberrima , quibus continua demonstratione colligitur t tum Podiolenum , tum cetera membra Gymnasii nunquam non
fuisse Immediati, ut ajunt , Dominii Abbatum Cluniacensium . quorum Rector Gymnasiiii Sancti Martialis nihil erat aliud quam merus Procurator. Domnus Nicolaus de Messiaco Prior Sancti Blasii, in dioecesi Aniciens , de Prior postea de Caesarista, de Decanus Cluniaci, constituitur Rector Collegii, anno I48 Schola stici, quorum ante signanus vocabatur Domnus Rochette, gravissime apud Abbatem de eo Rectore conquesti sunt 3 qui questus adhortati sunt Iacobum d'Ambolis, Ioannis de Borbonio successorem , ut hunc Nicolaum amo veret ab Ossicio, cui tamen reliquit curam Prioratuum de Tincto ec de Gresaco. Vides ut Abbates, pro imperio, nunc regimen Gymnasii Ec Membrorum ejus vel in unum conferant, nunc vero prout opportunius censentὶ partiantur in plures. Rexit interea Collegium Gubernator Demnaisis Valensolae, qui tui opinamur ex quada schedai vocabatur de Cisseel. Is priori laeo subscriptus invenitur in rationibus eo tempore redditis.viris ille duobus,non Monachis sed extemis, quorum alteri nomen erat Monii, alteri verb nomen erat Laniarie, sumptus faciendi curam tradide rat. Sunt nobis in manu redditae rationes illi Gubernatori Decanatus Valens lae,cum hac epigraphe, Gallicis verbis i Sumptus facti a Scholasticis Reverendι in leo Patru Domini Cianiacensis, qui sunt quatuordecim numero , habu ratione Messiaci o D sevi, qui duo sunt externi, o pro se annuam pensionem solvunt. Non abs re vocantur illi , Scholastici Domini Cluniaeensis. quandoquidem Abbas illis , eo tempore , miserit εc telas pro sternendis ad cubanaum cubilibus, de Pannos, quibus decenter vestirentur. Quae certε cura documento est , usum suis. se, per se ipsum, Abbatem, Collegii reditibus, res ad victum vestitumque neces farias ministrando qua via collibuerat. Pacta pro reditibus praediorum icebantur id temporis, vel ab ipsis Abbatibus , vel, nomine Abbatis , a Rectore Collegii, nullo discrimine. Pathum pro annuis fructibus Podiolent ictum fuit cum Joanne Laurentio, a Domno Nicolao de Messiaco, tanquam Procuratore Abbatis, pactum verb, pro fructibus annuis Ponti Sorgiae, ab ipsemet Abbate factum fuit, in annos quinque. Anno Iueor. nuncupavit in Rectorem Abbas Iacobus d'Amboi se Domnum Andream Benotii. Extat Instrumentum ab eo Rectore confectum , quo obligantur Consules Ec incolae Podiolent exolvere deinceps Decimas , per fasciculos seu peespicarum manipulos. Curavit is Rector, ut Sacristae Monus in oppido Podioleno sibi consertet Pontifex , quod ic consecutus est. Anno iso . Idem Abbas, una eum Domno de Messiaco qui Avenione discesserat, redemptorem redituum Prioratus de Τincto virum constituit nomine Palilatan,
29쪽
ea lege, ut pluribus solutionibus, eos reditus serat Cluniacum. Anno lueo6. Prioratus de Melva ad Turnonium, qui pars bonorum est Domus Sancti Martialis, ex pactione Abbatis ejusdem datur Uomno Pichon Sacri stae ejus dem Prior at is, ea conditione ut pacta pecunia numeraretur, vel ipsimet Abbati, vel ejus Generali Quaestori. Anno isos. D. Claudius de Messiaco, filius fratris Decani Cluniacensis, ad jungit se socium pacto inito olim cum memorato Pa illas o , ex literis Procurato-oriis ejusdem Abbatis Iac. d'Ambo ise , qui in aversis tabulis ejus novae pactionis , propria manu scripsit : Dentur mectori Visutio. Is Domnus Ioannes de Visulio erat Sacrista Domsis Sancti Martialis, ic