장음표시 사용
51쪽
cohibere, & unius compressa audacia uniuersorum securitatem constituere. Neque enim respub. crea- sunt propter reges, sed reges electi sunt propter respub. Neque populi primo in via viri caelum confluxerunt,ut regunt bonum Pocurarent ; sed multitudo c0nsectata reges elegis,qui multitudinis bono praeessent, & commodum adiuuarent. Erg6 priamae sunt reipub.partes, secundae regum Nec ut semi et regem respub. dcbet se incertum interitus &vastationis periculum conijcere . neque vero hoc unquam auditum est,aut ab homine sano commerudatum. At ut seruet rempub. regis est certissimae mortis discrimeri generoso animo subire Id quod a multis sertissimis ducibus regibu sq se, & nominatim a Codro Atheniensium ci ge factum, ad aeterenam nominis eorum gloriam nistorici monumentis prodiderunt.
Definito regum Christianorum iure, &potest ite potestati reipub. subiecta. QDd per
C A p v τ II. 1 secunda opinio paulὸ ante posita regibus contra rempub. nimium tribuens xberius refellitur, ct probatur pu gnare cum institutione regum paganorum, qVi hemper ad tu e regendum obligati fueruiit , ct quum tui te imperitarent,e regia suerunr maiestate deiecti. a Ut contra omnem rationem o religionem Christi
3 Est contra in limion in re m ct regnorum Christia anorunt, Imperatoris Germanici, regis Gallicaui, 'Angli, Poloni qui ad regnandam non admittuntur, ni i sub con-
52쪽
diit e ct stipulatione quis iuxta leges patris , ectiuxta dem riso eca a catholic. Dii populis ut
. Rebelritur opinio nouorum Caluini, larum,qui ex sola sanguinis succosine plenum regnandi ius proximo haere ixendicant. contra quos probatur plenitudinem o perfe-ictionem regia potestatis pendere ex consensu reipub. qui datur per solennem regis inalgi rationem, quod patet ex praxi reipub. Gallicana, poti inum in primis regibus asAugone Capeto descendentibus, Roberto, Henrico i. Philippo i. udouiso G Hulone ipso. Vbi agitur de potestate archiepiscopi Rhemen ii in rege approbando. 1 Sic itein antequam Imperium ut nunc in Germania flabilitum erat, Imperium vel regnum Germanicum δε-
su tecti regis hae edibus tradibatur per asensium reipub.or maxime Episcoporum. Idem febat in Imperio Graeco sicut O in Hispania , ubi in generalibus senodis decretum antiquitus fuit reges esse deponendos , nisi ct ordine regium thronum ascendant, o ordine rempub. Mi commilsam
o I amentum subditi non eum astringit ad Obedientiam regis, nisi rex vici m legitime ct christiane imperet. ct reges aliter imperantes iustea subditis depositi sunt in Auglia, Hispania, o Gallia saepius eaque ratione ius regi uni a Varolinis ad Hugonis Capeti stirpem traductum est. II cie uni saepe a Vm est in Imperio Graeco, ct nuper Pyloni ob solam a regno absentiam, Henricum Tale umregia potestate iuste exuerunt. 7 Ius omnium Europae rerum ct regnorum hoc unda vento nititur , qu Ire pub. p int siros reges deponere. I ipsium tota Eccle a Gristi approbauit in Imperio ab
Oriente tu occidentem transferendo.
3 Multo magis respub. pstest regi ignare' vel malegubernanti leges ponere , ct ne eas tran rediatur, seco,vel δή, modis impedi e
53쪽
oris τΑTet svrRA REGE s. 3s R egitur e irem absurda sententia, qui aiunt subditorum iana proprie pertinere ad regem: contra quos pro- ntur man . stupraxi reipub. Anglicauae, o multo m Iis cauae, regem absolutum esse dominum nec regalis sui ararii vel patri nonr, a quo nibit perpetaὸ potes alie- nare ne ordinum sensu . - , Io Respondetur vulgari eorum qui contra lentiunt ob- ira i qui ex Samuele Iudais praedice ute quld rex Vrau- . moefaciturus erat,eliciant omnia subditorum bona ad reges iure regio pert/nere. ιι Concluso,magnam esse potestatem regis, magnamque ei deberi obedisntium , sed tamen multo maiorem reipub.
