De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

21쪽

RGUMENTA OMNIUM

in hoc libro capitum breuiter comprehense: qua insula suis lacis magis articulatim Α, cte 1 ponantur, o per paries explicantur.

C A P QT I. E origine reipub. eiusque potestate.

pag. i. C A P v T. II. De finito restum Christianorum ii ire: Ic quilis penes rempub. st regibus leges ponere, eos uenequiter dominantes vrmis coercere, Ohioare, tu deponere pag. 33

Quod hodierna Protestantium haeress sit veteri Paganinmo deterior. pag. 37s i C A p vr V. Quod Caluini sinus sit Paganistio, aut Turcisino longὸ dereliabilior. pag. 26s. VI

bus Chri uams,l.d Miani a scii, iri is, ditis bellum potest silcipi. pag. 376. C A p v T X. Nauarr. cum ess haereticunt relapsiim, cui rhillies inte posito iuramento Catholicis aliquit promistenti nunquam .st credendum. pag. 6su.

22쪽

De origine Reipub. eiusque potestate.

t Quia natura res G. ct ciuilesscietates instituit. a Et magistratuum iurisdictionem. 3 In reipub.potestate eslsormam regimbris, siue Regiam, siue Aristocraticam, iue Demiscraticam assumere,oearsirnamquamq.quibia velit imperandi, ct parandi conditionibus circunscribere. Hac in re duo contraria paradoxa cauenda sunt,altera haereticorum qui reges nimium subiiciat populari furori, ut ante aliquot annos Scoti, qui Ilabam reginam sua ni

e regno eiecerunt.

. , alterum aliorum qui reges nimium esserunt superr stub. easque totas ctyngulorum ciuium fortunas nimis seruilitersubjciunt regibus. Borum sente tia flatuens regem nullas ob causas pose a repub. caingari, pel deponi, suse eclaratur. Esi regia po: 'as it excellenti ima, haec tamen de regibus opinio est perabseurda ct nimis assentatoria, ct contra naturam atque i litutionem rerumpub. que longe perniciosissima. E M i N E M aibitror aliquando coiiderasse paulo diligciuius ho minis originem & conditionem qui non statim aduerterit eum Inatura ad ciuile secietatem fuisse Rehum&oidinatu. Neque hoc viderunt solum excellentes illi Philosbphi, Platones, Aristoteles, Theophrasti,Ciceronis,qui ingeniorum acumine & altitudine po- . A thieiune

23쪽

tuerunt in abdita naturae inisteria penetraresed alii 'etiam omncs quicunque mediocri intelligentia praediti res obuias& communi vitae consuettidine tritas voluet ut attendere. Facilla enim fuit alii maduertere reliquis animantibus a primo ortu naturam tam piovide consuli ille utipti, pcr se suppe- reici, quicquid ad vitam tuendam erat neces riti, ut no magnopere aliorii in subsidi sindigerent. Alia' ' - enim sol iis, alia unguabus, alia plumis instruxit , Tauri cornibus,api i dentibus,morsu iconcs se tuc tur, quae' robore non valent solertia nituntur pleraque non minus fuga Occultations sedes en- i dii ut quam velocitarc& viribus : quorum tanta est tam admirabilis varictas, ut multi Philosophi in ta at h. corum indagatione aethrem suam totam contriue rint. Homo autem tanta cum miteriae imbecillitate x matris visceribus effunditur, ut trunci instar immobilis iaceat, nec sine alterius ope vel labra maternis v Hribus pollit admouere. Deinceps au - tem quo magis adolescit, eo magis aliorum opera requirit siue ad curandum corpus , siue ad formandum animum. Neque enim ulla eli corporis pars, quae non alicuius Opifici labore& auxilio ad sui Conseruationem zgeat, neque mens aliqua scien-: tia vel liberali vcl narchanica excolitur, nisi inagister quispiam in ea facultate capescenda praemonstret viam. .Vt vestiam tir, multorum operariorum imiti stri e necellarie antecedunt priusquam lana aut quae cunque alia ima telia corpori nostro tegetido vestem ni brat: ut pascamur, frumentum, S mi v sunt alia teme marisque esculenta. multorum

m inibus elaborantur, prius quam nobis pascendis fiunt idonea. Vt interdiu in agro operemur,vel in ossicina, multorum opificum adiumento opus est,

