장음표시 사용
311쪽
bilitatem, qualiscunque haec tandem fuerit. Ratio sciens ex ipsius lefinitione est id, quo polito, ad ens nil ut anaplius re quiritur, quo posito, ponitur objectum, ex quo ens, cujus est Pag. 8 I. ratio, ita potest Uli Uipi, ut nihil amplius ad illud ex aliquisia 3. concipiendum re Auiraturi sientiarum aeternitatem solide propugnat, nullique parcit operari ut mirati atque aliorum argumenta exhibeat de re senati quantuin intersit inter Tristem,
3 si dare conatur. Prii punii rati is suffciens, opsi, e risisse'
rit, propugnat, in dubii oniblis liberat, ratus, id auic gnitum sitast a Consuris, ab eis, quos Sextus cui II consulare aggressus est , a Seneca EA D. ipso artesio, eiu que interprete, Granae Et quidni Aa in t sciam id clare perspexit, siquidem nullus rusticorum eveniente casu id im, pugnat, vel dubitationibus exilii .ere contendit. Qui affir- niare haud sustinent , coit ingentibus inesse inunctibilem sui
originem in ipsis, ii nequeunt cum ratione principium rationis ullicientis repliditare. Solvit Generosissi s utor obie- istiones singul a S, tucili lue illi principio Ohinotas, subtilitatum. 308 non infelix investigator, addens praeterea, id principium esse citra conditionem ultra necelsarium, immutabile .certum, nec veritatibus contingentibus accensendum. me incie principium indiscerni bili uin confirmat, elicitque ex priiacipio rationis suffieientis Tandem anatellii sinitorum it contingentium insi- Tnitam discernit a progressu atheistico in infinitum. Hunc esse impossibilem, demonstrat Gratulamur Generosit Viro eam, quam ilic comprobavit, rerum philosophicarum, earumque maxime reconditarumin abstriatissimarum, cognitionem, eumque porro Philosopluae illisarandae dilatauda siliciis operam est aesturum, merito ominamur.
312쪽
SUPPLEΜENTA. Tomis sectio Rvationis I concursus Dei Cogitata, tanis rationis Uentanea, edita a D. ANDREA UTI SI FIL
Directore. MAut ae impensis I milheri, i 74a, Alph. a plag. I. Tandem aliquando V. Autor, qui nuper Gymnasio erano praeesse coepit bono cum Deo, Hrtem puniam Cogitat immineologicorum, quibus fidem Christianoriun anctissimam eum consilii sanae rationis conciliam iuidet, in hiem emistim tam de directione ac gubernatione Dei inisibendam, proximum in tempus reiecit. De concursi Dei distinctius o. git, novum e ira landi delegit olim, ea tamen modestia usus,
ut, clari Mis notionibus aliorum sese cessurimi esse, tur Traelatio haec omnis abit in tres Semones, quasum pri .am de providentia Dei generatim exponit . in sinam
mundi conservationem odisserit, tertia concursum diviniam e hibet. In Capita quinque distributa suit Sectio prior Primo ostenditur, providentiam Dei in classe rerum, quae fieri que
unt, esse collocandam. Secuvae ex natura Dei, eam existe res dari, demonstratur. Tertia ea ex creatione mundi co roboratur uarto eadem ex contemplatione hominum pate
scit. 4uinto adduntur divina & humana testimonia ac documenta. Sectio fecunda constat CapitibK bus Priori suppeditatur definitio & demonstratio clivinae mundi conservationis. uoserius offert Lectori modum ac rationem hujus conservationis. Sectionis tertia aeque sunt Capita duo. Priori ostenseditur,quid concursus ille non sit posteriori monstratur, quaenam eius vi rim ex notionibus . Autoris rati, natura. Haec universi tractatumis est siminia ordiamur nunc rem ab initio. Creationi subiungendam esse deis videmi i Dei doctrinam, pag. 4. Q. Autor inter septa tractationis principia ostendi Provide iis quid iit, definit. niuit rerum creatarum contingentiam, quo haud permittit, ut eae viri dam si visistere,inflantiam comtari possint. Nisi hanc largiare, existimabis,
313쪽
