장음표시 사용
601쪽
liari, iter pedibus faciunt ; ab hostium equitatu ,
quem confestim Caprara in eos emiserat, morti aut
servituti addicuntur. Illochi exemplum sequuti Uaradinienses, dirutis moenibus solutoque super Danu bium ponte aedes inflammant; non tamen ita, ut supervenientibus Germanis spatium non fecerint ignis a frumentariis cellis prohibendi; ipsi, amne progressi , melius vitae ac saluti consuluerunt. meas moenibus, quantum satis esset, instauratis , Germanorum praesidium utrobique imponit; rursusque navali ponte ex adversum Petri Uaradini iungit Dan bii ripas, loci monitus opportunitate ; quippe illinc in superiorem Pannoniam aditus, & facilis brevissimusque trajectus Carraser legionibus, mox e Tran sylvania ad exercitum redituris. Inde Comitem Uallium , Baronemque Heusterium cum sex equitum turmis, peditum quatuor millibus superare amnem jubet, Tybiscum oppidum aggressuros. Ingentis erat quidem utilitatis, eo capto explicare cognominem fluvium, cujus ad dextram non longius ab confluente in Danubium passuum quatuor millibus jacet. Sed aeque non parvi temporis , S quod Albae graecae oppugnandae spatium obsessurum videbatur, illud vi Sc armis subigere . Cingitur enim robustis moenibus; arx supereminet; Thracumque octingent rum praesidio cum duodeviginti majoribus tormentis,
mortariis sex , atque omnium, quae ad bellum victumque pertinent, apparatu tenebatur. Rem am
biguam dubiasque moras metus expediit. Vixdum
Sed a Germanis extinguitur. caprara si po tem supra Danubium instaurat. Mittit ad onu- Inodum Tybisecum oppilum. Eius situr, opportunitas, praejidia Statimer sponte deditura
602쪽
earra' relicto in nobilioribus oppiadis praesidio eTraia 3letrania discedit.
Turca in ea ρω- venerant milites immistere.
quibus vigerermunitionibns. Illico diruuntur
Germani in conspectum venerant; ac praesidiarii tradendi oppidi fremones inferunt; nec multum altercati, de se liberis Albam graecam omni cum re doliaestica dimittendis conveniunt. Quae dum in ea parte geruntur; Carrata legatus, secum abductis armatorum decem millibus, e Transylvania discesserat ; firmatis trium millium de quingentorum praesidio urbibus, quae ad retinendam Principis &popularium fidem validiores erant . Discedenti man daverat taesar, ut, quo magis comprimeret illorum animos , Lippam dc quotquot in itinere Occurrerent Turcarum arces, vi aut metu in deditionem solicitaret; si tamen haud longa inibi trahenda esset morata. Itaque recta Lippam contendit, praemisso Comite Federico Ueteranio instructore exercitus cum mille equitum ala , qui illinc suppetias vetaret. Sed anteverterant Barbari; ad primam adventantium Germanorum famam submissis abIcno, ac Temessiario
mille quingentis Ianiraris. Quo robore confirmatum praesidium sprevit legati minas, blanditiasque . Urbs in plano ac fertili campo ast hevam Marisi amnis viget prisci moris lorica, bc fluvio in prom ratem fossam inducto. In medio urbis sinu arx eminet. pidi moenia opportuna quatientibus erant;primoque die , admotis machinis, duplici loco discissa viam aggredientibus patefecerant; &, qua parteia agros respicit, fascibus aut ruderibus aequata fossa. Agmen postridie legatus instruxit ad irruendum; r,tus , flammam olla incendiaria in aedes illatam, de
603쪽
ΤΟ. L LIA. VI. I92 longe lateque dispersam, implesse oppidanos metu
ac tumultu . Uerum extincto, ut poterant, igne se se ad excipiendos hostes reprimendosque comparaverant . Uidoni Starembergio mille dedit selectos z b. .es. milites, qui e campestri parte hiatum subirent ; Ma chioni Vobonio pyrochitrophoros rudensis legionis
ut, cum e campeliri parte pugna incalesceret, moenium ruinas imminentes flumini, parum ut in tuto loco custoditas, ascenderet. Diu spe ambigua ab Starembergit agmine certatum est, objecto invicem Dari corporum animorumque robore ipsis militiae P ηψς