qui idonea nobis conficiam instruimenta, ut pol

24쪽

' quoti larios dies labores noctu qui scalmus,archi, tectum requiritariis qui domuim construat qu*las Jatti iii corpusieficiamus. Ahimus autem quo est corpore iii blimior & augustior plui sque hab tvirtutes &disciplinas quibus instruatur, coquo pluribus indiget magistris,aquabus ad cas percipiudas formetur. in imuis enim natura nobis igniculos quosdam vi tuis & doci rma: indiderit , tamen nisi ad cosdem fouendos praeceptorum inititutio siccederet,nc illi statim in ipsis cunabulis extinguerentur.Neque vero unquam quispiam,vel in Ethi cis vel in Philosophicis vel in Mithematicis,vel iii Theolo icis vel in Medicina,vel in Iuris prudentia, vel in re bolliea,vel in ciuili vel ulla in virtute cara quae mentem aut mores informat vir illustiis euasit, nisi qui alijs in ea sicientia excellentibus, dilige tem operam nauauit. Huc pertinet quae ex onamb. animantibus ibit homini concesta est loquendi, de intimos animi sensus communicandi facultas,quae nulli rei utilis est,si ciuilem vitae cietatem abs u lcris Huc pertinet preestantistinatim illud amicit a bonum,quod tale est,ut nec aqua nec igni, nec ipso sole ut inquit ille; pluribus in lais Utamur, qui in amicitia, quod quum a natura non autem ab indigentia &commodorum percestione ortum habeat: quum natura alios diligamus . Sc ijs quibus morum similitudine coniungimur benefacere cupiamus, Z si

nunquam mutuam compensationem speremus, planum est homines natura ad ciuilem comunionem impelli, sine qua omnis amicitia: α alijs benefaciendi usus intercidit, bi qua si quis via quona alienum se praebuerit, ut Timon ille Atheniensis, eum&Philotaphi S Christiani, vel belluam, vel deum esse dixerunt: belluam quidem, quia hominum

mmunionem auersatur cuius apetitum natura

A , humano

25쪽

hominum ,bestiarum,arborum,stirpium,herbarii, fluminutii granditatem a minimis principijs & ω-minibus inchoauit ; non aliter maxima imperia,&ciuitates amplissamae tolim Carthago in Africa, Roma in Italia, multoque post omnes celebriores Germaniae ciuitates: & ante mille annos Venetiae in mari Adriatico a paucis pastoribus,aut exulibus, aut piscatoribus, aut militibus, aut cc bonis, aut similibus: sui tuendi causa in unum locum conflue tibias duxerunt originem, id quod optimi historici Berosus,Iosephus,Liuius, Diodorus Siculus, Cor- . nelius Tacitus Coccius Sabellicus, Osorius,&alij

annotarunt . Nostraq. tempestate eadem rario quosdam in extremo occidente Americanos, olim bestiarum fere ritu viventes , in magis ciuilem vitae secietatem compulit. Quin etiam agrestes in ultima Septenxrione Tartari qui unius imperio no co-tinentur,neque vero ciuitatibus includuntur,neq; certos habent ditionis terminos, sed sub papilionibus degunt,& tandiu uno in loco cum uxoribus &gregibus agunt quoad terram circuniacentem de- o i,si pasti fuerint, plurimumque ab aliorum hominum in Minciuili humanitate absunt, non tamen singuli dispersi sed tanta multitudine Vagantur ; quanta opus est&ad magnam ciuitatem complendam, &ad mutuam omnium defensionem, &ad iniurias

undiquaque depellendas: quo pxorsus modo olim vixisse Numidas Africae,& Germanos & Sarmatas, & alios uniuersos in illo longissimo Europae atque Asiae tractu populos,fidelium historicorum monumenta prodideriint. Eos autem in hanc vitae communionem contraxit, non hominum eloquentiv perluasio, a quibus erant penitus inanes, non regis lib. r.

alicuius authotitas,quae adhuc nulla prorsus ς truxit ; non denique artificiosa aliqua causa, qualem ea.

26쪽

homines ignari quandoquet conaminissem tur, sed

natu ia .communes indoics a solitudine at Eoi rotas,dc ad ii,cutatem ciuilem propendens, lpi a rario os cndens hoc eile apti ilimum vita: salutis tuendae medium, ipsa mentis humanae solerti peripicacitas, ipsum dico natirrae luincla,quo.Pcrceptum est limac uiuendi modum suillsi colpo libus utileifi, e . animis salutarem,& polioritati c6t tuanda: necellarium , de tum lingulorum con

inodis tiim uniuetiorum rationibus maxime con tres; ientem. Nataraci g.i hominum caetus colu munionis induxit, natina ciuitates s ricauit rura respub. in: ituit.