res creatas simul esse eodem respectuin tempore contingentes mutabilesque, simulque per sese necessariasin immutabiles. Quis haud agnos it contradictionem, ita sese offerentem p Existat it que, necessum est, vis quaedam, viribus rerum creatarum singulis superior & potentior, cui debeatur rerum creatarum dura- Pag. io tioin continuatio. Vis illa superior est divina, omnipotens, optima, a lucro, utilitate conservatoris secreta, cum arbitrio & sapienti voluntate nexu inseparabili conjunctu Ipsa, omniselentem intellectum conservatori inesh, cumque sapien-13. tia excellere, ostendit Quantula nostra est de rebus creatis notitia Ad conservationem iubernationem mundi peragendam non nisi infinita mens est apta, quae re sngulas intuetur, finique universali sine intermedios iungit. insecti pulvisculique abietilissimi fines ex floremus, ne quidem nobis acies 16 mentis nostrae sensuumque sumetit. Unde sit planumis et pertum, conservatorem, gubernatorem mu0di non nisi creatorem ipse existere pos Rebus creatis insunt limitationes essentiales, quae impediunt, quominus eae, si mentibus sunt instructae, passim ignorantia laborent, cecutiant, .labantur. 18. Catena eventuum mundi contingens infinitam spirat analysin, quam intueri haud licet mentibus creatis, quippe finitis. Hae
AU. naturam creationis ignorant Originemque suam. Monet vero Cl. Uir, sese non de acti, sed de statu, conservationis reruni disserere. Conservationem esse creationis conlisiuationem, negat, quidem nova Teatio cogitari non potest citra productionem rerum novarum. Conservati enim est durationis re- rum jam existentium continuatio. Ut vero ostendat, conse
vationem esse possibilem, ita ratiocinatur: i Quicquid creari potest, illud etiam potest conservari, quidem existentia rea 3 rum alias foret ἀδυιατος , ab substantia finita nil habet, quod repugnet, quo minus ipsa aliquandiu conservari posset, siqui leui ipsa citra mutationem & successionem quandam instam co-
gitari nequit 3 creatio, quam summa sapientia suscipit, certos
generales scopos ponit, ideoque re snguis creatae connituntur ad scopula suum obtinendum in tempore per relatio-a 6 nem Mactionem 4 gubernatio rerum creatarum est possibilis; ue meus
314쪽
s Deus supremus mundum conservare potest, gubernare sensu tum physico, turn morali, quidem nec a rebus creatis impediri, ne a persectionibus sitis alio necti ac avocari, potest;
ob persectiones infinitae potius amplificationem, quam immi Pag. o. nutionem climitationem, obiecti sui exigunt persectio. oes Dei naturam tuam tituunt, quamprim ier ipsas conser
uatio ali mixto mundi edaitur aeq-υς. Hisce argum oti CL Autori, tam fui ostendere, o servi Aonem. gu- hermam emisiuidi esse possibilem Exhibuimus ea solarini siquidem, alibi ea tam curate Ophni de perhistrari, haud me nimis. Nostium est momis a Ct Viro obiectiones eo 3, Mn exhiber toxerque debellari, qui providentiam Dei.
Umiervationem iubernationem mundi divinam rebus, quaesieri nequeunt, accensent, rati, substantiam unam haud posse gngulis rebus simul intuendis sufficere, eamque, si vel in Ume eis suffectet, beatitudinis nullius ob instrutas conser, tionis curas fore capacem Sic rationes tuas subduxerunt L retis II, OD sq. ωVesibus apud Ciceronem de Natura .
I, o, qui sibi persuaserant, ea a mente suprema citifinita peragi haud posse, quae vites mentium finitarum exsuperant. Na 3μ curas plasticas Autor repudiat, ac utrumque illud Epicur rum argumentum evertit solita perspicacia mentisque alacritate. Tum vero ipse convertit sese ad ipsam providentiani Dei stabi- liendam, di ab insultibus frivolorum em clarum vindicandam Ditio ita putat rationes: Existit Deus,ergo existit in rebus ab eo creatis providentia. Hinc sic argumentatur Summis exsi len- det Deus persectionibus, ergo salva est ejus providentia.