praefectis inter primos Orcines dimicantibus. Neutro inclinabat victoria I cum auditus a tergo clamor suspendit primo Turcarum impetum ue mox compertor Germanos, tacite amne transvecto , superasse Via illie nullo fere impedimento diruta murorum, urbem tute, , . que ingressos necem ac vulnera ubique inferre 3 f gam in arcem arripiunt 3 quo & oppidani ad ancipites pugnae casus se retulerant. Negotii erat, illam vi & armis subigere; omni quippe missilium genere hosten a se dimovebat; nec impunitus erat succe dentium ardor. Verum obruta incendiariis ollis, Eam tandem quae in angusto spatio & confertistima turba atro - I c. citer deisviebant, extemplo cedere coacta est. Praetor & bis mille ducenti armis idonei in servitutem a1 - ρ ditis serti ; foeminae puerique Temisuarium dimissi. Tum earum in praelio sxcenti, Caesarianorum centum ditis urinque cecidere. Lippa capta, Semlosum, propinquum DP n lupivi in ea pidum, in deditionem venit. Lugum, misso illuc serianorum pue-
604쪽
Tebelius Albam Iracam cum suis petit
copias locaverat, O quo numero. casariani in exω trema Sclavonia exercitum couli
tribuno Pace cum agmine quingentum Germanici nominis, octo Hungarorum centuriis; dimisso incolumi praesdio portas aperuit. Nec ita multo post Karansebes Veteranio cessit , ad sinistram Danubii ripam proficiscenti; quam cum aliquot cohortibus infestam Turcis redditurus erat, si forte Albam gi arcam , dum oblideretur, suppetias adverso flumine immittere pertentarent. Haec enim urbs praecipuuS, ut diximus. hoc anno armorum scopus bellique sedes, & quo undique militiae robur congregabatur . Eo namque Telictius ad Turcas se contulerat cum perduellium manu , qua frustra Conadium tentaverirat, opinatus , dum Carrata Transylvaniae rebus occuparetur, illud in potestatein abductum iri ; de unde, vix iter ad eam oram suscipientibus Germanis, convasaverat. Albae pariter graecae ad viginti millia suae gentis locaverat Osmanus Gengien, Ω- prema tandem per ea loca armorum praefectura a vis-rio donatus; spe, munus, quod praefervide concupierat, strenue gesturum, dubiamque hactenus ejus fidem, ambitione constrictam, retentum iri. Caesai iani, trans Savum signa illaturi, in extrema Sclavonia contraxerant copias, auctas, dum Quintilis. inciperet, Carrase agmine, illuc per Varassini pontemtraaucto . Magnus inerat horum animis ardor pugnae , superandaeque Albae graecae, urbis opulentissimae ; acuebatque desiderium mora, per Caesaris am-hagcs diu interposita. Iam veris initio cpnstitutum fuerat, bifariam dividi exercitum , δέ Lo .iaringium non
605쪽
non enim de imperio convenire inter se poterant) 1688.
cum sex ac triginta armatorum millibus eamdem pe- Lotharingius ur-tere Albam graecam; Brioarium cum duodeviginti, 4 hostem , qua parte vellet, invadere. Ille paullo post Boio aris alibi Viennae in febrim inciderat; quae tamen cum ali induis . . ,
quando remitteret , faciebat spem cito convalitu- DG-κ us ferum ; & ipse, ominante vires desiderio, spem cae- - rripit r. teris augebat, veritus ne primae Octoviro darentur partes , quae ab se deinde, restituta valetudine, repeti haudquaquam possent. Caesar inter Generum Levirumque medius , Bojoario Albam graecam Op eas, de pugnandam committere non abnuebat; sed ita ut expeditionem Ro- Lotharingio, si morbus abiret, imperio cederet. Il' Tzihastae ite conditionem insciatus, Monachii substiterat sau- εonValescerer.cius animo ; quin tui S Ieglonibus Budam progressis as ii, plura ιε- mandaverat: fgerent signa,stativa que illic ponerent. ν με Interea procedebat aestas , dc sine Imperatore exercitus elanguescebat . Quod cum rei bene gerendae occasionem ingenti omnium dolore prorsus corrumperet; Caesar ea victus necessitate , quae alienis sub-caorbis ad eumsidiis indigenti consilium ac vires minuit , currui zνὸν cIUM Octoviro per Comitem prius Caunitium, mox per piat; in ster eam Comitem Stratmanum precario egit , ut , remisso sibi, seu potius communi bono, inanis gloriae titulo, . armorum imperium susciperet, certus non dimissurum . Id quippe jam esse anni tempus, eam Lotharingit valetudinem , ut brevi se confirmatura non videretur . Belli N acquirendi nominis amor mirifice Adolescentis animum occupaverat. Itaque dicto si ρς I μμ μη Tom. I. Fffs am
606쪽
Ad exercitum a pergit. LadovIcum Ra densiem in Bosaia mittit cum exer citus parte . Aliquot Ηungam roris legiones Si
Ihetumσ canifisam obsident . Eojoarius ubi primum Savun trajicere istudet. caprara dissuadet idi qua ratio
cui locus ad trajicιenta Ieligitur. Illae plures legio.