2, 2 Ncq re veto huc usque tantummodo prose cit 'thomini et dispersos e palantes inviuini congregat et, sed etiam ut eosdem congregatos pacis Serranquillitatis obtinendae opportunas vinculis constringeret. oisum enim nanum ei a multitudii Dis i ut in unius ciuitatis insonia coitio, si ad prohi-bcnda, caedes,ad vitanda stupra,ad puniciada latro. cinia,ad coercendos robuitiores ne insimos opprirnant,si ad sinim cuique tribuendum, nulla ponat thii regula, nulla ineat ir via i Si cuique quod sic'ret idem licerct, si fas citet agere quod voluntas cyias nata imperat, quo libido suriosa trahit si homi-avim cupiditates nulla legum aut magistratuum authoritas conlpri merct, quemadmodum posscsat istiusmodi caetus, vel ad breue tempus statum, sua conseruare Z Nimirum uri de Cadmaeis fratribus

fabulantur poetae, qui cod ni ipso quo nati sunt f die mutuis vulneribus conciderunt, ita huiusmodi hominum societaxciri nullo iure, nullis legibus, nullis magistratibus astrictam, necesse est statim

iistitui&intestinis tumultibus dissipari. Multoque savus est singulos in lustris & latibulis

27쪽

more serarum degere, quam hoc modo in Vnuni confluere, ubi timui: ccipiendis sint cxpositi, si interim nullis rem dijs ad iniurias propuliandas, sint instructi. Communis ergo ratio quae erius illud si asit, hoc etiarn necessirio adiunxit, ut singulae ibcietates magistratus sibi quosdam crearent,quorum sti

dio & authoritate pacate viverent, qui dic bonis suis fruerentur. Id quod praeterea ab eis exprestit mundi totius scuius homo pa s est primaria consideratio.Quum enim omnes creaturae ordine quodam dirigantur,quum caelorum orbes ab Vno morore circunferai Hur, qtium in elementis sit unius

supra alterum dignitas & cxcellentia, quum in bestijs,in piscibus,m metallis,gradus diuerti,s, persecti omina disti 'ctiones reperiamus, tuum in Omnibus uniuerse rebus,aliae emineant, aliae subsidat, aliae suo quodam modo imperent, aliae p. reant, si urina moni cosum est,& humanae natui aedignitati aduersariis ut homo solus,cuius usibus alio crea turaeonanes inferri unt,uiuatilior diriate, milia habeat honoris praecellentiana, nullum subie scioms ordinem, sed in Babilonica quadam costi oriz vc setur, vel infernali potius, ubi iuxta hidras Orcras Nullus ordo sed sempiterin s hortor 2 co ' i' inhalatari tErgo quin eade ratio quae respub. finxit, Ordiniam, ctia distinctiones, magistratuum iurisdictio ut svna inuexerit dubitari non potest. Et si uniuersio terraram Orbem , mente & cogitatione peri u tremus non solum ubi religio & ducis line humanio-Ws vigent, sed etiam ubi rustica barbariesila immanitas,& turpissimus idolorum cultus grassatur, ut in ultimis Indiae Orient. & Occident. terminis:

illic ubiq. expretii; videre possumus naturae magi-Matus & priaicipes,conimendantis exempla. Nanλ

28쪽

& in Calecutio & Narsinga longissimisque Africa atque Asiae littorib is& te otii simis Indici maris insulis ad Iapponenses& Chinas usque, principes

quidem nominantur; & in America ante Hispan rum in eas oras adiicium,alibi optimates, alidi Se- natus,alibi reges, semper de ubique magistratus a-λ. iii is.. liqui, longe lateque imperitabant. Neque aliter

Europa nostra alibi imperium unius, alibi et potestas multorum viget, alibi Uecti ὀ populo re-