ea, eandem seri, ex moralibus Dei ac physicis periectionibus it comprob tum Tandem ita ratiocinatur: Datur infinitae per--opis, ii M um amis, ideoque pro Henuae in niuino est . --. Em, qui ex ium sit, Dei m rebus crearis indidisi vim . aegrandi i laoqilaeas sint: ilis s. serum, a re it, ut eos interroget, an omnipotentia D . . iamri emem substantiam possit mi a. eam, quae proin necessiria,4 ad semp*s aliunde haud pe*deme, exint;
315쪽
neat, qui Deum ex ingenio suo finxit De Simensium thec . Iogia lisserit. Mentium lanctarum , insultibus tentationis co sictantium, statum tenuissimam sanitatem describit. Ex morbidis ingeniorum momentis cloctrinas sanas esse cli iudicandas, negat Persectiones rerum creatarum cum finibus suis coniunctissimas esse, docet, eoque tribuit Liae persectissimos rig. 6 I. amplissimosque, per res creatas obtinenclos, creatione sola haud definitos vel conclusos. Nisi existat provicientia, Deus, creatione peracta, persectionum, finium suorum, ac attributorum,
naturalium, de moralium, sui oblitus, eisque sese exuit erga res creatas. Insulsimi sane cogitatu nilus est potius si
que ejus providentia ac direaeo, pererem toti sipo re ac dum existere posse ab aeterno Autor uis ρί - diu; excreati iniis providentiam iubertorio 'er, dum fovet, mi vinculum ratios nuti causis, ii nem Deo ui posse tribui, nisi his, Maeni
attribuatur, dilucide decernit. Ex duratione rerum creata, rum, quae quippe sint definit mensuraequeti colligit pro divina mundi conservitione argumentum. s. si tus, vim mundo haud impressam esse, nec inprimi posse , qua per sese sine externa ope perdurare possit ad tempus satis diuturnum. Mundo certe deest virtus, Vis, iotentia, qua ipse
possit conservariis dirigi congruenter universitati finiumque 93 complexui. Philautiam sui, felicitatis avidam, per sese nil esse vitiosi, monstrat. Spiritus finitos, quorum cognitio cre- scit gradatim, sine corporis accessione ineptos esse ad Deum
sim ex rebus creati perspiciendum, docere contendit Argumentum, quod ex commerci mentis corporisque ad providentiam Dei stabiliendam concinnavit, prorsus est novum si II. mum. Colluviem hominum, optimatum, sive potius sum matum, persuasionem de providentia Dei, remuneratoria
vindice depingit vivis coloribus, anaque esse saepius perversissimam, demonstrat. Regnorim societatum durationes tribuit Dei providentiae. ministi artium autoritatem edi eodem
sonte deducit. Expori rim vitias sacrico dicis nonnulu
316쪽
providentiam Dei ex miraculis ac vaticiniis eiusdem confirmat. In miraculis Ieges ac vires Originarias naturae haud mutari, nuo traditi sim dari attrahentem, largitur. Eventus pun. 8a & physicosis morales perpetuo complicatos esse nexu, do ceti legem naturae manifestum esse providentiae Dei praeconem, operose solideque istic Leges, quas Deus praeseri 28 'ps mentibus humanis, repraesentat mira arte in more suo tu
culente depingit. Religionem, ex imposturis consarcinatamat: nenitam adumbrati uorean testimonium, de providentia
ei ac ressionis revesare necessitate, quod apud Xenophontem OK cice rem exstis, in scinam magrufice producit. ---. a Da --πι-- -agia aeque in putes stas vocati Aristitesis ci de rebus divinis cogitata improbat. Uterquet enim Numen, quod honi illiu nec nocere, nec pro usi si opinione stimust. micorum Deos satum meoruit, ne liberae pri videntiam Usi potuerint e recie. Cui ct A tor ad conservationem Dei edisserendi progressiuar, concur at
se Dei dicat singulis rebus, quae conservantur a Deorumguntur. Discriminis meminit, quod in reis creatis inte cedit inter essentialia maccidentalia. Tum vero haec subiungit Conservatio divina, quoad Isara conos, sed gubernation Dei dissert, spectat dotaxat adessentiam, mn, ac in sa es per operationem sitam, ut res fingula ad tempus praedestri
tum essentiam suam durando tueantur. Vires effectus, ut nolles, s phaenomena sub antiarum, quae nitumur essentIais rum ac inde profluunt non spectant proprie ad conservationem, a Deo derivandam, sed annumerandae sunt concursui ac guber nationi Pius Quis enim fata acerba esse ius di eventus tri-ssissimos, fructusque venenatos, ad conservationen Dei res
reti lustrat Cl. Autor sententiam illam moli I. XVII, 3: In Deo vivimus, novemur, hi sumus, ratus, conserunionem inesse verbis in Deo vivimus concutihm Ggnni v ribus: in Deoim mur; denique gubernatio emici verbis: a.