nihilo secius renunciatus est Rector ejusdem Domlis anno I M. quam nemo est qui tam gubernaverit diu, neque sub pluribus Abbatibus Claustrum Gymnasii extrui curavit, dum regebat Abbatiam Cluniacensem Aymardus de Goustier , cujus supersunt etiamnum insignia Gentilitia portae Claustri imposita, cum insignibus itidem Ioannis de Visulio, de sub iisdem Gentilitiis Parmis carmina leguntur inscripta in laudem Rectoris. Idem hὶc de Visolio factus dein est Ptior in Titulum Prioratus de Ganagobia, dc dum Rector esset Gymnasii , pactus tamen est cum Abbate, condicto pretio , de proventibus Prioratus de Falli foco , qui Prioratus Membrum est Gymnasii ejusdem. Redditas ab ipso vidimus exactissimas rationes, in annos tributas singulos , suisque numeris signatas quam aptissime. Exempli
gratia : Computus DecImus Et tutus pro anno is xl. Huic erat Procurator nomine
Domnus Ioannes de Cisa, qui eas Ioannis de Visulio rationes deferebat Clu
Idem Rector de certis quibusdam rebus convenit cum Ioanne Frioti Sacerdote de no comit Administratore Podiolent; eius Conventionis verba magnoper no tanda sunt e Reverendum Dominum Abbatem Cluniacensem , est eius GPegium Sancti Martialis , qui quidem Abbas P Rio R ET DOMiuus iacti Dei Podiolent solus erin sotidum habet directum Dominium , cum mero or mixto Imperio , ae Regalibus eiusdem , ese quod potestas er facultas eidem Domino Abbati pertinet tradendi er dan- ἀι domos , possessiones er praedia vacantia in territorio praedictι Dei, per senis, de quibus
sibi iidebitur, ad novum a capitum.
Plenum illud jus Abbatis Cluniacensis in Gymnasium Sancti Martialis velut
membrum unum ceu partem unam Abbatiae Cluniacensis , tam recognitum eo tempore, ab omnibus erat, ut in Chronico typis edito Bibliothecae Clunia censis, legatur id quod sequitur: Tempore Iacobi de Ambostia eonsecrata fuit Ecelsa Glugit Aventonenses, quod es de Mense Abbatis Cluuiaeenses. Joannes Cardinali a Lotharingia electus est Abbas Cluniacensis anno 1118. quo anno, Rectorem Gymnasio praeficit Domnum Michaelem de Monte - magno no. Rationes, quas hic Michael reddidit suae Administrationis ab anno i 11'. ad annum i 43. oculis usurpavimus Cluniaci. In earum margine tabularum vi- stur scriptum, manu eorum quos Serenissimus Abbas rationum seu Computorum Auditores statuerat tuam is summam rite ab se expensam haberi postulat. Et Eregione uniuscujusque articuli, eadem exaratum manu, vel, bene, vel, inquir tur ulterius, vel, patet, aliquando vero , non valet, Gallice sic est : Bon, sulpen
Revolvantur quantumlibet omnia Cluniaci tabularia , nusquam sane reperire erit, vel unum qui Superior domus alicujus in Titulum fuerit, & rationes Beneficii sui excussas in hunc modum 8c examinatas reddiderit. Domnus Ioannes du Ble, Prior Sancti Marcelli Cabilonensis , de Generalis Vicarius hujus Abbatis, ejusque item successoris , is fuit, ad quem referri, de omnibus rebus ad Domum Sancti Martialis spectantibus, voluerunt ambo illi Cardi-
30쪽
Coll. S. Martialis Aventonensis. 3i l .
nales Abbates. Supersunt enim Cluniaci rationes a Ioanne Hospitalerio redemptore redituum Fallisoci εc Malae messis , exaratae quidem manu Domni de Monte magnono Rectoris, sed redditae huic Domno Ioanni Du Ble. Quamdiu is Cardinalis rexit Abbatiam, ne una quidem facta est pactio, pro annuis reditibus Gymnasii, nullaque etiam publica apod Tabelliones sci iptio, nisi nomine hujus Abbatis, aut ejus Generalis Vicarii.