E o exearhus ex his spinosis Philosephicae
ratiotiis dumetis,ad latissimos peria ligat rerumpub. consuetudinis & experientiae campos, & in prouinciis, vel Ethnicis vel maxime Christianis, non quid populari tumultu&furore, sed qo id moribus,quid legibus,quid gentium omnium ipserumque etiam regum consensu & approbatione gestum sit dispiciamus . Neque enim quaritio haec adeo est obscura aut implicata,quin si paulatim mentis aciem ita ea examinanda de lagamus, post inuis eius veritatem liquido &clare intueri. Illud alitent inprimis certostituere&possit- mus&debemus, neque prudentis irrias Ethnicoriam nationes,in temperandis In periis suis aratio- nis duinta deflexisse,& satustillimos Christi orum Populos, iij regnorum mutationibus, etiam religionem di conscientiam cum rationet & consilio co-6 ρ. itanxisse. Erant ergo antiquissimis temporibus, iiii lxiisque orianibus& Asiae & Graeciae ciuitatibus ames. Regia enim potestas, ut simplicior ,& minus
54쪽
u DE AEt B. Crsos Ti A Nacomposita videtur reliquas Aristocraticas de Democraticas antecessiille: ad illas autem homines ne celluare quadam polica deuolutos suille probabile est,quum reges non publicis commodis sed priuatis incumbendo,Vligentium cos expectationcm sellillent.tum enim nouis addita metis legum Magistratuum,Col motu, Ephororsi, no definita initio regum potentia alibi coerccbat,alibi penitus tollebat. Id quod de Grecia cristat, te qua sic legim' apud Dioni tum Halicarnailae una , virum antiquitatis studio illinium, nec minus in politicis rebus versatum. Omnes Graec aeti itates inquit ille) mitiosus rogi 'i erant, sed In te sica luam eorum nonnussi abuti pote- Ilore caeperunt, ct in rebio adni strandu non tam rati nem,quὸ suam tibi mem conse lari, regni taedio magna pars blatum publicum mutauit, in leges ac Magi stratus omni potestate ac dominan a rat e transcripta. Ergo penes rempub. cst itatum suum mutare& r ges non tam ratione, quam libidine rempub. g rentes,ab eius gubernaculis amouere. od autem Dionis ius de ita Graecia asserit ioc Cornelius Tacitus grauis adnio lu& syncerus author ad omnes nationes transfert: sic enim ille. Vetustissimi mortal. - , nulla adhuc mala libidine, De probo sine celare. H-quone poena aut coligat,nibus agebant. At postquam pro modestia 2 pudore, vis 2 ambitio ingruebat prouenere dominationes, multo que a re populos aeternum ma seruul. Quid tu tim utpostquam regum partasim est, i ei maluerunt. Hae primὸ radibus hominum animis sim-pjices erant,maximeque ama celebrauit Cretensium qua ad inor, Spartanorum quas Lycurgus, ac mox Athenien ium Vas Solon perscripsit. Nobis Romulus, ut libitum erat imperitavit. Deinde Numa religionibus odiuino iure populam devinxit, repertaque quaedam a Tuda o Anco. sed
pacipue Seri Tulis sanctor legum sui , quibus etiam
55쪽
ruis At perarent . pulsio Tarquinis aduersjus patrum s di m multa populvi parauit ad tuendam libertatem θ' . frmanum concordiam. Ita Tacitus. Primo erg5 ciuiles hominum secietates, unum aliquem virum bonum, qui ius ipsis diceret Regem eligebant. is quum temporis interuallo degenerarer, ' & non secundu rationem aequabiliter, sed ex odio,
amicitia, vindiet cupidine nique &facti scius
administraret, caedem societates legibus positis quibus non recederet, eius potentiam aliquan- risper circuncidebant. Quum ne sic quidem onficio fungeretur, societatcs aliae eum nouis san-i ctionum & regularum vinculis fidenarunt ; aliae renitus tollentes, nouos magistratus eius loco surrogarunt . QVae omnia Cicero peres eganter & perpaucis ita complexus est. Iustitis fruendae μή ii, qud maiores nostros, ct in Asia, ct in Em opa, 'ri ne morati reges olim sunt constituti, Nam quum premeretur initio multitudo ab iis qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute praestantem . qia quum prohiberet iniuria renutiores, aequirate constituenda summas cum in imu pari iure retinebat. At quia non semper ius aequabile ab uno viro consequebantur, legessunt insenta , quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. & alibi. res antiquae gentes regibus quo iram paruerunt, quodae imper3 pr. num ad homines iustisiimos o sapien- rissimos deferebatur , deinde etiam p. steris eorum pro debatur, quod idi in νs etiam qui nunc regnant manet. Qiabin autem regia potestas non placuit, Fed eam a se Hudicare voluerunt , non 3 nemini, sed non semper un3 rere voluerunt. Ergo magistratui subesse ne- cessarium est de naturale est, & vitari nulla rationes 'test,quadiu viget hominum diutua communio, ciuilesque emendi, vendendi, coducendi, locandi,