De sumus Nil inesse sum rebus ereatis, virium Nodi et ali inde iud pendentium, quo illae ro conse enim,
317쪽
solide ostendit, , invita quadam Philoisphia recentissima,
Pag. 4o. evincit Addit, res creatas singulas in nihil lum recidere pota, licet ipsae tendant ad sui conservationem, ines praestitutos, vel libere expetitos. Cum in eo est, ut modum, quo Deus mun-a47 dum conservat, designet, conservationem ab omnipotentiis luntate Dei arcessit, ratus tamen, coiiservationem in gratiae regno consistere preterea in quadam operationis immissione. Non potest igitur, qui repudiet eorum opinionem, qui, per conservationem, existimant, designari I modum, quo res per sese subsistunt vi haud definita, haud circumscripta vel a creationem continuatam vel 3 virium amissarum restitutionem; vel 4 divinum pronuntiatum vel decretum. Si qui penitius, 'riusque haec dispicere queant, eis nec palmam, nec assensionem 3a suam, inviilebit Concursum, seu influxum, Dei ad solos homi- nes vel mentes sinitas solas spectare, negat. Ut modum illius . concursus determinet, tres opiniones refellit repudiatque de quartam facit suam. Sunt enim, qui, concursum illum in me- chanismo stum esse arbitrantur. Iuni, qui citra interventuri rerum Creatarum singulas actiones a Deo peragi in mundo, ses persuaserunt. Gunt, qui putant, creatorem, substantiam
creatam una simulque operari suosque producere essectus. Ipse autem ita subduXit rationes, ut doceat, causas secundas pervia propriam proprioque arbitratu agere, nil amplius requiri. quidquam a Deo, nisi ut illas conservetin gubernet Medit, te, terse, eleganter, composite, & ad oratoris amussim concit, navit suam hanc tractationem,eorumque in ossicina insignem sibi locum delegit, qui in argumentis diducendis, digerendis, o ' nandis, di pingendis, sunt occupati, recessibusque profundae Metaphysice dilucylantibus lucem splendoremque valent conciliare Appliciamus iam animum calamumque ad continum tam creationem e Philoisphiain Theologia proscribendam, ne id, quod naturale est in rebus, perpetuo mul existimaretur
respectu reruli creatarum supernaturale, ac ut creationem e imeremus e miraculorum ordine, aut, si creatio miraculum esse perhibeatur, ut mundus a perpetuis miraculis immunis
Perstaret, ac proprietates Dei excellentissitnae sua splenderenr
318쪽
lare. in meditationes nostiis antevenit ac metim silicissumo arduoque labore Cl. Autor, qui in hac tisatione errores Philosophorum Theologorumque summorum, quos dissiculi argumenti, spinis obsepti, pepererat, egregie detexit, mnuste dilucideque explicavit,& solide discussit. Ne hanc ti ream detraheremus ei, qui ea sese dignum reddidit, luculem tam hanem exporrectam commemorationem adluiniimu in posterula furiiri breviores. - i
rnfestante, mi eWn histina sic ere astis usque ad praesentem aetatem, operose eo sita a colis
Gerninium sermone librim hunc e consolatum, prvino neamus,necessum est. Urbs smigia in Polimia maiori fiata est in ea Dudlabius, qui ondam in Concilio Tridentilio
eloquentissimas recitavit Orationes, undavit templum, host bus divinitatis Iesu traditivit. Hi vero stabilem ibi sedem haud potuerunt parare. Quam ob causam Manislatis Lubieni s res suorum Smigienses tacitus prae emisiti Tractatio haec inquatuor Capita fuit distributa. Vir l. Rev. Capite misso de migia eiusque situ, urnis, ac dominis, praecipue de Comite
Auxandro Iosepho Sutho ius i. disserint. Capite secundo tractavit res Arianorum. Andreas minthius A. Is sis indigma Po Pag. 36.loniae in comitiis Petricoviensibus declaratus, emit Smiglam,ibi ainque A. Is 84 circiter Socinianis templum condidit, certe, ut conderetur permisit. 4 inianismus clanculum serpsit preter 3. ea ad oppidum regale Meseritet, Warta adiacens, ibique ante A. I 63o Ecclesiastas Evangelicos duos M. Daunem aperum, di Ioannem ridi artesum, insecit Urbem Smigiam Dudithius Mamria Cicistas i emit, aeque Sociniano. Unde fit ver
simile Socinianos eo iam ses e Stadisse ante DrusisH- De.
