장음표시 사용
301쪽
. sertationis prolusoriae titulus est Θεογνωσία πολ-οἱκλος ean que disputationi publicae exposuit Autor Cel Vinariae A. I 4r, at Sept. Praefixit more Geometrarum nonnullorum singulis pronuntiatis, seu propositionibus, sua nomina, atque ex ipsis elementis sententias aliquot huc traduxiti meum a nobis e Pis. 6. gnosci posse, licet imperfecte, ostendit. Cognitioliis rerum humanae fontes existima esse sensionem, ratiocinationem, ac enarrationem , addens, Deum cognosci posse non nisi ratiocia' nando Qex testium commemoratione, siquidem Deus ob simplicitatem suam senses Laud ineuirati Probabilem cognitionem vocat eam, ubi q-- ad veritatem certam requista nobis
adsunt, des olim illa. Addendini videtur, Uruum pos ra menti praesto esse debere; nam improbabili etiam cogniti ni haud desunt quaedam requisita si vero veritas iam certa
ri. 44 cognitimetu non potest amplius dici probabilis. Proba
bilitatem, qui ex testimonio humano oritur, Autor, it ese ternam illam, quae ex re ipsi perirer, internam appellat Co 'gnitionem, Me humana nitentem, vocat prQb dilem elem eius putat esse consensionem gentium, existere Deum, dictitantium, Gulque refellit cum Risiis Berctaritum.
erat monere, consensionem illam gentium vel inniti proprite sensioni, vel ratiocinationi, quae in traditionem abiit. Cum vero ipsa a sensibus sit remota restat, ut ea vel revelationi, vel ratiocinationi, suerit innixa Si prius largiare, testes de revelatione facta sunt examinandi , an ea ver contigerit, an eam
posteri a maioribus acceptam retinuerint sinceram. Sin poste rius assirmatione digneris, iupiciendum est, an gentes recte fuerint ratiocinatae, vel ii, quorum sententiam ipsae per manus traditam fuerunt secutae. monemus haec, ut intelligatur, quan-35. ta difficultas insit huic argumento. Addit ipse nonnihil scrvi pulorum , siquidem de singulis gentibus comnientaria fide digna haud exstent ut quis per singula eundo secula illum consensum extra dubitationem collpcabies Quis ostendet, valebit, quid universae per singula secula gentes in veritatum nunIeroeensierint Umim existere Deum, pleraeque olim gentes negarunt. adipum monet Autor. Docet di ipse, quomodo per fidem
302쪽
fidem divinam, Deum existere, amorescat. Diluit pretereo obiectiones, quibus Cel Ribovius tentarat deni nistrationen M. toris, persias , rationi, sibi relicta , notas patere, e in istius, dari saeras literas, revelationis divinae indices, non suum v risimile sat sed etiam certo eluceat. Docet denuo, argis Pag et
mento, ex notis revelationis verae pro divina sacrarum litera qrum origine petito vim inesse demonstrationis apodicticae, uti id quidem a sese sit explanatum di instructum. Contendit me rito , illud ipsum esse ensi, cui omnes notae entis A sint propriae, similique ratione Iesum esse Messiam, ex omnibus Messiae veri notis, in eum quadrantibus, tradi. me dubium est, dari certas notas, quibus unica illa Dei revelatio a reve a 3, lationibus commentitiis universis dignosci possit, nisi malimus existimare, gentibus universis nil lucis suppetere, tua ad veritatem divinitus detestam certis argumentis externis perduci
possint. Addit Autor Comessio, totam religionem Chrisi num mi ira bia e gaudere, dicitiam , facta ab eis, ri
Am p. ferais infert rei or is me, quae pinis modo legitia mo' vero utinae erire. Doctrina la Deo, quae ex tam as is entis rationem reliquorunt, ita ei in t rectita, voc tu ab eo omino Dei a prioris eam, quae G ininitiis ad causam demonstrandam progredinar appellat Hii iem Do is seriori. Illam luti persectione resi eo certo anteecllere,