56쪽
&alijpolitici co traditis. at verbhuic vel illi magistratuit oeneri subest b, sonarchi et merae,aut mixte, aut regibu atri dictatoribus, aut cosulibus, id totulibertina est,uolutarium est,& populoru sententia quod suis arbitrantur esse rationibus utilissimum seligente proficiscitur; quod prudelitissima Romanorum respub demonstrat. ubi quum Romulus prinab sine legibus rians abusus potestate pro MIditum erat quemadmodum ait Tacitus liviperat
. . ret, ide6que , senatoribus concisus in frusta, valde alienallet a regia pol state Romanorum animos geris . . ij tamen post alicuius temporis interregnum, mul rorupa rcgnantium taedio ad nouum regem sustici -ςndum prope; dorciit, Romulδque sex continuatis reges suffecissent quia in iam potcntia regis in ciui-x Mehu et late Romana plusquam ducentis annis inueterasse uth - ser in Tarquinio Nuperbo post vigesimu quintum, Μ , , sic rogias sui annum, non propter male administratam ς - 'm rcia pub. sed propter arrogantiam, δ non accitos
ad consultandum de rcbus communibus quos resia sub ei dedisset consiliarios, nomen regium e ciuitate Romana scinditus profligarunt. scenim est a pud Titum Liui. m. Hic regumprimus traditum apri oribin morem de omnibu' Senatum consulendisoluit, oin
sicis consiliis remptib. admini strauit,sessum, pacem, Ioed ra, societates perbe ipsie cum qui tu i olint iniussu populi ac
Senatus fecit diremiti M. Latinorum sibi maxime gentem conciliabat, ut peregrinis quoque opibus tutior inter clara esci, neque hosλitia modὲ cunu primoribus eorum, as i- litates quoque Hugebat o . Haec vera causi & radix Dit,cur Tarquinium regem cum liberis, Romana ciuitassempiterno exilio mulctauit,&aliam dc in- ceps politi e Brinam assumpsit. Nam stuprum Lu- cretiae a filiopriurio, non a patre rege illaturn, n
patre ulla significatione probatum, sed patre iis
57쪽
po et EsTAT S sv MLA REGE s. 3ν sciente & fortasse ulcisci volente patratum, occaso fuit p0tius exequendi quod prius conceperant, quam vera de primaria causa, cur rege cum stirpe tota in exilium mista, regium imperium oblitiione aeterna delere proponerent. Atqui dixerit aliquis) libo temere iniusteque factum est non aequitate & iudici0.anio praeter partjculares rationes grauissimila,eadem vis atque potestas, quae in omnibus li-: beris respuli. naturae ipsius digito inscripta occultoisi det, ii una autem magis quam in alia illustribus, .sgnis enitescit, hoc Romanorum factum abund)ps aestat.Semper enim illud retinuerunt Romani ut nemo inter eo regnaret, nisi quem regna e patres emcrent, P uJus uberet. Nec satis erat Lucio
Tarquinio Prisci Tarquinij regis sobolem fuisse,
nisi praetereaad regium ei diadema conferendum, expresia Senatus, populique suffragia accederent, ct non inaniter Servio Tullio obiectum est, quod
non interregno 't antea solebat inito quo de rege suturo deliberari poterat, nou Comityi habitis, rumper- .s Moum populi, non authoribus patribus, sta dolo ct
fraude regnum occupasset . quanquam quum annos iam quadraginta quatuor,populo permittente rega nasset,' moderato imperio non mediocrem popii
li beneuolentia collegisset, tacitum populi cosenosum habitille quispiam non absurde pollet interpretari. Quum ergδ haec sempiterna populi au- thoricas ad illud alterum adiunista fuerit, tu M Tarq uinius iste pacta couenta quibus ad regnum eue-ous est violabat, quo senatum contemnesar, qμβ β- , , eum m armatorum praesidio magis qua ciuium bene olen- sup a.
ria sidebat, quis cognitiones rerum capitalium sine consi- ὰ per se olus exercebat , quis fine iusta causa alios Occire t adios agebat in exilium, alios mussitabat bonis,in qui
seinuaderet , fraussima ratione concluditur iure C regno,
58쪽
regno priuari potuisse, qui tam licenter con sitio . nes quibus regnii acceperat itala edi batur. Et quumtus aduerteret cum occultis cuniculis a regno. allig. ito ad absolutam monarchia & tyraitii
dem moliri sibi viam nihil, fecit nisi quod de ratio
de natura suggerebat, tuum oportunis remedijs in . tentatum gladium , capite siro auertit. Qine omnia ut in istis Paganorum respub. sunt clarissima sic in
ter Christianos multo sunt illustriora, & maxime perspicuis probata rationibus, de nobilissimis de
monstrat omni u in sicculoria in experimentis.