319쪽
'; et stincto A. Is 89 vobis, urbs pervenit ad Eliam Archredino per uxorem Helenam de Za ramavo, qui Wilominum urbis ah Socinianum Ecclesiaste egit. Cassar Druet imminuis defuncto, Socinianis nil restitit opis in oppido migia Eeci fastae Sociniani Smigiam ilicoluerunt nonnulli no in inatim uis aereas biemerius, Manislai cognatus, Elias Areisse Uski, editor libri, a Socino de Servatore su Chris scripti, Joannes Vol- elius, Grimmensis, Chrisophorus Horoduc, Ostariensis, Dantisci A. I 6 II, 7 Aug. deiunctus, Matthaeus Γι decius, antea a secretis Reipublicae Gedanensis per a 6 annos, Rames Ca- perus, Eeclesiastes antea in Meseri Evangelicus, tandem a tur-8 4 ma in piscina submersiis, Valeminis Smauius , Gottianus, si mul quidem Scholae Rector, qui A. I 6o Racoviam discessit, ac tandem Gnesius Gubius, Rigensis Cupite quarto egit A
tor de eis, qui Mimisuini ij ii sim resederint, inprius do
ha -- riuiam Oarim inhoatoribus, i os eo. o viroque tunc bene invicem conveniti ratis rei modi exstarent ii , historia regnori onu δε eis
VSTORIA LIBRI ORGAVIENSIS, CEU PRO- mbitali, ex quo Formiam cordiae Berge si octa j uis ae enatas in qua disseritur de no trime smutatione varia, ac de anecdotis, ad Formiam Conre Hae referendis; suure CHEM. BALTHASAR S. S. Theoti s Profuer his Hiensi Regis Dic fleri ricinastico adscripto ac ad Soacobi
320쪽
sUPPLEMENTA. Tomis sectio in rix
Plag. s. Ut obex in Ecclesia Evangelica litibus de controversiis intesti P. Lnis poneretur exeunte Seculo XUI vires contencteruntis Principes Protestantes, Theologi eorum praestantissimi Literis Pag. 4. consignavit eo fines reobus Andrea libellum,inscriptum Εr ω-runsder biverigen irrite Gen. ac passim eum missitavit, ut consensionem Theologorum exploraret Adbuc illum edidit in lucem nemo. Mart. omniti-- Φ. Cistro eum perlegerunt, mutaritia, A correxerimi, ac ita comparatiam ea
am. and ac mirriserem dem chium expositionem eo voveritarum, methodumque eas tollendi, literis mandasse, A is scin Coenobio aut vinetis a Theologis, ibi assidentibus, revisam & approbatam , ineunte anno sequenti ad Electorem saxoniae missam suisse . Nec hanc quisquam adhuc edidit in a lucem. De Concordia Suevica, Saxonica quid sibi videte- tur, Iacobus Andreae indicavit apud Electorem eundem, qui A. 1 uer Theologos Orgaviam coire iussit ad compositionem concordiae ecclesi:isticae perficiendam. Quid in eo conventu Iraestitum uerit, Noster solicite Nposuit Chemnitius aegre
adductus fuit, ut illi interesset conventui. Gavisus tamen est postea, rem successisse feliciter congruenterque veritati divina: Communicatus est deitide liber Torgaviensis cum Principibus ac as. Theologis compluribus, quorum annotationes transmissae sua serunt, ut A. Is 77 Bergae concordia denuo susciperetur est
Qui danda. Quid sense, iiit Theologi Pometaniae, Hossiti vi An hestini, de formula Bergens, Autor Cel diligenter amiota uti Rege innorum eam igni si se iniectam, idem negavit, ir. tus, o cin re et no' modo exstitistii sit reiptorem, sed mitorem quociue, illius. De disserentia, si intercedit inust