P istores praesunt, quos varijs nominibus imperatores, Reges, Senatum, Duces, Marchiones, Comites: Consulesque vqcamus; sic in illis quoque resionibus,eadcio eluxit imperiorum disterentia, ut uno loeo regnii ves monarchia, hic mera, illic mixta,in alio Aristocratia,in alio democratia, gelium m. denat. & populorum teneret gubcmacula. Omnium aute in ponulorum consensum ipsius naturae vocem essi recte asseruit prudes ille Rom. reipub. moderator. Cui suffragatur pei spicui Dei omnipotentis sententia, qui populum unam electum alias Iudicum, alias Regum,alias Sacerdotum imperio subiecit ut singulas gub. ontionum sorinas sibi probari oste-deret. Hinc enim est quod etiamsi terrenum principatum onanc in humatiam creatura vocet Apost quia nimirum in ccrtos homines popularibus homianim suifragi js consertur, tamen quia ea ipsa principum electio suit natura quam Deus condidit, ratione quam Deus homini infudit, & quae est tanquam exiguus quidam radius ab imme diuunae lucis fulgore haustus, idcirco diserte proniiciat Apostolus alter, Nouese potestatem nisi a Deo, dcit a potestati res lis,eum Deo ipsi resistere, & Deus iam ante per Salomonem dixerat, per me reges regnant θlegum conditores iusta decernunt. 3, 3. Vt autem liqc satis sum ex se perseicua,ideoq.

29쪽

longa aut accurata probatione non egent,ita illud quoque non minus euidens est,qtibadiuersis populis diuersae fuerint parendi & iuverandi sormae,

quod alij reges,alij dictatores alii consules sibi prς-

fecerunt,qilia alij annuos,alij perpetuos magistratus asciuerunt, quod qui reges habuerunt, eis alij laxiores,alij angustiores cancellos circundederunt, hoc potum ii populoria voluntate& approbationem anastetaeq. enim loquor de gentibus bello su actis,non de regibus qui vi & ferro regiones inuaserunt& populis nolentibus iugum impostreiunt, quomodo olim Alexander Magnus Asiam , & hodierno die Turcarum Imperator imperium Graecu. dominatu suo tenet, sed de illis principibus, quia populo volente & c6sentiente, ad regale fastigium vel principatu quemcumq. uecti sunt. Quid enim cause est cur Heluetij populari politia regantur, Veneti Ducem habeant, sed multis legibus deuin inim, Brabanti & Saxones Duces quoque, sed multo iberiores,Galli, Angli,Hispani, reges sed longe diuersis conditionibus imperantes, Dani de Poloni leges item; sed ad certas regendi regulas qu in priores illi magis alligatos: unde hqc diuelitras nasia liberis siugulorum populorum studiis, qui talem

reipub. forma praetulerunti Cur Anglia quae olim variis regulis suberat, nunc unum agnoscit principem Z Italia contra quae olim unius populi Romani imperio , postea Gothorum &Longobardorum

regum tota continebatur, nunc intcr varios principes est distributat si naturam consulas, ea facile pateretur Helvetios non minus hodierno die Au striae Ducibus parere, qii in ante annos' trecentos

eisdem Ducibus subijciebantur.Qubdergo iam n6Duces sed populares magistratus habeant, &pro

3na republic a quae tuna regionem eam Ornnem Co-

i ' A s plectebatur,

30쪽

a natura,nsi. Dri verbo aut prςscripto venit,quod ies unum deamo a tabile, ii populorum moribus: i, qui nece lari stam porum cautis de publicae co- mo iis adducti alias allumpi riint parendi impe- iandi formas. Quod autem de reliquis uniuersEnaazistiatibus dico, de regali quoque piarentia in- , relligi certa ratio & nationum omnium instituta probant. Nec enim regius dominatus aliam habce quam reliqui principatus originem,& qui reges ubi crearunt,consiles aut luccs sibi creare potueriit, S liii Regalem amplitudincm potius qu,n Imperialem aut Ducalcm se legerunt,in eadem rcstrin genda tanta varietatem adhibuerunt, ut regis quoque non minus quam . aliorum principum vim at- que maiestatem e reipub.Ordinantis arbitratu pen- . dere ostenderint. Plurimum quidem poterant Ro- manorum reges, & simplici monarchia parum aberat eorum potestas; neque tamen i meditario iure patre transtibat ad liberos sed noua sempere. Oa . . l. i. ieetio intercei sit, Aut ore A quasi suadentei quis erat regno gerendo idoneus, decernente, tuis in regio throno collocarctur.Vn- ,

quentibus tres, Naura Pompiliis, Tulis II ictus, de Tarquin Piricus, non ciui peregia, no sibi cognati . . aut agnati, ne Romani quidem, sed peregrini, Se- natus tamen con im&populi milis Romanum diadema capesserent. Lacede monij reges habebant iiii eciem quidem aliquanto insigniores,regni enim icceissio a patre descendcbat ad illiu quod est praeclarum regiae celsitatis indiciam ;& tamen quod regibus coercendis Ephori quinque e plebe delem ut apud Romanos Consulibus fiaenandkTribu-

hi plebis adiungebantur, quod isti Ephori regibua