perlabet, di denuo argumentum, a contingentia rerum cre tuum recte deductum, praedicat Procedit hine ad diviso nem Theologiae naturalis in acquistam insitamina Ne rursus distribuit in vulgarem .exquisium, in eam, quae satiat,& ieiunam, in vivam, mortuam. Addit quaestionem an
cognitio Dei hominibus sit innata. Nec inficiatur, inesse homini proclivitatem naturalem inquirendi autorem dominumque mundi. Ostendit, fuisse primum , qui cogni Α
. tionem Dei natura homini esse insitam, docuerit Ciceronem appellat testem de Mura Deorum Lib. I pag. Hos IIII, UIOL. Proclivitatem illam eis inclinationem assentiendi sine ratione
303쪽
monio G Deum, ut remuneratorem atque vindicem, nectis em . Husionem, ipse Vn cit Deum cum ratione is per ratiocinium,. de Dei cognitio es aequima. Exponit tandem disti iustionem cognitionis Dei, quam appellant symbolicam, intuitivam, 37 Deumque per figuras hietoglyphicas adumbrari posse, largitur, additque smul cognitionem Dei hieroglyphicam esse satis obscuram. Dissertationem prolusoriam excipiunt prolego. 1 mena,4 utraque Pars Theologiae laturalis. Pars prior exponiede essentia, existentia, & attributis Dei poserior exhibet ope- ra Dei, rationi pervia, nominatim actus Dei generatim consideratos creationem, originem & permissionem mali, conse vationem rerum creatarum divinam, concursum Dei, gubernationem .proviilentiam es, num omnipraesemiani Dei, eiusque in res creatas ius, ac ciyitate ina. Praefatione sita
operis, ejusque simini Jucide edi runtur. Prelegomenis e hibetur tractatio de iel one, de Theologia naturali dogma- timin morali, uuis, Aenum, de dogma 4 a mori S a posteriori, doniata, atque deTheosto at Aut p rara oni. Arto se primo demisistrinionem, dincetur, Deum existere ostendi hic α Autor, id esse enspersectissimum, cui insint omnes realitates sine limitatione com-y9 possibiles. Exhibo entis illius primo possibilitatem, deinde
existentiam absolute necessariam, ex ipsi eius essentia pendem. tem. En complexum demonstrationis Ens perfectissimum, rase jus pusibilitatem 'n risimus, et ne habet rariis es com-- possibiles. 'Enimver existentia es realitas, eaque compossibilis. postilitati. Eapropter enti perfectissim o ines s tribuenda es
existentia. Si monuerimus, existere calamitates, mala, miserias, nec tamen has censeri numero realitatum, Cl. Autor hanc obiee ionem, a lesectibus desumtam, ficile explodet. G8, Sequuntur flemiones entis perfectissimi, aeternitas, immuta-hilitas, absentia aetatis 4eneis utis, negatio ortus ac interitus.. sternitatem dispescit in fixam, qualis est Dei, successioni
adstrictam, qualis a parte posteriori tribuitur spiritibus .aniamis creatis. Disputaue simul adversus s. Rev. Gugium Magnit dinem
304쪽
dinem intensivam ea esse docet indole, ut partes intra se invicem habeat. Ens infinitum esse unicum, dilucide conficit ar Pag. 33 gumentando. Substantiam definit per subjectum perdurabile , modificabile, ae en infinitum per eminentiam modifica-hil esse, largitur Sequitur scilicet ubique et Mosium. q. Dehide ad caput causae accedit, ac Deum existere, eumque persectissimul esse, docet, additque Deum esse nec mu dum nec ementoriani congeriem, nec animam mundi, nec inmentum, nec corpus, nec animam. Tum disserit de Dei
intelliniueumque dari, ex eo conuit, quod ipse eum s licemritus natura simq; consistere pisaest, quod ipsum contem platio, mi nomis in sese iuri, docet. undos mulios esse possibiles, ostendi Possibilitarem internoscit ab interna externam In illa essent in entis fositam esse, denuo tradit. Quaestionem illam arduam ais, δωτῶο rerum imminera