α Est enim ratum & fixum Theologorum axi ma,gratia non tolli naturam, sed potius ea que pri
mo iunt nobis a summo natura conditore natura
liter collata dona,eadem superueniente Christi di- pino lumine in is augeri &roborari.Vnde in omnibus naturae omcijs, in diligendis liberis,in cole-do principe,in ciuilibus mutuo dandi & accipiendi contractibus, multo rectius se gerit praeter natura, Christi gratia adiutus Christianus, tu na sola naturae bonitaxe addit tus paganus. Eadem erg6 Christi gratia eundem hominem e pagano Christianiuriincitabit ad generale reipub. Donum multo magis quam antea quum paganus esset vehcmenissim0i studio promouendum.Neque enim sui impius ille Machia tellus sceleratὸ garriebat Christiana retiagio in Christianis indolem virtutis omnem debili-rat,eorumque frangit spiritus, ct rcbus politicis prudenter & excelso animo suscipiendis retardat: sed contra potius ita exacuit & perpolivit, ut Christiani hac in re, & Gnaecorum & Romanorum prudentissimos multum superauerint, uti postea ostendetur. prae tere Christi Euangelium debitam ante principibus paganis obedientiam non sustulit quce tamen aliquam Pietati Christianae remoram dc im .
59쪽
redimentum obiecit: quamd ero minus Christianos populos naturali. facultate tui rectὸ ordinandi priuauit, qua veram pietatem in seipsis magis poterant accendere, & Christi sanctissimum Euangelium longe stelicius& latius propagareὶ Et quis negauerit omnia regna ed esse talicius & perfectius nitituta, quo magis sunt ad rationis,&diuinae obedi tiae cultum confirmata r si enim in in, eo consistat hominis persectio vi inferiores ani-rnae vires rationi ratio summo Deo obtemperet; ., sisti.& generales quoque hominum societates sunt id est respub. eo sunt magis numeris suis absoluxx, quo magis eae a turpidine & scelerum foeditate ad virilitem& probitatem diriguntur. Pulcherimo
aut in , principe philosopnorum scriptum est. Qui lage imperare iubet imperare iubet Deu olere,qui homini sine lege nundat imperium, admouet O belli- ID am. Nam cupi1tas quadam veluti bestia est , ct ira per-
oti qui ρ sutit, etiam si optimi simi viri. lex an- tem mens est, nullo perturbata agestu. Christianae e go respub. quae ita certis legibus imperandi de obe diendi sunt astristae, ut reg s nisi secundum pictarem dc iustitiam imperare non possint, nec subditi obedire nisi in ijs quae iusta, pia& Christianae sanctitati consentanea sunt, longe superant respub. ves pyganas, vel haereticas, in quibus principi sine ullis limitibus tributa ςst quidlibet pro arbitratu praecipiendi authoritas. Illae enim quia ab homine .r untur ad rationis Sc iustitiae norma imperante, reguntur non ta ab homine quam a Deo; istae quia flectuntur ad nutu hominis, ex legis voluntate sua omnia reipub.iura commutantis, subijciuntur no
tam homini qu in belluae, quit hic rector nullam adiam legem quis cupidinem suam in moderanda
60쪽
culum praebet Christianorum de Protestantium regionum noli a hac aetate comparatio.intueamur
no via nim Hispanias, tuo statu sunt, sub principibus, ad
y ril legum antiquarum praes riptum&Anglia Gerina- niam . sub principibus ad suum arbitratum ministiatibus. Illic ubi regum potestas ita temper o cst,ut secundum leges piaesint nec antiqua Patria: iura possint euertere,& religio tristi uiorum anti- 'uisiuina, vera regnorum conservatrix videt,& Ecclisiasticiis ordo noret, & nobilitas est in honore dc populus in summa pace atque otio,& utraeque res p. Hispana atque Lutitanica in oriente & Occuent rebus gloriosissime gestis ita imperium amplificarunt,ut nihil veterum Romanorum gloriae conc dant,& maximos A sic monarchas, in Chi illiani nominis admirationem commouerint,vi qui eas resp. iudicio & mature considerauerit facil) aduertat eas ab homine & lege,hoc est ab homine de ratione,i' sisque Deogubernari.
At in illis alijs,poti linatim in Anglia, postquam
rex Henriciis excussa lege qua maiores eius omnes
post regnum Christianaside imbutum pr fuerunt,
voluntatem suam in imperado sequi voluit,reipub. facies sic immutata est, ut nullum Publicae rei vesti- .gium, in eo regno poteris detprehendere ; Ecclesias' plurimae fundamentis excisis, tus ordo Ecclesiasticus euersus,ut sine certissima moriae,nenios uer os
diaco ,nun omnino persona Ecclesia iis, in ea prouincia possit comparare, nobilitas antiqua partim intersecta,partim eiecta in exilium ; quae vero illic, superest,publicis honoribus priuata, in ignobili rio,& sordidis artibus c5tabes it, & paucis abiectis homuncionibus de lapide emptis & ad immeritos honores evectis,seruire atq. adulari cogitur: plebs vero ab eo lcmpore intoleraretia tribatis adeo exhau