audiens fuit; acceptoque rerum e sua sententia gerendarum arbitrio, accelerata via ad exercitum vadit . Ibi recensitis copiis, quadraginta Germanorum millia, & aliquot Hungarorum turmas secutria tulit. Sex pariter Germanorum cum novem Cro
torum millibus Ludovico Badensium Principi attribuit ; quibus Bo iam Croatiamque ingressus traheret in diversas partes Turcarum vires, distinere que, ne ire Albam graecam suppetias possent. Major Pannoniarum legionum pars jam antea Sighetum Canissamque, duas reliquas in inferiori Pannonia Thracum arces, circumsederant, ne ibi e convecto laxaret annona jam plus nimio ingravescens. Bo-joarius, admoto ad Savi ripam exercitu, de trajiciendo deliberabat. Amnem ex adversum Albae dividit insula, Cingarorum dicta. Locus injiciendo ponti opportunus videbatur; quippe latiori alveo lenior allite depressiorque fluit aqua . Sed cum e regione . cThraces erecto vallo se communissent ; monuit Ca- sprara r nunquam sine ingenti discrimine, M ple- irumque magna caede, in hostium conspectu trana- rri numina. Alibi proinde, & ex agrestium consilio, rqui vada facilioresque nossent ripas , quaerendum daditum . Fluvius ad quatuor inde passuum millia al- ntis Se quietis undis sustinebat cursum, laeto salictis qmargine, densaque sylva. Re ab uno. rusticorum emonstrata explorataque, illuc Octovir silentio noctis si cum lintribus , quas ad construendum ponim secum tu adduxerat, Sc parte exercitus iter arripuit; inissis re-'ii-
607쪽
liquis legionibus adversus insulam moliri ingenti is 88. strepitu, ut in se Turcarum averterent curas animosque . Res tamen, dispositis ubique secus ripam stationibus, non eos fefellit. Quae propius transgredientibus excubabat, ubi admotis auribus excepit rit. impetum pulsumque remorum , rata, id quod erat, hostem transmittere, in incertum jaculata, remigibus tantum injecit metum, ut illico inhibentes, reduxerint cymbas, desilientesque in virgulta se a diderint . Milites, qui conscenderant, religatis navigiis , duces quid sibi agendum, rogabant. Et hi remiges coarguere, &, ni redeant, minas addere. In hac rerum perturbatione Octavir advenit, certio que discriminis factus inclamat: qui remos velit φρ ωρ δε '
agere , Hungarico duplici aureo nummo donatum iri. Vicit, ut plerumque omnia , pecunia metum. E latebris prosiliunt nautae, paullo altius ad eludendos ictus inserunt lintres, armatos exponunt, dimisissaque , ut sit, assuescendo sermidine, redeunt, fie-quentantque alacriter undarum iter. Prima luee u naverant ad quinque millia ; qui ab Comite Aspre- montio instructore exercitus, prout adveniebant, Prim ,εη trana
dispositis, jacto per gyrum Vallo jam prope se eom
munierant. Quod ubi Turcis visum; dato signo, morum M' quae reliquae in proximo stationes erant, eonveniunt v circumeuntque aggerem, siqua parte nondum eoaluisset. Undique telis repulsi, ad Gengienem mit- unt opem oratum, si putet in hostem, non magno β FH adhuc numero nec munimentis firmatum , conan-
608쪽
1688. dum esse. Ille omnem prope equitatum eo conse-Gengien submit- stim ire jubet. Erant duodecim Turcarum milliata sex Scythici Pannoniique nominis, quos seorsum ut iterum Geν- Tehelius ductabat. Hi vallum circumvecti a tergo, informis adhuc agger; Turcae a fronte a latere se se immittunt. Ponὸ ipsum Caesariani immobilesse tenuere 3 quoad hostem, vixdum pyroscorpionum jaculis interior fuit, ea confodiunt arte, ut, unus alteri ad loricam succedens militum ordo, con tinuam telorum procellam mitterent, stragemque Repulsus rugenti facerent subeuntium. Bis terve tentata impressio cum semper ingenti damno fuisset repressa, Turcae extra teli conjectum se retulere; Gengienis , qui cum aliquo peditatu accelerabat, an rursus ingruendum se risu inm p laret , imperium praestolaturi. Adveniens cohore Gratius ιQ. uix t niam suorum caedem; miratusque, Germanos tam brevi spatio excitasse circum se vallum , e re non duxit, cum iis aggere tectis iterum periclutari pugnam ; cum praesertiin recenti milite sensim