deam ab intesiectu Dei, diligenter pertentat, de canonem mulginus objectu non facit, seu, ea esse, ponit, confirmat. In texit doctrinam, quae de miraculis exponit. Praesciri posse fit
tura , tum naturalia, tum ea, quae in actionibus liberis consistunt, demonstrat, eoque futurorum quorumcunque even 86 tuum praescientiam distinetissimam vindicare contendit. En modum, Per quem actiones libet a possint praesciri Actio libera oritur ex decreto voluntatis; decretum voluntatis ex re viso motiva ex pereeptionibus mentis praecedentibus , non excuses circumstamus extemiscimernisque, in quibus ens mestigens versatur. Si quis igitin circumsantias, in quibus res interi gens estur, e versaturum es, ra cum pereeptionibus mentis praecedentibus cognoscit, si potest inde motiva, ex his decreta voluntatis, ex his actiones liberas, praevidere. Sunt igitur aemnes actiones Herae, etiam sebstantiarum intelligenrium a1
resVam existam, cognoscibilan Addit paulo post De morer invid prauist, quo prore sunt Non do apta, cae futura sunt praesistam cetritionem Dei mediam, quae ad mere , possibillissi scientiam spectat, repetit, licet ipsa si species sese sae, quam simplicis intelligenti et vocant,in quae cognoscit pos
sibilis, eaque vel simplicitet, etsi conditioncivilia. AEuhiti
305쪽
nem Dei esse immutabilem, aeternam, filiique nesciam, ostetidit. Eisdem persectionibus praetcientiam Dei esse inatam, im-PU Ioi. motis ostendit argumentis. me omniscientia Dei egregie com- mentatur. Eidem tribuit ingenium, acumen, lubtilitatem, rationem puram, cognitionem historicam perinde ac philoso- oz phicam, mathematicam, x philologicam. Deum esse Philoλ- phum, ostendere laborat. Eundem esse inventorem omnis
veritatis, omnesque disciplinas callere, di spiritum esse persea II missimum, it demonstratum. Devin es a minimi murito negat antequam intelle tu uisuis icta re desinit, vindicias istare, infinitate intestinii, si , ad denda. Dum enim ipse in principio Uemei, missi, i id bima dorum haeresui in manus ipsus incidit ue Q. , t muli, , vim se trimeriuri suspicit Autorem huius ita tui, nus- mustionem monae, pluriesire potest, quod ubi atione, ab eo speciose passim sima: si,
ni reae, quibus a tributa, persectiones magis oppugnantur, quam asseruntur, lucique redduntur. E rein publicain inprimis theologica Cl. Carpomis egit, quod dubitationes illas in
fine iram examinavit, Arimanium profligavit, di permis sionem mali orthodoxa exposuit ratione, copiosius tamen Leibnitianis dogmatibus congruenter, tandemque architecti no vi philosophici Baesianis nu=n recoctum expengit. In Capite decreatione rerum latius longiusque excurrit, quidem hic rem habuit manusque philosophice conseruit cum disputatore Obili, S. Rev. Gugio, Vitebergensi. Ab hoc enim bellum ante aliquot annos editis Singularibus, indictum sui stagulare. opposuit huic libello Cl. Carpovius Inania Singularium. Adjunxit Autor Singularium classico Partem secundam Singularium, partim ut desinitiones nihil negativi privativi, nec non definitionem creationis, Walia Theologiae revelatae Cirmvianae debellaret. In hac excutienda vires expertus suis
passim in hisce Eumentis Cl. Autor Nostraim non est, comtroversiis hisce commentorandis immoriri, quippe quae ac
Elamenti lauta , in quibis Veri Horum ipsa vecta plei iis s
306쪽
iterantur, citra pulveris iactum hauriri addiscique possunt Iudi ea ita ipi de hoc suo Eumemorum opere in Praestione g. 3ο .