Cum Baro Potinus suos milites induxisset in oppidum de Tincto , εc libro, censuum Priori ejus loci debitorum subripuisset, Oppidani confugerunt ad hune
Cardinalem Abbatem, quem vocant e Domurum de Tincro.
Idem Cardinalis agnoscebatur ab omnibus ut supremus Dynasta Podiolent, pretia pro venditis bonis, aut etiam pro possessis debita post praefinitum quoddam
temporis intervallum, ipsi uni solvebantur. Anno, verbi gratia, 1331 laudius quidam Guichardius praedium vendidit e sub maiori Senhoria se Dominio directo Domini Abia batis . Prioris is Domini Fodiolent. Multae aliae occurrunt ejusdem Venditionum Sehedae quas hic referre supervacaneum est e Salvo Dominis o maiori Sohoria Reverendi Patr1s Ddimini Abbatis Comiaeenses, Domini o Prioris Sancti Petri ει
dulent, ae sensu o semitιο annuis dolus consureis. Dum Collegium administrabat idem Michael de Monte. magnono, idem Cardinalis Abbas elimisit Domnum Dan. de Magdalena Priorem majorem Cluniaci, re post hunc. eb iterum mist anno is r. Domnum Petrum GOuston, Priorem Saneti Dionysii de Carcere Parisiis , utrumque Vicarium Generalem suum, ut eam Domum, quod aiunt, Visitarent, Et Abbati postea referrent de singulis. Ab anno isso, quo Carolus Cardinalis a Lotharingia possessionem iniit Abbais . tiae Cluniaeensis , eodem planE modo usus est reditibus Gymnasii, ac utebatur reditibus ipsius Abbatiae q. nam posteaquar commisisset curam Collegii Domno Ioanni Du Ble Vicario ad omnia suo , statim denunciavit : se ad manum suam ponere omnia bona Domsis Sancti Martialis, & de facto , nomine suo pepigit ipsemet , pro reditibus annuis Prioratuum de Podioleno , de Tincto , Et de Falli soco , quorum, in tabulis, appellatur i Prior est Domιnu . Mandavit ante omnia Domno Ioanni Du Blε, ut, in majorem ordinis utilitatem , in sua Histiatione Gymnasii, singula quam accuratissime perlustraret atque inspiceret. Descripta permanserunt hactenus non sine quodam Numine 2 Achaelus D sit,ionis, in nitida pergamena, chirographo munita Cardinalis Abbatis, de ejusdem D. Ioannis Du Blε Msitatoris, itidemque obsignata ab eo viro qui
erat Abbati Principi a secretis , apposito etiam majori sigillo ejusdem Cardi.
Quoniam veris clarissima deducturi sumus argumenta. ex iis Actis , ad dignoscendum genuinum statum Gymnasii, α ad ponendam in oculis Statutorum falsitatem Apocryphorum , quorum ope, tendunt probare aliqui r Rectoratum
Sancti Martialis fuisse sundatum , in Titulum Beneficii , visum propterea est in calce hujus opusculi, ipsamet Acta typis excudere, de verbo ad verbum Autographo ipsi consormia, Exorsus est primum hic V istator, ab abrogatione Rectoris. Eidem Collegio praefecimus in Rectorem, Venerabilem se Carissimum Fratrem nostrum Damnum Petrum Ismard, Decreraram Doctorem. absoluto prius ab eis; O ii onere . Venerabili se Carismo etiam Fratre nostro, Domno Michaeis de More-masnona iam seM-debilitato. An unquam est visum uspiam gentium , ut, quisquam abdicatur a regi.
mine Beneficii quod possederit in Titulum , ea solum de causa, quod jam
affectae se aetatis aut valetudinis
Reliquie tamen idem Visitator optimo illi seni ista sis, Abbaiis beneplacita Jadministrationem Prioratuum de Tincto ec de Podioleno, initis quibusdam cum Di iligod by Corale