augelaerent, nec amplius, quin flumen transini terent, vetari possent. Itaque nulla mora contractonMAlbam1 - eXercitu, desertaque ripa viam rediit. Interea Octo-cam reducit . vir uno die, celerrimo opere, ponte cymbis imp 'cum oviaib. c. sito Savum conjunxerat. Insequenti nocte traductistiti transmittit. legionibus impedimentisque, Albam & ipse pergit. Dum iret, atra latissimaque procul surgens a terra nubes se se obtulit. Incendium suspicatus, Principem Eugenium Sabaudium cum sua equitum legione , quid istud rei esset, speculatum misit . Ardebant
609쪽
suburbia, quae in varias diversique nominis gentes rσ88. divisa per amplissimum spatium oppido circumjace- Turea suburbiis bant. Haec moenibus destituta quamquam de ducto ioc 'j'ς nuper a Savo ad Danubium robusto aggere, Sc fossa, vallorumque sepe valide custodirentur Gengle . igne deleta relinquere, induxit animum; incertum metu an consilio. Nam cum altae molis lorica, vicenis armata, quot secum habebat, legionariorum , si is in ' millibus , plures se tenere dies ac fortὸ hostium frangere vires valuisset, metu deserta videri potuit. Consilio vero , si perpendatur: ea pludenti Imperatori fugienda semper armorum discrimina, quibus summa respublica in incertam aleam committatur. Nunc autem , si Germani, ut non semel , superato aggere illud barbaricae militiae robur , spem columenque , ut tunc res erant, Imperii, profligassent ;Imperium ipsum gravi fuisse periculo defuncturum. Eius ad urbis Quicquid in causa fuerit, Gengien ad se vocato Pr torem serm* praesecto urbis Mehemete: hostis, inquit, seu fat ii quadam felicitate , seu fatebor enim) incuria nostrorum militum, Savum trajecit; nec diu, quin huc promoveat infesta signa, cunctabitur . Omnes, ut prohiberem, intendi curas, bc quicquid in me fuit, nihil 'us reliquum feci. Excubiis, stationibus, munimentis ripam obstruxi . Primas, vixdum transgressas , legiones toto propemodum exercitu opprimendas propulsandasque curavi. Non prima illata militibus clades, non vallum obstitit, qui , manus iterum consererentur. Tandem bis frustra
610쪽
HISTORIARUM 1688. conati cessimus non hostium virtuti , sed nobis adverso & irato Numini; cui quod unquam Mortalium consilium, quae vis obluctari queat Non ideo tamen , te praetore , Albae timeo; quae tibi ut pridem in tutelam commissa invidiae fuit, ita nunc strenue defensa laudi erit. Quicquid ad propugnandas arces requiritur, assatim habes. Ipse polles militari sciemtia, ingenti animo ac fide. Trium millium sesecto- .rum militum, omni bellico apparatu instructum praesidium adest; idque satis superque ad tutanda moenia . Nam promuralia aedificia ut Majoribus nostris, qui nullis ea munitionibus concluserunt, neglecta ἡita nec nobis pensi esse debent; igni tamen non hosti tradita. Ipsa quoque fortuna urbis , quae saepius fregit nostros hostilesque exercitus , robur addet. Ubi enim magnanima facinora gesta sunt, quodam
secreto aemulationis impetu ad eadem gerenda fortes similesque animi concitantur. Simul ad extrema
exerenda loci dignitas extimulabit. Enimvero indiscrimen vocatur oppidum nobili ssimum, Serviae
caput ὁ emporium conventu nationum celeberri-
. mum, quae tot fluviis advectae suas isthic merces distrahunt commutantque; arx denique tanto nostrae gentis sanguinea Solymano coempta , tanto deinde studio ab reliquis Imperatoribus per centum sexaginta octo annos diligentissime custodita. Fit
autem, ut aucto rei ad quam te exerceas momento , utilitatis gloriaque opinione virtus augeatur. Quod ad me attinet; ne videar in tuarum laudum