Guemadmodum ea tantum, quae ad Theologiam naturais transis
ferri poterant , discussι, διιta opera a reliqui , ne viderer limites institit migrare , ab me is ficis contrario, de quibus es insputatum, ea luce evidentia tanta me perfudisse, spero, ut na-nvram novercam in iis doleam, qui ad perspiciendam Eam cal gant. De cetero in doctrina de justitia divina atque de aeternia rara poenarum quadam adversus Virum S. R. Feuertinum notare, o ita argumenti posulavit. Architectus philosophiae Aria
mammis dixerat, eos, qui insituraten intellelius Dei, eiusque Umittam iam, propugnant, ad scopulos maris misere perire, confessiis anaen, Theologos orthodoxos a stranti e tisi.
mus Megari, is scopmos maris perire dicimur. Erasi rismaximi Oibusque hoc accidit ingenii, quid e et sedi e Non sane a mi μ' ori πηο ' δελ--δεο haec talia eri Dectasses. Fac autem, ita esse Protat, perire in oria di ma defendenda, uri in oppugnanda fuis messe , aut, ut mctius dicam, perire miserius. Et paucis interiectis in tantaveritatis Lee, quantum no a tali divina benignitas incessit, gnorantiam rotendeνε, ut imperitorum i juventutis mentes in gravissima de Deo doctrina vaciliantes reddantur, dedecori Philosopho, Grisiano vitio, esse arbitror. Tum, creasse quidquam a I. inutile luperfluum suenue negat,in Dei aeque praescientiamae sapientiam propugnat. Ridenda certe ratio est Res su Ia . turae, siquidem nondum existunt, in intellectum divinum agere nequeunt, Meapropter eae a Deo nequeunt praesciri Quis ' Abenim actionem suam derivarem inferre potest in substantiam
simplicissimam' An possibilia in Dem agere queunt pinnisa omnia unum Ita argumentatur Nesser. Cur Deus hoc a ras.lus Vri malitque rationem exstaret Deo dignanua: in lectili sese obiicit, conis Maeani, o u
307쪽
talem sequi rem, qua bonam, appetitam, tiatellectum vero pa-- aere possibilibus, quippe sibi perpetu praesentibus, docet. San- Pag. 361.ctitatem desinit per immunitatem ab imperfectione Deum ipsum sibi legem esse, actumque voluntatis semper esse iudicio mentis divinae consentaneum tradit Ciput, de voracitate Dei inseriptum, multis inexstri: et uis sententiis praestantissimisque veritatibus abundat. Ibi enim de veritate enimnumin ratio cinationum disseritur. Ibi exponitur de revelationum Dei speciebus. Ibi agitur de iide divina, de stilo majestatico, de a se severationibus Dei, de promissionibus ejusdem ac commina- tionibus, de pactis Dei cum mentibus, speciatim humanis, de II. vaticiniis Dei, de divinationis speciebus, de facultate hominum divinatrice naturali de vaticiniorum Dei impletione, ac de Dei sinceritate. Fallimur, si contendimus, haec capita tam accuriate in libris argumenti consimilis exhiberi. Iustitiam divinam per bonitatis ad regulam sapientiae administrationem de- 4 9 sinit denuo. monuit nonnihil Cel Feuertinus audianc defini J43 tionem, cuius dubitationibus respondet, ordine recensitis, a. dens, eos, qui pronuntiant, ex Philosophia unice disputantibus nihil obstare, quo minus, compensationem, legi divinae peccato violatae debitam, per solam sui emendationem obtineri Posse, statuamus, in sacras literas injurios esse QSocinianis manus dare victas Nogat, dari pugnam inter consulta rationis humanae recla & sacrarum literarunt pronuntiata. Disserit de εο cetiis de remuneratione. Μακροθυμίαν Dei edisserat. me ira Dei exponit. Vitam spiritus positam eis in vi intelligendi at que appetendi, monet. Tribuit Deo immortalitatem summam, nec aliunde pendentem Deum es e pulcherrimum, docet. Beatitudinem eius illustrat Deilotia Dei commenlytur. Compostionem omnem a Deo abesse, docet. Ex mona lologia
364 firmat creationem. Nihilum negativum appellat id, quod nec existit, nec possibile est privativuna, quod non existi quidem, existere tamen potest. Hanc privationis notionem defendit ex Jo me isto, Hebetis,eitio, Iacobo Martini, Daniel Mahiis, matro Musaeo ac controversam, cum S. Rev. Ovio agitatana, persequitur, cousentientcsque sibi laudat Pi 7 Reuschium, mu-
308쪽
ime uer . an simplex oriri posse, negat, ex ente simplici Composito, ac eis respondet, qui per generationem fieri pos- . sin se, ut ex uno in plici ente alterum oriatur, sibi persu .ulent, largitus tamen, en simplex ab ente simplici oriri pota. Ob definitionem creationis pugnat denuo cum S. Rev. Diso 493 serit de creatione prima secunda, tertia ac denuo adversarium responsionibus a vindiciis prosequitur. Rem creatam aeter . nam esse possibilem, negat, ae argumenta eorum Xaminat, qu , mundum ab aeterno creari potuisse, tradiderunt. Creation multassuomodo possis civ re creata commimicari e g. in ' i'
miraculis demiis, definire coiitemst, emesia SHUti in te iris vocato creationem existimat demo virmitavium, dissensiones inusto' abire in in logomaclitam, monet. nemini sim esse optimum, doce in , 64sQ;llum omnium esse omnium laudansque se pium G IMADri, doctissimo Borean 'irune in '-Quaerit, an mundus, malo viralis, melior prio te mulet Contendit, sentem mundum, malo licet contaminarum, tamen posse opis nium esse. Quaerit porro, an is melior fuerit ante protoplastorim, lapsum. Reoli matem simul am vindicat, ab minitati, secundum summam externam libertatem malum eci, evincit. Idesistas refellit mundum figura orere, tradit L mb. Lar ,
gitur, mentes quoque a Deo in reliquis planetis creatas fuisse. 68 Addit Deum creaste substantias ratione instruitas , quae nulli planetae sint alligatae. me imagine Dei ε primariain secund . ria cum hominum primorum par communicata, optime exponit. me praemiis, lege, poenis, pactisque Dei hac occasio 6uo, ne ditarit. me statu integritatis, iustitia hominis, de lege ad posteros protoplastorum continuata, a primo homine, hi
minum capite repraesentativo, accurate commentatur me Originem permissione mali philosophatur more Molpiano, multus 7I , que in eo est, ut ostendat, malum mora era physicum cum
mundo optimo stare posse. Arimami statorem novum ab ilia 6v tegro indidem aggreditu. Conservationem mundi invinari in com- M.ti in ocillae Gin Naub alias resert con , sim, mei, vises mimo istas, Merei,dum esse,
309쪽
contendit. Mundum viribus haud labascere, nec senio eonfi- PQ goo ci, quamdiu ipse a Deo conservatur, assirmat. Conservationem ipse vocat miraculi, quod Deus creando perfecerit, continuationem. Nonne vero per perpetuitatem huius miraculi videtur cursus naturae est supernaturali. An immediam Dei actio omnis est nitraculum prata solent nonnulli sormare suas objectiones, quibus vero quid respondere queat Autor facili negotio patescit. Ipse enim distinguit diversitatem operationis 8Q3. Dei, naturae rerum Deum statuisse , ut omnis rerum unia versitas in nihilum recidat, inficiatur merito, licet largiatur, partes mutari, immo in nihilum recidere posse. Solvit post- haec dubia Cel. Uiri, qui putat, continuationem existentia finit num rerum posse non amplius a Deo pendere, ipsainque in-so T. duere possie independentiam Materiale actionis a formali curate dignoscit. Virum Cel. qui concursum Dei cum rebus creatis ivit deletum, mascule aggreditur, Wargumenta eius 849. pertentat. Decreta Dei particularia primitiva dari, negat. Fatum definit per decretum divinum de rebus universi, quatenus ut immutabiles sapientissimum spectatur. Inde ea, quae 869. fato fiunt, pronuntiat hypothetice necessaria. Conciliat hanc necessitatem hypotheticam cum libertate actioitum. In Capite, de civitate Dei inscripto, Atheorum, Manichaeorum, Polyi theistarum A superstitiosorum, deliri subvertit, e beatitudine piorum de damnatione rebellium sempiterna agit, & passim ubique ea eruit, de quibus alias in Theologia naturali est altum silentium. Nostrum est, hic subsistere, di gratulari Uiro Clariss diligentiam suam atque virentem multa cum laude
Brandenburgico-Neomarchici, Commentatio philo- - sophica de Principio rationis suincientis.
Jenae, literis de impensis Buchimis 3743 8.
Commentationi huic methodo sicientiis exponendis consorismata scriptae, Praefationem doctissimam premis Cl. I--.
310쪽
sUPPLEMENTA. Tomi v sessio sor
chimus Georgius aries, Philota& I. U. Doctor, ac Philoso .phiae Prosessor designatus, atque in ea de pretio, quod Philo-λphiae vulgo statuitur variunt, meritoque statuendum est, disseruit Ostendit praeterea, quomodo Ius civilo, publicum c nonicum, seu late sit more Philosophis consueto explicanis dum Periculum ipse hujus consilii secit in Iotitumnibus Imrisprudentiae universiss luci datis. allaboravit quoque Iuris sudatis, philosophice considerati, elementa, eaque propediem a te editum iri, dedit fidem. mune ad Commentationem ipsam
veniamus. Divisa est illa ter tria Capita Capite primo exponini de nitione, eiusque obiecto & subjecto generatim. Cum
re, is diseritur de ratione speciatim, seu de ejusdem species,usi, Horunis posittim de ra---iscariisdem C. Generosit Autor de ipso rationis sufficientis pii ripio, 'iraque usi d abusi, luculentam tractationem suscepit. Notiones ontolabras satis universilas Autor exhibet strie se tentiarum catenata, usus eo stri me genero, quod intologiti Logici plerique iam adhibere silenti Quid scaminritum Pag.
varia hujus vocis sit potestas, copiose demonstrati Nihili 43 divisionem in sinativum, privativm repudiat, quiderii utrumque haud potest ad idem genus revocari. Rutionem v eat id, ex quo id, quod menti obvetianae, potest eootari, seu concipi, negans, hunc unificatum a demum
sui sis inventum. Rationatum vocat id, quod ex re, quae men asitibus obiicitur, potest intelligi. oeulam hane barbarie ins ctam esse, non omnino inficiatur. Disserit deinde de epem dentia rationati a sua ratione, de rationeis cognoscendiis essendi, de convenientia, de regulari Ex nihilo nihil potes con- Οeipi, atque de objectois subiebo rationis. Negat, rationem
esse assestionem rei, ab arbitrio pendentem, ratus e contrarios
eam ab ente separari haud posse. i. Joamrem usavvm Rein II beckium fiammis laudibus extolliti iereminatum definit axemit. Omne ens ipsi est necessarium, vel absolute, vel hy-
thetice. Contingens quod dicitur, ipse hypothetice ne fi T.
cessarium esse, ostendit. Addit, possibile poni haud posse, nee 59. Motimari, nisi ratio simul ponatur, quae determina eius possu